business

In dit nieuwsoverzicht: Accenture bouwt meer twins voor Unilever, noodpatch Peoplesoft, BB Capital neemt zorgsoftwareleverancier Logis.P over en proefschriften over tekortschietende EU-regelgeving en het sturend gedrag van techplatformen. Unilever schaalt inzet digital twins met ai wereldwijd op Unilever breidt het gebruik van ai-gestuurde digital twins uit in zijn productienetwerk. Het bedrijf werkt daarbij samen met Accenture Nederland om de technologie wereldwijd op te schalen. Digital twins zijn virtuele modellen van productielijnen die realtime-data gebruiken. Ze helpen bij het volgen van prestaties, het voorspellen van afwijkingen en het optimaliseren van processen. Door inzet van ai en ai-agents kunnen productieteams sneller knelpunten herkennen en bijsturen. Unilever wil in de komende achttien maanden meer dan veertig nieuwe digitale tweelingen bouwen. De technologie levert volgens het bedrijf al meetbare resultaten op, zoals minder afval, lager energieverbruik en minder productiestops. De uitbreiding past binnen een bredere strategie om ai toe te passen in de volledige productieketen. Oracle brengt noodpatch uit voor Peoplesoft Oracle heeft onlangs een noodpatch uitgebracht voor een kritieke kwetsbaarheid in PeopleSoft, nadat cybercriminelen van ShinyHunters claimden data te hebben buitgemaakt van honderden PeopleSoft-omgevingen wereldwijd. Volgens de groep zijn meer dan honderd organisaties getroffen. Volgens Alex Pembrey, team leader, Cyber Threat Volgens Intelligence bij NCC Group, het moederbedrijf van Fox-IT, is het op dit moment nog te vroeg om vast te stellen hoeveel Nederlandse organisaties zijn getroffen. ‘Wat deze aanval vooral benadrukt, is dat bedrijfsapplicaties zoals erp- en hr-systemen een aantrekkelijk doelwit blijven voor aanvallers. Deze systemen bevatten vaak grote hoeveelheden gevoelige bedrijfs- en persoonsgegevens en spelen een cruciale rol binnen organisaties. Wanneer kwetsbaarheden in dergelijke omgevingen niet snel worden verholpen, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn.’ BB Capital stapt in zorgsoftwareleverancier Logis.P Investeerder BB Capital Investments uit Den Haag neemt een meerderheidsbelang in Logis.P uit Zwolle, een softwareleverancier voor logistieke en administratieve processen in de zorg. Logis.P ontwikkelt modulaire software voor onder meer afspraakplanning, wachtrijsturing en zorgdeclaraties. De oplossingen worden gebruikt door ziekenhuizen, laboratoria en ggz-instellingen in Nederland en Duitsland. Met de investering wil het in 2011 opgerichte bedrijf de volgende groeifase ingaan, gericht op professionalisering en schaalvergroting. Oprichter en directeur Remco van Duuren draagt een deel van zijn belang over. Het managementteam krijgt een grotere rol in de verdere ontwikkeling. BB Capital richt zich op investeringen in groeiende mkb-bedrijven en heeft ervaring in de zorg- en onderwijssector. Volgens de investeerder sluit Logis.P aan bij de focus op digitalisering en efficiëntie in de zorg. EU schiet tekort bij aanpak online-tracking door bedrijven De Europese regelgeving biedt onvoldoende bescherming tegen online-surveillance door bedrijven. Dat stelt rechtswetenschapper Ana-Maria Hriscu op basis van haar promotieonderzoek aan de Universiteit Tilburg. Volgens Hriscu loopt de toepassing van privacywetgeving achter bij de praktijk van gerichte online-advertenties. Bedrijven verzamelen op grote schaal gegevens om gedrag van gebruikers te voorspellen en te beïnvloeden. Dit kan gevolgen hebben voor wat mensen zien, kopen en hoe zij zich gedragen. Voorbeelden, zoals dataverzameling door TikTok, tonen aan dat gegevens ook buiten apps en buiten Europa worden verwerkt. Onderzoek heeft deze praktijken in verband gebracht met manipulatie, discriminatie, verslaving en psychische gezondheidsproblemen. Het huidige systeem maakt het volgens Hriscu moeilijk voor gebruikers om geïnformeerde toestemming te geven, omdat het gebruik van data onvoorspelbaar is. Tegelijkertijd leggen Europese regels veel verantwoordelijkheid bij individuen, terwijl de macht van grote platforms buiten beeld blijft. Hriscu pleit in haar proefschrift Domination by default voor strengere verplichtingen voor technologiebedrijven en een breder debat over alternatieven voor gerichte advertenties. Big Tech stuurt gedrag via data en ontwerp Platformen van technologiebedrijven sturen het gedrag van gebruikers via data en ontwerpkeuzes. Dat stelt mediawetenschapper Bjorn Beijnon, die promoveert aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) in Amsterdam. Bedrijven als Google, Meta, Microsoft, Amazon en Apple verzamelen continu data over zoekopdrachten, klikken en aankopen. Deze gegevens worden gebruikt om gedrag te voorspellen en bepalen welke informatie, advertenties en aanbevelingen gebruikers zien. Volgens Beijnon gaan mensen zichzelf daardoor zien als ‘data subject’: iemand die zijn leven vertaalt naar data, terwijl diezelfde data het zelfbeeld en keuzes beïnvloeden. De invloed van platforms werkt vaak via gebruiksgemak, waardoor sturing niet als dwang wordt ervaren. ‘Slimme’ technologieën – zoals telefoons, speakers of horloges – sturen gedrag via ontwerpkeuzes die als handig of vanzelfsprekend aanvoelen. Zijn onderzoek Data Subjects of Big Tech laat ook zien dat gepersonaliseerde informatie kan leiden tot een gefragmenteerd wereldbeeld. Beijnon pleit daarom voor meer aandacht voor de maatschappelijke impact van digitale infrastructuren, naast privacy.

Microsoft moet zich voor de rechter verantwoorden tegen aandeelhouders die stellen dat het bedrijf beleggers een te rooskleurig beeld heeft voorgespiegeld van zijn AI-strategie. Volgens de aanklagers gebruikte Microsoft de aandacht rond AI en Copilot om zorgen over een afzwakkende groei van Azure en oplopende infrastructuurkosten naar de achtergrond te schuiven. De voorgestelde collectieve rechtszaak […]

Er vindt een kaalslag plaats bij nieuwssites, zo laten Britse cijfers zien. AI-search pikt zo veel verkeer af dat in de top 20 nieuwssites in Engeland afgelopen jaar 26 procent traffic verloren. En ten opzichte van vorige maand bedraagt de gewogen daling acht procent, zo laten cijfers van Press Gazette zien. De media-uitgave bekeek Ipsos-data om een beeld te krijgen van hoe het bezoek aan nieuwssites zich ontwikkeld. Dat geeft een ontluisterend, maar niet onverwacht beeld. In de top twintig onderzochte sites is er niet een die traffic won in de afgelopen twaalf maanden. In het totale Engelse taalgebied is dat beeld niet anders. In de VS is sprake van een gewogen jaardaling van dertien procent. Van maand op maand is dat acht procent. Volgens de meest recente gegevens van Similarweb zag meer dan een vijfde van de vijftig meest bezochte Engelstalige nieuwswebsites ter wereld in mei 2026 een daling van het bezoekersaantal met 20 procent of meer ten opzichte van een jaar eerder. Het merendeel noteerde minstens een daling van tien procent.

Bijna twee op de drie van alle bedrijven in de Europese Unie is op enige manier actief op socialmedia. Dat is een stijging van vier procent ten opzichte van 2024. Dat komt naar voren in nieuwe cijfers van Eurostat. Bij de kleinste bedrijven ligt dit percentage op zestig procent. Bij de groten is dat 89 procent. Zij zetten socialmedia ogenschijnlijk strategischer. Nederland is in deze context een koploper, na Finland, Malta en Denemarken. Bij ons gebruikt 85 procent van de bedrijven socialmedia, bij de andere drie is dat bijna negentig procent. Verder blijkt dat tachtig procent van de bedrijven met minstens tien man ondertussen wel een website heeft. Bij slechts 22 procent echter is het mogelijk om iets te boeken, reserveren of te kopen. Gevraagd naar wie AI gebruikt als zakelijk gereedschap geeft zo’n twintig procent aan dat wel te doen. Er is echter een duidelijk onderscheid tussen kleinere en grote bedrijven te zien. In laatste groep zegt 55 procent AI in te zetten. Noord-Europese landen zijn op dit thema de voorlopers. Foto: Jonah Townsley / Unsplash

Anthropic heeft zijn privacybeleid herzien. Gebruikers van Claude Free, Pro en Max kunnen voortaan worden gevraagd hun identiteit te verifiëren. Het bedrijf wil daarbij biometrische data en overheidsidentificatie kunnen vragen in ruil voor toegang. Het herziene beleid gaat op 8 juli 2026 in en geldt niet voor zakelijke abonnementen. “In bepaalde omstandigheden kunnen wij u […]

De rol van de Chief Financial Officer verschuift. Waar de CFO traditioneel hoeder is van financiële waarde, vraagt de huidige economische context om een verbreding naar maatschappelijke en ecologische waardecreatie.

AI maakt kenniswerk sneller, maar niet automatisch beter. Tijdwinst wordt pas productiviteit en kwaliteit als organisaties hun werk daar bewust op herinrichten. “Het risico van domme productiviteit ligt op de loer”, concludeert Team Rockstars IT in een nieuw onderzoek onder 350 van zijn eigen engineers en consultants – kort nadat onderzoeksinstituut TNO voor dezelfde valkuil waarschuwde.

Een Obeya helpt gemeenten om samenwerking en sturing te versterken door bestuur, management en uitvoering samen te brengen rondom dezelfde doelen, informatie en prioriteiten. “Hierdoor ontstaat meer overzicht, betere besluitvorming en meer grip op complexe opgaven zoals woningbouw, de energietransitie, digitalisering en het sociaal domein”, stellen experts van adviesbureau VertX.

De Schatkamer van Beeld & Geluid is een grote mijlpaal voor het publieke medialandschap. De portal, op 26 mei formeel gelanceerd, maakt een groot deel van het audiovisuele archief van de Nederlandse publieke omroepen gratis beschikbaar voor het publiek.

Robert Egging, een ervaren leider en consultant op het gebied van digital strategy en transformation, heeft zich aangesloten bij Improven. De nieuwe ‘Consultant to the Firm’ brengt meer dan twintig jaar ervaring mee naar het adviesbureau.

Van datamodellen tot digital twins Het programma Werk aan Uitvoering (WaU) dat de overheid vijf jaar geleden is gestart met als doel om de publieke dienstverlening flink te verbeteren, begint resultaten op te leveren. Staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) meldt in de voortgangsrapportage 2025  dat de impact steeds beter zichtbaar is: dienstverlening wordt sneller, begrijpelijker en beter uitvoerbaar. Een aantal voorbeelden: Het Kadaster kon een nieuw datamodel ontwikkelen waarmee onder- en bovengrondse obstakels in kaart worden gebracht. Het model houdt daarbij ook rekening met factoren als toekomstig overstromingsgevaar. Dit helpt overheden en bedrijven om realistischer te plannen. Daarmee besparen ze kosten en tijd. Het 3d-basismodel van de Nederlandse leefomgeving vormt de basis voor ‘digital twins’ (digitale replica’s). Die kunnen gebruikt worden voor specifieke thema’s of gebieden. Bijvoorbeeld voor het analyseren van stikstofbelasting, woningbouw of infrastructuurprojecten. De 3D Basisvoorziening werkt met een verzameling van ruimtelijke bestanden met hoogte informatie. Door verschillende data te koppelen en te verrijken met onder meer beeldmateriaal en satellietbeelden, ontstaat een actueel en compleet 3d-beeld van Nederland. De data zijn open en gestandaardiseerd toegankelijk, zodat overheden, bedrijven en wetenschap er direct gebruik van kunnen maken. Om gebruikers beter te helpen, ontwikkelt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) digitale hulpmiddelen naast de reguliere website. Denk aan interactieve regel- en zoekhulpen die mensen stap voor stap door regels leiden. Veel mensen hebben een concrete vraag. Ze willen weten: wat moet ik doen in mijn situatie? Dan helpt een lange pagina met tekst niet altijd. Daarom ontwikkelde de NVWA toepassingen die direct helpen bij dat soort vragen, én breder inzetbaar zijn. De toepassingen zijn generiek. Daardoor kunnen ook andere overheidsorganisaties die oplossingen gebruiken en verder ontwikkelen. Door vernieuwing van de digitale infrastructuur zijn doorlooptijden bij de Raad voor Accreditatie verkort en administratieve lasten voor bedrijven verminderd. Ook blijft meer ruimte over voor maatwerk en inhoudelijk contact. Ambities Het programma Werk aan Uitvoering loopt van 2021 tot 2031 en sluit aan bij de ambities van het huidige kabinet voor een ‘slagvaardige overheid’ waarbij eenvoudigere regels, betere samenwerking en uitstekende dienstverlening centraal staan. Jaarlijks is zeshonderd miljoen beschikbaar voor ministeries en publieke dienstverleners om deze doelen te realiseren. Bij de overheid blijkt vooral samenwerking over organisatie- en domeingrenzen heen lastig. Juist daar worden hardnekkige belemmeringen in financiering, gegevensdeling en besluitvorming zichtbaar.

AI maakt werknemers productiever, maar zonder erkenning van controlewerk blijven betere bedrijfsresultaten uit.

De Nederlandse reiziger koos afgelopen maanden vaker voor bestemmingen binnen Europa in plaats van daar buiten. Resultaat: omzetten die met dubbele cijfers dalen, allemaal als gevolg van onstabiele geopolitiek. De uitgaven aan losse vliegtickets & accommodaties (-13%) en pakketreizen (-11%) namen beide af. Ook het aantal online aankopen in deze categorieën daalde (-9% en –16%, respectievelijk). Dat is opvallend, aangezien het eerste kwartaal traditioneel een sterke periode is voor het boeken van reizen en de afgelopen jaren juist groei liet zien. De nieuwe Thuiswinkel Markt Monitor, die elk kwartaal verschijnt, laat zien dat deze ontwikkeling een dempend effect heeft op Nederlands e-commerce als geheel. Nederlandse consumenten hebben in het eerste kwartaal van 2026 bijna 9 miljard euro online uitgegeven, een daling van 6 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2025. Zowel de bestedingen aan producten (-2%) als aan diensten (-3%) namen af. In de reisbranche laten trips naar veilige buurlanden Duitsland en België daarentegen flinke groeicijfers zien. Ongeveer 7 op de 10 reizen wordt geboekt bij Nederlandse online aanbieders. Daarnaast wordt circa 15 procent via Duitse aanbieders geboekt en ongeveer 10 procent via Franse webshops. In totaal doet de Nederlandse consument elf procent van zijn online aankopen in het buitenland. Dat is 1,2 miljard euro. De bestedingen bij China shops en apps stegen met 47 procent ten opzichte van 2025. Foto: fanglanhsu (cc)

In de rubriek De Overstap gidst ict‑journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar alternatieve zakelijke oplossingen. Deel 6: Hoe je van iOS of Android afkomt, apps maken met Mistral Vibe, de Sovereign Cloud Stack wordt omarmd door grote spelers en Amerikanen zien iets gebeuren in Europa. De overstap naar digitaal soeverein werken klinkt vaak groter dan hij in de praktijk hoeft te zijn. Dat merk ik iedere dag aan mijn laptop. Ik werk zoals eerder al gemeld inmiddels op een Slimbook Evo van de Spaanse fabrikant Slimbook, met Linux Mint als besturingssysteem. Geen spectaculaire migratieverhalen, geen nachtenlang prutsen aan drivers, geen ingewikkelde workarounds. Hij doet het gewoon. Sterker nog: hij doet het uitstekend. Dat is misschien wel de belangrijkste constatering. Open source op de laptop voelt niet langer als een compromis. Linux Mint is stabiel, snel, overzichtelijk en voorspelbaar. De machine start vlot op, updates verlopen probleemloos (interessant voor Windows-gebruikers: er is vrijwel nooit een reboot van de laptop nodig) en de dagelijkse werkzaamheden gaan zonder gedoe. Voor tekstproductie, browsen, research, mail, beeldbewerking op basisniveau en documentbeheer mis ik eigenlijk niets. De laptop is daarmee het eenvoudige deel van De Overstap geworden. Maar dan de telefoon nog Mijn huidige telefoon is een iPhone van een paar jaar oud. De batterij wordt wat minder, maar verder werkt het apparaat nog prima. Dat is ook precies het lastige aan Apple: de hardware is goed, de software is prettig en het ecosysteem is comfortabel. Alleen past het steeds minder goed bij de richting waarin ik met mijn digitale gereedschap wil bewegen. Tegelijkertijd heb ik een CMF Phone van Nothing liggen. CMF is het budgetmerk van deze Britse fabrikant en de telefoon kostte, als ik het goed heb, nog geen 300 euro. Het merkwaardige is: ik vind die CMF in het dagelijks gebruik eigenlijk fijner dan mijn iPhone. Het scherm is helderder, het toestel is dunner en lichter, en het geheel voelt verrassend volwassen. NothingOS werkt soepel en oogt strak. Bovendien doet het bedrijf leuke, innovatieve dingen. Zo kun je met ai die lokaal op de telefoon draait heel makkelijk een handig appje voor jezelf maken. Gewoon met een prompt en je hebt razendsnel een appje dat precies doet wat jij wilt. Dat lukt op die iPhone niet zo makkelijk, vrees ik. Op de CMF Phone van Nothing kun je snel een eigen appje maken Er is alleen één belangrijk nadeel: NothingOS is gebaseerd op Android inclusief Google Play en dergelijke. Daarmee stap ik nog steeds niet uit de bekende Apple-Google-tweedeling. Ik zwabber dus een beetje heen en weer tussen twee (eigenlijk drie, zie verder) werelden. In de praktijk is inmiddels bijna als vanzelf een tussenoplossing ontstaan. Ik gebruik beide telefoons naast elkaar, elk voor specifieke taken. Dat werkt beter dan verwacht, maar het voelt niet als eindstation. Wat ik eigenlijk wil, is een open, bij voorkeur Europees mobiel en/of open source besturingssysteem. GrapheneOS is technisch interessant, zeker door de sterke focus op beveiliging, maar vraagt in de praktijk om een Pixel-telefoon. En die komt weer van Google. Dan kom je al snel uit bij twee Europese alternatieven: /e/OS van het Franse Murena en Sailfish OS van het Finse Jolla. /e/OS is eigenlijk een gedeGoogelde Android-variant. Het systeem gebruikt de open source Android-basis, maar vervangt veel Google-componenten door alternatieven, waaronder microG voor apps die normaal Google Play Services verwachten. Via App Lounge zijn Android-apps, open source apps en webapps te vinden, terwijl Advanced Privacy inzicht geeft in trackers en de mogelijkheid biedt om locatie- en IP-gegevens af te schermen. Interessant is ook dat Murena verder kijkt dan consumenten. Er is Murena Workspace, een soort mobiele cloudomgeving waar binnenkort ook een zakelijke variant van komt. En inmiddels heeft het bedrijf ook MDM-functionaliteit beschikbaar voor organisaties die toestellen centraal willen beheren. Murena bouwt stap-voor-stap een alternatief mobile OS Ik keek onlangs naar een webinar van Murena over de nieuwe 4.0-versie van /e/OS. Dat was erg verfrissend. Geen gelikte Apple- of Google-show, maar een paar Europeanen, inclusief de Nederlandse CEO van Murena, die in een kleine studio vertellen waar ze mee bezig zijn. Juist daardoor werd zichtbaar dat hier geen marketingmachine bezig is, maar een bedrijf dat stap-voor-stap een alternatief voor Big Tech aan het bouwen is. Mijn neiging was dan ook om direct een Murena-compatibele telefoon te regelen. Je kunt /e/OS zelf op honderden ondersteunde toestellen flashen. Of je koopt een telefoon waarop het systeem al vooraf is geïnstalleerd, bijvoorbeeld van Murena zelf of van het Nederlandse Fairphone. Toch heb ik me ingehouden. Ik heb namelijk enkele maanden terug voor nog geen 400 euro een Jolla C2 met Sailfish OS als besturingssysteem besteld. Sailfish OS is geen Android-variant, maar een op Linux gebaseerd mobiel besturingssysteem met een eigen interface en eigen filosofie. Tegelijk ondersteunt het via Android AppSupport veel Android-apps, al blijft compatibiliteit naar verluidt per app iets om rekening mee te houden. De Finnen zijn kennelijk wat overvallen door het grote aantal pre-orders, want mijn C2 komt pas in september. Tot die tijd blijft mijn mobiele overstap dus in een tussenfase hangen. Mijn laptop bewijst al dagelijks dat digitaal soeverein werken prima kan. Mijn telefoon laat vooral zien dat de overstap daar nog iets rommeliger is. Maar misschien hoort dat er op dit moment ook gewoon nog bij. Soevereiniteit begint zelden met perfecte producten. Soms begint het gewoon met twee telefoons op je bureau en de vraag welke je vandaag eigenlijk het liefst gebruikt. Op zoek naar Europese applicaties? Er zijn er zo ontzettend veel! Maar wat doen ze precies en kun je er als bedrijf of consument wat mee? De website apps.eu kan helpen. De site is net een appstore. Je kunt zoeken op categorieën, maar je ook laten verrassen door een serie featured apps. Er is veel beschikbaar en daar zit misschien ook een (klein) gevaar: voor je het weet zit je een uur lang te doomscrollen in deze appstore. Windows apps op Linux gebruiken Ik kom zelf nauwelijks applicaties tegen waarvan de functionaliteit niet via een Linux-variant beschikbaar is. Natuurlijk werkt het allemaal net even anders, maar na een half uurtje weet je niet beter.  En zolang het standaard bestandsformaten ondersteund is er eigenlijk geen enkel probleem. Van mensen om mij heen die (nog) in de Windows-wereld leven, hoor ik dat dit toch wel een serieus obstakel is voor hen. Ze hebben geen zin, tijd of kennis om te veranderen. Dat kan natuurlijk, maar laten we niet vergeten dat er volop mogelijkheden bestaan om Windows-applicaties op Linux te draaien. Laten we er eens een paar op een rij zetten. Een bekende is natuurlijk Wine. Dat biedt een compatibiliteitslaag die het mogelijk maakt Windows-applicaties rechtstreeks op Linux te gebruiken zonder dat een virtual machine of zelfs maar een reboot van de laptop nodig is. Het functioneert prima bij veel Windows-toepassingen, maar ik geef toe, heel soms werkt het minder goed. Een kwestie van proberen dus. PlayOnLinux kan wellicht helpen om het installeren van Windows-applicaties nog wat verder te vergemakkelijken. Bottles vormt een vergelijkbare frontend voor Wine. Een andere optie is om een virtual machine te gebruiken. Klinkt ingewikkeld voor de gewone gebruiker, maar valt in de praktijk reuze mee. En op zakelijke laptops kan een systeembeheerder het inrichten van een VM natuurlijk voor zijn of haar rekening nemen. Dan is het starten van een Windows-app op Linux slechts een kwestie van op een snelkoppeling klikken. En voor we nu meteen VMware gaan roepen als VM-oplossing, dat is dus closed software. Gebruik dan liever Virtual Box. En ja, ik weet het, ontwikkeld in Duitsland, maar tegenwoordig eigendom van Oracle. Maar het is grotendeels open source. Wie 100% open source wil gebruiken, komt uit bij QEMU of KVM, maar dat zijn oplossingen met een behoorlijk steile learning curve. Je kunt verder containers gebruiken waar je Windows in installeert. Dat werkt uitstekend, bijvoorbeeld via Docker Desktop. En inderdaad, ook dat product is maar deels open source (de engine wel, de desktopfunctionaliteit niet). Laten we tenslotte niet de misschien wel eenvoudigste oplossing vergeten: een dualboot laptop. Wie Linux op een laptop wil installeren waar al Windows op staat, krijgt automatisch de vraag of Windows vervangen moet worden of dat je liever een dualboot laptop wilt. Zo makkelijk kan het zijn. Soevereine cloud is geen theorie meer Wie overstapt van closed source naar open source software, begint vaak dichtbij huis. Maar De Overstap speelt natuurlijk niet alleen op het niveau van de individuele gebruiker. Minstens zo belangrijk is de laag daaronder: de cloudinfrastructuur waarop bedrijven, overheden en publieke organisaties hun digitale diensten draaien. Daarom is Sovereign Cloud Stack, kortweg SCS, zo interessant. Het is een van de meest concrete Europese initiatieven rond digitale soevereiniteit. De welbekende Deutschland-Stack is er bovendien op gebaseerd. We hebben het dus over een heel serieus project. Het probeert niet wéér een nieuwe cloudprovider te bouwen, maar wil vooral een open standaard zijn en een herbruikbare software stack voor soevereine cloudomgevingen. Denk aan open source bouwblokken voor Infrastructure as a Service en Kubernetes as a Service, met afspraken over compatibiliteit, beheerbaarheid, veiligheid en interoperabiliteit. Dat klinkt technisch, en dat is het ook. Maar de gedachte erachter is eenvoudig. Organisaties moeten cloudomgevingen kunnen gebruiken zonder volledig afhankelijk te worden van één leverancier, één platform of één juridisch regime. SCS wil daarom zorgen dat verschillende aanbieders cloudomgevingen kunnen leveren die volgens dezelfde open standaarden werken. Daarmee wordt overstappen tussen aanbieders realistischer en wordt vendor lock-in kleiner. De SCS Summit 2026 in Berlijn liet zien dat dit verhaal inmiddels een stuk minder theoretisch is geworden. Op 21 mei kwamen zo’n tweehonderd mensen bijeen rond één boodschap: digitale soevereiniteit is niet langer alleen een toekomstvisie, maar komt in de praktijk aan. Een belangrijke mijlpaal is dat de Duitse IT-Planungsrat de SCS-standaarden zoals gezegd in maart 2026 bindend heeft opgenomen in de Deutschland-Stack, het Duitse nationale technologieplatform. Daarmee krijgt SCS niet alleen erkenning vanuit de community, maar ook politieke en bestuurlijke relevantie. Minstens zo interessant zijn de praktijkvoorbeelden. DATEV, de grote Duitse it-dienstverlener voor onder meer belastingadviseurs en accountants, heeft sinds 2025 een SCS-conforme iaas-omgeving in productie. Dat is geen proefballonnetje meer, maar serieuze infrastructuur voor een organisatie met hoge eisen aan betrouwbaarheid en controle. Ook migraties van bestaande OpenStack-omgevingen naar SCS-gebaseerde platformen kwamen in Berlijn aan bod. Juist dat soort verhalen is belangrijk, omdat ze laten zien dat soevereine cloud niet alleen iets is voor nieuwe projecten, maar ook kan aansluiten op bestaande omgevingen. De grote Duitse it-dienstverlener DATEV heeft een iaas-omgeving in productie conform de Sovereign Cloud Stack Verder kwam het onderwerp kunstmatige intelligentie nadrukkelijk aan de orde. De vraag is niet alleen waar ai-modellen draaien, maar ook op welke infrastructuur, met welke afhankelijkheden en onder welke voorwaarden. De SCS-positionering wordt daarmee breder dan cloud alleen: het gaat om een open fundament waarop ook ai-toepassingen onafhankelijker kunnen worden beheerd. Voor deze rubriek is dat precies de kern. Digitale soevereiniteit begint misschien met een andere laptop of een open source applicatie, maar eindigt daar natuurlijk niet. Uiteindelijk moet ook de infrastructuur onder onze digitale werkplek opener, controleerbaarder en beter uitwisselbaar worden. SCS laat zien dat die overstap langzaam maar zeker uit de beleidsnota’s kruipt en in echte productieomgevingen terechtkomt. Concrete migraties: teveel om te onthouden We zijn in Nederland en Europa natuurlijk al een tijdje lekker bezig met digitale soevereiniteit. Veel klassiek denkende Amerikanen zullen er vermoedelijk wat meewarig naar kijken – als ze zich  al bewust zijn van deze trend. Dat ‘handjevol migraties’ en het ‘gedoe’ rond het internationale strafhof staat ver af van de dagelijkse beleving van veel Amerikanen, zelfs als ze in de it werken. Toch lijkt dat inmiddels wat te veranderen. Tijdens de Nextcloud Enterprise Summit in Munchen die vorige week werd gehouden, kwam ik meerdere Amerikanen tegen die aangaven dat ze erg nieuwsgierig zijn geworden naar wat er in Europa allemaal gebeurt rond digitale soevereine clouds en open source. Ook een journalist van Wired begon het op te vallen dat er iets aan het gebeuren is in Europa. Een trend die op termijn wel eens enorme impact zou kunnen gaan hebben – op Europese overheden en bedrijven, maar, zo lijken meer en meer Amerikanen zich te realiseren, ook voor Amerikaanse it-aanbieders. Deze journalist kon het aantal migratieprojecten waar hij over las of hoorde inmiddels niet meer goed onthouden. Het zijn er inmiddels gewoonweg teveel. En wat doe je dan? Precies, je zet al die projecten in een mooie spreadsheet. Hij was wel zo vriendelijk om daar een publiek toegankelijk spreadsheet van te maken. En nog mooier, het werd een Proton Sheet. Inderdaad: een online spreadsheet bij een Europese en digitaal soevereine aanbieder. Die spreadsheet is hier te vinden. Zoeken via Google zonder ads? Voeg “udm=14” toe Eerlijk gezegd kan ik mij de laatste keer niet herinneren dat ik een zoekmachine heb gebruikt. Google gebruik ik al jaren niet meer en zoeken via Qwant (ik zie dat ik deze als mijn standaard zoekmachine in mijn browser heb ingesteld) of Ecosia doe ik al tijden niet meer. Al mijn vragen stel ik via Mistral Vibe, de nieuwe naam van Mistral Le Chat. Ik ben een best wel fan van Mistral Vibe, omdat het niet alleen snel en behoorlijk goed antwoord geeft op vragen, maar dat bovendien doet zonder die enorme hoeveelheid advertenties. Heat is gewoon echt een handige assistent. Voor deze rubriek heb ik zojuist toch weer eens Google gebruikt en het aantal advertenties en met AI gegenereerde tekst is enorm. Ik kan er niet veel mee. Het grappige is dat Google onlangs zelf een interessante oplossing publiceerde voor wie gewoon kale, cleane links wil zien als je een zoekvraag instelt. Ik kwam deze truc tegen via Tedium en eigenlijk is het heel simpel. Gebruik deze url: https://www.google.com/search?q=%s&udm=14 en stel deze in als standaard zoekmachine. En voila, ineens hebben we weer die oude Google-pagina met zoekresultaten. Mistral Vibe voor coding Nu we het toch even over het Franse Mistral Vibe hebben, die toevoeging ‘Vibe’ is er niet voor niets. Je kunt er namelijk ook prima apps mee maken. Daar ben ik best wel een fan van. Ik doe dat voor allerlei kleine maar veel voorkomende taken in mijn werk. Je schrijft op wat je precies wilt aan functionaliteit en twee minuten later heb je daar een app voor. Ik zag ooit een video-interview met iemand die hier op een universiteit mee aan de slag was en die sprak van “mallable apps”. Met andere woorden: wegwerpapps. Computable schreef er al eens over. Dat klinkt alsof het appjes zijn die je snel even maakt en na gebruik weer weggooit. Dat kan, maar je kunt ze ook veel langer gebruiken natuurlijk. Zo heb ik op deze manier een appje gemaakt om in een keer een flink aantal foto’s die op een hobbywebsite geplaatst moeten worden snel kleiner te maken en het juiste liggende formaat mee te geven. Maar je kunt er ook wat ingewikkelder dingen mee doen. Zo heb ik een eigen rss-reader gemaakt die over allerlei onderwerpen online content voor me verzamelt. Dat draait prima. De volgende stap wordt dat ik de zoekterm die ik gebruik om onderwerpen aan te geven automatisch laat vertalen naar meerdere talen zodat ik (eindelijk) weg kan uit de overdosis Engelstalige content die we dagelijks tegenkomen. De vertaling gaat straks naar Frans, Duits, Spaans en Italiaans. De stap die daarna gaat komen? Dat alle Italiaanse en Franse en Spaanstalige content automatisch wordt vertaald naar in eerste instantie het Nederlands. Ik ben daar al mee bezig. Uiteindelijk wil ik dat je als gebruiker zelf kunt instellen in welke taal je de gevonden content wilt lezen. Past wat mij betreft prima bij het idee dat we liever zelf onze keuzes maken in plaats van afhankelijk te zijn van wat Big Techaan functie beschikbaar stelt.