business

Rubrik heeft tijdens zijn gebruikersconferentie FORWARD een reeks AI-gerichte beveiligingsproducten aangekondigd. Centraal staat Rubrik AI, waarmee het bedrijf zijn platform verandert in een autonome AI-agent die zelfstandig beveiligingstaken uitvoert.  Daarnaast introduceert Rubrik Agent Cloud voor Claude Code en Claude Cowork van Anthropic, bedoeld om organisaties meer controle te geven over AI-agents die software ontwikkelen. Volgens […]

Organisaties staan vandaag voor de uitdaging om hun dienstverlening continu te verbeteren, terwijl de druk op wendbaarheid, veiligheid en snelheid toeneemt. Middelgrote en grote organisaties hebben dagelijks te maken met incidenten, variërend van kleine verstoringen tot structurele problemen die bedrijfsprocessen raken. Hoewel veel organisaties investeren in het verlagen van de impact van incidenten, blijkt het lastig om structureel grip te krijgen op kwaliteit en voorspelbaarheid.  Een veelvoorkomende oorzaak ligt aan de start van verandertrajecten. Projecten worden vaak gestart met impliciete aannames over doelstellingen, scope en vereiste kwaliteit, zonder dat betrokken partijen een expliciet gezamenlijk beeld ontwikkelen van wat nodig is om verantwoord op te leveren. Hierdoor ontbreekt een gedeelde kwaliteitsbasis, wat zich later vertaalt in misverstanden, herstelwerk en onverwachte risico’s.  Een effectief traject begint bij het expliciet maken van businesswaarde. Die businesswaarde bestaat uit meer dan alleen functionele wensen. Het vraagt inzicht in de essentiële data, afhankelijkheden binnen processen en de wijze waarop de organisatie haar dienstverlening wil inrichten. Ook speelt de vraag of de huidige manier van werken wel aansluit bij de gewenste waarde creatie. Door deze aspecten expliciet uit te werken, stuurt een bedrijf beter op businesskwaliteit.  Daarbij komt dat kwaliteit geen statisch begrip is. Nieuwe inzichten, veranderende regelgeving of voortschrijdende technische mogelijkheden zorgen ervoor dat uitgangspunten tijdens een traject kunnen verschuiven. Wat eerder als acceptabel werd gezien, kan later onvoldoende blijken. Dit maakt het noodzakelijk om kwaliteit continu te evalueren en bewust bij te stellen, in plaats van deze uitsluitend vast te leggen aan het begin van een project.  Binnen deze context vervult businessanalyse een sleutelrol. De businessanalist zorgt ervoor dat behoeften, risico’s en randvoorwaarden vroegtijdig worden onderzocht en vastgelegd. Door samen met stakeholders te bepalen welke minimale kwaliteit nodig is om verantwoord live te gaan, ontstaat een stabiel fundament voor ontwerp en realisatie. Acceptatiecriteria, risicoafwegingen en afhankelijkheden worden expliciet gemaakt, waardoor teams beter weten waarop ze worden gestuurd.  Tijdens de uitvoering bewaakt businessanalyse dat de gekozen oplossingsrichting blijft aansluiten bij de beoogde businesswaarde. Nieuwe inzichten worden verwerkt in aangescherpte eisen of aangepaste kwaliteitsafspraken. Hierdoor worden afwijkingen eerder zichtbaar en kan bijsturing plaatsvinden voordat problemen zich opstapelen aan het einde van een traject, waar herstel vaak kostbaar en complex is.  Organisaties die businessanalyse structureel inzetten, verschuiven van een reactieve naar een meer voorspelbare werkwijze. Incidenten worden minder verrassend, omdat onderliggende oorzaken eerder worden herkend. De aandacht verschuift van het oplossen van verstoringen naar het structureel verbeteren van processen en systemen, op basis van onderbouwde keuzes.  De meerwaarde van businessanalyse reikt verder dan IT alleen. Ook besluitvorming binnen de business wordt beter gefundeerd, processen sluiten consistenter aan op gebruikersbehoeften en innovaties worden doelgerichter ingezet. Dit draagt bij aan stabielere dienstverlening en een organisatie die beter is voorbereid op toekomstige veranderingen.  Zoals aangegeven in dit artikel:  Impliciete aannames zorgen voor structurele risico’s  Businesswaarde is pas duidelijk wanneer deze bij de start expliciet en datagedreven wordt gemaakt  Stuur proactief op kwaliteit via businessanalyse en requirements; stop met het achteraf ‘repareren’ van kwaliteit  Advies- en kennispartijen die actief zijn op het gebied van Business Analyse, zoals Polteq, ondersteunen organisaties bij het versterken van deze basis. Niet door het aanbieden van kant-en-klare oplossingen, maar door expertise te leveren op het snijvlak van analyse, requirements en kwaliteitsborging. Daarmee wordt businessanalyse zichtbaar als wat het in de praktijk is: geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame software- en businesskwaliteit.  Auteur: Ard Vialle werkt bij Polteq als Test Architect | sr. Business Analist | Quality Lead en helpt organisaties op het raakvlak van Business en ICT.

De locatie in winkelcentrum De Voorwaarts bestrijkt 1.500 vierkante meter winkeloppervlak en heeft ruim parkeerruimte. Het bedrijf vult hiermee een duidelijk gat in zijn fysieke netwerk in centraal Gelderland en de Veluwe. De dichtstbijzijnde bestaande vestigingen bevinden zich in Arnhem (ongeveer 35 km zuidwaarts), Hengelo (circa 55 km oostwaarts), Nijmegen (ongeveer 60 km zuidoost) en Almere (rond de 65 km west). Met de komst van de Apeldoornse locatie bedient Coolblue voortaan het tot nu toe onbediende middengebied tussen Arnhem en Hengelo. Aan de noordkant van dit gebied zou Zwolle een logische locatie bieden voor verdere uitbreiding. Maar daarover is geen aankondiging gedaan. In de nieuwe winkel komt, net als in alle andere Coolblue-winkels, een inpandige pakketautomaat. Klanten die hun bestelling in de winkel ophalen, ontvangen een e-mail met een QR-code en een pincode. Met één van beide kunnen ze hun kluisje openen en hun bestelling meenemen. Wachten aan servicebalie is voor deze groep shoppers verleden tijd. Jos Groenendijk, Head of Stores, zegt in een persbericht: “Er zijn een hoop klanten die zo snel mogelijk hun bestelling willen meenemen. Denk aan een powerbank of een kabeltje. Met de pakketautomaat maken we dat nog makkelijker en sneller.”

Tijdens Realize LIVE Europe 2026 in Amsterdam vliegen de high-tech termen je om de oren. Van multiphysische simulaties bij raceteam ORECA tot closed-loop agentic AI in de nieuwe samenwerking tussen Siemens en IFS. Maar hoe vertaal je die marketingtermen naar de nuchtere realiteit van de fabrieksvloer? We vroegen het aan Patrick Fokke, Country Manager en […]

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft de rechtbank Rotterdam verzocht om Knaken Cryptohandel B.V. en de gelieerde Stichting Knaken Payments failliet te verklaren. Het OM doet dat naar aanleiding van signalen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) over een ‘zeer zorgwekkende situatie’ bij dit bedrijf dat cryptodiensten met aanbiedt. Bij het bedrijf konden klanten onder meer geld omzetten naar cryptomunten en andersom en ze konden er cryptomunten laten bewaren. Voor dit soort bedrijfsactiviteiten is een vergunning nodig van de AFM, die het bedrijf echter niet heeft verkregen. Het bedrijf zegt daarom gestopt te zijn met activiteiten en zou bezig zijn met een afwikkeling. Het OM is echter zeer bezorgd dat die afwikkeling niet op ordentelijke wijze verloopt, wat ernstige gevolgen zou kunnen hebben voor de klanten van het bedrijf. Het bedrijf is opgehouden klanten uit te betalen. Om deze redenen vraagt het OM in het openbaar belang het faillissement van het bedrijf aan. De rechtbank moet nog beslissen over dit verzoek. Het OM heeft enkele taken buiten het strafrecht. Eén daarvan is dat het OM in het openbaar belang het faillissement van (rechts)personen kan aanvragen. Het OM verzoekt om het faillissement van dit bedrijf om een ordentelijke afwikkeling te waarborgen, mede gelet op de bedrijfsactiviteiten zonder vergunning en de hoeveelheid klanten. In zijn algemeenheid geldt dat als een bedrijf door de rechtbank failliet wordt verklaard, de curator het vermogen van het bedrijf kan gebruiken om de schuldeisers (zoals bijvoorbeeld klanten) te voldoen. Het Openbaar Ministerie is niet betrokken bij de manier waarop een curator een faillissement behandelt. Strafrechtelijk onderzoek Naast het civiele traject kijkt de FIOD naar mogelijk strafbare feiten die zijn gepleegd. De zorgelijke situatie zoals geschetst door de AFM en een aangifte van de toezichthouder is daar mede aanleiding voor. In dat kader zijn er op maandag 29 juni meerdere doorzoekingen gedaan, zijn digitale gegevensdragers in beslag genomen en is beslag gelegd op vermogen van de onderneming. Er zijn geen personen aangehouden. De civiele taken en het strafrechtelijk onderzoek worden binnen het OM van elkaar gescheiden en door verschillende teams uitgevoerd.

Digitalisering blijft de sterkste groeimotor van de Nederlandse digitale economie. De zakelijke uitgaven aan publieke cloud stegen naar circa 2,9 miljard euro, een groei van 16,5 procent ten opzichte van een jaar eerder. Vooral Infrastructure-as-a-Service (IaaS) profiteerde van de groeiende vraag naar AI-gerelateerde toepassingen en groeide naar ruim 1 miljard. Dat blijkt uit gegevens van onafhankelijk onderzoeksbureau Pb7 Research met medewerking van de Dutch Cloud Community, Dutch Data Center Association en Rabobank. De Nederlandse digitale economie bleef in het eerste kwartaal van 2026 groeien, maar de onderliggende ontwikkelingen lopen steeds verder uiteen. De Digitale Economie Index Nederland (DEIN) daalde licht van 117 naar 116 punten. Deze beperkte terugval weerspiegelt geen verzwakking van de digitale economie, maar vooral de toenemende divergentie tussen digitalisering, digitale infrastructuur en de digitale sector. Ook het aantal ICT-beroepen bereikte een nieuw recordniveau van 586.000 werkenden (+2,3% j-o-j). AI ontwikkelt zich daarbij steeds nadrukkelijker van experimentele technologie naar een structureel onderdeel van bedrijfsprocessen. Organisaties investeren niet alleen in AI-oplossingen, maar ook in de cloud- en data-infrastructuur die daarvoor noodzakelijk is. De digitale sector laat een opvallend gemengd beeld zien. De toegevoegde waarde groeide met 2,8% naar 10,7 miljard euro en presteerde daarmee beter dan de Nederlandse economie als geheel. Tegelijkertijd daalde de werkgelegenheid met 4,2 procent naar circa 367.000 werkzame personen. Deze combinatie van economische groei en afnemende werkgelegenheid wijst op een nieuwe fase in de ontwikkeling van de sector. AI, automatisering, cloudplatformen en standaardisatie maken het mogelijk om meer economische waarde te creëren met minder inzet van personeel. Daarmee lijkt de digitale sector één van de eerste sectoren te zijn waarin de productiviteitseffecten van AI daadwerkelijk zichtbaar worden. De digitale infrastructuur bleef zich ontwikkelen, maar loopt steeds vaker tegen fysieke beperkingen aan. Zo blijven netcongestie, vergunningprocedures en internationale concurrentie belangrijke uitdagingen voor verdere uitbreiding van digitale infrastructuur. De snelle groei van AI vergroot de vraag naar rekenkracht en datacentercapaciteit verder, waardoor energievoorziening en uitvoeringskracht steeds bepalender worden voor de toekomstige ontwikkeling van de sector. Naast AI stonden ook digitale weerbaarheid en digitale soevereiniteit hoog op de agenda. Grote cyberincidenten bij onder meer Odido en ChipSoft onderstreepten de maatschappelijke afhankelijkheid van digitale systemen. Daarnaast kreeg de Nationale Digitaliseringsstrategie verder vorm en verschoof het debat over digitale autonomie steeds nadrukkelijker naar praktische keuzes rond cloud, data en AI-infrastructuur.  

Na een dip is het inclusiegevoel op de Nederlandse werkvloer weer bijna terug op het niveau van 2024: 66% van de werknemers voelt zich volledig geïncludeerd. Achter dat gemiddelde schuilt echter een hardnekkig patroon, blijkt uit Highbergs inclusiebenchmark: de verschillen tussen groepen blijven groot, en positief beoordeeld beleid en leiderschap vertalen zich lang niet voor iedereen in een gelijk gevoel van inclusie.

Met een sterke groeiopgave op het gebied van woningbouw, infrastructuur en duurzaamheid staat de gemeente Haarlemmermeer voor complexe vraagstukken waarin fysieke ontwikkeling, leefbaarheid en maatschappelijke samenhang onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Match Plan heeft twee verkoopmandaten succesvol afgerond. Datagedreven specialist Innovatie nul13 sluit zich aan bij IT-dienstverlener Centric, en zorgorganisatie Megakids is overgenomen door Frelius.

Artefact is tijdens de CCI France International Awards erkend voor haar sterke groei, impact en bijdrage aan het bevorderen van de verantwoorde adoptie van kunstmatige intelligentie. De CCI France International Awards vonden vorige week plaats in Parijs.

Veel softwareleveranciers dragen een implementatiepartner aan, maar dat maakt de softwareleverancier als licentiegever nog niet verantwoordelijk voor de installatie door die implementatiepartner. Dat is de les die voor de it-praktijk valt te trekken uit een recent gepubliceerd vonnis van de rechtbank Midden-Nederland. Een bedrijf dat via een reseller licenties op Salesforce had afgenomen, moet de vergoedingen voor die licenties betalen. Dat de aanbieder van de licenties een implementatiepartner had voorgesteld die het project niet tot een succesvol einde wist te brengen, is geen reden om de betaling van de softwarelicenties achterwege te laten. De implementatie duurde lang en mislukte uiteindelijk, waarna de licenties ongebruikt bleven. Toch moet de klant de licentievergoedingen over 2025 en de jaren 2026, 2027 en 2028 voldoen. Huub de Jong, it-advocaat en mediator bij Turing Law, wijst erop dat softwarelicenties ook in zo’n geval in principe gewoon betaald moeten worden. ‘Indien de implementatiepartner de software niet tijdig en/of correct heeft geïnstalleerd, betekent dit nog niet dat de software dus niet is geleverd.’ De rechter acht het daarbij van belang dat de klant werd bijgestaan door een ervaren projectmanager op het gebied van digitale diensten en producten. Dit onderstreept dat de klant wist, of had moeten weten, dat er een verschil bestaat tussen het aanbieden van licenties en de implementatie daarvan. Volgens De Jong werkt de kennis van een door de klant ingeschakelde projectmanager in dit geval in het nadeel van de klant, omdat deze kennis aan de klant kan worden toegerekend. De rechtbank oordeelt in het vonnis verder niet over het geschil tussen de klant en de implementatiepartner die voor de uitvoering van het project was ingeschakeld. Dat is een andere zaak die losstaat van de overeenkomst tot afname van de licenties. In deze zaak oordeelde de rechtbank dat de licentiegever geen verantwoordelijkheid droeg voor het handelen van de implementatiepartner of voor het functioneren van de applicatie. Een actieve rol van de licentiegever bij de implementatie van de software is nergens aangetoond. Verder oordeelt de rechter dat niet is gebleken dat de licenties voor de klant waardeloos zijn geworden. De implementatie zou in principe nog kunnen worden uitgevoerd. Een andere partij zou de software kunnen configureren op basis van de bedrijfsprocessen van de klant en kunnen koppelen aan de bestaande systemen. LicentieWatch is een rubriek over licenties, tarieven, abonnementen en andere afrekenmodellen voor ict-diensten, hard- en software. Tips, vragen of opmerkingen? Mail ons op redactie@computable.nl.

Vijftig tot zeventig procent van e-commerce in Zuidoost-Azië vindt zijn oorsprong bij creators op socialmedia. Geen webwinkels, geen marktplaatsen maar socialmedia zijn de grootste leveranciers van shoppers bij Aziatische webwinkels. Affiliatemarketing is daarmee een dominante leveranciers van traffic. Immers, creators sluiten zich eerst aan bij een affiliatenetwerk dat hen goed betaalt. De links die die platformen aanbieden, gebruiken de influencers vervolgens om vanuit hun video te linken naar een shopitem. Dit beeld komt naar voren in cijfers van Intrepid Asia. Dat is een in Singapore gevestigde e-commerce- en dienstenprovider voor Zuidoost-Azië. Het levert data en middelen voor e-commerce- en marketingmanagement. Het bedrijf van Europese oprichters heeft een paar honderd medewerkers verspreid over Singapore, Maleisië, Indonesië, Thailand, Vietnam en de Filipijnen. Het creator- en affiliatemodel staan ook centraal in de wijze waarop TikTok Shop e-commerce op zijn platform wereldwijd uitrolt. Rick Franx van bureau Awesome schetste onlangs aan Emerce: “TikTok Shop draait voor tachtig procent om creators. Als je op het verkoopplatform succesvol wilt worden, moet je die machine van creators dagelijks blijven voeden. Alleen dan krijg je tractie, sales en creators die met jou willen werken.” Een belangrijke rol bij dat laatste aspect is de verkoperscommissie die een merk betaalt als de videomaker een verkoop helpt realiseren en via een affiliateprogramma een kickback krijgt. Internationale ervaringen laten zien dat het algoritme van de video-app fijnbesnaard is. Het laat zich goed bespelen, is gevoelig voor wie dat goed doet en beloont dat met zichtbaarheid. Hoe meer autoriteit iemand op het platform heeft en hoe veelomvattender de content en commerciële strategie hoe meer verkopen. Franx: “Maar je moet wel álles doen: organisch, creators, paid ads en live streams. Toch zeker wel twee tot drie uur live shopping per week.” Tim van der Wiel van GoSpooky stelde in datzelfde beschouwde verhaal over social commerce: “Als je geen creatorstrategie hebt, dan heb je geen e-commercetoekomst. Je moet als merk iemand ánders zo ver zien te krijgen dat ze iets voor je gaan verkopen. Betaal je onvoldoende commissie dan gaan ze zo naar een ander merk. Een merk dat meer biedt. Merken die het goed doen, publiceren op deze manier makkelijk duizend video’s per maand. En 95% procent van die creaties heeft eigenlijk weinig wezenlijke impact. Het gaat erom om die vijf procent winners te spotten en uit te lichten. Dat proces moet in een systeem zitten.” Foto: Florian Wehde / Unsplash

Adverteerders op radiozender Qmusic kunnen er sinds kort hun commercials met AI laten genereren. De inventory van de zender is sinds vorige week toegankelijk via een zelfbedieningsloket, Ad Manager. Voor eigenaar DPG Media is dat een volgende noviteit in een lange reeks. Het mediabedrijf is bovendien bezig alle slimme reclameproducten van RTL Nederland te integreren bij DPG Media. De beweging naar digitale autonomie, want zou beschouwt chief digital officer Stefan Havik deze ontwikkeling, begon een aantal jaren geleden. De uitgever wilde niet meer afhankelijk zijn van 3rd party cookies, maar baas in eigen huis zijn over advertising. Daarbij hoort ook het DPG-brede inlogsysteem. De daaruit voortvloeiende zelfontwikkelde Ad Manager, het zelfbedieningsloket waarmee eenvoudig reclameruimte wordt ingekocht, wordt nu ook gefaseerd uitgerold naar het audio-men videodomein van RTL. Te denken valt aan de Ad Alliance-partners, Videoland, alle RTL-merken en audio. Tot die laatste groep behoort onder meer Qmusic. Havik tegen Emerce: “Qua advertising bieden we een lokaal tegenwicht tegen Amazon, Google en Meta. Anders dan je bij exchanges ziet, rekenen wij geen fees. De adverteerder houdt zelf die extra marge en kan bepalen wat hij ermee doet. In de praktijk zien we dat ze dat gaan herinvesteren bij ons.” DPG, Talpa, Mediahuis en NOS behoren tot de laatste grote uitgeefgroepen uit de lage landen waar adverteerders hun budgetten lokaal kunnen besteden. Een deel gaat nog naar retailmedia, maar 83 procent van alle reclame-uitgaven in Nederland vloeit direct naar de VS. Niet naar Nederlandse journalistiek, niet naar Nederlandse cultuurdragers. Dat is een probleem. Havik: “Als groep slagen wij erin een gezond verdienmodel te exploiteren. De verhouding tussen publishing en broadcast is goed. Die is, net als bij de verhouding abonnementen en advertising 50/50 verdeeld.”

Interview | Kolonel Erik Buskens, hoofd afdeling Landgebonden IT De Bernhardkazerne in garnizoensstad Amersfoort is de thuisbasis van het Opleidings- en Trainingscommando (OTCo) van de Koninklijke Landmacht – en tevens van de afdeling Landgebonden IT van het JIVC. De kazerne heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in het moderniseren van de faciliteiten, waaronder virtuele trainingssimulatoren, innovatieve klaslokalen en geavanceerde sportfaciliteiten. Ook een eigen oefenterrein bereidt militairen optimaal voor. De kazerne is opgelijnd voor een grootschalige verbouwing en innovatie, die loopt tot 2037, en zal dan ook als een van de eerste kazernes energieneutraal zijn. In die inspirerende omgeving geeft kolonel Erik Buskens leiding aan inmiddels 450 m/v van de afdeling Landgebonden IT. Dat aantal is sinds zijn aantreden in 2022 verdubbeld. Landgebonden IT staat aan de lat om alle communicatie en informatievoorziening (C4i) van het landoptreden te verzorgen voor de Landmacht en de Mariniers, en deels voor de Luchtmacht en Marechaussee – voor zover die zich op land bewegen. Meer specifiek: Landgebonden IT levert it-oplossingen voor het militaire optreden in het mobiele domein, het uitgestegen domein en het optreden te voet. De afdeling verzorgt alle communicatie en it-infrastructuur in de voertuigen en op de man. ProfielKolonel Erik Buskens is sinds juni 2022 hoofd afdeling Landgebonden IT, dat ressorteert onder het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC), JIVC is de strategische it-partner van Defensie en onderdeel van het Commando Materieel en IT. Buskens telt veertig dienstjaren bij Defensie, met name in operationele verbindingsfuncties. Zo was hij commandant van het Communication & Information Systems (CIS) Bataljon van het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps en commandant van het Command & Control Ondersteuningscommando (C2OstCo). In die laatste functie tekende hij ook voor de oprichting van de CEMA (Cyber and Electromagnetic Activities)-compagnie, die zich richt op cyber- en elektromagnetische activiteiten. Buskens: ‘Wij zorgen dat al die componenten geïntegreerd zijn met elkaar, we zorgen dat diverse wapensystemen met elkaar kunnen samenwerken en we leveren de applicaties die daarvoor nodig zijn.’ Stroomversnelling ‘Dat doen we hier al jaren’, aldus Buskens en hij voegt er in een adem aan toe dat dit nu wel in een stroomversnelling is geraakt. ‘Na dertig jaar bezuinigen kwam er ineens heel veel geld beschikbaar. Dat zorgde er voor dat allerlei ideeën die op de plank lagen om nog uitgevoerd te worden, in een keer gefinancierd werden. Daarnaast was er een technische achterstand ontstaan in de bestaande systemen, dus die generatiewissel kwam er ook nog eens overheen.’ Daarom was het programma Foxtrot al in het leven geroepen dat voorziet in het moderniseren en vervangen van tactische landgebonden communicatiemiddelen. Het gaat om apparatuur in ruim achtduizend voertuigen, schepen en vliegende systemen (het mobiele domein) en nog eens 3.500 soldaatsystemen (het uitgestegen domein – dat wil zeggen: soldaten te voet). De uitvoering van het programma ligt grotendeels bij Landgebonden IT. Dit alles noodzaakte tot een fundamentele andere manier van werken en leidde tot het inzetten van een transformatie van Landgebonden IT. Buskens tekent erbij aan dat dit proces zich voltrekt in samenwerking met programma Foxtrot en het Commando Landstrijdkrachten (CLAS) onder leiding van luitenant-generaal Jan Swillens. Dit omdat het CLAS verantwoordelijk is voor het gereed stellen van militaire eenheden. ‘Het is niet eenvoudig om dit soort veranderingen door te voeren, maar we weten wel waar we het voor doen. Wij lopen nu vooraan in deze transitie binnen de krijgsmacht en dat is omdat wij het grootste probleem hadden. En je moet een probleem hebben om te veranderen. Het is best een complex vraagstuk, maar we zijn nu twee jaar verder en we zetten enorme stappen. Je ziet dat het JIVC in deze richting beweegt, je ziet dat ook de bestuurlijke wereld dit nu aan het omarmen is en graag wil faciliteren, en daarmee kunnen we veel meer gaan leveren van hetgeen nodig is.’ Hoe heb je dat in twee jaar kunnen bewerkstelligen? ‘Het begint ermee om te beseffen wat je probleem is. Dan kun je ook een oplossing bedenken. Er zijn drie drijfveren geweest om dat vorm te geven. De eerste is de blik richten op de gebruiker: voor wie doen we ’t? Hoe betrekken we die beter bij onze ontwikkelingen? Het tweede is: beseffen dat kennis van technische oplossingen op de werkvloer aanwezig is, dus beneden in de organisatie en niet per definitie bovenin. Die kennis moet je weten te benutten. En de derde: je realiseren dat de oude manier van werken niet meer houdbaar is. Die was behulpzaam in de tijdgeest van de afgelopen dertig jaar maar niet in deze moderne tijd. Dat heeft allemaal geholpen om die verandering teweeg te brengen. We hebben dat stap voor stap gedaan, risico’s durven nemen en stappen durven zetten ook al was de omgeving daar nog niet aan toe.’ Kortcyclisch De oude manier van werken waaraan Buskens refereert kwam er in de praktijk op neer: als de Landmacht iets wilde, dan moest er een plan ingediend worden in Den Haag. ‘Dan werd een budget toegewezen en dan werd het bij ons in uitvoering gegeven. De realiteit is vervolgens dat je na verloop van tijd iets oplevert waar ze dan niet meer op zitten te wachten, omdat de ontwikkelingen sneller zijn gegaan. Die gaan tegenwoordig nóg sneller en dus moet je veel meer kortcyclisch kunnen werken – en dan is het niet mogelijk om van tevoren alle projectdoelstellingen te beschrijven. Dus het vraagt ook wel om lef van de hele omgeving om zonder duidelijk te hebben wat het precies gaat opleveren, om daarvoor geld vrij te maken.’ Het punt volgens Buskens is: de systemen worden dag in dag uit gebruikt. ‘Dus je moet zorgen dat het altijd werkend blijft en dan moet je die veranderingen zien te absorberen. De eenheid moet inzetbaar blijven en dat was vroeger anders. Dan kon je nog zeggen: we halen er eentje uit, die gaan we eerst moderniseren en vervolgens gaan we daarmee aan de slag. Maar in de huidige situatie is dat niet meer mogelijk.’ De oorlog in Oekraïne leert dat snelle, kortcyclische innovatie essentieel is. ‘Dat kun je als Defensie niet alleen; daarvoor is nauwe samenwerking met marktpartijen en een directe verbinding met de eindgebruiker nodig. Een framework dat specifiek op al die aspecten veel houvast biedt is het SAFe framework. Een manier van werken waarbij je continue in gesprek bent met de gebruikers van je producten én je spreekt een taal die de markt ook begrijpt. We zijn ook gestopt met het denken in projecten en overgestapt naar het denken in producten. Deze producten ontwikkelen we door naar betere versies of naar andere producten. Dit doen we samen met de markt. Deze snelle innovatiecycli moeten regulier worden.’ Aan wat voor productlijnen moeten we dan denken? ‘Aan radio’s, intercoms en sensoren in de voertuigen en wapensystemen om die te ontsluiten, civiele communicatie, end-user devices – ook ‘op de man’, de soldaten te voet – en de netwerken en applicaties die daaromheen draaien waarmee sensoren, effectbrengers en besluitvorming worden gekoppeld. We faciliteren daarmee eigenlijk de gehele keten. De manier van werken die we daarvoor ingevoerd hebben is nu binnen het JIVC ook hetgeen wat verder uitgerold gaat worden. Wij vormen daarin een pilot om te leren hoe we dat binnen de rest van het JIVC, en daarmee de krijgsmacht, kunnen doen.’ Cruciaal daarin is de nauwe samenwerking met de gebruikers. ‘Ik zou ook het mooi vinden als de decentrale cio’s geen decentrale it meer zelf willen laten ontwikkelen, maar dat ze bij ons aankloppen. Wij zijn veel wendbaarder dan zij zelf kunnen zijn, en dan hebben we een structuur waarmee we enerzijds snel operationele waarde voor het landoptreden kunnen bieden en snel innovaties kunnen implementeren.’ Vertrouwen ‘We hebben ook best veel rechtstreekse contacten met eenheden aan het front in Oekraïne om daar lessen uit te trekken. Een belangrijke les is dat er korte lijnen moeten zijn tussen de ontwikkeling en het gebruik van producten. Wij hebben nog te maken met veel regels die echte snelheid in de weg staan. Het is logisch dat er bij ons nog veel regels zijn gezien de oude manier van werken. Wat wij doen is in ieder geval de structuur neerzetten om snelle veranderingen door te kunnen voeren zodra er meer ruimte ontstaat om echt snelheid te maken. Denk aan de integratie van drones, cloud oplossingen en primair er ook voor zorgen dat het huidige systeem gewoon goed werkt. Een ander aspect is dat we moeten oefenen met systemen die vandaag werken en niet met systemen die we over een aantal jaren uitrollen. Dat je die systemen doorontwikkelt is evident, maar het moet wel (blijven) werken. Als we het hebben over een systeem dan hebben we het over een mix aan middelen zodat je nooit afhankelijk bent van één kritiek systeem. Er bestaat geen one-size-fits-all-oplossing. Ten slotte zijn tijdigheid en interoperabiliteit belangrijke facetten. Snelheid en beschikbaarheid en continue innovatie via korte cycli. We komen uit een periode waarin bestuurlijk gezien elke euro vooraf verantwoord moest worden. Dat is op zich een valide vraag, alleen gaat dat principe nu ten koste van de snelheid. Dus je moet de controle aan de voorkant wat loslaten en meer vertrouwen geven aan daar waar het gebeurt en dat is bij de militairen in de operatie.. (Dit artikel is ook te lezen in GOV Magazine #22 van Atos.)