business

Cloud- en webbedrijf Leaseweb stelt Jeroen Verkroost aan als internationaal hoofd Marketing. Het wordt zijn taak om de golf van belangstellende overstappers uit Amerikaanse clouds naar het Nederlandse bedrijf te geleiden. Op LinkedIn kondigt Verkroost aan: “Ik ga mijn ruim twintig jaar leiderschapservaring in marketing, media, digitaal en technologie inzetten voor de volgende groeifase en voor de uitbreiding van ons aanbod op het gebied van soevereine cloudoplossingen.” Het private Leaseweb, een dochterbedrijf van OCOM, beschikt over dertig datacentra wereldwijd, maar voornamelijk in de EU. Het bedrijf wil zich nadrukkelijker profileren als alternatief voor Amerikaanse cloudspelers als Amazon, Google en Microsoft. Een van de manieren om dat te doen is met de deelname aan het Europese initiatief Important Projects of Common European Interest (IPCEI CIS). Onder dit programma zullen honderd Europese bedrijven uit twaalf lidstaten een gedeelde cloud- en edge-infrastructuur voor Europa opzetten. Het project werd gefinancierd via IPCEI-fondsen, overheidsgelden. Directe concurrenten in Europa zijn OVHcloud, IONOS, Hetzner, Schwarz Digital en Scaleway. Een jaar geleden trad mede-oprichter Michiel Zwinkels terug bij Leaseweb om zijn aandacht meer te richten op OCOM. De dagelijkse leiding kwam daarmee in handen van co-CEO’s Svenja de Vos en Lex Boost. In december kwam daar een cro, chef Omzet, in de persoon van Ronald Richardson om de wereldwijde groei en go-to-market-executie te versnellen. Publieke financiële details van OCOM en diens labels zijn niet beschikbaar.

Google brengt aanstaande zomer een soort digitale ID-kaart uit in Europa waarmee de dragers ervan zich officieel kunnen identificeren. Het gaat om een evolutie van Google Wallet die men kan gebruiken om zijn identiteit te tonen bij sites, apps en diensten die daar om vragen. Het is niet ondenkbaar dat zo’n ID-app ook in het fysieke domein wordt gebruikt. De eerste verschijningsvorm van het systeem wordt komende maanden uitgerold met Visa, Checkout.com, Autopay en Adyen in het VK en Polen. Googles ID-kaart is gebaseerd op een proces waarbij de drager ervan zijn identiteit allereerst heeft bevestigd, bijvoorbeeld door zijn paspoort of ID-kaart van de overheid te tonen. In Duitsland werkt het sinds 2025 met Sparkasse aan een systeem voor leeftijdsverificatie. Daarbij wordt de banks kennis over de klant gebruikt. De wallet toont enkel persoonlijke gegevens die op dat moment in die ene situatie relevant zijn. Google legt uit: “Bij het winkelen op veel Europese websites worden consumenten na het klikken op ‘Bestelling plaatsen’ vaak geconfronteerd met complexe beveiligingsprocessen. Deze vereisen extra stappen, zoals het invoeren van een eenmalige toegangscode of het verifiëren van hun identiteit op een andere website. Maar veiligheid mag niet ten koste gaan van gebruiksgemak. Onze vernieuwde functie voor veilige betalingsverificatie (SPA) stroomlijnt deze stappen en biedt tegelijkertijd een nog hoger beveiligingsniveau.” Begin deze week ging identificatieapp itsme van start in Nederland, met het overgenomen iDIN als zijn kruiwagen. Google en itsme beogen hetzelfde te doen voor de consument. Foto: Claudio Schwarz / Unsplash

Nvidia heeft de drie grootste producenten van geheugenchips geselecteerd voor de levering van HBM4-geheugen aan zijn volgende generatie AI-systemen. Daarmee krijgen Samsung, SK Hynix en Micron allemaal een rol in de uitrol van het nieuwe Vera Rubin-platform, dat later dit jaar op de markt verschijnt. Topman Jensen Huang (foto) bevestigde tijdens een bezoek aan Zuid-Korea […]

Van 22 tot en met 25 juni ligt de clipper Stad Amsterdam voor anker in de baai van Cannes als uitvalsbasis voor de Nederlandse creatieve industrie tijdens het Cannes Lions Festival. Aan boord bespreekt men onder meer hoe Nederland weer de controle moet terugkrijgen over de lokale media- en reclamewereld. VIA Nederland organiseert in samenwerking met Amsterdam Trade & Invest en de Gemeente Amsterdam een vierdaags programma aan boord, gericht op de internationale positionering van de Nederlandse creatieve en digitale industrie. De driemaster fungeert in Cannes als ontmoetingsplek voor bureaus, merken, technologiebedrijven, investeerders en jong talent, met als inhoudelijke rode draad de thema’s waarmee de sector nu worstelt: AI, duurzaamheid, branding-effectiviteit en de toekomst van creatieve economieën. Woensdag is inhoudelijk het zwaarste qua programmering. Dan staat de sessie ‘Reclaiming Growth: Europe’s Playbook for the AI-Driven Advertising Era’ op het programma, met onder meer Daniel Knapp van IAB Europe en Dorine van Mullem van Talpa Media. De vraag hoe Europa zijn eigen antwoord formuleert op de dominantie van Amerikaanse en Chinese techplatforms staat daarin centraal. Eigenlijk al veel te laat, nu techreuzen al 83 procent van de Nederlandse reclamebudgetten ontvangen. Foto: Maryland GovPicsd (cc)

Als niet spoedig wordt ingegrepen, worden files het nieuwe normaal op de wegen rondom de haven van Rotterdam. KPMG zocht uit hoe dat scenario voorkomen kan worden. “Zonder ingrijpen wordt het de komende tien jaar een bloedbad op de wegen rondom Rotterdam door verdere groei van het personen- en goederenvervoer en al het onderhoud dat plaatsvindt”, stelt Bas Jansen, directeur van belangenorganisatie Deltalinqs tegen Nieuwsblad Transport (NT).

Businesssimulaties worden steeds vaker ingezet om leiderschaps- en teamvaardigheden te versterken. Tegelijk helpen ze organisaties om wendbaar en veerkrachtig te blijven in tijden van verandering. Experts van advieskantoor BTS benadrukken dat simulaties bedrijven niet alleen voorbereiden op complexe uitdagingen, maar ook bijdragen aan betere samenwerking en besluitvorming.

Een verbod op het woonlandbeginsel in de zeevaart kan leiden tot forse economische schade. Dat blijkt uit onderzoek van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) en Deloitte – uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

BDO heeft een convenant ondertekend met het ministerie van Defensie. Daarmee intensiveren de twee organisaties hun samenwerking rondom reservisten die werkzaam zijn bij het accountants- en adviesbureau.

Event I Snowflake Summit 2026 Drie jaar geleden was Anthropic nog de underdog in de ai-wereld, deze week kondigde het ai-bedrijf zijn beursgang aan. Op de Snowflake Summit lichtten Anthropic-mede-oprichter Daniela Amodei en Snowflake-ceo Sridhar Ramaswamy hun samenwerking toe. Was vorig jaar OpenAI nog de grote publiekstrekker op dat grootste data-evenement van het jaar, dan is dat nu anders: Anthropic lijkt OpenAI voorbij te steken.De aangekondigde beursgang (blijkbaar dus nog vóór die van de grote concurrent OpenAI) komt niet uit de lucht vallen. Vorige week maakte Anthropic zijn jongste financieringsronde bekend: 65 miljard dollar, wat het bedrijf op een waardering van 900 miljard dollar brengt. Daarmee passeert het officieel OpenAI, dat bij zijn laatste financieringsronde bleef steken op 730 miljard dollar.Al gaat het om meer dan dat. Terwijl OpenAI ongeveer tien jaar nodig had om die waardering te bereiken, deed Anthropic, opgericht in 2021, het in de helft van de tijd. Hun waardering is daarmee bijna twee en een half keer zo hoog als de vorige van 380 miljard dollar, amper drie maanden geleden. ‘Het bedrijf heeft opmerkelijke zaken voor elkaar gebracht in een opmerkelijk korte tijdsperiode’, opperde Snowflake-ceo Sridhar Ramaswamy tijdens een Q&A met de pers op de Snowflake Summit, met ruim 20.000 deelnemers een van de grootste data-evenementen van het jaar. Code als groeimotor De verklaring voor die snelheid ligt in één woord: code. Sinds Anthropic zijn ai-codeertechnologie in november verbeterde, tekenden honderden bedrijven in. De verwachte jaaromzet bereikte deze maand 47 miljard dollar. ‘Een belangrijke reden voor onze groei is hoe sterk de modellen zijn verbeterd’, haalde Daniela Amodei daarvoor aan in een gesprek op de Snowflake Summit.Het nieuwe topmodel, Claude Opus 4.8, presteert volgens benchmarkbedrijf Vals AI tien procent beter op vibecoding dan zijn voorganger: het genereren van software op basis van gewone gesproken taal. Die focus op code is geen verrassing. Ai-tools voor ontwikkelaars zijn momenteel de snelst groeiende categorie in de sector en Anthropic positioneert zich daar steeds nadrukkelijker in. Concurrenten voelen de druk: OpenAI heeft zijprojecten teruggeschroefd om zijn eigen codeerplatform Codex te prioriteren. Snowflake Summit: van experiment naar productie De aanwezigheid van Daniela Amodei op de Snowflake Summit is ook inhoudelijk veelzeggend. Een van de slogans van het evenement – ‘Making ai real for business’ – is een directe verwijzing naar de fase waar de markt nu in zit: van experimenteren naar werkelijke inzet. Al benadrukken ze bij Anthropic ook wel de mogelijke gevaren van de opmars van ai. ‘Vertrouwen helpt je om sneller te gaan’, zo liet Amodei zich ontvallen.Snowflake en Anthropic sloten eind 2025 een meerjarig partnerschap ter waarde van ettelijke miljoenen dollars, waarbij Claude-modellen beschikbaar worden voor meer dan 13.900 Snowflake-klanten op alle drie grote cloudplatformen (AWS, Azure en GCP). Deze samenwerking richt zich nadrukkelijk op governance en compliance, de drempels die grote ondernemingen in de praktijk tegenhouden om ai daadwerkelijk in productie te nemen. Centraal staat Snowflake Cortex AI, het platform waarop Claude-modellen rechtstreeks op bedrijfsdata kunnen worden toegepast, zonder gevoelige informatie naar externe omgevingen te verplaatsen. Daarboven bouwen de twee bedrijven aan Snowflake CoCo (het vroegere Cortex Code), een ai-codeeragent voor dataprojecten, en Snowflake CoWork (het vroegere Snowflake Intelligence), een persoonlijke ai-assistent voor zakelijke gebruikers, beide aangedreven door Claude. CoCo is momenteel het snelst groeiende product in het Snowflake-portfolio, met meer dan 7.100 gebruikers. Wat betekent dit voor de markt? De combinatie van Anthropic’s modellen en Snowflake’s data-infrastructuur illustreert een bredere verschuiving in de sector. Organisaties zoeken niet langer ai-modellen als losstaande tools, maar willen die inbedden in bestaande processen. Dit gebeurt vandaag met de bijbehorende toegangscontroles, audittrails en sectorspecifieke compliance-eisen. Vooral voor gereguleerde sectoren als financiële dienstverlening en gezondheidszorg zijn dergelijke maatregelen cruciaal. Voor Anthropic is deze enterprise-focus tegelijk commercieel aantrekkelijk en strategisch logisch. Wie diep verankerd raakt in de data-infrastructuur van grote ondernemingen, bouwt een positie op die moeilijk te ontzetten is. ‘Vorig jaar jaar experimenteerden organisaties vooral met ai, vandaag is het een fundamenteel onderdeel van hun strategie’, aldus Amodei. De snelheid waarmee het bedrijf groeit, is alvast indrukwekkend. Nu het bedrijf niet langer de underdog is, maar de koploper. ‘Vijf jaar geleden waren we met 15 mensen, vandaag met ruim 3.000’, aldus Amodei. ‘Vorig jaar lijkt intussen al tien jaar geleden.’

Woningplatform Huispedia lanceert Huispedia Intelligence. Dit collectieve AI-systeem functioneert als een digitaal beschermschild voor consumenten die zonder professionele begeleiding door ‘emotioneel overbieden’ op dit moment gemiddeld 41.000 euro te veel betalen voor hun huis. Uit data-analyse van Huispedia blijkt dat zeven op de tien Nederlanders hun woning zonder aankoopmakelaar kopen. Tegelijkertijd mist 40 procent van de zoekers nieuw aanbod omdat het te laat wordt gesignaleerd. Na meerdere misgelopen biedingen slaan verliesaversie en fear of missing out toe. Het resultaat: consumenten betalen in biedoorlogen regelmatig tienduizenden euro’s meer dan de feitelijke marktwaarde. “Het duurste probleem op de woningmarkt zit tegenwoordig niet in de data, maar in het menselijk gedrag onder druk,” zegt Maxim Bours, CEO van Huispedia. “AI-toepassingen in de vastgoedsector worden nu nog vaak getraind op historische transactieprijzen uit een overspannen markt. Daarmee automatiseer je uiteindelijk dezelfde marktverstoring waar consumenten al last van hebben. Je moet AI juist proactief bij elke beslissing gebruiken om menselijke fouten tijdens het koopproces te voorkomen.” De ontwikkeling in de vastgoedsector vertoont sterke gelijkenissen met andere AI-verschuivingen in de fintech en e-commerce: systemen organiseren niet langer uitsluitend statische informatie, maar analyseren realtime gedrag. Deze trend speelt breed in Europa. Zo kondigde de Duitse vastgoedgigant ImmoScout24 recent een investering van circa 400 miljoen euro aan in een AI-gedreven infrastructuur. Waar dergelijke internationale initiatieven zich richten op procesautomatisering aan de achterkant (b2b), verschuift Huispedia de focus nadrukkelijk naar de consumentenkant. Het systeem van Huispedia scant inmiddels continu meer dan 5.000 bronnen en combineert harde marktdata met gedragsfeedback van miljoenen gebruikers. Door te leren van diep consumentengedrag, documentanalyses en lokale marktdynamiek, ontstaat een vorm van ‘collectieve intelligentie’. Dit brengt kennis samen die traditioneel versnipperd zat bij aankoopmakelaars, taxateurs en juristen – zoals expertise over biedstrategieën, erfpachtrisico’s en de status van VvE-reservefondsen. Consumenten delen wat opvalt bij een bezichtiging en laten via het systeem realtime risicoanalyses uitvoeren op complexe documenten (zoals bodemonderzoeken en erfpachtaktes). Zo worden biedadviezen niet alleen op lokaal biedgedrag gebaseerd, maar ook op basis van de specifieke woning en het gedrag van de individuele consument. Huispedia waarschuwt dat wanneer AI-systemen alleen maar worden getraind op historische transactiedata, de huidige marktverstoring simpelweg wordt geautomatiseerd. Dit kan de vastgoedketen verder ontwrichten. Met de introductie van haar ‘Collectieve AI’ verwacht het platform de marktstandaard fundamenteel te verleggen: van het uitsluitend ontsluiten van data naar het proactief beheersen van gedragsrisico’s tijdens het koopproces. Traditionele woningsites die louter fungeren als etalage voor woningaanbod, zijn hiermee direct achterhaald.

In dit nieuwsoverzicht: Finse Sensire breidt uit naar Nederland, Privacy First ziet risico’s rond EUDI‑wallet, FireMon laakt gebrekkige firewalls, webshops nu ook te leasen, ai maakt opladen stekkerauto’s goedkoper en Accenture partner van AlphaSense. Finnen naar Almere Sensire, een Finse aanbieder van software voor conditiebewaking, expandeert naar de Benelux. Als eerste neemt het bedrijf Dyzle Services over, een in Almere gevestigde aanbieder van oplossingen voor milieubewaking in gereguleerde sectoren.  Dit sluit aan bij Sensire’s software voor temperatuurbewaking en processen voor de naleving van voorschriften op medisch gebied en de voedselveiligheid. Main Capital Partners helpt de Finnen financieel met hun groeistrategie. Volgens de Haagse investeerder biedt Dyzle aan Sensire een bredere basis in de Benelux-regio. Privacy First wil dam tegen identificatierisico’s Privacy First waarschuwt in een brief aan de Tweede Kamer dat identificatie steeds risicovoller wordt als mensen dat zelf digitaal moeten doen. Zeker als dat identiteitsbewijs online wordt gekopieerd en opgeslagen, nemen de gevaren toe. Digitale criminaliteit ligt op de loer.  De stichting bestrijdt de stelling van de minister van Financiën dat er ‘niets aan de hand’ is rond de Europese digitale identiteit (EUDI‑wallet). Door nieuwe anti-witwasregels en het verdwijnen van fysieke loketten zullen banken de EUDI‑wallet feitelijk verplicht stellen. Daarnaast kent het Europese eIDAS‑systeem volgens Privacy First ernstige tekortkomingen, zoals het ontbreken van integriteitstoetsing van wallet-aanbieders. Privacy First dringt aan op maatregelen om de identificatierisico’s te beperken. Firewalls vaak puinhoop FireMon (beheer van netwerkbeveiliging) waarschuwt dat 58 procent van alle firewalls niet slaagt voor compliance-controles op ernstige cyberrisico’s. Uit 9,2 miljoen controles van beleidsregels blijkt dat grote hybride netwerken zo complex zijn geworden dat handmatig beheer tekortschiet: regels verouderen, wijzigingen raken ongecontroleerd en risico’s stapelen zich op.  Ruim tweederde van de firewall‑regels wordt niet gebruikt, terwijl bijna de helft geen eigenaar of documentatie heeft. Daardoor ontstaan blinde vlekken en onvolledige audits. Zeventien procent van alle firewall-regels zijn overbodig of worden genegeerd omdat een andere regel een hogere prioriteit krijgt toegedeeld. Daarmee groeit de operationele complexiteit en worden potentieel foutieve configuraties aan het zicht onttrokken. Webshop leasen Snakeware introduceert financial lease, een naar eigen zeggen zeldzame vorm voor de ontwikkeling van een website, webshop of ander digitaal platform. Het Friese techbedrijf positioneert dit nieuwe model als alternatief voor een hoge investering vooraf of een doorlopend abonnement waarbij het platform en de data uiteindelijk geen eigendom worden. Ondernemers kunnen hiermee tijdens de looptijd digitaal eigendom opbouwen.  Via een online configurator kunnen zij zelf hun platform samenstellen, inclusief functionaliteiten, looptijd, aanbetaling en bijbehorende maandlasten. De kosten worden daarbij realtime inzichtelijk gemaakt, zonder offerteproces of verborgen posten. Na afloop van de leaseperiode is het platform volledig eigendom van de klant, inclusief domein, design, content en data.  App kiest waar en wanneer je moet opladen Tap Electric uit Amsterdam haalt 4 miljoen euro op voor de verdere ontwikkeling van software die het opladen van elektrische voertuigen goedkoper maakt. De financiering zal de verdere uitbreiding van Tap’s EV-laadapp en laad-beheerplatform ondersteunen in Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Terwijl netbeheerders in heel Europa worstelen met congestie, lost Tap dringende net-beperkingen op. De app gebruikt het schommelingen in elektriciteitsprijzen om het laden goedkoper te maken. Met ai direct ingebouwd in de chauffeurservaring, begeleidt de Tap-app particuliere en zakelijke chauffeurs naar de goedkoopste momenten en plekken om op te laden. Accenture in zee met AlphaSense Accenture gaat een strategisch partnerschap aan met AlphaSense, een Amerikaans ai-bedrijf voor marktonderzoek. De samenwerking is gericht op het integreren van externe marktinzichten in ai‑agents binnen bedrijfsprocessen, zodat organisaties sneller en beter onderbouwde beslissingen kunnen nemen. AlphaSense ontwikkelde een platform dat grote hoeveelheden zakelijke en financiële informatie doorlopend analyseert. Het gaat om meer dan 500 miljoen documenten en databronnen, waaronder bedrijfsrapportages, presentaties rond kwartaalcijfers, analistenonderzoek en interviews met experts.

Noem het soevereiniteit, digitale autonomie of weerbaarheid, Synology legt de nadruk op een oplossing die het aanjaagt. Tijdens Computex 2026 in Taipei kondigt het bedrijf updates aan voor DiskStation Manager (DSM) en ActiveProtect. Volgens voorzitter en CEO van Synology Philip Wong is adoptie van enterprise-AI het probleem niet, maar wel de controle over data. DSM […]

Het uitgebreide pakket maatregelen en acties van de Europese Commissie om de EU digitaal soevereiner te maken is over het algemeen goed ontvangen. De urgentie en noodzaak ervan worden breed erkend door prominente partijen in de techsector. Positief is dat er eindelijk een geïntegreerde aanpak voor chips, cloud, ai en open source op komst is.  Maar er klinkt ook twijfel over het realisme van de ambities, met name waar het halfgeleiders, datacenters en ai-capaciteit betreft. Groot is het risico op bureaucratie en versnippering. Daarnaast is er onzekerheid over financiering en samenwerking met de VS. Geen discussie is er over het feit dat de EU Chips Act alweer aan een update toe is. En de Cloud and AI Development Act (CADA), met als doel om Europese datacentercapaciteit in vijf tot zeven jaar te verdrievoudigen, wordt verwelkomd. Want de achterstand is groot.  De Commissie krijgt de handen op elkaar voor de intentie krachtiger en directer in te grijpen in de it-structuren en de software-inkoop van EU-lidstaten. Althans in Europa, want Amerika is daar natuurlijk niet van gecharmeerd.  Proactiever De rode lijn in het pakket is dat de EU niet louter een rol als afnemer van diensten moet spelen, maar dat de Europese Commissie een proactieve rol als vormgever ambieert. Vicevoorzitter Henna Virkkunen spreekt van een historische systeemverschuiving.  Viervijfde van de digitale producten, cloud, software, infrastructuur en andere diensten die de EU-lidstaten afnemen, komen van niet-EU-aanbieders. Nu geeft de EU jaarlijks voor 264 miljard euro uit aan Amerikaanse it. Als alleen maar een klein deel daarvan in de EU kan blijven, zou dat een enorme ‘boost’ voor de Europese it-sector betekenen.  Daar komt nog bij dat geopolitiek en technologie nu onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Daarom moet Europa de controle over zijn toeleveringsketens en data terugkrijgen, vindt de Virkkunen. Tech-commentator Bert Hubert ziet het als een groot winstpunt dat de Europese Commissie zijn eigen data, die nu vooral door Amerikaanse hyperscalers worden beheerd, gaat terughalen.  Over de uitvoerbaarheid en de geopolitieke balans roept het pakket nog wel veel vragen op. En gedurende de uitwerking van de plannen wat jaren gaat duren, zullen daar nieuwe vragen bij komen. Het streven om de digitale autonomie en veerkracht van Europa te versterken komt sympathiek over, maar bij de uitwerking kunnen wrijvingen ontstaan.  Aanbestedingen Neem bijvoorbeeld het idee om Europese aanbieders van cloud en data-infrastructuur voorrang te geven bij aanbesteding van overheidsprojecten met een kritiek karakter. Dat plan heeft meteen al geleid tot een woedende reactie van de Amerikaanse EU‑ambassadeur die vindt dat daarmee een rode lijn wordt overschreden. Het verwijt van discriminatie en protectionisme ligt dan snel op de loer. En belangenorganisaties uit de VS gooien het nu al over die boeg. Zoals gewoonlijk bij dit soort grote beleidsoperaties vormen zich aan Europese zijde twee kampen: mensen en organisaties die vinden dat de plannen niet ver genoeg gaan en lieden die juist het tegendeel bepleiten. Europarlementariër Kim van Sparrentak (Pro) betreurt het ontbreken van meer duidelijke verplichtingen voor overheden om voor Europese cloudaanbieders te kiezen. Ze wil een hardere lijn: ‘We moeten ons zo snel mogelijk bevrijden van Amerikaanse Big Tech. Onze data zijn niet veilig in hun handen, we maken onszelf kwetsbaar voor chantage en we spekken de Amerikaanse economie terwijl onze eigen techsector wegkwijnt.’ Europarlementariër Bart Groothuis (VVD) vreest dat het pakket weinig effectief zal zijn als de EU geen eigen open source ai-modellen weet te ontwikkelen. Daar zou veel meer in moeten worden geïnvesteerd.  Meer in het algemeen vindt NLdigital het jammer dat er geen directe investeringen zijn toegewezen. De ambities van de Commissie zijn niet haalbaar zonder bijpassende financiering, zo benadrukt deze spreekbuis van de Nederlandse digitale sector. NLdigital onderschrijft de intenties van het Sovereignty Package. Maar in ‘Brussel’ had daar meer geld voor op tafel moeten komen, zeker als de gigantische investeringen in de VS en China in ogenschouw worden genomen.  Het stimuleren van de Europese capaciteiten is goed voor de digitale sector in Nederland, stelt NLdigital. Het pakket moet het verplaatsen van data tussen aanbieders (dataportabiliteit) en het creëren van open standaarden bij de aanbieders (interoperabiliteit) gaan bevorderen. Dit voorkomt afhankelijkheid van één leverancier. Datacenters Voor de datacentersector is de Cloud and AI Development Act (CADA) het meest relevante onderdeel van het hele Tech Sovereignty Package. Doel is de Europese datacentercapaciteit binnen vijf tot zeven jaar te verdrievoudigen. Een systeem van Strategic Projects moet de vergunningverlening aan Europese partijen vereenvoudigen. Voor cloud- en ai-diensten komen soevereiniteitseisen. De wet wil ook investeringen in Europese compute-infrastructuur stimuleren. CADA introduceert vier niveaus van cloud soevereiniteit. Dat zijn controle over de dienstverlening, controle over de toeleveringsketen van de ai-dataverwerking, het verwerken van deze data zelf en de locatie van de infrastructuur en de cybersecurity.  De Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie (NSDC) merkt op dat de Commissie een veel assertiever industriebeleid wil voeren rond digitale soevereiniteit.  CADA stelt niet expliciet dat soevereine datacenters voorrang moeten krijgen, zo blijkt uit een analyse van de NSDC. Het pakket omhelst geen verplicht Europees inkoopbeleid, want dat zou de relatie met de VS te veel schaden. Wel komen er meerdere mechanismen waarmee deze datacenters feitelijk een voorkeurspositie krijgen bij vergunningen, toegang tot schaarse infrastructuur en ondersteuning bij vergunningverlening.    De Dutch Data Center Association (DDA) vindt dat Europa terecht kiest voor een steviger digitaal fundament. ‘De geopolitiek vraagt om meer Europese regie, van chips tot datacenters en software, en als DDA  steunen wij die richting. Dat Europa nu concreet inzet op eigen digitale infrastructuur, open source en Europese cloudcapaciteit is een logische en noodzakelijke stap.’ De DDA wijst erop dat soevereiniteit geen eenduidig begrip is. ‘Digitale infrastructuur bestaat uit vele lagen, en een volledige scheiding tussen Europees en niet-Europees is in de praktijk zelden realistisch of wenselijk. Soevereiniteit over data is bovendien wezenlijk iets anders dan soevereiniteit over vitale systemen. Een zwart-wit-benadering miskent die complexiteit en werkt contraproductief.’ Volgens de DDA is het logisch dat overheden en organisaties met vitale processen vaker en bewust zullen kiezen voor Europese aanbieders en hogere soevereiniteitsniveaus. ‘Europese bedrijven die wereldwijd actief zijn, of organisaties met internationale klanten en toeleveringsketens, maken andere afwegingen waarbij ook niet-Europese infrastructuur een legitieme rol kan spelen. Ook gezien het gebrek aan wereldwijd opererende Europese spelers. Beide keuzes zijn valide, mits bewust gemaakt op basis van een heldere risicoanalyse. Bestaande Europese kaders, zoals het EU Cloud Sovereignty Framework, bieden daarvoor al bruikbare handvatten.’ Wel plaatst de DDA een kritische kanttekening: de ambitie voor strategische autonomie staat in schril contrast met de dagelijkse realiteit van toenemende regeldruk, steeds langere vergunningstrajecten en aanhoudende netcongestie. Dat vraagt om afgestemd en consistent beleid. ‘Zonder dat dreigt Europa zichzelf verder vast te zetten, en raken we nog verder verwijderd van het doel dat deze soevereiniteitsagenda nu juist beoogt te bereiken.’

Wordt liquid cooling strategische factor voor Nederlandse ai-datacenters? De opmars van generatieve ai en high-performance computing vergroot niet alleen de vraag naar rekenkracht, maar ook naar efficiënte koeling. Vooral in Nederland, waar ruimte en netcapaciteit schaars zijn, heeft liquid cooling de potentie om te promoveren van nichetechnologie naar een strategische bouwsteen voor nieuwe datacenters. Die ontwikkeling stond centraal tijdens een internationaal persevenement van Schneider Electric in Buffalo, in de Amerikaanse staat New York (en op ongeveer dertig kilometer vanaf de Niagara Falls die met donderend geweld grote hoeveelheden energie opwekken). Volgens het bedrijf produceren moderne ai-workloads twintig tot vijftig keer meer warmte dan traditionele serveromgevingen. Daarmee komt de klassieke luchtgekoelde serverruimte steeds verder onder druk te staan. Voor Nederland is dat geen louter technisch vraagstuk meer. Het raakt direct aan de groei van datacenters, de energietransitie, netcongestie en de ambitie om een rol te blijven spelen in de Europese ai-infrastructuur. In die context ontwikkelt liquid cooling zich snel van nichetoepassing tot strategische infrastructuur. Om dat belang te begrijpen, moet duidelijk zijn wat er in moderne ai-datacenters verandert. Traditionele datacenters draaien vooral op cpu-servers: systemen met een beperkt aantal krachtige rekenkernen voor algemene it-taken, zoals databases, cloudtoepassingen en bedrijfssoftware. Ai-toepassingen gebruiken steeds vaker gpu-servers. Deze processoren, oorspronkelijk ontwikkeld voor grafische berekeningen, bevatten duizenden kleinere rekenkernen die gelijktijdig grote aantallen berekeningen kunnen uitvoeren. Dat maakt ze geschikt voor machine learning, ai-training, inferencing en high-performance computing (hpc). Prijs Die parallelle rekenkracht heeft wel een prijs: een fors hoger energieverbruik. Moderne ai-chips, zoals Nvidia H100- en Blackwell-gpu’s, kunnen honderden tot meer dan duizend watt per chip verbruiken. Een ai-server met meerdere gpu’s komt daardoor gemakkelijk boven de tien tot twintig kilowatt uit, terwijl complete racks inmiddels richting 150 tot 250 kilowatt bewegen. Dat is een vermogensdichtheid die traditionele luchtkoeling nauwelijks nog aankan. Volgens Schneider Electric ligt de praktische grens van luchtkoeling inmiddels rond tachtig kilowatt per rack. Daarboven wordt vloeistofkoeling feitelijk noodzakelijk. ‘De hoeveelheid lucht en luchtsnelheid die nodig zijn om zulke racks te koelen, zitten nu al aan hun maximum,’ zegt Hoang. Jarenlang was luchtkoeling voldoende. Koele lucht werd via serverruimtes, gangen en ventilatoren langs servers geleid om warmte af te voeren. Die techniek werd steeds verder verfijnd met containment-systemen, rijkoeling en high-density air cooling. Maar ai verandert de spelregels. Waar traditionele racks vaak tussen drie en twintig kilowatt verbruiken, zitten moderne ai-racks daar ver boven. Volgens Schneider Electric beperkt luchtkoeling inmiddels letterlijk het aantal gpu’s dat in een rack is te plaatsen. De reden is dat lucht warmte relatief inefficiënt afvoert, terwijl vloeistoffen daar veel beter in zijn. Schneider Electric stelt dat directe vloeistofkoeling tot drieduizend keer effectiever kan zijn in warmteafvoer dan luchtkoeling. Daarom verschuift de sector snel richting liquid cooling. Volgens het bedrijf zal uiteindelijk circa driekwart van de ai-deployments op vloeistofkoeling uitkomen. Direct-to-chip De belangrijkste vorm van liquid cooling in moderne ai-datacenters is direct-to-chip cooling. Daarbij stroomt koelvloeistof — meestal water in een gesloten systeem — direct langs de heetste onderdelen van een server: de cpu’s en gpu’s. Op die chips worden metalen cold plates geplaatst. De vloeistof neemt de warmte bij de bron op en transporteert die via leidingen naar een coolant distribution unit (cdu), die temperatuur, druk en doorstroming regelt. Het grote voordeel is dat warmte niet eerst via lucht uit de serverruimte hoeft te worden verwijderd. Daardoor zijn veel minder ventilatoren nodig en zijn racks veel dichter te bouwen. Luchtkoeling verdwijnt daarmee niet volledig. Ook in direct-to-chip-systemen blijft ongeveer tien tot dertig procent van de warmtebelasting afhankelijk van luchtkoeling, bijvoorbeeld voor geheugenmodules, netwerkcomponenten en andere elektronica. Dat maakt liquid cooling relevant voor hybride omgevingen waarin bestaande datacenters stapsgewijs worden aangepast aan ai-workloads. Ruimtedruk Tuan Hoang, head of cooling technology and product development bij Schneider Electric, legt uit dat liquid cooling juist voor Nederland een antwoord kan zijn op de groeiende ruimtedruk rond datacenters. ‘Liquid cooling kan veel meer warmte afvoeren dan traditionele luchtkoeling. Daardoor is minder ruimte nodig voor luchtstromen en luchtbeheer in een datacenter. En dat maakt de totale ruimtebehoefte kleiner, wat interessant is voor landen zoals Nederland, waar ruimte schaars is.’ Tuan Hoang, head of cooling technology and product development Schneider Electric. Volgens Hoang leidt de groei van ai normaal gesproken tot steeds grotere ondersteunende infrastructuren voor koeling en ventilatie. ‘Alle energie wordt uiteindelijk warmte. Traditionele luchtkoeling vraagt daarom grote ventilatoren, luchtkanalen en koelsystemen.’ Bij vloeistofkoeling verandert dat fundamenteel. Een cdu — de installatie die de koelvloeistof beheert — neemt volgens hem relatief weinig ruimte in beslag. ‘Een cdu voor één megawatt heeft ongeveer het formaat van een kast. In traditionele datacenters zou je daarvoor complete fan walls of grote luchtkoelsystemen nodig hebben.’ Volgens Hoang kan liquid cooling daardoor meer dan tachtig procent ruimte besparen ten opzichte van klassieke luchtkoeling. Dat komt doordat vloeistof warmte veel efficiënter transporteert dan lucht. ‘Vloeistof voert warmte ongeveer drieduizend keer efficiënter af’, aldus de koelingsexpert. Netcongestie Voor Nederland is vooral de mogelijke impact op netcongestie relevant. Nieuwe datacenters lopen tegen beperkingen van het elektriciteitsnet aan. Volgens Hoang kan liquid cooling helpen om beschikbare netcapaciteit efficiënter te benutten, omdat minder energie nodig is voor koeling en dus meer vermogen beschikbaar blijft voor it-apparatuur. Hij schetst een voorbeeld van een datacenter met een aansluiting van vijftig megawatt. Bij een traditionele Power Usage Effectiveness (PUE; internationale maatstaf om de energie-efficiëntie van datacenters en serverruimtes te meten) van 1,2 gaat ongeveer tien megawatt naar ondersteunende systemen zoals koeling, terwijl veertig megawatt beschikbaar blijft voor servers. ‘Als je met liquid cooling de benodigde koelenergie kunt terugbrengen naar bijvoorbeeld vijf megawatt, dan komt die extra vijf megawatt beschikbaar voor rekencapaciteit. Je benut de beschikbare stroom dus veel efficiënter voor het daadwerkelijke doel van het datacenter.’ Dat, zo stelt Hoang in het vooruitzicht, kan in een land met beperkte netcapaciteit een belangrijk economisch voordeel worden. Immersion cooling Naast direct-to-chip bestaat ook immersion cooling. Daarbij worden volledige servers ondergedompeld in een niet-geleidende vloeistof. Hierdoor is vrijwel alle warmte direct af te voeren zonder ventilatoren. Immersion cooling biedt maximale thermische efficiëntie en is geschikt voor extreme hpc-omgevingen en supercomputers. Tegelijk vraagt het om ingrijpende aanpassingen aan infrastructuur en hardware. Daarom lijkt direct-to-chip voorlopig de dominante route voor commerciële ai-datacenters. Immersion cooling blijft waarschijnlijk vooral relevant voor nichetoepassingen met extreme vermogensdichtheden. Wisselstroom De volgende ontwikkeling dient zich inmiddels ook al aan: 800 volt gelijkstroomarchitecturen (800 VDC). Traditionele datacenters gebruiken wisselstroom (AC), waarbij elektriciteit meerdere keren wordt omgezet voordat servers ermee kunnen werken. Dat veroorzaakt energieverlies en extra warmte. Bij 800 VDC wordt elektriciteit efficiënter verdeeld via gelijkstroom. Daardoor zijn minder omzettingen nodig, dalen verliezen en kunnen veel hogere vermogens per rack worden ondersteund. Voor ai-datacenters is dat essentieel. Nieuwe gpu-clusters verbruiken inmiddels zoveel stroom dat traditionele AC-architecturen steeds minder schaalbaar worden. Liquid cooling en 800 VDC versterken elkaar daarbij. Hogere elektrische dichtheid leidt immers direct tot hogere warmtedichtheid. Zonder geavanceerde koeling worden zulke vermogens praktisch onhaalbaar. Voor een land als Nederland, waar ruimte schaars en netcapaciteit beperkt zijn, kan deze combinatie bijzonder interessant worden. Compactere, efficiëntere ai-infrastructuur maakt het mogelijk om meer rekenkracht te leveren binnen dezelfde fysieke en energetische grenzen. Duurzaamheid Volgens Hoang wordt duurzaamheid een kernonderdeel van de ontwikkeling van nieuwe datacentertechnologie. ‘Alles wat we ontwikkelen, is erop gericht klanten te helpen hun duurzaamheidsdoelen te behalen,’ zegt hij. Watergebruik speelt daarin een belangrijke rol. Hoewel liquid cooling vaak met water wordt geassocieerd, benadrukt Schneider Electric dat ook waterloze of gesloten systemen mogelijk zijn. Het bedrijf ontwikkelt onder meer luchtgekoelde chillers die zonder waterverbruik functioneren. Belangrijker nog is volgens hem dat de sector meer keuzemogelijkheden krijgt. ‘Het belangrijkste is dat klanten zien dat er alternatieven zijn en dat duurzame groei van datacenters mogelijk is.’ Grotere vragen Liquid cooling lijkt op het eerste gezicht een technische optimalisatie van serverkoeling. In de praktijk raakt de technologie aan grotere vragen over energie, economie en digitale autonomie. Zonder efficiëntere koeling wordt verdere groei van ai-infrastructuur steeds moeilijker — technisch, financieel en maatschappelijk. Dat geldt wereldwijd, maar zeker voor een dichtbevolkt land als Nederland waar de keuze voor koeling kan uitgroeien tot een strategische factor in de verdere ontwikkeling van datacenters. Dat allemaal maakt dat de ai-economie van de toekomst niet alleen draait om chips en algoritmen, maar ook om iets fundamenteler: hoe houden we de enorme warmte van die digitale revolutie beheersbaar?