business

Na een dip is het inclusiegevoel op de Nederlandse werkvloer weer bijna terug op het niveau van 2024: 66% van de werknemers voelt zich volledig geïncludeerd. Achter dat gemiddelde schuilt echter een hardnekkig patroon, blijkt uit Highbergs inclusiebenchmark: de verschillen tussen groepen blijven groot, en positief beoordeeld beleid en leiderschap vertalen zich lang niet voor iedereen in een gelijk gevoel van inclusie.

Met een sterke groeiopgave op het gebied van woningbouw, infrastructuur en duurzaamheid staat de gemeente Haarlemmermeer voor complexe vraagstukken waarin fysieke ontwikkeling, leefbaarheid en maatschappelijke samenhang onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Match Plan heeft twee verkoopmandaten succesvol afgerond. Datagedreven specialist Innovatie nul13 sluit zich aan bij IT-dienstverlener Centric, en zorgorganisatie Megakids is overgenomen door Frelius.

Artefact is tijdens de CCI France International Awards erkend voor haar sterke groei, impact en bijdrage aan het bevorderen van de verantwoorde adoptie van kunstmatige intelligentie. De CCI France International Awards vonden vorige week plaats in Parijs.

Veel softwareleveranciers dragen een implementatiepartner aan, maar dat maakt de softwareleverancier als licentiegever nog niet verantwoordelijk voor de installatie door die implementatiepartner. Dat is de les die voor de it-praktijk valt te trekken uit een recent gepubliceerd vonnis van de rechtbank Midden-Nederland. Een bedrijf dat via een reseller licenties op Salesforce had afgenomen, moet de vergoedingen voor die licenties betalen. Dat de aanbieder van de licenties een implementatiepartner had voorgesteld die het project niet tot een succesvol einde wist te brengen, is geen reden om de betaling van de softwarelicenties achterwege te laten. De implementatie duurde lang en mislukte uiteindelijk, waarna de licenties ongebruikt bleven. Toch moet de klant de licentievergoedingen over 2025 en de jaren 2026, 2027 en 2028 voldoen. Huub de Jong, it-advocaat en mediator bij Turing Law, wijst erop dat softwarelicenties ook in zo’n geval in principe gewoon betaald moeten worden. ‘Indien de implementatiepartner de software niet tijdig en/of correct heeft geïnstalleerd, betekent dit nog niet dat de software dus niet is geleverd.’ De rechter acht het daarbij van belang dat de klant werd bijgestaan door een ervaren projectmanager op het gebied van digitale diensten en producten. Dit onderstreept dat de klant wist, of had moeten weten, dat er een verschil bestaat tussen het aanbieden van licenties en de implementatie daarvan. Volgens De Jong werkt de kennis van een door de klant ingeschakelde projectmanager in dit geval in het nadeel van de klant, omdat deze kennis aan de klant kan worden toegerekend. De rechtbank oordeelt in het vonnis verder niet over het geschil tussen de klant en de implementatiepartner die voor de uitvoering van het project was ingeschakeld. Dat is een andere zaak die losstaat van de overeenkomst tot afname van de licenties. In deze zaak oordeelde de rechtbank dat de licentiegever geen verantwoordelijkheid droeg voor het handelen van de implementatiepartner of voor het functioneren van de applicatie. Een actieve rol van de licentiegever bij de implementatie van de software is nergens aangetoond. Verder oordeelt de rechter dat niet is gebleken dat de licenties voor de klant waardeloos zijn geworden. De implementatie zou in principe nog kunnen worden uitgevoerd. Een andere partij zou de software kunnen configureren op basis van de bedrijfsprocessen van de klant en kunnen koppelen aan de bestaande systemen. LicentieWatch is een rubriek over licenties, tarieven, abonnementen en andere afrekenmodellen voor ict-diensten, hard- en software. Tips, vragen of opmerkingen? Mail ons op redactie@computable.nl.

Vijftig tot zeventig procent van e-commerce in Zuidoost-Azië vindt zijn oorsprong bij creators op socialmedia. Geen webwinkels, geen marktplaatsen maar socialmedia zijn de grootste leveranciers van shoppers bij Aziatische webwinkels. Affiliatemarketing is daarmee een dominante leveranciers van traffic. Immers, creators sluiten zich eerst aan bij een affiliatenetwerk dat hen goed betaalt. De links die die platformen aanbieden, gebruiken de influencers vervolgens om vanuit hun video te linken naar een shopitem. Dit beeld komt naar voren in cijfers van Intrepid Asia. Dat is een in Singapore gevestigde e-commerce- en dienstenprovider voor Zuidoost-Azië. Het levert data en middelen voor e-commerce- en marketingmanagement. Het bedrijf van Europese oprichters heeft een paar honderd medewerkers verspreid over Singapore, Maleisië, Indonesië, Thailand, Vietnam en de Filipijnen. Het creator- en affiliatemodel staan ook centraal in de wijze waarop TikTok Shop e-commerce op zijn platform wereldwijd uitrolt. Rick Franx van bureau Awesome schetste onlangs aan Emerce: “TikTok Shop draait voor tachtig procent om creators. Als je op het verkoopplatform succesvol wilt worden, moet je die machine van creators dagelijks blijven voeden. Alleen dan krijg je tractie, sales en creators die met jou willen werken.” Een belangrijke rol bij dat laatste aspect is de verkoperscommissie die een merk betaalt als de videomaker een verkoop helpt realiseren en via een affiliateprogramma een kickback krijgt. Internationale ervaringen laten zien dat het algoritme van de video-app fijnbesnaard is. Het laat zich goed bespelen, is gevoelig voor wie dat goed doet en beloont dat met zichtbaarheid. Hoe meer autoriteit iemand op het platform heeft en hoe veelomvattender de content en commerciële strategie hoe meer verkopen. Franx: “Maar je moet wel álles doen: organisch, creators, paid ads en live streams. Toch zeker wel twee tot drie uur live shopping per week.” Tim van der Wiel van GoSpooky stelde in datzelfde beschouwde verhaal over social commerce: “Als je geen creatorstrategie hebt, dan heb je geen e-commercetoekomst. Je moet als merk iemand ánders zo ver zien te krijgen dat ze iets voor je gaan verkopen. Betaal je onvoldoende commissie dan gaan ze zo naar een ander merk. Een merk dat meer biedt. Merken die het goed doen, publiceren op deze manier makkelijk duizend video’s per maand. En 95% procent van die creaties heeft eigenlijk weinig wezenlijke impact. Het gaat erom om die vijf procent winners te spotten en uit te lichten. Dat proces moet in een systeem zitten.” Foto: Florian Wehde / Unsplash

Adverteerders op radiozender Qmusic kunnen er sinds kort hun commercials met AI laten genereren. De inventory van de zender is sinds vorige week toegankelijk via een zelfbedieningsloket, Ad Manager. Voor eigenaar DPG Media is dat een volgende noviteit in een lange reeks. Het mediabedrijf is bovendien bezig alle slimme reclameproducten van RTL Nederland te integreren bij DPG Media. De beweging naar digitale autonomie, want zou beschouwt chief digital officer Stefan Havik deze ontwikkeling, begon een aantal jaren geleden. De uitgever wilde niet meer afhankelijk zijn van 3rd party cookies, maar baas in eigen huis zijn over advertising. Daarbij hoort ook het DPG-brede inlogsysteem. De daaruit voortvloeiende zelfontwikkelde Ad Manager, het zelfbedieningsloket waarmee eenvoudig reclameruimte wordt ingekocht, wordt nu ook gefaseerd uitgerold naar het audio-men videodomein van RTL. Te denken valt aan de Ad Alliance-partners, Videoland, alle RTL-merken en audio. Tot die laatste groep behoort onder meer Qmusic. Havik tegen Emerce: “Qua advertising bieden we een lokaal tegenwicht tegen Amazon, Google en Meta. Anders dan je bij exchanges ziet, rekenen wij geen fees. De adverteerder houdt zelf die extra marge en kan bepalen wat hij ermee doet. In de praktijk zien we dat ze dat gaan herinvesteren bij ons.” DPG, Talpa, Mediahuis en NOS behoren tot de laatste grote uitgeefgroepen uit de lage landen waar adverteerders hun budgetten lokaal kunnen besteden. Een deel gaat nog naar retailmedia, maar 83 procent van alle reclame-uitgaven in Nederland vloeit direct naar de VS. Niet naar Nederlandse journalistiek, niet naar Nederlandse cultuurdragers. Dat is een probleem. Havik: “Als groep slagen wij erin een gezond verdienmodel te exploiteren. De verhouding tussen publishing en broadcast is goed. Die is, net als bij de verhouding abonnementen en advertising 50/50 verdeeld.”

Interview | Kolonel Erik Buskens, hoofd afdeling Landgebonden IT De Bernhardkazerne in garnizoensstad Amersfoort is de thuisbasis van het Opleidings- en Trainingscommando (OTCo) van de Koninklijke Landmacht – en tevens van de afdeling Landgebonden IT van het JIVC. De kazerne heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in het moderniseren van de faciliteiten, waaronder virtuele trainingssimulatoren, innovatieve klaslokalen en geavanceerde sportfaciliteiten. Ook een eigen oefenterrein bereidt militairen optimaal voor. De kazerne is opgelijnd voor een grootschalige verbouwing en innovatie, die loopt tot 2037, en zal dan ook als een van de eerste kazernes energieneutraal zijn. In die inspirerende omgeving geeft kolonel Erik Buskens leiding aan inmiddels 450 m/v van de afdeling Landgebonden IT. Dat aantal is sinds zijn aantreden in 2022 verdubbeld. Landgebonden IT staat aan de lat om alle communicatie en informatievoorziening (C4i) van het landoptreden te verzorgen voor de Landmacht en de Mariniers, en deels voor de Luchtmacht en Marechaussee – voor zover die zich op land bewegen. Meer specifiek: Landgebonden IT levert it-oplossingen voor het militaire optreden in het mobiele domein, het uitgestegen domein en het optreden te voet. De afdeling verzorgt alle communicatie en it-infrastructuur in de voertuigen en op de man. ProfielKolonel Erik Buskens is sinds juni 2022 hoofd afdeling Landgebonden IT, dat ressorteert onder het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC), JIVC is de strategische it-partner van Defensie en onderdeel van het Commando Materieel en IT. Buskens telt veertig dienstjaren bij Defensie, met name in operationele verbindingsfuncties. Zo was hij commandant van het Communication & Information Systems (CIS) Bataljon van het Eerste Duits-Nederlandse Legerkorps en commandant van het Command & Control Ondersteuningscommando (C2OstCo). In die laatste functie tekende hij ook voor de oprichting van de CEMA (Cyber and Electromagnetic Activities)-compagnie, die zich richt op cyber- en elektromagnetische activiteiten. Buskens: ‘Wij zorgen dat al die componenten geïntegreerd zijn met elkaar, we zorgen dat diverse wapensystemen met elkaar kunnen samenwerken en we leveren de applicaties die daarvoor nodig zijn.’ Stroomversnelling ‘Dat doen we hier al jaren’, aldus Buskens en hij voegt er in een adem aan toe dat dit nu wel in een stroomversnelling is geraakt. ‘Na dertig jaar bezuinigen kwam er ineens heel veel geld beschikbaar. Dat zorgde er voor dat allerlei ideeën die op de plank lagen om nog uitgevoerd te worden, in een keer gefinancierd werden. Daarnaast was er een technische achterstand ontstaan in de bestaande systemen, dus die generatiewissel kwam er ook nog eens overheen.’ Daarom was het programma Foxtrot al in het leven geroepen dat voorziet in het moderniseren en vervangen van tactische landgebonden communicatiemiddelen. Het gaat om apparatuur in ruim achtduizend voertuigen, schepen en vliegende systemen (het mobiele domein) en nog eens 3.500 soldaatsystemen (het uitgestegen domein – dat wil zeggen: soldaten te voet). De uitvoering van het programma ligt grotendeels bij Landgebonden IT. Dit alles noodzaakte tot een fundamentele andere manier van werken en leidde tot het inzetten van een transformatie van Landgebonden IT. Buskens tekent erbij aan dat dit proces zich voltrekt in samenwerking met programma Foxtrot en het Commando Landstrijdkrachten (CLAS) onder leiding van luitenant-generaal Jan Swillens. Dit omdat het CLAS verantwoordelijk is voor het gereed stellen van militaire eenheden. ‘Het is niet eenvoudig om dit soort veranderingen door te voeren, maar we weten wel waar we het voor doen. Wij lopen nu vooraan in deze transitie binnen de krijgsmacht en dat is omdat wij het grootste probleem hadden. En je moet een probleem hebben om te veranderen. Het is best een complex vraagstuk, maar we zijn nu twee jaar verder en we zetten enorme stappen. Je ziet dat het JIVC in deze richting beweegt, je ziet dat ook de bestuurlijke wereld dit nu aan het omarmen is en graag wil faciliteren, en daarmee kunnen we veel meer gaan leveren van hetgeen nodig is.’ Hoe heb je dat in twee jaar kunnen bewerkstelligen? ‘Het begint ermee om te beseffen wat je probleem is. Dan kun je ook een oplossing bedenken. Er zijn drie drijfveren geweest om dat vorm te geven. De eerste is de blik richten op de gebruiker: voor wie doen we ’t? Hoe betrekken we die beter bij onze ontwikkelingen? Het tweede is: beseffen dat kennis van technische oplossingen op de werkvloer aanwezig is, dus beneden in de organisatie en niet per definitie bovenin. Die kennis moet je weten te benutten. En de derde: je realiseren dat de oude manier van werken niet meer houdbaar is. Die was behulpzaam in de tijdgeest van de afgelopen dertig jaar maar niet in deze moderne tijd. Dat heeft allemaal geholpen om die verandering teweeg te brengen. We hebben dat stap voor stap gedaan, risico’s durven nemen en stappen durven zetten ook al was de omgeving daar nog niet aan toe.’ Kortcyclisch De oude manier van werken waaraan Buskens refereert kwam er in de praktijk op neer: als de Landmacht iets wilde, dan moest er een plan ingediend worden in Den Haag. ‘Dan werd een budget toegewezen en dan werd het bij ons in uitvoering gegeven. De realiteit is vervolgens dat je na verloop van tijd iets oplevert waar ze dan niet meer op zitten te wachten, omdat de ontwikkelingen sneller zijn gegaan. Die gaan tegenwoordig nóg sneller en dus moet je veel meer kortcyclisch kunnen werken – en dan is het niet mogelijk om van tevoren alle projectdoelstellingen te beschrijven. Dus het vraagt ook wel om lef van de hele omgeving om zonder duidelijk te hebben wat het precies gaat opleveren, om daarvoor geld vrij te maken.’ Het punt volgens Buskens is: de systemen worden dag in dag uit gebruikt. ‘Dus je moet zorgen dat het altijd werkend blijft en dan moet je die veranderingen zien te absorberen. De eenheid moet inzetbaar blijven en dat was vroeger anders. Dan kon je nog zeggen: we halen er eentje uit, die gaan we eerst moderniseren en vervolgens gaan we daarmee aan de slag. Maar in de huidige situatie is dat niet meer mogelijk.’ De oorlog in Oekraïne leert dat snelle, kortcyclische innovatie essentieel is. ‘Dat kun je als Defensie niet alleen; daarvoor is nauwe samenwerking met marktpartijen en een directe verbinding met de eindgebruiker nodig. Een framework dat specifiek op al die aspecten veel houvast biedt is het SAFe framework. Een manier van werken waarbij je continue in gesprek bent met de gebruikers van je producten én je spreekt een taal die de markt ook begrijpt. We zijn ook gestopt met het denken in projecten en overgestapt naar het denken in producten. Deze producten ontwikkelen we door naar betere versies of naar andere producten. Dit doen we samen met de markt. Deze snelle innovatiecycli moeten regulier worden.’ Aan wat voor productlijnen moeten we dan denken? ‘Aan radio’s, intercoms en sensoren in de voertuigen en wapensystemen om die te ontsluiten, civiele communicatie, end-user devices – ook ‘op de man’, de soldaten te voet – en de netwerken en applicaties die daaromheen draaien waarmee sensoren, effectbrengers en besluitvorming worden gekoppeld. We faciliteren daarmee eigenlijk de gehele keten. De manier van werken die we daarvoor ingevoerd hebben is nu binnen het JIVC ook hetgeen wat verder uitgerold gaat worden. Wij vormen daarin een pilot om te leren hoe we dat binnen de rest van het JIVC, en daarmee de krijgsmacht, kunnen doen.’ Cruciaal daarin is de nauwe samenwerking met de gebruikers. ‘Ik zou ook het mooi vinden als de decentrale cio’s geen decentrale it meer zelf willen laten ontwikkelen, maar dat ze bij ons aankloppen. Wij zijn veel wendbaarder dan zij zelf kunnen zijn, en dan hebben we een structuur waarmee we enerzijds snel operationele waarde voor het landoptreden kunnen bieden en snel innovaties kunnen implementeren.’ Vertrouwen ‘We hebben ook best veel rechtstreekse contacten met eenheden aan het front in Oekraïne om daar lessen uit te trekken. Een belangrijke les is dat er korte lijnen moeten zijn tussen de ontwikkeling en het gebruik van producten. Wij hebben nog te maken met veel regels die echte snelheid in de weg staan. Het is logisch dat er bij ons nog veel regels zijn gezien de oude manier van werken. Wat wij doen is in ieder geval de structuur neerzetten om snelle veranderingen door te kunnen voeren zodra er meer ruimte ontstaat om echt snelheid te maken. Denk aan de integratie van drones, cloud oplossingen en primair er ook voor zorgen dat het huidige systeem gewoon goed werkt. Een ander aspect is dat we moeten oefenen met systemen die vandaag werken en niet met systemen die we over een aantal jaren uitrollen. Dat je die systemen doorontwikkelt is evident, maar het moet wel (blijven) werken. Als we het hebben over een systeem dan hebben we het over een mix aan middelen zodat je nooit afhankelijk bent van één kritiek systeem. Er bestaat geen one-size-fits-all-oplossing. Ten slotte zijn tijdigheid en interoperabiliteit belangrijke facetten. Snelheid en beschikbaarheid en continue innovatie via korte cycli. We komen uit een periode waarin bestuurlijk gezien elke euro vooraf verantwoord moest worden. Dat is op zich een valide vraag, alleen gaat dat principe nu ten koste van de snelheid. Dus je moet de controle aan de voorkant wat loslaten en meer vertrouwen geven aan daar waar het gebeurt en dat is bij de militairen in de operatie.. (Dit artikel is ook te lezen in GOV Magazine #22 van Atos.)

De cyberbeveiligingswet (CBW) is de Nederlandse implementatie van NIS2. Het belangrijkste onderdeel in deze wet is dat bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden voor digitale beveiliging. Maar wat betekent dat in de praktijk? Hoe weerbaar is jouw organisatie écht? In deze aflevering van Techzine Talks geeft Edwin Weijdema, Field CTO EMEA bij Veeam, heldere antwoorden. De NIS2-richtlijn […]

De stap naar de cloud was de afgelopen vijftien jaar grotendeels onbetwist. Schaalbaarheid, gebruiksgemak en toegang tot moderne diensten boden voordelen die de on-prem wereld van weleer niet kon evenaren. De keerzijde, namelijk een verlies van controle aan Amerikaanse hyperscalers, wordt nu pas gevoeld. Hoe moeten Nederland en Europa digitaal autonomer worden en definiëren wat […]

Dr. Renée Burton, expert threat intel: ‘Verander alle wachtwoorden. Vandaag nog.’

Bolt noteert over 2025 voor het eerst een nettowinst, met een waarde van negenhonderdduizend euro. De omzet over dat jaar steeg met veertien procent naar 2,3 miljard euro (+16%). Dat meldt de Estse nieuwsdienst ERR op grond van een persbericht van het bedrijf. Eind vorig jaar had Bolt ruim vierduizend medewerkers in dienst. Meer dan 200 miljoen klanten maken gebruik van zijn diensten. Het is actief in meer dan vijftig vooral Europese landen en ruim 850 steden. Directe concurrenten in Europa zijn Uber, Free Now (overgenomen door Lyft voor €175 miljoen in april 2025) en Cabify. Op 9 december 2025 kondigde Bolt een samenwerking aan met Stellantis voor Level-4 autonome voertuigen in Europa.

Minister Letschert maakt €185 miljoen vrij voor investering.

IBM, Red Hat en Deloitte gaan nauwer samenwerken aan de beveiliging van open source-software. Deloitte sluit zich aan bij het eerder dit jaar gelanceerde Lightwell-initiatief, dat organisaties moet helpen kwetsbaarheden sneller te verhelpen zonder daarvoor direct omvangrijke software-upgrades uit te voeren. Lightwell werd in mei door IBM en dochteronderneming Red Hat aangekondigd als een initiatief […]