business

De Europese Commissie presenteert woensdag een uitgebreid pakket aan plannen om de EU technologisch minder afhankelijk te maken van Amerikaanse tech. Mede op voorstel van de Nederlandse regering is gekozen voor een soevereine technologie-stack die expliciet is opgebouwd rond een vraag-aanbod-kringloop tussen de lagen van de stack, met opensource als een van de belangrijkste drijfveren.  Uitgangspunt hierbij is dat soevereiniteit sterk afhangt van de wisselwerking binnen de volledige technologie-stack, van materialen, hardware en infrastructuur tot software, data en applicaties. EU-techchef Henna Virkkunen licht woensdag het EU Tech Soevereiniteit Pakket toe. Tot de belangrijkste bestanddelen behoren de EU Chips Act 2.0 en de Cloud & AI Development Act (Cada). Concepten hiervan circuleren in brede kring.  De contouren van het beleid zijn duidelijk. Volgens Virkkunen betekent autonomie dat Europa de technologie kan kiezen die past bij haar (democratische) waarden. Van protectionisme zal echter geen sprake zijn. Strategische afhankelijkheden met een hoog risico moeten zoveel mogelijk worden beperkt. Maar de realiteit is dat de band met Amerikaanse tech nagenoeg onmogelijk kan worden doorgesneden. De Commissie beseft dat. Voorspelbare markt De EU zoekt het nu in een zelfversterkende vraag-aanbod-kringloop. De opbouw daarvan heeft consequenties voor de EU Chips Act. Versie 2.0 van deze verordening legt meer nadruk op stimulering van de vraagkant. De wet- en regelgeving in zijn huidige vorm heeft namelijk allerminst tot het gewenste resultaat geleid. Het was de bedoeling om met subsidies veel nieuwe chip-productiecapaciteit naar de EU te halen, maar daar is tot nog toe bar weinig van terechtgekomen. Want de chipfabrikanten zien te weinig vraag naar geavanceerde (ai-)chips uit de EU ontstaan.  De Europese Commissie wil daarom een voorspelbare markt creëren voor fundamentele lagen in de stack zoals infrastructuur en chips. Zo’n markt zal ontstaan door stimulering van technologieën op de hogere lagen van de tech-stack (bijvoorbeeld cloud, ai). Kortom, nodig is een soeverein EU-cloud- en ai-ecosysteem. De Cloud & AI Development Act (Cada) moet daarvoor zorgen.  Aanbestedingen Onderdeel van deze Cada-verordening is een plan om strenge criteria voor cloud-diensten te maken in zeer kritieke overheidsaanbestedingen. Dit kan uitsluiting betekenen van Amerikaanse hyperscalers. De Commissie denkt ook aan verplichte opname van bepaalde software en hardware die in de EU is ontwikkeld. Maar zo’n voorstel lokt vrijwel zeker een furieuze reactie vanuit Washington uit.  Andere criteria voor de selectie van cloudleveranciers voor cruciale overheidsaanbestedingen zijn het niveau van gegevensbescherming en de controle van derde landen over de gegevens en diensten van deze aanbieders. Bij publieke aanbestedingen voor clouddiensten of ai vereist de Commissie dat er toegevoegde waarde bestaat voor de EU, zonder aan te geven hoe dat valt te kwantificeren. Ook de mate waarin hun respectievelijke markten openstaan voor clouddiensten kan meewegen.  De Cada-wet vraagt om een heldere definitie van het begrip soevereine cloud, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende niveaus van autonomie, controle en jurisdictie. Chipsector Samen met Cada moet de EU Chips Act 2.0 de Europese chipsector stimuleren. De Commissie wil ervoor zorgen dat overheden voorrang geven aan processoren afkomstig van EU-startups. Binnenlandse vraag moet deze nieuwkomers op het zadel helpen. Uit interne documenten die naar diverse media zijn gelekt, blijkt dat overheidsaanbestedingen als strategisch instrument worden ingezet om innovaties en het gebruik van betrouwbare chips te bevorderen.  De nieuwe wet moet: criteria voor betrouwbare chips definiëren. Deze betreffen niet alleen de mate van beveiliging, maar ook transparantie van de toeleveringsketen, stabiliteit, toegevoegde waarde en integratie in het EU-ecosysteem; open chiptechnologie ondersteunen, inclusief architecturen zoals RISC-V. Daardoor worden transparantie, flexibiliteit en EU-deelname aan chipontwerp mogelijk. Tevens wordt afhankelijkheid van één leverancier voorkomen; complementariteit met open-sourcehardware- en software-ecosystemen waarborgen;  het chipbeleid afstemmen op de stimulering van cloud en ai, zodat chips uit de EU worden geïntegreerd in EU-datacenters en ai-infrastructuur; gecoördineerde vraag (via Cada en innovatieve overheidsaanbestedingen) benutten als afnamemechanisme om betrouwbare chipoplossingen binnen de EU op te schalen. Er komt ook een Demand Forum waar chipleveranciers samen met vooraanstaande industrieën de technische eisen op elkaar kunnen afstemmen;  voorkomen dat leveringsproblemen zoals bij Nexperia ontstaan. Bedrijven moeten meer proactief informatie delen. En bij het nemen van noodmaatregelen is een beter gestructureerd proces nodig. Bij een crisis wil de Commissie gemeenschappelijke aankopen regelen. Chipleveranciers die overheidssubsidies krijgen, zouden de Commissie voorrang moeten geven bij schaarste.    Opensource Derde poot onder het soevereiniteitsbeleid, na de Chips Act en Cada, is de OpenSourceStrategie, die wordt verweven in het bredere pakket van voorgestelde maatregelen. De strategie moet zorgen voor afstemming met Cada en de nieuwe Chips Act, zodat open standaarden en componenten waar mogelijk in de gehele stack worden gebruikt.  De Europese Commissie wil ook een meer gestroomlijnde, versnelde goedkeuringsprocedure voor datacentra. Deze datacentra krijgen voorrang bij de toegang tot het elektriciteitsnet en lagere netwerkkosten als ze gebruikmaken van in Europa geproduceerde chips of hun energiekosten verlagen.