business

Nvidia start samen met tientallen tech- en securitybedrijven de Open Secure AI Alliance. Het initiatief wil open modellen, tools en technieken delen waarmee verdedigers hun eigen AI-security kunnen bouwen. Vorige week maakte een incident bij Hugging Face veel los over de gevaren van autonome AI-agents. De alliantie draait om een keuze die volgens de deelnemers […]

Lek is inmiddels gedicht en gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Cryptobeurs BitMEX beëindigt op 23 september zijn handelsplatform. Het bedrijf noemt geen concrete reden voor de sluiting, maar zegt dat de beslissing is genomen na een strategische evaluatie van de onderneming en de bredere cryptomarkt. Gebruikers krijgen het advies om openstaande posities af te bouwen en hun tegoeden vóór die datum op te nemen. Nieuwe accounts kunnen per direct niet meer worden aangemaakt. Tot 26 augustus blijft de beurs nog wel normaal functioneren. Daarna worden risicolimieten ingevoerd, waardoor alleen bestaande posities kunnen worden verkleind. Op 23 september stopt de handelsfunctie volledig. Vanaf dat moment kunnen klanten uitsluitend nog hun cryptovaluta en andere tegoeden opnemen. Gebruikers die hun saldo daarna laten staan, betalen een beheervergoeding van 50 dollar per maand of 1 procent van het resterende saldo op jaarbasis, afhankelijk van welk bedrag hoger uitvalt. BitMEX werd opgericht in 2014 en groeide uit tot een van de bekendere handelsplatformen voor cryptoderivaten. Volgens het bedrijf hebben ruim twee miljoen gebruikers een account. De beurs kampte de afgelopen jaren echter met een afnemend marktaandeel. Zondag kondigde ook BitMart aan dat het, na negen jaar, de stekker uit zijn handelsplatform trekt. Volgens de handelsbeurs is de sluiting het gevolg van ‘operationele omstandigheden, marktomstandigheden en toekomstige strategische richting’. De aankondiging had meteen gevolgen voor de eigen cryptomunt BMX, die bijna zestig procent van zijn waarde verloor. BitMart heeft per direct de registratie van nieuwe gebruikers, stortingen en nieuwe handelsorders stopgezet. Foto Pixabay

Nvidia onderzoekt een constructie waarbij het voor circa 250 miljard dollar garant staat voor de financiering van een gigantisch AI-datacenter dat OpenAI wil gebruiken. Als de plannen doorgaan, markeert dat een nieuwe fase in de AI-race. Chipfabrikanten beperken zich dan niet langer tot het leveren van hardware. Ze spelen dan tevens een directe rol bij […]

CPU’s zijn lang weggezet als ‘verkeersregelaars’ voor de GPU’s die het echte werk doen voor AI. Dat lijkt nu te veranderen, met agentic workflows die sterk afhankelijk zijn van CPU-prestaties. AMD en Intel, op hun hoede voor hun Arm-rivalen, staan er goed voor. Op de lange termijn blijft echter een grote mismatch tussen CPU’s en […]

Waar Nederland zichzelf vaak ziet als digitaal koploper, blijven we op het gebied van AI voorlopig achter bij verschillende andere Europese landen, zo blijkt uit onderzoek van Conclusion. Om de volgende grote stap te zetten, is het volgens de onderzoekers belangrijk om AI niet alleen in te zetten voor efficiëntiewinst, maar vooral als middel om grote organisatorische veranderingen te realiseren.

SeederDeBoer wil actief bijdragen aan de transitie naar een duurzame en rechtvaardige samenleving. Om deze ambitie concreet te maken, publiceert de B Corp jaarlijks een impactrapportage met daarin zowel de interne als externe maatschappelijke resultaten.

De Tsjechische regering heeft een wetsvoorstel goedgekeurd dat het gebruik van smartphones en andere elektronische communicatieapparaten op scholen moet verbieden. Als ook het parlement instemt, gaat de maatregel op 1 september 2027 in. Het verbod geldt niet alleen tijdens de lessen, maar ook in de pauzes, tijdens de lunch en de naschoolse opvang. Naast smartphones vallen ook apparaten zoals smartwatches onder de nieuwe regels. De maatregel is bedoeld voor alle leerlingen die nog onder de leerplicht vallen. Volgens de regering moet het verbod de concentratie in de klas verbeteren en cyberpesten via sociale media terugdringen. Tegenstanders vinden de maatregel echter te ver gaan. Zij pleiten ervoor kinderen verantwoord met digitale middelen te leren omgaan en wijzen erop dat het merendeel van de scholen al eigen regels voor smartphonegebruik heeft. Ook bestaat de vrees dat leraren door het verbod een controlerende rol krijgen. Foto Pixabay

Unit 42, het onderzoeksteam van Palo Alto Networks, waarschuwt in nieuw onderzoek voor ‘phantom squatting’. AI-modellen verzinnen regelmatig webadressen die lijken te horen bij bekende bedrijven, maar in werkelijkheid niet bestaan. Met deze nieuwe aanvalstechniek kunnen hackers niet-bestaande domeinnamen registreren en zo het verkeer van gebruikers of AI-systemen naar hun eigen infrastructuur leiden. De domeinen kunnen vervolgens worden ingezet voor onder meer phishing, het verspreiden van malware en het onderscheppen van gegevens uit software- en AI-workflows. Naarmate AI vaker wordt ingezet in softwareontwikkeling, neemt de kans op phantom squatting toe. Ontwikkelaars gebruiken AI-agents steeds vaker om documentatie, zogenoemde API-endpoints en externe diensten te vinden, terwijl autonome AI-agents zelf URL’s kunnen genereren, openen en verwerken. Daardoor worden LLM’s steeds vaker een vertrouwde schakel binnen de software supply chain. AI-modellen kunnen geloofwaardige, maar niet-bestaande domeinnamen genereren voor bijvoorbeeld een bedrijfsportaal, API of online dienst. Wanneer een aanvaller zo’n domein vooraf registreert, kan verkeer ongemerkt bij de aanvaller terechtkomen. Juist omdat nieuw geregistreerde domeinen nog geen reputatie of dreigingshistorie hebben, blijven ze vaak buiten beeld bij bestaande beveiligingssystemen. Unit 42 analyseerde de output van twee verschillende LLM’s voor 913 internationale merken. De onderzoekers voerden 685.339 URL-queries uit, goed voor 2,1 miljoen unieke URL’s. Daarvan bleken 13.229 URL’s kwaadaardig. Unit 42 ontdekte ongeveer 250.000 door AI verzonnen domeinen die op dat moment nog niet waren geregistreerd. Unit 42 adviseert organisaties daarom om door AI gegenereerde URL’s niet automatisch te vertrouwen, domeinen en eigenaarschap onafhankelijk te verifiëren en extra controles in te bouwen voordat AI-agents externe websites, downloads of API’s benaderen. Foto Anefo archief

De ai-wereld schudt op haar grondvesten. Groot is de bezorgdheid over de veiligheid sinds bekend werd dat een ai-model van OpenAI tijdens een benchmarktest op eigen houtje uit de testomgeving brak. Veel is er momenteel ook te doen over ‘open weight ai’, gratis Chinese ai-modellen die makkelijk aanpasbaar zijn en ook lokaal (on-premises) zijn te draaien.OpenAI heeft nog veel uit te leggen over de ai-agent die eigenhandig de infrastructuur van Hugging Face, een platform voor het delen van ai-tools en -modellen, compromitteerde. En dan zijn er ook nog de gratis Chinese ai-modellen (‘open weight ai’): makkelijk aanpasbaar en lokaal te draaien. Deze open modellen zijn weliswaar technisch niet zo sophisticated als de ‘frontier modellen’ van Anthropic en OpenAI, maar goed genoeg voor ontwikkelaars met beperkte budgetten. Veel tumultChinese modellen als Kimi K3 hebben beduidend minder rekenkracht nodig waardoor ze veel marktaandeel kunnen wegsnoepen bij de grote Amerikaanse ai-bedrijven. Die hebben gigantische bedragen geïnvesteerd in ai-rekencentra, waardoor de vraag rijst of die ongekend hoge investeringen ooit zijn terug te verdienen. De ai-race is geen F1 in Monaco waarbij nauwelijks positiewisselingen mogelijk zijn. De concurrentieverhoudingen liggen nog lang niet vast. De afgelopen dagen boden veel tumult op ai-gebied. En die onzekerheid lijkt nog lang niet van de baan.De meeste aandacht ging de afgelopen week uit naar het ai-programma van OpenAI dat tijdens een proef de testomgeving verliet via een gat in de beveiliging. Kennelijk werkten de vangrails niet of stonden die uit. Volgens OpenAI was er sprake van een ontsnapping uit de sandbox (afgeschermde testomgeving) waardoor het ai-programma op internet wist te komen en Hugging Face kon hacken om de oplossing te vinden voor de testvraag. Pr-stunt?In de ai-wereld ontstond een hevig debat of het echt een ongeluk was of een ordinaire pr-stunt bedoeld om de superioriteit van OpenAI’s software aan te tonen. In ieder geval staat vast dat OpenAI er in slaagde de aandacht op zich te vestigen. En de sandboxen zoals OpenAI die toepast, zijn allerminst veilig als ai-agenten te veel vrijheid wordt geboden. Jaya Baloo, cybersecurity-expert bij security-adviseur Aisle, zei tegenover de NOS dat de ai ook niet op hol is geslagen maar precies deed wat OpenAI vroeg om te doen en dat toeliet. Hype marketing of niet, OpenAI zal snel volledig opening van zaken moeten geven over wat er precies is gebeurd. Ook strengere beveiligingsmaatregelen zijn broodnodig. Daar zijn alle ai-experts het over eens. Technische details over de ‘exploit’ en de precieze kwetsbaarheid ontbreken tot nog toe. Uiteraard moet de wijze van sandboxing die ongetwijfeld ook elders is uitgerold, eerst worden gerepareerd voordat nadere informatie naar buiten kan worden gebracht.Trage reactieBovendien moet OpenAI opheldering geven over haar trage respons op het veiligheidsincident. Uit een reconstructie van persbureau Reuters blijkt dat OpenAI pas na een week doorhad dat de ai-agent tijdens de test uit de sandbox was ontsnapt en Hugging Face was binnengedrongen. Inmiddels had deze opslagplaats van ai-software al de FBI ingeschakeld. Op 9 juli probeerde de ai-agent internet te bereiken. Twee dagen later begonnen de aanvallen op Hugging Face die tot 13 juli duurden. Pas nadat Hugging Face bekend had gemaakt door een ai-agent te zijn aangevallen, begon het bij OpenAI wat te schemeren. In zeer korte tijd vonden 17.000 aanvallen plaats op het netwerk van Hugging Face. Bloomberg meldt dat de agent er maar enkele uren voor nodig had om binnen te dringen. Een menselijke hacker zou daar weken mee bezig zijn geweest, aldus bronnen van het persbureau.AlarmbellenVolgens Reuters zag OpenAI niet eerder dan op 18 juli in de interne logboeken dat de ai-agent uit de geïsoleerde omgeving was ontsnapt. De monitoring was zo gebrekkig of de medewerkers hielden die zo slecht in de gaten dat de ontsnapping een week lang onopgemerkt bleek. Vervolgens traden OpenAI en Hugging Face hierover pas op 20 juli naar buiten.En OpenAI had nog een extra dag nodig om zijn verantwoordelijkheid te erkennen. Twee nieuwe versies van ChatGPT, afgericht op het hacken, waren de schuldigen. Dit verhevigt de discussie of ai-bouwers voldoende letten op de veiligheid. Het incident moet de alarmbellen in de ai-sector doen rinkelen.Goedkope ChinezenBehalve problemen met de veiligheid worstelt de Amerikaanse ai-industrie ook met goedkope Chinese ‘open weight’-ai-modellen die heel bruikbaar blijken voor ‘het gewone ai-werk’. Naar verluidt zouden de Chinezen deze modellen destilleren uit de dure, meer geavanceerde ai-modellen van Amerikaanse makelij. Ze zouden hun eigen modellen trainen met de output van andere modellen van concurrenten. Ze halen inzichten uit de analyse van deze koplopers en maken daar meer eenvoudige modellen van die aanzienlijk minder rekenkracht vergen. Volgens het Britse AI Security Institute (AISI) presteren recente open modellen als GLM-5.2 en DeepSeek V4-Pro even goed als hun Amerikaanse (frontier) gesloten tegenhangers van vier tot zeven maanden oud. Vorig jaar bedroeg die achterstand nog zes tot tien maanden. Protectionisme?Tot schrik van Silicon Valley dreigen de Chinezen steeds meer marktaandeel te kapen. Niet alleen omdat ze veel goedkoper in het gebruik zijn, maar ook omdat deze modellen parameters kennen die iedereen kan downloaden en wijzigen. Je kunt ze ook op eigen servers draaien. En de data hoeven niet terug naar de leveranciers van die modellen. Net als bij zonnepanelen en elektrische voertuigen lijkt China de VS te slim af te zijn. De gigantische kapitaaluitgaven die Big Tech doet aan ai, dreigen hierdoor minder rendement op te leveren. Google bijvoorbeeld investeert dit jaar 205 miljard dollar, voornamelijk aan ai. Met name OpenAI, Google Gemini en Anthropic zien de markt voor hun dure modellen kleiner worden als bijvoorbeeld ontwikkelaars van startups hun toevlucht nemen tot goedkope Chinese alternatieven. Nu hebben ze ongeveer driekwart van de markt voor ai-assistenten. Maar dat kan snel veranderen. In Amerika, tot voor kort allergisch voor overheidsbemoeienis, klinkt nu ineens de roep om regulering. Maatregelen zouden de destillatie van technologie moeten tegenhouden. De regering in Washington gaat in ieder geval al onderzoeken of de Chinezen zich aan diefstal van intellectueel eigendom schuldig gemaakt hebben. Ook dat is pikant want juist Amerikaanse ai-bedrijven bleken het de afgelopen jaren niet zo nauw te nemen bij het op grote schaal oogsten van persoonlijke data en informatie waarop auteursrechten rusten. Koekje van eigen deegVeel ai-aanbieders zijn ervan beschuldigd hun ai-modellen met content te trainen waarop geen rechten zijn afgedragen. Big Tech bleek ook allerminst vies te zijn van agressieve track-methodes en internet-scraping. Nu een koekje van eigen deeg dreigt, komt in Washington een lobby op gang die op maatregelen aanstuurt.Tegelijk is een tegenbeweging ontstaan. Zo’n 200 startups en investeerders uit Silicon Valley waarschuwen de regering Trump voor te verstrekkende beperkingen van de Chinese ‘open weight’-modellen. Volgens deze Little Tech Association (littletech.org) zouden veel jonge bedrijven (innovatie)kansen gaan missen als ze geen toegang krijgen tot goedkope alternatieven. 

Een omvangrijk wetsvoorstel dat de regelgeving voor cryptovaluta in de Verenigde Staten moet verduidelijken, dreigt te worden overschaduwd door de zakelijke belangen van president Donald Trump, zo meldt de New York Times. De zogenoemde Clarity Act kan deze zomer nog in stemming worden gebracht in de Senaat en wordt gesteund door Republikeinen, een deel van de Democraten en de cryptosector. Toch zorgt een discussie over ethische regels voor toenemende verdeeldheid. De aanleiding is Trumps financiële openbaarmaking van juni jongstleden, waaruit blijkt dat hij vorig jaar ongeveer 1,4 miljard dollar aan inkomsten uit cryptovaluta heeft ontvangen. Die opbrengsten kwamen voort uit verschillende cryptoprojecten die door Trump en zijn familie zijn opgezet. Om belangenverstrengeling te voorkomen willen Democratische senatoren dat de Clarity Act expliciet verbiedt dat overheidsfunctionarissen digitale valuta uitgeven of verkopen. Republikeinen presenteerden woensdag een aangepaste versie van het wetsvoorstel waarin staat dat de president en andere Amerikaanse functionarissen geen cryptovaluta mogen uitgeven of sponsoren zolang zij in functie zijn. Volgens Democraten en verschillende maatschappelijke organisaties gaat die bepaling echter niet ver genoeg. Zij wijzen erop dat de voorgestelde regels Trump niet verhinderen om te blijven verdienen aan bestaande cryptoprojecten, waaronder zijn memecoin en andere ondernemingen die al vóór zijn aantreden als president zijn opgericht. De cryptosector ziet de Clarity Act als een belangrijk wetsvoorstel. Onder president Joe Biden trad de Amerikaanse beurswaakhond SEC streng op tegen cryptobedrijven en stelde zij dat veel digitale munten onder dezelfde regels vallen als effecten zoals aandelen. De regering-Trump heeft die koers grotendeels teruggedraaid. De Clarity Act moet die nieuwe benadering wettelijk vastleggen en bedrijven meer duidelijkheid bieden over het toezicht. Critici plaatsen daar vraagtekens bij. Naast zorgen over de beperkte slagkracht van de beoogde toezichthouder vinden zij dat het wetsvoorstel onvoldoende waarborgen bevat tegen belangenverstrengeling van publieke functionarissen. De cryptolobby heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in steun voor het wetsvoorstel. Tijdens de verkiezingen van 2024 gaven pro-crypto politieke actiegroepen meer dan 130 miljoen dollar uit om kandidaten te steunen die positief tegenover de sector staan. Vorig jaar werd al de GENIUS Act, die regels vastlegt voor stablecoins, door het Congres aangenomen. De Clarity Act wacht nu op behandeling in de voltallige Senaat. Republikeinen hebben daar slechts een kleine meerderheid, waardoor zij afhankelijk zijn van steun van Democratische senatoren. Door de discussie over de ethische bepalingen is het onzeker of het wetsvoorstel voldoende brede steun krijgt voordat het Congres met zomerreces gaat. Volgens Senaatsleider John Thune is het vrijwel uitgesloten dat de Senaat het voorstel vóór 7 augustus behandelt, een deadline die als belangrijk werd gezien om de wet nog dit jaar goed te kunnen keuren.

Analyse drone-industrie Binnen de Europese Unie zijn meer dan 1.500 startups actief in defensietechnologie. Hoewel veel daarvan hardware ontwikkelen met een sterke focus op drones, werken naar schatting zo’n vijf- tot zeshonderd startups uitsluitend aan drone-software. ‘Het speelkwartier is voorbij.’ Juist op dat segment ligt onze focus’, zegt Ties Klinkhamer van investeerder Keen Investments. ‘De sector maakt momenteel een ongekende groei door.’ Volgens Jorrit van den Eerenbeemt van het NLR ontwikkelen nieuwe droneleveranciers zich steeds meer tot softwarebedrijven. Uit gesprekken die Computable met experts voerde, blijkt dat de Nederlandse dronewereld in hoog tempo professionaliseert. Waar drones tien jaar geleden nog werden gezien als gadgets of experimentele hulpmiddelen, zijn ze inmiddels een integraal onderdeel van inspecties, landbouw, veiligheid en logistiek. Politie ‘Het speelkwartier is voorbij’, zegt Stephan van Vuren van AirHub. ‘Naast civiele toepassingen zijn er nu drones voor politie, brandweer, douane, beveiliging en kritieke infrastructuur. Organisaties die essentieel zijn voor het functioneren van de maatschappij gaan drones diep integreren in hun processen. De nadruk ligt niet meer op wat drones kunnen, maar op hoe organisaties ermee kunnen werken.’ De echte innovatie zit volgens de experts niet meer in het plastic of de propellers, maar in de software. Autonomie, dataverwerking, navigatie, veiligheid en compliance draaien allemaal om code. Aan het woord– Jeroen Hanekamp, ceo en medeoprichter van AeroSophia (Utrecht)– Wiebe de Jager, drone-expert en oprichter van Dronewatch.nl– Ties Klinkhamer, associate defense bij Keen Investments– Stephan van Vuren, medeoprichter en directeur van AirHub– Jorrit van den Eerenbeemt, project-engineer bij het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) ‘In sommige drones wordt de software bijna wekelijks aangepast om ze effectief te houden’, zegt Van den Eerenbeemt. ‘Dat geldt zeker voor defensiedrones die worden tegengewerkt door jamming, waarbij de gps-positionering wordt verstoord.’ Een drone is daardoor steeds meer een vliegend softwareplatform geworden. De software-stack bestaat uit meerdere lagen die elkaar versterken. Volgens drone-expert Wiebe de Jager vormt de eerste laag de flight control en autonomie: software die de drone zelf aanstuurt. ‘De trend gaat richting meer autonomie en minder handmatige besturing’, zegt Jeroen Hanekamp van AeroSophia. ‘De software in de drone wordt steeds slimmer, waardoor de piloot minder handelingen hoeft uit te voeren.’ Van den Eerenbeemt vult aan: ‘Ook zonder verbinding met de piloot en zonder gps moet een drone kunnen blijven vliegen.’ De tweede softwarelaag draait om missieplanning, vlootbeheer en operationele aansturing. Hanekamp verwacht dat drones straks in groepen over vaste routes vliegen. ‘Drones kunnen elkaars vluchtplannen kennen en elkaar automatisch ontwijken’, zegt Van den Eerenbeemt. Daarmee komt veilig vliegen in stedelijke gebieden dichterbij. Vluchten worden vaker op afstand uitgevoerd en bewaakt door een remote operator Drone docks Ook de aansturing van zogenoemde drone docks ontwikkelt zich snel. Van Vuren: ‘Die docks worden steeds vaker gekoppeld aan bestaande systemen, bijvoorbeeld aan Computer Aided Dispatch-systemen van de politie.’ Het doel is om missies grotendeels automatisch te laten verlopen. In opkomst zijn kisten waarin een of meerdere drones automatisch kunnen opstijgen en landen. Daardoor kunnen inspecties of incidentrespons op afstand plaatsvinden. ‘Bij incidenten met een spoedeisend karakter kan automatisering cruciaal zijn’, zegt Van den Eerenbeemt. ‘Bij branden, ongevallen of op het slagveld kan het om seconden draaien.’ Volgens hem kunnen betere en sneller inzetbare drones levens redden. De Jager benadrukt dat autonomie veel software vereist. ‘De eerste twee lagen nemen steeds meer taken over van de traditionele dronepiloot. Vluchten worden vaker op afstand uitgevoerd en bewaakt door een remote operator.’ Operators beheren complete vlootoperaties vanuit één dashboard, inclusief onderhoud, batterijstatus en risicobeoordeling. Na de vlucht komt de datalaag aan bod: het verwerken van beelden en sensordata tot bruikbare informatie, zoals kaarten, 3d-modellen of inspectierapporten. Hanekamp: ‘Die data wordt vervolgens gebruikt in andere software om acties uit te voeren. Dankzij ai zijn dronebeelden, die soms vele terabytes omvatten, beter te interpreteren.’ Drones beschikken bovendien over steeds meer sensoren. Naast gewone camera’s worden lidar-sensoren ingezet voor nauwkeurige metingen. Dat levert veel grotere hoeveelheden data op. Daarnaast groeit het gebruik van multispectrale systemen, die licht opdelen in meerdere kleurbanden. Daarmee zijn bijvoorbeeld plantengroei te analyseren of illegale lozingen op te sporen via warmtebeelden. Hanekamp ziet ook kansen voor overheden en waterschappen om historische data opnieuw te analyseren met verbeterde algoritmen. ‘Multi-temporale analyses worden steeds belangrijker. Een scheur die in een week tijd verdubbelt, kan een risico vormen.’ Vluchtplanning Volgens De Jager verschuift drone-software van losse toepassingen naar geïntegreerde ecosystemen. ‘Waar software vroeger draaide om vluchtplanning en eenvoudige beeldverwerking, zien we nu end-to-end-platforms die alles combineren: van missieplanning en dataverzameling tot analyse en integratie met bestaande bedrijfsprocessen.’ AirHub uit Groningen ontwikkelt zo’n geïntegreerd platform. De software ondersteunt zowel civiele toepassingen als beveiliging tegen ongewenste drones en militaire robotica. ‘Waar vroeger meerdere losse applicaties nodig waren, zit nu alles in één platform’, zegt Van Vuren. ‘Bij de ontwikkeling is veel aandacht besteed aan gebruiksgemak, zodat klanten snel resultaat kunnen behalen.’ Voor grensbewaking kunnen volgens hem niet alleen luchtdrones worden ingezet, maar ook drones op het water en rijdende robots. Veel software voor militaire drones is dicht bij de frontlinie ontwikkeld Inspectie De markt groeit vooral doordat drones steeds vaker onderdeel worden van kritieke processen, bijvoorbeeld in inspectie, landbouw en infrastructuurbeheer. Daardoor verschuift de waarde van hardware naar software en data. Organisaties investeren minder in de drone zelf en meer in wat ze met de verzamelde data kunnen doen. Ook technisch verandert er veel. ‘Steeds meer intelligentie verschuift naar de drone zelf’, zegt De Jager. ‘Denk aan realtime-objectherkenning en onboard-dataverwerking zonder permanente verbinding met de cloud.’ Een Nederlandse partij die hierin vooroploopt is Dronebotics, met een zelfontwikkelde edge-ai-computer. Volgens Van den Eerenbeemt beschikken drones meestal over beperkte rekenkracht. ‘Voor geavanceerde taken zoals beeldherkenning schiet de standaardhardware vaak tekort. Door extra hardware zoals een Raspberry Pi toe te voegen, kan de drone zelfstandig meer analyses uitvoeren.’ Alleen relevante informatie wordt vervolgens doorgestuurd naar de thuisbasis. Dat bespaart bandbreedte en maakt het mogelijk dat één operator meerdere drones tegelijk beheert. Opensource-frameworks zoals PX4 en ArduPilot vormen steeds vaker de basis voor flight control en autonomie. Daardoor kunnen ontwikkelaars zich sneller richten op hogere softwarelagen. Klinkhamer ziet vooral in de defensiesector een sterke versnelling. ‘Veel software voor militaire drones is dicht bij de frontlinie ontwikkeld. Problemen die daar spelen worden tijdens Europese defensiehackathons heel concreet geformuleerd.’ De behoefte aan goedkope, schaalbare drones is groot. Tegelijkertijd vereisen autonome systemen geavanceerde chips, vaak de duurste onderdelen van een drone. Volgens Klinkhamer ligt de uitdaging daarom in software die met relatief weinig rekenkracht toch veel autonomie mogelijk maakt. Bedrijven uit het portfolio van Keen Investments hebben samen met TNO onderzocht hoe softwarecomponenten zoals gps, autopilot en applicaties efficiënter kunnen samenwerken. ‘Het softwarebrein van de drone is als het ware uit elkaar getrokken’, zegt Klinkhamer. ‘Daarna is gekeken hoe integratie in verschillende typen drones zo efficiënt mogelijk kan plaatsvinden.’ Interoperabiliteit Een belangrijke uitdaging blijft interoperabiliteit: software moet in uiteenlopende systemen met elkaar kunnen communiceren. Het huidige landschap is nog sterk gefragmenteerd. De Navo onderscheidt vijf groepen drones. Groep 1 en 2 bestaan uit relatief kleine systemen die geschikt zijn voor massaproductie. Groep 3 omvat grotere drones, terwijl groep 4 en 5 bestaan uit zeer grote en dure onbemande systemen. Met deelnemingen in onder meer AirHub en Intelic richt Keen Investments zich vooral op software en besturingssystemen voor drones in de zwaardere categorieën. Een ander probleem is dat de centrale it-systemen van defensieorganisaties vaak verouderd zijn en slecht aansluiten op moderne droneplatforms. Daarnaast blijven veel dronebedrijven volgens Klinkhamer te lang hangen in losse projecten. ‘Ze gaan van project naar project en schalen onvoldoende op. Daardoor blijven de ontwikkelkosten per verkocht systeem hoog.’ Volledig autonome systemen zijn bovendien nog geen realiteit. ‘Zeker in complexe omgevingen blijft een mens voorlopig onderdeel van de besluitvorming’, aldus Klinkhamer. Hij ziet tegelijkertijd veel ruimte voor innovatie. Grote defensiebedrijven zoals Rheinmetall en Leonardo hebben productieprocessen die volgens hem nog niet optimaal zijn ingericht voor snelle softwareontwikkeling. Klinkhamer verwacht daarom de komende jaren zowel nieuwe doorbraken als een consolidatieslag in de markt. Uiteindelijk zal volgens hem een beperkt aantal leveranciers overblijven. Nederlandse bedrijven maken daarbij volgens hem een goede kans. Intelic en het Nederlandse ecosysteem Het Amsterdamse Intelic lanceerde onlangs het inkoopplatform Base, dat dronefabrikanten uit verschillende Europese landen, waaronder Oekraïne, met elkaar verbindt. Het platform helpt ministeries van Defensie sneller interoperabele onbemande systemen te selecteren en in te zetten. Alle drones op het platform zijn gekoppeld aan Nexus, Intelics command-and-control-softwarelaag, waarmee systemen van verschillende fabrikanten binnen één missieomgeving kunnen samenwerken. Nederland kent inmiddels een groeiend ecosysteem van dronebedrijven en softwarestartups. Juist in Nederland, met zijn dichtbevolkte luchtruim en strenge regelgeving, speelt software een cruciale rol. Steeds meer gebieden worden ingericht voor zogenoemde Beyond Visual Line of Sight-vluchten, waarbij drones buiten het zicht van de piloot mogen vliegen. Daarmee kunnen drones grotere afstanden afleggen en taken uitvoeren die nu nog te duur, gevaarlijk of tijdrovend zijn. Naast Intelic, AirHub en AeroSophia trekken ook bedrijven als Acecore, Aerialtronics, Airborne, Atmos UAV, Avular, Avy, DeltaQuad, DroneQ, Dutch Drone Company, Height Technologies, Lobster Robotics, Optics11, Robin Radar Systems en VDL Defentec steeds meer aandacht. De rode draad in de sector is duidelijk: de toekomst van drones draait steeds minder om hardware en des te meer om software, data en autonomie. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

ASUS introduceert een nieuwe serverlijn op basis van de 6e-generatie AMD EPYC 9006-processors. Twee series moeten enterprise-workloads zoals AI-inferencing, virtualisatie en cloud ondersteunen. Beide bouwen op de efficiëntiegerichte SP8-variant van AMD, met PCIe 6.0 en high-density E3.S-storage. De aankondiging draait om twee series die ASUS elk voor een ander doel positioneert. Vlaggenschip RS700A/720A is een […]

Jaap Jansma, manager Overheidsdatacenter Noord (ODC-Noord), en Marcel Timmer, Country Director Netherlands bij Red Hat, vertellen hoe een klein team in Groningen uitgroeide tot leverancier van een aantal cruciale bouwstenen voor het fundament onder de digitale overheid. Red Hat levert de fundamentele open source software voor het platform, die ODC-Noord implementeert, beheert en exploiteert als […]