business

Grok is net zo niet-origineel als X zelf.

Het loopt als een rode draad door de carrière van Martin Landkroon bij KplusV: zijn samenwerking met AM Flow. Jaar na jaar begeleidt de adviseur de 3D-printscale-up door opeenvolgende groeifases, financieringsrondes en strategische keuzes.

Veel organisaties investeren maanden in het formuleren van hun strategie. Analyses worden uitgevoerd, prioriteiten bepaald en roadmaps uitgewerkt. Toch blijkt een half jaar later vaak dat er in de praktijk weinig fundamenteel is veranderd.

Hoe is het om als young professional je carrière te starten in de consultancy? Sam van Langen, Juna Kool en Sanne de Wilde kwamen ieder via een eigen route naar detacherings- en consultancybureau Agium, maar ervaren nu alle drie een omgeving waarin leren en werken hand in hand gaan en waarin ze vanaf dag één meedraaien in de praktijk.

Een middelgrote jeugdzorgregio ontving signalen over mogelijke onrechtmatigheden bij een zorgaanbieder – afwijkende declaratiepatronen, twijfel over de personeelsinzet en vraagtekens bij de feitelijk geleverde zorg.

Kansen en risico’s van Internet of BodiesImplantaten, pacemakers, nanobots en digitale pillen zijn steeds beter in staat gezondheidsdata te monitoren en onze gezondheid te beïnvloeden. Het geheel aan devices in en rond het lichaam, ook wel ‘Internet of Bodies’ genoemd, ontsluit nieuwe kansen en nieuwe risico’s. Hoe kunnen cto’s van zorginstellingen hierop anticiperen? En welke protocollen, wetten en regels wijzen hen de weg? De 29-jarige Noland Arbaugh, verlamd vanaf zijn schouders tot zijn tenen, liet de wereld zien dat het menselijk lichaam met technologie kan worden aangesloten op het internet en vervolgens tot meer in staat is dan een mens kan bevatten. In 2023 liet Arbaugh een Neuralink-chip in zijn hoofd implanteren. Met behulp van niets anders dan brainpower kon hij vervolgens schaken op zijn laptop. ‘Such a wild experience’, zei Arbaugh met onderkoeld enthousiasme.Digitale pillenDe connectie tussen het menselijk lichaam en internet is natuurlijk niet nieuw. De term Internet of Bodies (IoB) werd in 2016 gemunt door professor Andrea Matwyshyn van de Universiteit van Pennsylvania. Zij beschreef IoB als een netwerk waarvan de functionaliteit (in elk geval deels) gebaseerd is op internet en kunstmatige intelligentie.Naast brain-computer interfaces (van Neuralink en andere partijen) worden ook smart watches, smart glasses, smart rings, pacemakers, elektronische tatoeages, sensoren en digitale pillen tot het IoB gerekend. Eigenlijk bestaat het IoB uit alle gezamenlijke technologie die gezondheidsdata verzamelt, monitort, verbetert en/of beïnvloedt. Naast ongekende nieuwe mogelijkheden betekent dat ook: nieuwe risico’s op het vlak van ethiek, privacy en compliance. Zorginstellingen die ermee aan de slag willen, worden geconfronteerd met vraagstukken rond veiligheid van persoonsgegevens, geheimhoudingsplicht, opslag, uitwisseling en beveiliging van data.Pacemaker hackenMicha Groeneveld, jurist bij ICTRecht, is gespecialiseerd in de zorgsector en ziet zorginstellingen momenteel worstelen met het surplus aan nieuwe mogelijkheden. Volgens Groeneveld is het vrijwel ondoenlijk om alle regels te benoemen waar de zorg mee te maken heeft en krijgt. Hij noemt de belangrijkste: ‘Met het onderwerp IoB in het achterhoofd denk ik dat vooral Europese regels van belang zijn, zoals de AVG, MDR, AI Act, Data Act en Verordening cyberweerbaarheid. En dit is slechts een kleine greep.’ (Zie kadertekst voor een toelichting op deze wetten.)Of al deze wetten en regels de risico’s dekken is de vraag. Groeneveld: ‘Ik mag hopen dat IoB-devices niet zodanig met elkaar verbonden raken dat er echt een netwerk ontstaat dat je als IoB kunt betitelen want als je alles met elkaar laat praten, vergroot je het aanvalsoppervlak en de risico’s. Sinds ik met ethical hackers samenwerk en bekend ben geraakt met de continue stroom aan zerodays en andere misbruikte kwetsbaarheden, is mijn vertrouwen in de beveiliging van software sowieso flink gedaald. Ik ken ethical hackers die via klimaatinstallaties een netwerk in kunnen komen. Zorginstellingen zullen soortgelijke zorgen hebben. Je wilt als cto toch zeker weten dat zo’n geintje niet via een pacemaker mogelijk is.’Autoriteit PersoonsgegevensEen zorginstelling wil volgens Groeneveld weten of het gebruik van een device ertoe gaat leiden dat er poorten opengezet moeten worden in firewalls, of het wifi-netwerk belast gaat worden, welke data er over het netwerk gaat lopen en welke connecties nodig zijn met bijvoorbeeld het elektronisch patiëntendossier (epd). Goed ingevoerd zijn in wetten, regels en protocollen voorkomt problemen. Maar de mens blijft vaak de beperkende factor, stelt Groeneveld: ‘Je kunt nog zoveel regels hebben, in de praktijk zijn het meestal mensen die in phishing mails trappen, gevaarlijke websites bezoeken of te lui zijn om hun apparatuur te beveiligen door sterke wachtwoorden te maken en updates binnen te halen.’Voor overheidsinstanties zijn de risico’s topprioriteit. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft aangekondigd strenger te gaan controleren op databeveiliging in de zorgsector en het ministerie van VWS heeft onlangs een brief gestuurd naar zorgbestuurders met een oproep om verantwoordelijkheid te nemen en te voldoen aan wetgeving en kaders zoals de AVG, NEN-7510 en de nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbv). Groeneveld: ‘En dan hebben we ai nog niet genoemd. Veel zorginstellingen willen met kunstmatige intelligentie aan de slag.’ Overzicht houden is de grote uitdaging. ICTRecht heeft daarvoor de Digital Decade Roadmap ontwikkeld. SamenzweringIoB is voer voor samenzweringstheorieën. Schrijver Yuval Noah Harari wees in 2020 op nieuwe mogelijkheden om patiënten (burgers?) op afstand te monitoren. ‘Surveillance under the skin’ zou volgens hem een belangrijke ontwikkeling worden. Deze ‘samenzwering’ lijkt nu al door de tijd ingehaald. Digitale pillen zijn uitgerust met microscopisch kleine sensoren, die biometrische data kunnen binnenhalen en doorsturen naar een pleister op de ribbenkast, die de gegevens doorstuurt naar een app. Nanobots, miniscule robotjes die tien keer kleiner zijn dan een rode bloedcel, kunnen volgens de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen snel door slijmlagen heen breken en zorgen voor betere medicijnafgifte bij bijvoorbeeld taaislijmziekte en bepaalde vormen van darmkanker.Wie voert de regie over deze zorgprocessen? Je hoeft geen futurist te zijn om te snappen dat goedwillenden en kwaadwillenden dit kunnen doen. Harari wees erop dat het menselijk lichaam gehackt kan worden. Futurist en innovatie-expert Peter Joosten onderkent dat. Joosten, die in 2015 een chip met zijn contactgegevens liet implanteren in zijn hand, wijst onder meer op commercieel gebruik door monitoring van hormonen, gedrag en DNA. Klantprofielen kunnen verfijnd worden door klikgedrag te combineren met de cortisol- en dopaminespiegel. Daaruit kan bijvoorbeeld worden opgemaakt of iemand gevoelig is voor een aankoop of online gokverslaving. Als die data niet goed beschermd is, dan is dat een risico, stelt Joosten terecht.Fantastic VoyageWat kan er? En hoe krijgen we dat geïmplementeerd? Dit zijn de veelgestelde vragen van cto’s in de zorg. Joosten: ‘Er kan steeds meer. Technologie wordt steeds kleiner, beter en goedkoper. Nu dragen we de medische technologie nog op ons lijf. De volgende stap is inslikken, inademen en implanteren. Dat levert nieuwe biometrische data, gedragsdata en gezondheidsdata op. Die belofte is er trouwens al een halve eeuw. In de film Fantastic Voyage uit 1967 gaan artsen in een soort onderzeeboot de bloedbaan van een patiënt in. Dat is natuurlijk science fiction, maar medicijnen zijn nog steeds afhankelijk van de bloedbaan. Om ze op de juiste plek in het lichaam te krijgen, wordt er geëxperimenteerd met nanotechnologie.’Joosten adviseert zorginstellingen de ontwikkelingen rond IoB-technologie te blijven volgen en te kijken wat ermee kan. ‘Denk niet in losse devices maar in ecosystemen van netwerken, applicaties en cloud-infrastructuur.’ Hoewel hij zelf inmiddels twee chips in zijn hand heeft (‘ook een voor betalen’) is hij niet blind voor de risico’s van IoB. ‘Als de technologie vervangen moet worden, moet die uit het lijf en dat is niet zo makkelijk. Hoe zit het verder met het eigendomsrecht? Ik sprak eens een patiënt die een netvliesimplantaat had laten plaatsen om beter te kunnen zien. Prachtig, maar het bedrijf dat de technologie leverde ging failliet. Daar zit je dan met je implantaat. Verder adviseer ik zorginstellingen security by design vanaf de start mee te nemen, voor betere interoperabiliteit. IoB-devices moeten via een api kunnen praten met interne protocollen en het epd, anders heb je er nog niks aan.’Wetten en regels• Met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) hebben zorginstellingen veel te maken in het kader van persoonsgegevens en geheimhoudingsplicht. Het doel van deze verordening is de bescherming van persoonsgegevens in de EU te uniformeren, waardoor individuen meer controle krijgen over persoonlijke data.• De Medical Device Regulation (MDR) is specifiek bedoeld voor medische apparatuur en medische software die bij een mens wordt gebruikt.• De AI Act legt specifieke regels op voor ai-systemen en verplicht organisaties te zorgen voor voldoende ai-geletterdheid bij medewerkers als ai wordt ingezet in risicovolle toepassingen, zoals het verwerken van persoonsgegevens of bedrijfsgevoelige data.• De Data Act beoogt data vanuit bijvoorbeeld iot-devices (internet of things) beschikbaar te maken voor gebruikers.• De Verordening cyberweerbaarheid introduceert cybersecurityeisen voor alle producten met digitale elementen. Hierbij gaat het om hardware, software en losse componenten die vanaf 11 september 2027 in de EU op de markt worden aangeboden.• Belangrijk voor zorginstellingen zijn verder de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz), de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg ( Wegiz), de European Health Data Space (EHDS) voor databeschikbaarheid en de NEN 7510 voor informatiebeveiliging.Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #3.

De diepste IT-beheerlagen zijn ook de gevaarlijkste. De infrastructuurspelers die zich hierop richten, willen net zo graag de vruchten plukken van agentic AI als elke andere leverancier. Geavanceerdere, zelfregulerende automatisering brengt ook nog een extra abstractielaag met zich mee, extra ruimte voor fouten en een mogelijke omwenteling in de functieomschrijving van IT-engineers in de hele […]

Wingtech gaat een schadeclaim van 8 miljard dollar tegen de Nederlandse Staat indienen. De meerderheidsaandeelhouder in chipfabrikant Nexperia dreigde daar eerder mee als het Chinese bedrijf niet snel de zeggenschap terug krijgt. Dat is niet gebeurd.  Het FD heeft een document ingezien dat deze claim bevestigt. Arbitrage vindt achter gesloten deuren plaats. Eén of meer onafhankelijke arbiters beslechten het geschil, en de betrokken partijen mogen zelf geschikte arbiters voordragen – zolang die maar aantoonbaar onafhankelijk zijn. De Staat had vorig jaar tijdelijk de controle over Nexperia overgenomen. Daags na deze maatregel van minister Vincent Karremans (toen EZK) schorste de Ondernemingskamer te Amsterdam Nexperia-ceo en tevens Wingtech-eigenaar Zhang Xuezheng. Hij werd tijdelijk voor langere duur vervangen. Het Chinese moederbedrijf van Nexperia stelt de Nederlandse Staat verantwoordelijk is voor de schade die zou zijn geleden als gevolg van deze maatregelen. Nexperia functioneert al meer dan een half jaar als een sterk verdeelde onderneming waarbij de Europese en Chinese bedrijfsonderdelen gescheiden van elkaar opereren en ieder hun eigen weg gaan. Omdat hun leveringsketens onderling sterk samenhangen, leidt dit tot veel problemen met oplopende verliezen als gevolg. Het aandeel Wingtech is op de beurs van Shanghai enorm gekelderd. Er dreigt zelfs een verwijdering van die effectenbeurs. De externe accountant van het Chinese bedrijf vindt de toestand bij Nexperia te onduidelijk om de laatste jaarcijfers goed te keuren, nu Zhang Xuezheng daar geen controle over heeft. Vooral de cijfers van de Europese bedrijven zijn in nevelen gehuld.

In dit nieuwsoverzicht: Vertraging bij stroomherstel datacenter NorthC, Valid stoot managed-services-tak ad aan Datagroup, FrieslandCampina kiest SAP SuccessFactors als hr-omgeving, WatchGuard koopt Perimeters.io en EZK wil met publiekscampagne Denk Vooruit weerbaarheid ondernemers vergroten. Stroom in NorthC-datacenter Almere pas weer beschikbaar op 13 mei Na de brand vorige week donderdag ligt de stroomvoorziening in het NorthC-datacenter in Almere er nog steeds uit. Volgens het bedrijf is uiterlijk woensdagochtend 13 mei om 12.00 uur een tijdelijke, redundante stroomvoorziening beschikbaar. Klanten kunnen hun ict-systemen daarna gecontroleerd opnieuw inschakelen. NorthC kiest ervoor de stroomvoorziening direct redundant op te bouwen, zodat later kan worden overgeschakeld naar het reguliere net zonder extra onderbrekingen. Het herstel duurt langer dan eerder gemeld omdat de levering van een cruciaal component vertraging heeft opgelopen. Dit onderdeel wordt dinsdagochtend verwacht. Klanten zijn inmiddels geïnformeerd en worden direct op de hoogte gebracht zodra stroom en de koelvoorziening van het datacenter weer beschikbaar zijn, aldus NorthC. ‘Wij begrijpen dat deze vertraging impact heeft op de operaties van klanten en betreuren dit ten zeerste’, meldt Alexandra Schless, ceo NorthC Datacenters.  Valid Managed Services in handen van Duitse Datagroup Valid Managed Services (VMS), gevestigd in Eindhoven, wordt overgenomen door it‑dienstverlener Datagroup uit Pliezhausen, Duitsland. Met de overname sluit VMS zich aan bij een internationale organisatie die actief is in meerdere Europese landen. Het is voor Datagroup de eerste acquisitie buiten het moederland. Bij de groep werken zo’n vierduizend man; de omzet ligt op ruim 560 miljoen euro. Volgens beide partijen speelt de stap in op de toenemende vraag naar beheerde it‑diensten en cloudoplossingen. Klanten van VMS krijgen toegang tot een breder dienstenportfolio, waaronder multi‑cloud- en cybersecuritydiensten van Datagroup. Na de afronding van de overname gaat Valid zich volledig focussen op de doorontwikkeling en groei van zijn consultancyactiviteiten. FrieslandCampina stroomlijnt wereldwijd HR met SAP SuccessFactors FrieslandCampina werkt aan één wereldwijde human resources (hr)-aanpak om versnippering tegen te gaan. Het zuivelconcern harmoniseert processen met SAP SuccessFactors als kern van het hr-landschap. Het bedrijf kiest voor een centraler model met twee shared service centers en meer selfservice voor medewerkers en managers. Die omslag moet zorgen voor meer samenhang, minder dubbel werk en betere ondersteuning voor medewerkers en managers bij een organisatie die in meer dan dertig landen actief is. De kern van de verandering is dat HR minder versnipperd moet raken. In de oude situatie hadden landen en businessunits vaak hun eigen inrichting, met eigen processen en soms ook eigen systemen. Daardoor ontstond er een schaduwadministratie. Dat maakte centrale sturing lastiger en verhoogde de kans op dubbel werk en fouten. SAP-partner HuRis uit Culemborg ondersteunt de inrichting en uitrol.   WatchGuard breidt cloudsecurity voor msp’s uit met overname Perimeters.io WatchGuard Technologies, gevestigd in Seattle, neemt cloudsecurityleverancier Perimeters.io over. Met de overname breidt het Amerikaanse bedrijf zijn aanbod voor managed service providers (msp’s) uit met beveiliging voor cloudapplicaties, identiteiten en schaduw-it. Het in 2022 Perimeters.io komt oorspronkelijk uit Israël maar is tegenwoordig formeel gevestigd in de VS (Wilmington, Delaware). Tegelijk introduceert WatchGuard Cloud Detection and Response (CloudDR), gebaseerd op de technologie van Perimeters. Deze dienst biedt msp’s centraal inzicht in risico’s binnen cloudomgevingen en ondersteunt detectie en automatische respons. De oplossing ondersteunt zo’n veertig veelgebruikte cloudapplicaties en is per direct beschikbaar. EZK start campagne Denk Vooruit om bedrijven beter voor te bereiden op verstoringen Meer dan de helft van de Nederlandse bedrijven heeft geen maatregelen genomen tegen mogelijke uitval van energie, communicatie of cloudvoorzieningen. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), gevestigd in Den Haag. Om de weerbaarheid van het bedrijfsleven te vergroten, start EZK de publiekscampagne Denk Vooruit. De campagne roept ondernemers op een eigen draaiboek te maken voor noodsituaties, met aandacht voor cruciale processen en afhankelijkheden. Uit het onderzoek blijkt dat slechts een beperkt deel van de bedrijven zichzelf weerbaar acht tegen spionage, oorlogsdreiging of uitval van digitale diensten. Volgens EZK is betere voorbereiding nodig om economische schade te beperken.

Onderwijsinstellingen in de Verenigde Staten proberen rechtstreeks te onderhandelen met hackersgroep ShinyHunters nadat leerplatform Canvas werd getroffen door een grootschalige cyberaanval. Volgens Reuters en beveiligingssite KrebsOnSecurity hebben sommige scholen inmiddels contact opgenomen met de aanvallers om te voorkomen dat gestolen gegevens openbaar worden gemaakt. De aanval richt zich op Canvas, het veelgebruikte digitale leerplatform van […]

Dutch Digital Agencies introduceert het DDA AI Stageprogramma. Met dit initiatief wil de branchevereniging de aansluiting tussen onderwijs en het werkveld van digitale bureaus versterken. Vanaf de start van het schooljaar in september is de ambitie van DDA om jaarlijks 250 AI-stageplekken te realiseren bij aangesloten bureaus in Nederland. Studenten lopen stage bij een bureau, werken daar aan echte projecten. Er is ook een collectief programma voor de studerende deelnemers. Daarin zitten maandelijkse sessies, peergroups en een afsluitende Demo Day. Digitale bureaus lopen voorop in de toepassing van AI binnen design en development. Tegelijk groeit de behoefte aan talent dat deze technologie begrijpt en kan toepassen in de praktijk. Met het AI Stageprogramma speelt de sector in op die ontwikkeling.

Vertaalapp zet in op realtime vertalingen van zakelijke gesprekken.

Op 7 mei kwamen enkele honderden professionals uit een brede B2B-waaier naar LantarenVenster in Rotterdam voor Emerce B2B Digital 2026. De focus lag op digitale (verander)strategie, data & AI, marketing maar ook architecturen e-commerce. Hieronder een impressie, de volledige reportage door Merten Snijders staat hier. ‌

Het Chinese technologiebedrijf Wingtech bereidt een internationale arbitragezaak voor tegen de Nederlandse staat vanwege het ingrijpen bij chipfabrikant Nexperia. Volgens Wingtech heeft de interventie van Den Haag geleid tot miljardenverliezen, operationele verstoringen en problemen rond de financiële verslaglegging van het concern. Dit meldt het FD op basis van een persbericht van Wingtech. De zaak draait […]