business

In politiek Den Haag wordt druk gesproken over een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie, een soortgelijk agentschap zoals het Amerikaanse DARPA en het Duitse SPRIND. Des te belangrijker voor Nederland, nu de technologische strijd tussen de VS en Europa toeneemt. Maar wat moet daarvoor gebeuren? En hoeveel geld is daarvoor nodig? We duiken in de wereld van SPRIND met founding director Rafael Laguna de la Vera. Waarom we dit nieuwe agentschap écht nodig hebben hoor je in deze nieuwe aflevering van De Grote Tech Show met Joe van Burik en Ben van der Burg. Vragen, opmerkingen of suggesties? Mail ons! Op: degrotetechshow@bnr.nl De Grote Tech ShowDe Grote Tech ShowTech verandert onze wereld, in De Grote Tech Show (DGTS) hoor je hoe. Joe van Burik en Ben van der Burg spreken met innovatieleiders en analyseren de techwereld, van AI tot cybersecurity en social media tot quantumcomputers. TechpodcastDe Grote Tech Show (DGTS) is dé techpodcast (en radioshow) voor iedereen die technologie en innovatie echt wil begrijpen. Over AI (of: kunstmatige intelligentie), chips, cloud, cyberveiligheid, social media, quantum en entertainment. Hier hoor je hoe technologie de wereld verandert en wat dat betekent voor bedrijven, investeerders en iedereen in de samenleving. Bij DGTS krijg je de analyses, inzichten en interviews die ertoe doen. Met diepgaande gesprekken en scherpe analyses brengen we de belangrijkste technologische ontwikkelingen in kaart. InnovatiesElke week spreken we kopstukken in de techwereld: ceo's, hoogleraren, ondernemers en investeerders die werken aan de innovaties van morgen. Wat betekenen de nieuwste AI-modellen voor werk en creativiteit? Hoe blijven Europese startups concurreren met het nog altijd machtige Silicon Valley en het ondoorzichtige China? Dit zijn geen oppervlakkige interviews, maar diepgaande gesprekken waarin we de hoofdrolspelers spreken die écht impact maken. De technologische revolutie is in volle gang en beïnvloedt elk aspect van ons leven—van de manier waarop we werken en communiceren tot de geopolitieke machtsverhoudingen. Daarom brengen we niet alleen de technologische kant in beeld, maar ook de economische en maatschappelijke implicaties ervan. Naast de grote innovaties kijken we naar de bedrijven die deze ontwikkelingen vormgeven. Wat is de strategie van big tech-bedrijven zoals Google, Apple, Microsoft en Meta? Hoe verandert de concurrentiestrijd tussen Nvidia, AMD en Intel de chipmarkt? Wat betekenen nieuwe wetten en regels in Europa en de VS voor de toekomst van technologie? AnalysesDaarnaast hoor je bij De Grote Tech Show, exclusief als extra podcast elke week, hoe Joe van Burik en Ben van der Burg de week in tech doornemen. Ze analyseren het laatste nieuws, plaatsen de ontwikkelingen in perspectief en geven scherpe inzichten over wat er écht speelt. Van de doorbraken in AI / kunstmatige intelligentie en de opkomst van nieuwe sociale mediaplatformen tot de impact van geopolitieke spanningen op de halfgeleiderindustrie. Regelmatig schuift een gast uit het netwerk aan om extra expertise te bieden en het debat te verdiepen. Door de combinatie van journalistieke scherpte, technische kennis en een kritische blik ontstaat een programma dat verder gaat dan de headlines en technologie in een bredere context plaatst. AIOf het nu gaat om de risico’s en kansen van AI-technologie of de positie van Europa in de wereldwijde technologische concurrentiestrijd, De Grote Tech Show biedt de achtergrond, de nuance en de inzichten die nodig zijn om deze ontwikkelingen echt te begrijpen. Dit maakt het programma onmisbaar voor professionals in de techsector, beleggers die strategische beslissingen willen nemen en iedereen die wil weten welke innovaties onze toekomst vormgeven. Met de combinatie van exclusieve interviews, deskundige duiding en een kritische kijk op innovatie biedt DGTS een unieke mix van diepgang en actualiteit. Over de makers:Joe van Burik volgt en analyseert de belangrijkste ontwikkelingen in tech, met scherpte, tempo en humor. Je hoort hem dagelijks op BNR Nieuwsradio met het belangrijkste nieuws in de Tech Update en hij presenteert De Grote Tech Show. In het bijzonder volgt Joe al twee decennia de wereld van videogames, waarover hij met bevlogen collega's en gasten praat in de podcast All in the Game. Eerder werkte hij als auto(sport)journalist voor diverse andere media en schreef het boek Formule 1 voor Dummies. Ben van der Burg is techondernemer en voormalig topschaatser. Ben is bezeten door technologie en wordt enthousiast van gadgets, elektrische auto's, goede businessmodellen en de toekomst. Naast De Grote Tech Show is hij ook wekelijks te horen als presentator van De Technoloog. Ook schuift hij regelmatig aan bij Vandaag Inside, Goedemorgen Nederland en andere talkshows, om te praten over het laatste nieuws rond technologie. Rosanne Peters is redacteur van De Grote Tech Show en De Technoloog. Ook is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits. Daniël Mol is redacteur en samensteller van De Grote Tech Show. Hij presenteert zelf bij BNR de Cryptocast en maakt ook De Technoloog. Tevens is hij de vaste vervanger van Ben in De Grote Tech Show; Joe wordt bij afwezigheid vervangen door Iwan Verrips, co-host en eindredacteur van de Ochtendspits met Bas van Werven op BNR Nieuwsradio.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft Uber een boete van 825 miljoen euro opgelegd. De taxidienst overtrad volgens de toezichthouder de Europese privacyregels door chauffeursaccounts via geautomatiseerde systemen te deactiveren zonder betrokken chauffeurs daarover voldoende te informeren.Ook ontbrak volgens de AP betekenisvolle menselijke controle bij besluiten met aanzienlijke gevolgen. De opbrengst van de boete gaat naar de Nederlandse schatkist.De AP bevestigt de boete na berichtgeving van persbureau Reuters. Uber is het niet eens met de beslissing en gaat in beroep. Het is de op één na hoogste boete die ooit onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is opgelegd. Alleen Meta kreeg een hogere AVG-boete: 1,2 miljard euro. De Ierse toezichthouder legde die in 2023 op vanwege de doorgifte van gegevens van Europese Facebook-gebruikers naar de Verenigde Staten.De zaak betreft incidenten tussen 2020 en 2022. Uber schorste accounts van Europese chauffeurs die door systemen van fraude werden verdacht, bijvoorbeeld omdat zij volgens algoritmes onnodige omwegen maakten of ritten accepteerden zonder die uit te voeren. Volgens de AP werden ook sommige accounts permanent gedeactiveerd op basis van lage klantwaarderingen zonder menselijke beoordeling. Uber betwist dat en stelt dat permanente deactiveringen niet volledig geautomatiseerd plaatsvonden.De AVG stelt beperkingen aan besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking zijn gebaseerd en iemand juridisch of anderszins aanzienlijk treffen. In zulke gevallen moet onder meer betekenisvolle menselijke tussenkomst mogelijk zijn en moet de betrokkene het besluit kunnen aanvechten. Volgens de AP schond Uber daarnaast het recht van chauffeurs om over de besluitvorming te worden geïnformeerd.De zaak begon met een Franse klacht, maar werd in Nederland behandeld omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam staat. Uber noemt de boete disproportioneel en wijst erop dat het huidige beleid voorziet in menselijke beoordeling en mogelijkheden om schorsingen aan te vechten.Het is niet de eerste grote privacyboete voor Uber in Nederland. In 2024 legde de AP het bedrijf een boete van 290 miljoen euro op wegens het onvoldoende beschermen van persoonsgegevens van Europese chauffeurs die naar de Verenigde Staten werden doorgegeven. Uber heeft die praktijk inmiddels beëindigd.

Het lek in Entra ID stelde aanvallers zonder rechten in staat om op afstand code uit te voeren. Gebruikers hoeven zelf niets te doen: de fix is al doorgevoerd. Via die kwetsbaarheid kon een aanvaller zonder authenticatie en zonder veel moeite code uitvoeren over het netwerk. De kwetsbaarheid werd ontdekt door Robert Fitzpatrick, principal security […]

De nieuwe Europese eEvidence verordening verandert op ingrijpende wijze de manier waarop digitale dienstverleners moeten omgaan met verzoeken om digitaal bewijsmateriaal. Sinds 18 augustus 2026 zijn bedrijven verplicht om data – van ip adressen tot communicatiegegevens – bij een verzoek van justitiële autoriteiten in andere EU-landen snel en veilig te verstrekken. De regels zijn omvangrijk, de impact is groot en de kritiek is stevig. Dit zijn 9 dingen die je moet weten over eEvidence en wat de wet betekent voor jouw organisatie. #1 Wat is eEvidence? Sinds 18 augustus 2026 geldt in de hele EU de eEvidence verordening. Die verplicht digitale dienstverleners om op verzoek digitaal bewijsmateriaal te verstrekken aan justitiële autoriteiten in andere lidstaten. #2 Voor wie geldt de wet? Voor aanbieders van internet- en communicatiediensten, cloud- en opslagproviders, online platforms en marktplaatsen, en organisaties die domeinnamen of ip-diensten beheren. #3 Wat verandert er? Bedrijven moeten hun systemen zo inrichten dat zij digitaal bewijs – zoals e-mailgegevens, ip-adressen of communicatie-informatie – snel en veilig kunnen leveren. Autoriteiten kunnen daarvoor een Europees verstrekkings- of bewaringsbevel afgeven. #4 Wat moet een digitale dienstverlener doen? Digitale dienstverleners moeten zich registreren in de Court Database (CDB) van de Europese Commissie, zodat autoriteiten die organisatie kunnen vinden. In Nederland kan die registratie naar verwachting pas vanaf begin 2027 worden afgerond, omdat de ACM nog geen bevoegdheid heeft om toezicht te houden op de registratieplicht. De verplichtingen uit de Europese verordening gelden al wel vanaf 18 augustus 2026. Nederlandse dienstverleners kunnen daardoor al te maken krijgen met verzoeken uit andere EU-landen. Bedrijven moeten dus al wel aan de wet voldoen, waarschuwt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. #5 Welke data valt onder de regels? Alle gegevens die relevant kunnen zijn voor strafzaken, zoals contactinformatie, dataverkeer en opgeslagen communicatie. De privacy- en veiligheidsregels blijven daarbij volledig van kracht. #6 Wanneer moet dit geregeld zijn? De wet geldt al sinds 18 augustus 2026. Nederland verwacht in het eerste kwartaal van 2027 operationeel te zijn met het Europese digitale portaal (Court Database) voor eEvidence. #7 Waarom is dit belangrijk? Digitale sporen zijn cruciaal bij opsporing. eEvidence maakt het sneller en eenvoudiger om bewijs tussen landen te delen – binnen duidelijke kaders voor privacy en veiligheid. #8 Waarom is de eEvidence wet omstreden? Critici waarschuwen dat justitiële autoriteiten in één EU-land rechtstreeks data kunnen opvragen bij providers in een ander land, zonder dat de autoriteiten van het land waar de provider gevestigd is vooraf toetsen. Daardoor kunnen gegevens worden gedeeld voor feiten die lokaal niet strafbaar zijn. Ook worden gebruikers niet vooraf geïnformeerd dat hun data naar een ander EU-land gaat, wat volgens privacy-experts de transparantie en rechtsbescherming ondermijnt. #9 Waarom maken de deadlines en verplichtingen bedrijven bezorgd? Dienstverleners moeten binnen tien dagen reageren op een Europees verstrekkingsbevel, en in spoedgevallen zelfs binnen acht uur. Volgens privacyorganisaties en cloudproviders zijn deze termijnen onrealistisch, zeker bij complexe of omvangrijke dataverzoeken. Tegelijk moeten bedrijven nu al voldoen aan de verordening, terwijl de verplichte Court Database pas begin 2027 beschikbaar is. Daardoor kunnen providers klem komen te zitten tussen wettelijke verplichtingen die praktisch nog niet uitvoerbaar zijn.

In dit nieuwsoverzicht: Workday zet wetenschappelijk onderzoek naar enterprise-ai op, private equity kiest voor bouw en industrie, Nederlands Magic Lane brengt privacy-navigatie naar auto, Supply Value benoemt Anne IJkema voor verkoop en inkoop, en HCC-regiodag over ai en digitale veiligheid. Workday start onderzoeksteam voor betrouwbare enterprise-ai Workday tuigt een onderzoeksteam op dat zich richt op betrouwbare, efficiënte en verantwoorde ai voor bedrijven. Workday AI Research onderzoekt onder meer het geheugen van ai-agents, samenwerking tussen meerdere agents, verklaarbaarheid en efficiënt gebruik van rekenkracht. Volgens het Amerikaans softwarebedrijf (dat cloudsoftware levert aan grote organisaties en bekend staat om systemen voor personeelszaken, financiën en salarisadministratie) hebben onderzoekers al resultaten gepubliceerd op wetenschappelijke conferenties op het gebied van ai en machine learning (zoals International Conference on Machine Learning, International Conference on Learning Representations en Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics). Ofwel, genoemd onderzoek wordt relevant gevonden binnen de internationale ai-onderzoeksgemeenschap. Een onderzoek naar selectief agentgeheugen leverde twaalf procent meer nauwkeurigheid en acht procent betere geheugenkwaliteit op, terwijl 97 procent van relevante informatie behouden bleef. Een andere studie laat zien dat samenwerking tussen gespecialiseerde agents de nauwkeurigheid met 5,8 procent kan verhogen. Workday waarschuwt daarnaast dat ‘vergeten’ door een agent niet altijd betekent dat informatie volledig is verwijderd. In een vijfde van de tests bleek informatie via oude samenvattingen te herstellen. Workday start ook een PhD-fellowship met jaarlijks vijftigduizend dollar onderzoeksgeld. Private equity verschuift focus van it naar bouw en industrie De Nederlandse private-equitymarkt heeft in 2025 een flinke terugval in nieuwe investeringen laten zien. Volgens adviesbureau Aeternus deden ruim driehonderd investeringsfirma’s samen 413 nieuwe investeringen, 46 procent minder dan een jaar eerder. Tegelijkertijd steeg het aantal exits van 156 naar 201, al blijft dat historisch gezien laag. Opvallend is de verschuivende sectorfocus. It, software en technologie blijven met 31 procent van de nieuwe investeringen het grootste investeringsgebied. Buitenlandse private-equitypartijen richten hun aandacht echter steeds meer op industriële productie, zakelijke dienstverlening en consumentengoederen. Volgens Aeternus speelt ook onzekerheid over de impact van ai op software een rol. Investeerders zoeken daardoor vaker naar sectoren met stabiele vooruitzichten en hoge marges, waaronder bouw en industrie. Nederland, aldus het onderzoek, blijft daarbij aantrekkelijk voor buitenlandse investeerders. Privacygerichte navigatie Magic Earth naar auto met Android Automotive Magic Earth Navigation & Maps is wereldwijd beschikbaar in de Google Play Store voor auto’s met Android Automotive OS en Google built-in. De navigatie-app van het Nederlandse Magic Lane draait rechtstreeks op het autoscherm en heeft geen smartphone nodig. De software combineert on- en offline-navigatie. Zodra een verbinding beschikbaar is, biedt Magic Earth live verkeersinformatie, dynamische routeaanpassingen en incidentmeldingen. Offline zijn kaarten, routeberekening, zoekfuncties en gesproken navigatie beschikbaar voor meer dan tweehonderd landen en regio’s. Privacy staat naar eigen zeggen voorop. Zo meldt Magic Lane geen persoonlijke gegevens te verzamelen, locaties te volgen of bestuurders te profileren. Ook worden gegevens niet met derden gedeeld. De app kost 14,99 euro per jaar en heeft een gratis proefperiode. Een eenmalige licentie buiten Google om is eveneens beschikbaar. Supply Value haalt Anne IJkema binnen voor sales en procurement Supply Value heeft Anne IJkema aangesteld als director sales en senior managing consultant binnen het procurementteam. Met haar komst wil het Arnhemse strategie-implementatiebureau zijn commerciële slagkracht en expertise op het gebied van inkoop, supply chain en digitalisering versterken. IJkema brengt ruim 25 jaar ervaring in inkoop mee. Ze werkte bij De Bijenkorf, Compass Group en Accor Hotels en stapte later over naar een inkoopadviesbureau. Daar hield ze zich bezig met indirecte kosten, duurzame inkoop en het verbeteren van prijs, service, kwaliteit en interne processen. In haar nieuwe functie combineert IJkema inhoudelijke procurementkennis met projectmanagement, leiderschap en commerciële ervaring. Supply Value telt ruim tachtig medewerkers en adviseert organisaties over onder meer digitalisering, inkoop, supply chain en operations. HCC-regiodag in teken van ai en digitale veiligheid De HCC houdt op zaterdag 26 september de jaarlijkse HCC!regiodag in Apeldoorn. In het NewTechPark kunnen bezoekers van 10.00 tot 16.00 uur lezingen, workshops en demonstraties bijwonen. De toegang is gratis. Ai-specialist Kelly van der Minne spreekt over de menselijke factor bij de inzet van kunstmatige intelligentie. Sybren van der Velden-Walda van de Nationale Politie behandelt digitale veiligheid en online-criminaliteit. Ook staat Linux centraal. Belangstellenden kunnen ’s ochtends leren hoe ze het opensourcebesturingssysteem op oudere computers installeren en krijgen ’s middags uitleg over de mogelijkheden ervan. Daarnaast presenteren verschillende HCC-interessegroepen zich, waaronder die voor 3d-printing, domotica, drones, programmeren en opensource-software.

Google wil de productie van zijn Pixel-apparaten vanaf volgend jaar volledig uit China verplaatsen. Dat meldt Nikkei Asia op basis van informatie van bronnen die bekend zijn met de plannen. Google zou zijn leveranciers hebben geïnformeerd dat de productie van Pixel-smartphones, smartwatches en oordopjes vanaf 2027 buiten China moet plaatsvinden. Google heeft de productiecapaciteit in Vietnam en India de afgelopen jaren uitgebreid, maar een groot deel van de Pixel-productie vindt nog altijd in China plaats. Vietnam lijkt een belangrijke rol te krijgen bij de verdere verschuiving. Het bedrijf zou daar inmiddels voldoende ervaring hebben opgedaan met de productie van smartphones om ook andere Pixel-apparaten in het land te laten maken. Eerder dit jaar werd al gemeld dat Google de Pixel 11 in Vietnam zou gaan ontwikkelen en produceren. Daarvoor moest het bedrijf onder meer investeren in testapparatuur en productiemachines en het productieproces vanaf de basis opzetten en verfijnen. Het succes daarvan zou Google het vertrouwen hebben gegeven om ook de productie van andere apparaten naar Vietnam te verplaatsen. Volgens een bron is het voor Google relatief eenvoudig om de productie uit China weg te halen. Pixel-smartphones worden officieel niet in China verkocht en het marktaandeel van Google is er beperkt. Daarnaast kan het bedrijf gebruikmaken van de bestaande toeleveringsketen voor smartphones die Samsung in Vietnam heeft opgebouwd. Google verwacht ondertussen dat het aantal verscheepte Pixel-smartphones dit jaar met 8 tot 10 procent stijgt ten opzichte van 2025. Vorig jaar werden volgens de berichtgeving ongeveer 12 miljoen Pixel-toestellen verscheept. Google wil met zijn smartphones bovendien meer gebruikers laten kennismaken met de AI-functies van Gemini. Om de stijgende kosten van geheugenchips op te vangen, zou Google bestellingen voor geheugen voor smartphones combineren met bestellingen voor zijn cloudactiviteiten.

Videodienst Vine lijkt teruggekeerd als Divine, het platform waarop gebruikers video’s kunnen maken en delen die slechts zes seconden duren en zich vervolgens steeds herhalen. De nieuwe app bevat bovendien meer dan 2,5 miljoen originele Vine-video’s. Om zich verder te onderscheiden van andere platforms, verbiedt Divine door AI gemaakte content. Oprichter Evan Henshaw-Plath, een voormalige medewerker van Twitter, vertelde de BBC dat hij de app wilde maken omdat hij vindt dat sociale media ‘een reset’ nodig hebben. „Ik wil dat het kan concurreren met andere apps, omdat ik vind dat we de verkeerde kant op zijn gegaan”, zei hij in een interview enkele weken voor de publieke lancering. Op het hoogtepunt had Vine meer dan 200 miljoen maandelijks actieve gebruikers. Het platform hielp bovendien de carrières van enkele van de grootste internetsterren op gang. Jake Paul en Lele Pons zijn twee voorbeelden van mensen die bekend werden via het platform, voordat Twitter Vine in 2017 sloot. Divine wordt financieel gesteund door Jack Dorsey, medeoprichter van Twitter. Dorsey had een hoge functie bij het socialemediabedrijf toen Twitter Vine in 2012 overnam. De app is gebouwd op een gedecentraliseerd systeem genaamd Nostr. Daardoor wordt Divine niet door één bedrijf beheerd, zoals TikTok of Instagram. Gebruikers kunnen hun account en content daardoor in principe meenemen naar andere diensten die hetzelfde systeem gebruiken. Ze zitten daarmee niet vast aan één platform. Een vergelijkbare aanpak wordt gebruikt door de X-concurrenten Bluesky en Mastodon.

Het Nederlandse Fairphone brengt met de Fairphone Gen. 6+ voor het eerst officieel een smartphone uit in de Verenigde Staten. Tot nu toe konden Amerikaanse consumenten Fairphone-toestellen alleen via externe verkopers aanschaffen, waarbij ze zelf moesten uitzoeken of het toestel met hun mobiele provider werkte. Dat verandert met de nieuwe smartphone. De Gen. 6+ is de opvolger van de Fairphone 6 en beschikt over verschillende verbeteringen. Zo gebruikt het toestel een Snapdragon 7s Gen 4-chip en is het de eerste Fairphone met 12 GB DDR5-geheugen. Het 6,3-inch OLED-scherm heeft een variabele verversingssnelheid tot 120 Hz. Daarnaast is 256 GB opslag aanwezig en kan de opslagruimte worden uitgebreid met een microSD-kaart. Aan de achterkant zit een 50-megapixelcamera met een Sony Lytia 700C-sensor. Fairphone heeft bovendien een nieuwe Gallery-app ontwikkeld, een functie waar gebruikers volgens het bedrijf al langere tijd om vroegen. De smartphone kost in de VS 650 dollar en in het Verenigd Koninkrijk 569 pond. Op het gebied van duurzaamheid blijft Fairphone vasthouden aan zijn bestaande aanpak. Meer dan de helft van het toestel bestaat volgens de fabrikant, gerekend naar gewicht, uit eerlijke of gerecyclede materialen. De CO₂-voetafdruk bedraagt ongeveer 30 kilogram per toestel. Fairphone noemt de Gen. 6+ bovendien de enige volledig e-waste-neutrale smartphone die momenteel in de VS wordt verkocht. Ook reparatie moet eenvoudig blijven. De vorige Fairphone kreeg van iFixit de maximale score van 10 voor repareerbaarheid. De Gen. 6+ draait direct op Android 16 en krijgt minimaal zeven jaar software-updates. Het toestel wordt ontgrendeld geleverd en ondersteunt T-Mobile en AT&T. Voor Verizon is het toestel niet gecertificeerd. Later dit jaar wil Fairphone bovendien de Fairbuds 2 introduceren. Deze tweede generatie draadloze oordopjes moet onder meer een langere accuduur en verbeterde geluidskwaliteit krijgen. De release staat gepland voor het vierde kwartaal van 2026.

Nederland is in Europa de op één na grootste exporteur van goederen die de ontwikkeling en toepassing van AI mogelijk maken en is daarnaast goed voor 7 procent van de wereldwijde export van AI-apparatuur. Tegelijkertijd is de mondiale markt sterk geconcentreerd. Dat concludeert Atradius in het rapport ‘Concentratierisico’s in de mondiale AI-keten’. Aziatische economieën nemen 65 procent van de AI-gerelateerde export voor hun rekening, terwijl de vijftien grootste exportlanden 85 tot 90 procent van de wereldwijde uitvoer vertegenwoordigen. Deze sterke concentratie betekent dat Europa in hoge mate afhankelijk is van een beperkt aantal regio’s, waardoor het extra kwetsbaar is voor verstoringen in toeleveringsketens, handelsbelemmeringen en exportrestricties. De fysieke basis onder AI is in het afgelopen decennium uitgegroeid tot een belangrijke motor van de wereldhandel. De ontwikkeling en toepassing van AI vereisen een breed scala aan goederen, waaronder grondstoffen, processors, geheugenchips, servers, netwerkapparatuur en machines voor de productie van halfgeleiders. In 2024 vertegenwoordigde de wereldwijde export van deze AI-gerelateerde goederen een waarde van ruim 2,9 biljoen euro. Dat is ongeveer drie keer zoveel als tien jaar geleden. In exportwaarde wordt deze snel groeiende markt vooral gedragen door halffabricaten, zoals processors en geheugenchips, en gespecialiseerde AI-apparatuur, waaronder chipproductiemachines. Azië is goed voor 65 procent van de wereldwijde export van AI-gerelateerde goederen. De grootste exporteurs bevinden zich in Oost-Azië, met China, Hongkong, Taiwan, Singapore en Zuid-Korea als belangrijkste spelers. Deze dominantie is het sterkst bij halffabricaten en apparatuur: Aziatische economieën vertegenwoordigen respectievelijk 70 en 58 procent van de wereldwijde export in deze categorieën. China alleen is goed voor 18 procent van de export van halffabricaten en 27 procent van de export van AI-apparatuur. Voor sommige kritische producten is deze concentratie zelfs nog groter, waardoor verstoringen in één land of bij één producent snel kunnen doorwerken in de mondiale AI-keten. De Verenigde Staten spelen een sleutelrol in software, cloudinfrastructuur en chipontwerp, maar bij de productie van halffabricaten en AI-apparatuur ligt het zwaartepunt duidelijk in Azië. Ook de VS zijn voor de verdere groei van AI afhankelijk van internationale productieketens waarin Aziatische landen een centrale positie innemen. Nederland neemt ondanks de relatief beperkte omvang van zijn economie een sterke positie in op de mondiale markt. Met een exportwaarde van ruim 80 miljard euro in AI-gerelateerde goederen staat het wereldwijd op de elfde plaats. In Europa staat Nederland, na Duitsland, op de tweede positie. Vooral machines voor de productie van halfgeleiders (chips) zijn belangrijk. Nederland is dankzij ASML wereldwijd de grootste exporteur in deze productcategorie; ASML is de enige producent van EUV-lithografiemachines die nodig zijn voor de productie van de meest geavanceerde AI-chips. Daarnaast speelt Nederland als logistieke hub een belangrijke rol bij de wederuitvoer van onder meer netwerkswitches en routers. Chipproductiemachines en apparatuur voor dataoverdracht zijn goed voor 34 miljard euro, wat overeenkomt met 42 procent van de Nederlandse export van AI-goederen. Het rapport ‘Concentratierisico’s in de mondiale AI-keten’ van Atradius kan worden gedownload via www.atradius.nl in de rubriek Rapporten.

Ecorys ondersteunt de Europese Commissie (EC) met de evaluatie van de vuurwapenrichtlijn in de 27 lidstaten van de Europese Unie (EU). De studie stelt onder andere vast in hoeverre de richtlijn van toegevoegde waarde is voor de EU.

PNO Innovation heeft zich aangesloten bij de UN Global Compact. Met deze stap wil het subsidieadviesbureau zijn ambities op het gebied van maatschappelijke en duurzame impact verder vertalen naar concrete acties.

Edith van de Weg is al jarenlang actief als verbinder tussen de ict-sector, de zorgsector, onderzoekers en investeerders. Dit jaar maakt ze voor het eerst deel uit van de jury van de Computable Awards. Ze blikt vooruit op waar ze bij de nominaties op let. ‘Ik word niet zo blij van weer een facturatie-oplossing.’ Als kwartiermaker bij de Nederlandse AI Fabriek voor Noord-Nederland houdt Edith van de Weg zich vooral bezig met met het thema ai en health-data. ‘Ik ben op zoek naar interessante use cases op dat vlak en spreek daarover met zorginstellingen, mkb, bedrijfsleven, onderzoek, onderwijsinstellingen en investeerders. Ik zie vaak leuke projecten ontstaan die echter volledig afhankelijk zijn van subsidies. Voor Nederland is het belangrijk dat je soms zaken met subsidie moet aanjagen, maar dat je ook kijkt naar de economische spin-off die mogelijk is.’ Hoe zou je je functie omschrijven? ‘In de VS noemen ze dat een superconnector, en dat is daar een volwaardige baan. Ik heb eigenlijk drie rollen: verbinder, strateeg en business developer. Dat doe ik al sinds jaar en dag. Ik kijk nooit vanuit alleen de eigen industrie. Ik ben goed in staat om verschillende netwerken met elkaar te verbinden, en dat vind ik ook het leukste. Bij health kijk ik bijvoorbeeld ook naar wat de agrokant of voeding kan betekenen voor preventie, of naar de groene chemie in relatie tot pfas en andere ‘forever chemicals’. Ik kijk altijd naar de bredere businesscase: wat maak je nou, en heeft het potentie om meerdere markten te beïnvloeden? Ik heb weleens gezegd tegen een bedrijf dat biomarkers voor de ziekte MS maakt: we hebben bijna geen mensen met MS, wat is dan je businesscase? Dan bleek dat de data die ze ophalen ook relevant is voor Parkinson en andere chronische ziekten. Ze waren dus eigenlijk een platform aan het creëren. Vanuit investeringsperspectief kijk je naar de total addressable market: soms is die zo groot voor een klein subdomein dat het een no-brainer is, maar meestal moet je breder kijken naar meerdere afzetgebieden.’ Wat zie je gebeuren aan de afnemerskant van technologie in de zorg? ‘Er is een groot verschil tussen ziekenhuizen en andere zorgorganisaties. UMC’s ontwikkelen vaak zelf, andere organisaties kopen in en die zijn vaak niet in staat om alles zelf te beoordelen. Je ziet nu meer samenwerking ontstaan rond de vraag hoe je een ai-tool beoordeelt en welk inkoopbeleid daarbij hoort, vooral in de ouderenzorg en de langdurige zorg-sector.’ En bij de ontwikkelaars van ai-producten en diensten? ‘Er is veel meer aandacht voor de cybersecurity-kant. Daar heb ik zelf minder verstand van, dus ik ben blij dat daar anderen goed in zitten. Technologie maakt meer mogelijk, en dat heeft altijd een keerzijde. Je ziet ook dat in allerlei markten naar agentic ai wordt gekeken, maar dat daar ook zorgen over bestaan. Met name in de zorg zie je schaduw-ai ontstaan: zowel zorgverleners als patiënten of cliënten voeren gegevens in bij grote taalmodellen. Dat is een duidelijke keerzijde. Aan de publieke kant ontstaan alternatieven. Denk aan het initiatief van de gemeente Hoeksche Waard met een geanonimiseerde llm-tool die vorig jaar een Computable Award won. Of een groter project met de VNG en Binnenlandse Zaken waarbij inmiddels zo’n vijftig gemeenten de ai chatbot Mai gebruiken en met GovGPT een eigen llm gebruiken.’ Waarom richt de zorgsector zich eerst vooral op administratieve ai-toepassingen? ‘Omdat je daar nog geen MDR-certificering voor nodig hebt. MDR staat voor Medical Device Regulation: zodra software een medisch hulpmiddel is, bijvoorbeeld omdat het advies geeft, moet je een heel traject doorlopen dat al snel anderhalf jaar kost. Spraakgestuurd rapporteren of een geautomatiseerde rekening indienen mag nog wel. Een medisch hulpmiddel betekent vaak ook dat je in de hoogrisicocategorie van de AI Act valt, en dus aan allerlei aanvullende eisen moet voldoen. Dat maakt de zorg net iets anders dan andere sectoren.’ Jury Computable Awards De jury van de Computable Awards bestaat dit jaar uit: Lieke Hamers, Field CTO DellAnne Karine Hafkamp, Benelux Sales Director MnemonicEdith van de Weg, Kwartiermaker AI & Health /Dutch AI Factory Noord-Nederland & EHDS NV NOMRuud Mulder, Storage Solutions Architect NutanixFred Streefland, Global CISO Check Point SoftwareReza Sarshar, Data & Infrastructuur Projectmanager INNAXRichard Turk, CEO PrenetalJasper Wognum, CEO AI Salon Meer over de Computable Awards 2026 … Zie je daarom veel van hetzelfde soort oplossingen voorbijkomen? ‘Klopt. Ik word niet zo blij van weer een facturatie-oplossing, of de zoveelste no-show-voorspeller. De impact daarvan is vaak beperkt. Alles wordt heel snel generiek. Bij spraakgestuurd rapporteren heb je inmiddels zoveel aanbieders dat daar de eerste overnames zullen gaan plaatsvinden, want zoveel aanbieders naast elkaar houdt de markt niet vol.’ Waar word je wel blij van? ‘Van bedrijven die verder denken dan alleen een ‘foefje’ – partijen die niet zomaar een pleister plakken op één deel van het proces, maar kijken naar meerdere zaken tegelijk. Het ai-platform voor de zorg Delphyr vind ik daar een goed voorbeeld van. Het is eigenlijk een soort copiloot voor de zorg, omdat het in jouw bestaande omgeving werkt en tegelijkertijd toekomstgericht door ontwikkelt. In het algemeen zou ik graag zien dat we projecten met grotere ambities neerzetten. Kunnen we niet een ai-kliniek openen waarbij je de hele workflow anders inricht?’ Kun je dat idee van een ai-kliniek concretiseren? Zijn er al partijen mee bezig? ‘Je ziet nu al triage gebeuren door middel van ai-functies. Moet iemand wel of niet naar de huisarts? Maar ik bedoel echt een hele kliniek, waarbij je vanuit de beschikbare technologieën het werkproces opnieuw ontwerpt om mensen zoveel mogelijk thuis te houden. Wat kan er allemaal met technologie, tot en met een biopt of bloedprikken op afstand? Een technologische kliniek op afstand, dat zou ik graag willen zien. Er zijn nog geen concrete initiatieven in die richting omdat de zorgorganisaties zelf er de middelen niet voor hebben. In China gebeurt dit al met agents, wat niet betekent dat je dat een-op-een moet kopiëren, want het moet wel ethisch en juridisch verantwoord zijn.’ Waarom zien we dat soort grote initiatieven niet in Nederland? ‘Vergeleken met de ai-investeringen die in andere landen worden gedaan is Nederland heel risico-avers. Dan denk ik: laten we gewoon investeren, hetzij Europees, hetzij als Nederland. We zijn echt heel goed in R&D en het beginnende onderzoek, en toch zijn bijvoorbeeld veel goede imaging-bedrijven in de zorg verkocht aan Amerikanen. Het is een kwestie van investeren in scale-ups en daar zijn we in Nederland heel slecht in. We zetten enorm veel pilots op, zeker in de zorg. Er zijn meer pilots in de zorg dan bij de KLM, zoals het gezegde luidt. Maar we zijn niet in staat om dat strategisch op te schalen.’ Waar zie je kansen? ‘Met ai en farma kun je enorm veel. In Oss hadden we bij Organon een hele mooie hub op dat vlak, en met het Bio Science Park in Leiden hebben we dat gedeeltelijk nog steeds. Ik zou willen dat we dat onderzoek met ai weer wat meer naar ons toe trekken. Hetzelfde geldt voor de chemie, waar Europa inmiddels een achterstand heeft. Nederland heeft van oudsher een hele goede chemische sector, en door de energieprijzen staat die onder druk. Het zou zonde zijn als we die competentie verliezen. Dat is mijn oproep: investeer weer in ai en chemie, en in de industrie in bredere zin.’ Kunnen we een bruggetje maken naar de Computable Awards? Waar ga je op letten bij de nominaties? ‘Ik kijk vooral of de oplossing geen ‘one-trick’ is. Is er voldoende schaal te genereren? Is er eigenlijk een markt? En zit er potentie in om het verder uit te breiden, en wat is dan de impact daarvan? Ik zie wisselende resultaten bij de nominaties. In ieder geval zag ik wel een aantal partijen waarvan ik weet dat ze echt een goede businesscase hebben.’ Breng je stem uit! Stem direct op de genomineerden .. Of lees eerst de toelichting op de nominaties per categorie: Nominaties Computable Awards 2026: Nominaties: 10 stevige Cyber resilience-projecten Nominaties: 10 ict-projecten die uitblinken in klan­t­er­va­ring Nominaties: 9 ver­nieu­wen­de Digitale innovatie-projecten Nominaties: 10 voor­uit­stre­ven­de Future of work-projecten Nominaties: 10 in­spi­re­ren­de ict-projecten in de zorg Nominaties: 10 sterke ict-projecten in het mkb Nominaties: 10 toon­aan­ge­ven­de ict-projecten bij de overheid Nominaties: 10 lo­vens­waar­di­ge ict-projecten in het onderwijs Nominaties: 10 veel­be­lo­ven­de tech startups Nominaties: 10 groot­za­ke­lij­ke projecten Nominaties: 10 duurzame projecten Nominaties: wie wordt CxO van het jaar? Nominaties: wie wordt it-talent van het jaar? Nominaties: 4 High performers Nominaties: 10 aan­spre­ken­de Digitale trans­for­ma­tie-projecten Nominaties: 10 Sustainable tech-projecten die de wereld schoner maken

Alibaba heeft in tweede kwartaal een operationele winst geboekt die 57 procent lager uitviel dan een jaar eerder. Oorzaak: zware AI-investeringen, zoals in het Qwen-model. Het segment AI Labs & Applications, waar model-ontwikkeling en de consumenten-app Qwen in zitten, zag het verlies in een jaar tijd verviervoudigen tot twee miljard dollar. De omzet daarentegen steeg met zestien procent. Gisterenmiddag publiceerde Alibaba Group de jongste kwartaalcijfers waarin dit naar voren komt. De Chinese groep rapporteert voor het eerst volgens een nieuwe indeling. Daardoor vallen de specificaties van internationaal e-commerce weg. We weten nu enkel dat de omzet van AliEpxress met een procent daalde. Twee andere nieuwe boekhoudkundige takken zijn AI Cloud & Compute Services enerzijds en AI Labs & Applications anderzijds. In die laatste zit onder meer Qwen Consumer en het platform QwenWork voor bedrijven. Die knip maakt duidelijk dat de cloudtak serieus geld verdient aan AI, terwijl de labs- en applicatiekant nog volop investeringsfase is. Alibaba heeft begin augustus Qwen3.8-Max uitgebracht, nog geen drie maanden na de vorige versie. Zoals meerdere andere grote Chinese modelmakers is Qwen open weights. Makkelijk gezegd kunnen gebruikers dat downloaden en naar eigen smaak opnieuw inrichten. Dat kan niet met OpenAI, Claude en Gemini. Voor Chinese modelmakers is dat een bewuste strategische keuze voor een positie op de wereldmarkt. Aan de consumentenkant leunt Qwen steeds nadrukkelijker op de eigen handelsplatforms. De app is gekoppeld aan Taobao, Tmall en Taobao Instant Commerce. Alibaba meldt dat 250 miljoen gebruikers voor het eerst een AI-gestuurde winkelervaring hebben gehad via de ingebouwde agentic functies. Sinds mei is de Qwen Shopping Assistant live. Die dekt het het hele traject van inspiratie tot after-sales moet afdekken. Voor verkopers zijn er andere AI-features: hulpmiddelen voor listings, advertenties en klantenservice. AI als smeerolie voor beide kanten van de marktplaats. Om de AI-ambities te voeden schroefde Alibaba de investeringen in AI-infrastructuur fors op. De kapitaalbestedingen kwamen uit op tien miljard dollar (+75%). De kasstroom was vorig jaar al 2,8 miljard dollar negatief. Dit jaar is dat ruim verdubbeld. De drukkende operationele winst van de groep als geheel heeft overigens niet alleen met AI-investeringen te maken. Er speelde ook een goodwill-afschrijving mee. En de Europese Unie legde Alibaba een boete op van 550 miljoen euro onder de Digital Services Act. Beide posten zijn eenmalig van aard. De groepswinst (ebitda) daalde tot vier miljard dollar bij een -omzet van veertig miljard.

BLOG – De it-wereld bevindt zich in een fascinerende transitie. Jarenlang werden de grote enterprise-markten gedomineerd door vaste namen die hun positie als vanzelfsprekend beschouwden. Maar er is een technische kanteling gaande. Organisaties pikken de ‘arrogantie van de macht’ niet meer en stappen massaal over naar wendbaardere en vaak slimmere alternatieven. Het doorbreken van deze dominante marktposities is pijnlijk voor de gevestigde orde, maar luidt een welkome periode van innovatie en versimpeling in. Vier domeinen De verschuiving in de markt is duidelijk zichtbaar in vier grote domeinen: Servicemanagement: ServiceNow is lange tijd de onbetwiste standaard geweest, maar stuit steeds vaker op weerstand vanwege licentiekosten en complexe implementaties. Dit creëert ruimte voor HaloItsm, een uitdager die bekendstaat om zijn gebruiksvriendelijkheid, snellere time-to-value en scherpere prijsstelling. Virtualisatie & cloud: VMware was decennialang oppermachtig in datacenters. De overname door Broadcom en de drastische wijzigingen in licentiemodellen hebben echter veel kwaad bloed gezet. Nutanix profiteert hier optimaal van. Het bedrijf biedt een moderner, hyperconverged alternatief dat eenvoudiger te beheren is en minder vendor lock-in kent. Netwerkbeveiliging: Cisco gold decennialang als de veilige, logische keuze voor enterprise-netwerken en is dat nog steeds. Het bedrijf wordt echter ingehaald door Fortinet. Door zwaar in te zetten op geconsolideerde beveiliging (security-driven networking) en de integratie van firewalls met sd-wan biedt Fortinet vaak een betere en kostenefficiëntere bescherming. Werkplek & vdi: Citrix was ooit de pionier op het gebied van virtuele desktops, maar focust zich inmiddels vrijwel uitsluitend op de allergrootste enterprise-klanten. Hierdoor voelt de brede middenmarkt zich in de kou gezet. Dit biedt kansen voor innovatieve, cloud-native alternatieven die wél oog hebben voor de gehele markt. Het is niet verrassend dat deze kanteling plaatsvindt. In de it-sector zagen we de afgelopen jaren vaak de typische dynamiek van de gevestigde orde: marktleiders die door hun dominante positie minder luisterden naar de werkelijke behoeften van de klant. Hoge licentiekosten, gedwongen abonnementsvormen, complexe contractonderhandelingen en trage innovatie leidden tot frustratie bij it-beslissers. Deze ‘arrogantie van de macht’ heeft gezorgd voor een drive in de markt om alternatieven te omarmen. Uitdagingen De roep om verandering brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Overstappen naar een andere leverancier of technologiearchitectuur is niet zomaar geregeld; dat gaat niet zonder horten of stoten. Het vereist migratietrajecten, het omscholen van it-personeel en het heroverwegen van bestaande processen. Toch is deze stap terug – of het tijdelijk inleveren van comfort – noodzakelijk. Door terug te gaan naar de tekentafel dwingen we onszelf om kritisch te kijken naar wat we écht nodig hebben. Dit leidt tot de broodnodige versimpeling van it-infrastructuren. De technische kanteling die we nu zien, is een volstrekt logische en gezonde ontwikkeling. Het doorbreken van de gevestigde marktposities stimuleert concurrentie, wat direct resulteert in betere producten, lagere kosten en creatievere oplossingen. Het tijdelijke ongemak van de transitie zal op de lange termijn ruimschoots worden terugbetaald in de vorm van een wendbaardere, modernere en toekomstbestendige it-omgeving. Ruud Pieterse, enterprise-architect DXC Technology