business

De Amerikaanse techuitgave Ars Technica publiceert redactionele richtlijnen over hoe zijn journalisten werken en samenwerken met AI-tools. De essentie van het beleidsdocument is, dat digitale AI-gereedschappen zijn toegestaan bij onderzoek en productie. De mens altijd eindverantwoordelijk is voor het onder zijn naam geleverde werk. Waar AI in producties is gebruikt, zal dat expliciet worden aangegeven. De journalist is af te rekenen op elke letter die hij publiceert. AI mag niet worden opgevoerd als schrijver, illustrator of videograaf. “Kunstmatige intelligentie kan menselijk inzicht, creativiteit en vindingrijkheid niet vervangen”, aldus hoofdredacteur Ken Fisher. Fisher publiceerde de richtlijnen eind vorige week richting het grote publiek, nadat de regels al langer intern golden. De essentie van het stuk verwoordt hij met: “Ars Technica wordt door mensen geschreven. Onze reportages, analyses en commentaren zijn van menselijke hand. Waar we AI-tools in onze workflow gebruiken, doen we dat volgens vastgestelde normen en onder toezicht, en alle redactionele beslissingen worden door mensen genomen.” “De redactionele teksten worden door mensen geschreven. We gebruiken geen AI voor onze berichtgeving, analyses of commentaren.” AI mag nooit gelden als autoriteit, als journalistieke bron. Hooguit als leverancier van verifieerbare input, zoals een e-mail, telefoongesprek of interview dat zou zijn. In Nederland is een dergelijke uiteenzetting bij de landelijke algemene media niet ongebruikelijk.  NRC stelt in zijn NRC Code vrij duidelijk hoe journalisten omgaan met AI, als tool en input niet als bron en maker. De Volkskrant en de Belgische Raad voor de Journalistiek hebben een vergelijkbare filosofie. Wat er van het 2021-initiatief van de Nederlandse omroepen is geworden, is niet bekend. Begin april publiceerde NRC zijn redactionele richtlijnen voor ingezonden opiniestukken. Kort: ook daar mag geen letter AI in zitten. Netkwesties.nl geeft een gewogen beeld van de reacties daarop. Foto: Sunrise King on Unsplash

In 2025 heeft Ster 167 miljoen euro kunnen afdragen aan het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Daarmee is het resultaat lager dan dat van 2024, maar wel boven de begroting. De zorgen van de afgelopen jaren blijven desondanks overeind: online video mag – door wettelijke beperkingen – nog steeds niet aan commerciële partijen worden verkocht, waardoor Ster niet mee kan bewegen met het veranderend kijkgedrag. Wanneer deze beperkingen zullen blijven bestaan, zal het resultaat verder onder druk komen te staan. Zeker is dat er niet langer gerekend kan worden op de 200 miljoen die Ster tot voor kort jaarlijks opleverde. En dat is volgens de reclameverkoper zorgelijk. In 2026 zal de omzet van Ster ten opzichte van 2025 waarschijnlijk stabiel blijven, maar dat komt door de Olympische Winterspelen en het WK Voetbal, die zorgen voor extra omzet. Als Ster niet kan meebewegen met de manier waarop het publiek luistert, leest en kijkt naar de publieke omroep, dan komt de stabiele bijdrage van Ster in gevaar, stelt de organisatie. De online kanalen van de publieke omroep zijn een betrouwbare en veilige omgeving om op te adverteren. Organisaties die hiervoor willen kiezen, wordt die mogelijkheid ontnomen met als reden dat Ster marktverstorend zou zijn. “Het tegendeel is echter waar”, geeft algemeen directeur Frank Volmer aan. “Het marktaandeel van Ster binnen de totale advertentiemarkt is de laatste decennia afgenomen van 13,1% naar 3,3%. Indien er werkelijk zorgen zijn over marktverstoring, zou er bijvoorbeeld een maximumafdracht vastgesteld kunnen worden”. De werkelijke dreiging zit hem volgens Volmer juist bij de big tech. “De grote, wereldwijde digitale platforms vormen een steeds grotere bedreiging voor een pluriform media-aanbod. Ze slokken niet alleen het leeuwendeel van de Nederlandse mediabestedingen op, maar dit geld vloeit ook nog eens weg naar het buitenland – dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Ster-opbrengsten, die geïnvesteerd worden in de Nederlandse cultuur- en media-industrie”.

Van uitvoerende typer naar strategische dirigent

GitHub schakelt per 1 juni alle Copilot-abonnementen over op een prijsmodel dat schaalt met verbruik. Premium requests maken plaats voor GitHub AI Credits, waarbij tokenverbruik de kosten bepaalt. De abonnementsprijzen an sich blijven gelijk, maar zware gebruikers gaan naar verwachting meer betalen. Bedrijven ontvangen in de zomer tijdelijk extra credits als overgangsregeling. Dat maakte Chief […]

Onder CFO’s groeit het vertrouwen in AI snel, en dat vertaalt zich in fors hogere investeringen. Dat blijkt uit onderzoek van Bain & Company op basis van een enquête onder ruim honderd CFO’s wereldwijd.

Draaijer en LSA, twee advies- en projectmanagementbureaus binnen Draaijer Heyday, hebben een nieuw gezamenlijk managementteam benoemd. Het nieuwe managementteam maakt deel uit van de ambitie van Draaijer Heyday om de adviesactiviteiten verder te versterken en de samenwerking tussen Draaijer en LSA te intensiveren.

Bij &samhoud werken consultants aan complexe vraagstukken rond organisatieverandering, AI-transformatie en leiderschap. Wat vraagt dat van je als consultant en wat krijg je daarvoor terug? Floris Verleisdonk en Milou van Breda Vriesman, consultants bij het adviesbureau, vertellen over hun werk, de cultuur, en hun impact.

Sinds 1 februari versterkt Yke Ntoane Hieroo Rotterdam als nieuwe Managing Consultant en Impact Lead. In gesprek met Yke, geboren en getogen in Rotterdam, leren we meer over haar liefde voor de stad, wie ze is en wat ze doet en wat haar visie is op impact maken in de Maasstad.

Privacyvoorwaarden accepteren – het is een bekende doorn in het oog van veel Nederlanders. Toch klikt het gros van de Nederlandse consumenten massaal op ‘akkoord’, vaak zonder precies te weten waarom.

Het kabinet heeft toegelicht waarom een onderzoek naar de risico’s van de Amazon European Sovereign Cloud (ESC) kortstondig van de website van de rijksoverheid is gehaald. Hier was in de Nederlandse it-wereld verbazing over ontstaan.  Critici zagen in het rapport een teken van een tunnelvisie bij SLM Rijk (Strategisch Leveranciersmanagement Microsoft, Google en Amazon) dat heel gecharmeerd zou van de drie hyperscalers. Als klap op de vuurpijl vatte een SLM-ambtenaar, volgens De Volkskrant, het rapport op LinkedIn samen met als hoofdconclusie dat de Amazon-cloud ‘potentieel’ aansluit bij de Nederlandse visie op digitale soevereiniteit. Maar uit het rapport (dat van de website was verwijderd) was juist af te leiden dat het afnemen van deze Amazon-cloud en soortgelijke initiatieven van Amerikaanse techgiganten niet bijdraagt aan het digitaal autonoom maken van Nederland. Reden voor een groot aantal Kamervragen van Volt aangevuld door vragen van GroenLinks‑PvdA, D66 en CDA. Volgens minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) ging het om ‘onduidelijkheden in de interpretatie’, waarna het begeleidende bericht is aangepast en het rapport later opnieuw online is geplaatst. De inhoud van het rapport is niet aangepast. Amerikaanse toeegang? Het onderzoek, uitgevoerd door advocatenkantoor Greenberg Traurig in opdracht van SLM Rijk, beoordeelt de AWS European Sovereign Cloud op twee punten: data-soevereiniteit en de beschikbaarheid van diensten onder buitenlandse jurisdictie. De onderzoekers concluderen dat het onwaarschijnlijk, maar niet ondenkbaar is dat de Amerikaanse overheid toegang krijgt tot Nederlandse klantgegevens of dat diensten worden geraakt door Amerikaanse sancties. Volledige soevereiniteit biedt de dienst dus niet. Ook stelt het rapport dat de AWS‑dienst slechts gedeeltelijk aansluit op de Nederlandse visie op digitale autonomie. De beoordeling richt zich uitsluitend op juridische aspecten; technische of organisatorische maatregelen van AWS zijn niet onderzocht. Soevereiniteits-washing AWS behoort tot de groeiende groep Amerikaanse leveranciers die zichzelf als soeverein positioneren. Maar bij AWS opgeslagen data vallen nog wel onder bereik van de Amerikaanse autoriteiten, aldus blijkt uit eerdergenoemd onderzoek. Dat geeft ook weer voeding aan de discussie of de Europese betaaldienst Wero zijn claim van digitale onafhankelijkheid kan waarmaken. Want deze oplossing van het European Payments Initiative (EPI) steunt deels op de beheerde cloudinfrastructuur en softwarediensten van AWS. Een werkgroep van het CIO Platform Nederland werkt momenteel aan een bredere inventarisatie van cloudaanbieders die dat claimen. Vanuit het Nederlandse bedrijfsleven is de Open Cloud Alliantie opgezet, een bundeling van cloud-oplossingen van eigen bodem, die op overheidsopdrachten aast.   Kamerleden vroegen of het kabinet aanleiding ziet om de risico’s verder te laten onderzoeken, mede vanwege kritiek dat het rapport te eenzijdig zou zijn. De staatssecretaris ziet daar op dit moment geen reden toe. Volgens hem ligt de prioriteit bij het verkennen en contracteren van Europese aanbieders, waaronder StackIT, Eset en OVH. Het kabinet benadrukt dat het beleid erop is gericht om afhankelijkheden van derde landen af te bouwen en waar mogelijk te diversifiëren.

Het Chinese DeepSeek brengt zijn nieuwste model uit, versie 4, waarmee het moet laten zien dat de concurrentie kan blijven aangaan met de gevestigde westerse orde. De release betreft een publieke preview, Pro en Flash, waarvan de bron (open weights) is gepubliceerd op Hugginface. Volgens de makers is versie 4 goed voorbereid op een wereld waarin agentic eisen aan een model worden gesteld. Dat houdt in: het model beantwoord niet enkel vragen van de gebruiker, maar kan ook met enige zelfstandigheid klusjes uitvoeren in andere interne of externe systemen. Deepseek V4 Pro en Flash zijn nu toegankelijk via de webinterface. Toen DeepSeek begin 2025 uitkwam leidde dat tot rumoer onder de gevestigde AI-partijen. Want: hoe kon zo’n onbekend bedrijf zo’n goede AI uitbrengen tegen zulke lage kosten? In de loop van de tijd werd duidelijk dat Deepseek zijn kennis had opgeslurpt uit ChatGPT en Claude via, wat heet, destillatie. Met deze versie moet het op eigen benen kunnen staan. Westerse bedrijven die minder afhankelijk willen zijn van OpenAI, xAI, Anthropic en Google kijken naar Chinese modellen als Qwen, DeepSeek, MiniMax en Kimi. Al is het maar als digitale reserveband. Deze modellen zijn open source of op zijn minst open weights. Dat houdt in, dat de gebruiker onder de motorkap kan kijken bij het AI-model. DeepSeek is naar verluidt op zoek naar extern groeikapitaal. Foto: Oliver Tsappis / Unsplash

De it’ers Jaap Akkerhuis, Marcel Bongers en Ad Koolen zijn geridderd. Zij kregen in de aanloop naar Koningsdag hun lintje vanwege hun bijzondere inzet voor de samenleving. Jaap Akkerhuis Jaap Akkerhuis is benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, de hoogste civiele ridderorde van Nederland. Akkerhuis is een Nederlands internetpionier, protocol-ontwerper en expert op het gebied van het naamgevingssysteem van het internet. Hij is momenteel ‘senior research engineer’ bij NLnet Labs.   Zijn carrière begon in 1977 bij het tegenwoordige Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) in Amsterdam. Hij leverde een wezenlijke bijdrage aan de ontwikkeling van het internet in Nederland en wereldwijd en legde mede de basis voor Amsterdam als wereldwijde internet-hub.  Akkerhuis werkte van 1999 tot 2004 bij SIDN. Zijn toegepast onderzoek daar maakte het mogelijk om internet-domeinnamen op grote schaal cryptografisch te ondertekenen (Dnssec) – een mijlpaal in de beveiliging van het wereldwijde Domain Name System (DNS). Gedurende 23 jaar adviseerde hij over bedreigingen voor de stabiliteit en veiligheid van het internet als lid van het Security and Stability Advisory Committee van Icann. In 2017 werd Akkerhuis opgenomen in de Internet Hall of Fame – een onderscheiding voorbehouden aan de meest uitzonderlijke internetpioniers ter wereld. Marcel Bongers Marcel Bongers, erelid van de beroepsorganisatie van it-auditors Norea, is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Als registeraccountant en it-auditor heeft hij zich ingezet voor de ontwikkeling en professionalisering van het vakgebied Electronic Data Processing (EDP-)audit en de kwaliteit van de beroepsuitoefening door it-auditors. Hij is mede-oprichter van Norea. Daarnaast was hij ook actief binnen de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NIVRA/NBA) en het Instituut van Interne Auditors (IIA), wat ook heeft bijgedragen aan de samenwerking met en kennisuitwisseling tussen deze organisaties. Ad Koolen Ad Koolen, tot voor kort overheids-cryptospecialist bij Compumatica, is eveneens benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Een leven lang bouwde hij aan de veilige communicatie van de Nederlandse krijgsmacht, overheden en vitale infrastructuur. Hij werkte 32 jaar als telecomspecialist bij het ministerie van Defensie en vervulde diverse strategische rollen binnen de defensie- en overheidsmarkt. Tot begin dit jaar was hij een drijvende kracht achter fundamentele cryptografie- en securityprojecten die Nederland en Europa digitaal veilig houden. Hij staat bekend om zijn technische expertise én overtuiging om de nationale veiligheid te versterken. In 2020 droeg hij ook bij aan de backend van de Coronamelder. Ad Koolen heeft tevens als Computable-expert diverse inzendingen voor de Computable Awards beoordeeld.

Het ministerie van BZK heeft al op 27 maart jongstleden besloten dat Logius zijn contract met Solvinity mag verlengen met twee jaar. De ondertekening van deze verlenging vindt begin volgende maand plaats. Zo antwoordt staatssecretaris Eric van der Burg (BZK) op vragen van het JA21-kamerlid Daniël van den Berg. Aanleiding tot deze vragen was het artikel in de Volkskrant van 16 april 2026 ‘Privacy-adviseur Binnenlandse Zaken: overname van DigiD bedreigt veiligheid van Nederland’. Opmerkelijk is dat afgelopen 21 april een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer een dringend beroep op de regering deed om af te zien van verlenging van het DigiD-contract met Solvinity. Deze Nederlandse it-dienstverlener dreigt namelijk in Amerikaanse handen van Kyndryl te vallen. Vandaag stuurde staatssecretaris Van der Burg, vlak voor het mei-reces, aan het einde van de dag de Kamer een brief waarin staat dat het besluit tot verlenging al eind maart vaststond. Volgens de staatssecretaris is het niet mogelijk om voor augustus aanstaande over te stappen naar een andere partij, zonder dat hierbij de continuïteit en veiligheid van de dienstverlening van Logius in gevaar komt. Een dergelijk traject is langdurig en vraagt een overdracht en een zorgvuldige voorbereiding en uitvoering voor de ondersteuning van het DigiD-platform. Non-actief Tech-expert Bert Hubert zei eerder dat verhuizing van DigiD binnen een half jaar valt te regelen. Dit betekent dat als Logius in januari was begonnen met de voorbereiding van de migratie, een overstap mogelijk was geweest. Van den Burg laat weten dat Logius al wel werkt aan een nieuwe aanbesteding. Momenteel wordt uitgewerkt onder welke voorwaarden Logius zijn it-fundament zo snel mogelijk opnieuw kan gaan aanbesteden. In juni volgt hier meer informatie over.  JA21 stelde ook nog meerdere vragen over de positie van Pieter van Oordt, de chief privacy officer van Logius die waarschuwde voor de overname van DigiD. Bert Voorbraak, algemeen directeur Logius, zat bepaald niet op die adviezen te wachten.  Van Oordt werd binnen de dienst monddood gemaakt. Van den Burg gaat niet op dit individuele geval in en antwoordt in zeer algemene termen. Wel is Van Oordt met bijzonder verlof gestuurd. Logius heeft zijn toegangspas voor zijn werk geblokkeerd.

Deel 4: Een ongehoord niveau van ict-wanbestuur bij UWV WERKbedrijf OPINIE – Drie jaar geleden begon UWV WERKbedrijf met de vervanging van drie kernsystemen door een standaardpakket. Ruim een jaar geleden schreef ik hier dat ‘project BMS’ op weg was naar een mislukking. Dankzij toezichthouder AcICT weten we dat dit ‘ai’-project tot de ergste UWV-fiasco’s behoort. Dit artikel is wat langer dan normaal en daarom begin ik maar met een TL;DR: UWV kocht drie jaar terug standaard software voor UWV WERKbedrijf. Die software kost tien à twintig keer meer dan de huidige software, maar is volgens de leverancier wel ‘ai’. Het lukt UWV niet om de ai-software van goede input te voorzien, ondanks dat er daar miljoenen in zijn gestopt. Mede daarom weet UWV niet of de ai-software het beter doet. De standaard software wordt aangepast aan UWV-eisen maar blijft ‘standaard’ omdat de ai-leverancier geen andere klanten heeft. De huidige data-chaos (drie systemen, elk met een eigen database) blijft bestaan en wordt uitgebreid met twee extra databases, waarvan UWV er van één niets weet. Bestuurlijk hoofdverantwoordelijk was een mevrouw met een verzonnen cv. De directie wordt gevoerd door een directeur die een afkeer heeft van deskundigheid. Aantoonbare wanprestatie door de leverancier leidt niet tot contractueel overeengekomen maatregelen. Na drie jaar werkt er nog niets, maar de leverancier krijgt betaald – miljoenen per jaar! – alsof de software al volledig operationeel is. UWV koopt verder extra tijd door buiten het zicht van de buitenwereld met de software te gaan werken. Geef toe: dit geloof je toch niet, zelfs niet bij UWV. Mede dankzij een recent verschenen auditrapport van toezichthouder AcICT weten we dat dit de situatie is. Laat alle hoop varen, gij die hierna verder leest! Waar waren we gebleven? In mijn laatste artikel over de vervanging van drie arbeidsmarktsystemen (waaronder het bekende werk.nl) door een ai-pakket van het bedrijf 8Vance concludeerde ik dat het programma was mislukt. Op dat moment liep de planning van de eerste implementatie al bijna twee jaar achter op schema (nu dus drie) en ook nu nog werkt er niets. Ondertussen betaalt UWV naar verluidt jaarlijks enkele miljoenen aan 8Vance voor de ondersteuning bij de implementatie van zijn ai-pakket. Dat bedrag komt boven op de aanschafwaarde van 65 miljoen euro. Ondertussen beginnen sommige UWV’ers te betwijfelen of UWV eigenlijk wel ai-software heeft gekocht. Niemand die het weet want 8Vance levert een black box zonder concrete informatie, ook niet aan UWV [!], over de werking van hun software. En de brondata voor het 8Vance pakket komen uit een door UWV gemaakte ‘geconsolideerde database’, gevoed met de data uit de legacysystemen. Die database – prijskaartje boven de 10 miljoen – is een hoofdpijnproject op zichzelf. De brondata zijn deels zo slecht en/of de logistiek zo gammel dat zelfs de meest briljante ai-software er geen chocola van kan maken. Een afrekening door de toezichthouder? Recent kwam toezichthouder AcICT met een rapport over project Bemiddelingsservice (BMS). Het gaat dus om de kerntaak van UWV WERKbedrijf: werkzoekenden koppelen aan passende vacatures. Nu gebeurt dat door drie oude systemen: het publieksysteem werk.nl en de interne systemen Sonar en WBS. Hier het te milde oordeel van AcICT: Link: https://www.adviescollegeicttoetsing.nl/documenten/2026/02/02/advies-bemiddelingsservice Let wel: het gaat hier over aangekochte saas-pakketsoftware, niet om maatwerk. Implementatie is meer dan uitpakken en installeren, maar 8Vance is ook geen SAP. Sterker, wat 8Vance claimt te doen is simpel losstaand te testen. Begin 2023 was het plan om nog in datzelfde jaar in productie te gaan met de vervanging van het systeem werk.nl, zodat de software door iedere werkzoekende en werkgever kan worden gebruikt. Dat idee is vervangen door tests op microschaal – zonder pottenkijkers. Die tests gaan steeds niet door, maar nu heeft de toezichthouder geadviseerd om ermee te beginnen. Wauw! Midden 2025: De laatste van vele planningen die niet uitlopen maar niet van de grond komen De stekker er uit? Nee, natuurlijk niet. Wie het AcICT-rapport leest moet wel concluderen dat de kans op een goede afloop nul is. Werkelijk alles is hier verprutst, – zie hierna –, de pakketselectie voorop. AcICT kan zoiets niet opschrijven, mede omdat er vanuit UWV keihard is onderhandeld over de definitieve tekst. UWV-topman Camps doet er persoonlijk alles aan om te voorkomen dat slechte berichten terechtkomen bij de minister of de kamer – lees hier. En met succes, want AcICT adviseert niet meer dan eindelijk te laten zien dat er ‘iets werkt’. Wij lezen met deskundige ogen het AcICT-rapport en slaan steil achterover. Lees het rapport vooral zelf, maar met wat extra inside information en minus ambtenarentaal staat er dit: UWV moet gaan proberen om te begrijpen hoe de 8Vance software werkt. Hoe dat moet zonder documentatie, zonder toegang tot de code en zonder eigen deskundigheid, blijft open. UWV en 8Vance werken slecht samen, terwijl UWV toch de enige echte klant van 8Vance is. UWV moet 8Vance dwingen dat stuurtabellen die 8vance gebruikt gaan aansluiten op de eigen UWV-tabellen. Dat is al drie jaar lang niet gelukt en mede daarom vragen insiders zich af of ze wel werken met ai-software. Het pakket blijkt achteraf niet volledig te voldoen aan de eisen en wordt daarom aangepast op kosten van UWV. UWV beschikt nagenoeg zeker niet over de softwaredocumentatie (mocht die er al zijn) noch over de broncode van een verbouwd standaardpakket. 8Vance heeft bij UWV te maken met meerdere machtscentra, waaronder de divisie Klant en Service, die over de ‘buitenkant’ van de systemen gaat. Haar eisen om de buitenkant te laten voldoen aan de UWV-standaarden leiden tot buggy-verbouwingen aan de software. De kwaliteit van aanpassingen door 8Vance voldoet niet, maar UWV laat dat gebeuren. Meerdere teams werken langs elkaar heen, wat bij UWV doorgaat voor ‘agile’. UWV moet gaan voldoen aan de AI verordening. Het 8Vance pakket werkt echter op gestolen LinkedIn-profielen, die niet meer actueel zijn omdat LinkedIn het datalek heeft gedicht. Die verordening eist ook dat UWV de software van 8Vance monitort. Maar UWV heeft geen kennis van of greep op die software, anders dan dat deze draait in een ‘eigen’ omgeving, die overigens onder USA-jurisdictie valt. De gegevenslogistiek wordt met twee extra databases véél complexer. Naast drie legacy-databases komt er een geconsolideerde database (GDB of ABR genoemd) die vanuit die drie databases wordt gevoed, deels met ontbrekende of heel slechte data. Die GDB voedt op zijn beurt weer een 8Vance-database – waarvan UWV niets weet! – die weer matchresultaten retour levert. Het lukt sowieso niet om die databases consistent te houden. UWV maakt alles nog moeilijker door nodeloos complexe near realtime gegevenslogistiek in plaats van batch-synchronisaties. Dat gebeurt vrijwel zeker op basis van het fire and forget- principe zodat uitval van gegevens niet wordt gesignaleerd of opgelost. UWV heeft eigenlijk geen idee hoe ze moeten vaststellen of een matchresultaat van 8Vance beter of slechter is dan dat van de bestaande systemen, wat te denken geeft over de pakketselectie. De resultaten van een vergelijking tussen de resultaten van de bestaande software en 8Vance geven te denken. Dat kan liggen aan het pakket (oei), maar ook aan de kwaliteit van de data in het gebruikte bronsysteem (WBS) of aan niet werkende data-consolidatie- software. Dat moet nog worden uitgezocht en heeft alles in zich voor een mooi moddergevecht. Prestatieverplichtingen die 8Vance niet nakomt, leiden niet tot het achterhouden van de tonnen aan maandelijkse rekeningen. Weliswaar heeft UWV daartoe het recht, maar het zou mogelijk leiden tot een faillissement van dit bedrijfje, dat financieel vrijwel volledig afhankelijk is van klant UWV. Dat is UWV al eens overkomen. Behalve de miljoenen die 8Vance jaarlijks in rekening brengt voor pakketaanpassingen en -implementatie, worden de termijnen van de 65 miljoen aan licentiekosten ook in rekening gebracht, als ware het systeem in al in gebruik. Dit briljante stukje contracteerwerk zou kunnen betekenen dat UWV al tot tien miljoen euro heeft uitgegeven aan software die niet werkt en ook nooit zal werken. Ook hier worden mogelijkheden, die het contract biedt om excessen tegen te gaan, niet benut. Toelichting overbodig: ‘De relaties tussen de acceptatiecriteria, het programma van eisen en het contract zijn niet duidelijk.’ Natuurlijk kun je niet verwachten dat een toezichthouder alles even scherp opschrijft als ik hier doe en zoals gezegd heb ik mijn eigen kennis aan de soms vage teksten toegevoegd. Volledig is AcICT ook niet. Geen woord over de LinkedIn-data-rip en evenmin over de vraag of de software acceptabele responsetijden oplevert. Maar duidelijk is dat het project op elk niveau en naar elk criterium een drama is: inkoop- en ict-technisch, financieel, ai-juridisch en managerial. Hier is sprake van mismanagement (of erger) op een niveau dat zelfs bij faalfabriek UWV ongehoord is. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Namen en rugnummers! Ik blijf doorgaans ver weg van wijzen naar personen. Mijn positie is dat de organisatiestructuur en -cultuur elke verandering frustreren (zie bijvoorbeeld hier). Uitzondering zijn gevallen van corruptie (voorbeelden: 1, 2), maar daarvoor heb ik hier geen aanwijzingen. Ik kan hier wel opschrijven waar het organisatorisch aan schort. Zo hangt de divisie WERKbedrijf los van het echte UWV. Er wordt geen geld uitgekeerd en veel klanten hebben UWV niet nodig, dus er politiek kan er weinig mis gaan. Zo’n divisie laat je dan leiden door je allerlichtste bestuurder. Deze Nathalie van Berkel werd binnen UWV breed gezien als te licht voor haar job en dat was nog voordat bleek dat ze haar cv deels bij elkaar had gejokt. Op zich verklaart dat nog niet waarom het 8Vance-programma zo verschrikkelijk mis is gelopen. Daarvoor is meer nodig dan zwak bestuur. De echte actor is de directeur ict van WERKbedrijf, Karin Menses. Evenals bestuurder Van Berkel komt ze van buiten UWV en heeft ze geen verstand van arbeidsbemiddeling en volgens haar omgeving geen interesse om dat te ontwikkelen of zich te omringen met deskundigheid. Maar wat ze wel heeft is daadkracht. Twee belangrijke experts (nu met pensioen) zijn op een zijspoor gezet en vervangen door externen uit haar netwerk en hun eveneens deskundige manager verkast naar een andere UWV-divisie. Tenslotte legt ze de selectie van nieuwe software in handen van een andere externe. Uiteraard heeft ook deze Marcel de Beer geen inhoudelijke deskundigheid. We zien hier wat dit project zo bijzonder maakt. Het is bijna geheel uitgevoerd door mensen zonder verstand van zaken en zonder verleden bij UWV en dat is uniek. De centrale actor is Karin Menses, maar dat kon ze alleen zijn bij de gratie van een zwakke bestuurder en een UWV-organisatie waar de divisie WERKbedrijf er los bij hangt. Maar ook hier speelt de structuur en cultuur van de UWV-organisatie een rol. Ict-directeur Menses rapporteert zowel aan de divisiedirecteur WERKbedrijf als aan de cio en meer bazen is geen baas. En het laten leiden van projecten neerleggen bij expendable externe krachten gaat terug tot de jaren 00. Naast een teveel aan daadkracht en een tekort aan deskundigheid is deze context essentieel om te kunnen begrijpen hoe dit project zo heeft kunnen ontsporen. Wie trekt de stekker uit dit drama? We hebben een nieuw kabinet en dan wordt er wel eens ingegrepen op lopende wantoestanden. Het probleem is echter dat nu pas de stormbal wordt gehesen. Doorgaans kost het nog twee jaar en een smak belastinggeld voor er wordt ‘bijgestuurd’. Extra complicerend is dat de nieuwe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van D66-huize is, dezelfde partij die Nathalie van Berkel om inhoudelijk onbegrijpelijke redenen een prominente plek heeft gegeven. Niemand bij D66 wil haar wéér in de spotlights. Op UWV-niveau wordt er waarschijnlijk ook gewacht tot mooiweer-voorzitter Camps is vertrokken. En daaronder bevindt zich alleen nog ict-directeur Karin Menses, van wie wordt gezegd dat ze de interne reorganisatie aangrijpt om naar een volgende uitdaging te vertrekken. Misschien wel het meest zorgwekkend is dat van de huidige drie systemen alleen werk.nl fatsoenlijk mensen aan vacatures koppelt. Mensen aan werk koppelen met de twee andere systemen werkt al jarenlang niet of nauwelijks. Maar omdat niemand het in zijn portemonnee voelt protesteert er niemand. Als Den Haag op dit dossier wil wegkijken zien we pas of UWV zichzelf met 8Vance heeft opgelicht als de stekker uit werk.nl wordt getrokken – en dan is het minstens 2030. En dus heeft minister Vijlbrief aangegeven om het advies van AcICT op te volgen en op microschaal met 8Vance door te modderen. Vóór 2028 horen we vermoedelijk niets meer. Gelukkig hebben we dankzij AcICT meer handvatten om wat er gebeurt te volgen. En we zijn een rijk land. We kunnen dit best hebben. Serie artikelen Eerder verschenen al drie andere afleveringen van René Veldwijk in deze serie over het UWV, UWV WERKbedrijf en 8Vance: 1) UWV is terug met een mega-ict-project 2) Het mega-ict-project van UWV Werkbedrijf 3) Het [nep?] mega-ict-project van UWV WERKbedrijf