business

De wereldwijde tuin- en sierteeltsector trekt opnieuw de aandacht van private equity-investeerders na een korte periode van stagnatie, zo blijkt uit onderzoek van Oaklins. Na een dip in M&A-transacties in 2023 en 2024, veroorzaakt door hoge energieprijzen en economische onzekerheid, laat de sector nu weer duidelijke tekenen van herstel zien.

Ziekteverzuim wordt een steeds grotere uitdaging voor Nederlandse werkgevers. Bijna zeven op de tien organisaties geeft in nieuw onderzoek van WTW aan te maken te hebben met een toename van langdurig verzuim en arbeidsongeschiktheid.

Jarno Leijen heeft zich als trainer en consultant aangesloten bij Lean2Succes, een trainings- en adviesbureau gespecialiseerd in lean. Jarno brengt zo’n 25 jaar aan uiteenlopende ervaring mee naar zijn nieuwe rol.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) komt met een verrassend scherpe kernboodschap in haar visie op generatieve artificiële intelligentie (ai): je kunt ai alleen verantwoord inzetten als je vanaf dag één stuurt op waarden, governance en controleerbaarheid – niet op hype, snelheid of technische mogelijkheden. De privacywaakhond stelt in het visiedocument ‘Verantwoord vooruit‘ dat organisaties niet moeten beginnen met de vraag ‘wat kan ai technologisch?’, maar bij ‘wat vinden wij acceptabel?’ Het is zaak om expliciet te maken welke waarden leidend zijn (veiligheid, autonomie, non-discriminatie, transparantie) en ai-toepassingen daaraan toetsen. Tweede boodschap is om geen oncontroleerbare systemen te introduceren. Black-box-systemen zijn onacceptabel in kritieke processen. It-beslissers moeten kunnen uitleggen hoe een model werkt en welke data erin zitten. Belangrijk ook is duidelijk te maken welke risico’s een ai-model introduceert en hoe fouten worden opgespoord en gecorrigeerd. Actief sturen Generatieve ai verwerkt vaak meer persoonsgegevens dan nodig, stelt de AP. De waakhond verwacht dat organisaties actief sturen op minimale input, veilige prompts, geen ongecontroleerde datastromen naar leveranciers en duidelijke bewaartermijnen. Ai mag geen systemen creëren die mensen sturen, beïnvloeden of afhankelijk maken. Toepassingen die autonomie ondermijnen, worden als hoog risico gezien. Veel aandacht verdient de ai-governance. Denk aan helder ai-beleid, duidelijke rollen en verantwoordelijkheden, audits en impactanalyses alsmede incidentmanagement voor ai. De AP is duidelijk: sommige toepassingen zijn per definitie onaanvaardbaar, ook als ze technisch mogelijk zijn. Voorbeelden: monitoring van werknemers, risicoprofielen zonder menselijke controle, of systemen die autonomie ondermijnen. De AP vindt dat organisaties generatieve ai vaak te snel inzetten, zonder vooraf voldoende aandacht te besteden aan de gevolgen voor mensen en samenleving. Toekomstbeelden In haar visiedocument beschrijft de AP drie onwenselijke toekomstbeelden. In een Wilde Westen-scenario groeit generatieve ai zonder duidelijke regels. In een scenario van gemiste kansen valt Europa stil, doordat complexe en onduidelijke wet- en regelgeving leidt tot onzekerheid. In een bunker-scenario belemmert overmatige voorzichtigheid innovatie. Aleid Wolfsen, voorzitter van de AP: ‘Generatieve ai is nog bestuurbaar. Maar alleen als we nu kiezen voor waarden als uitgangspunt, en niet voor snelheid als norm.’ Daarom pleit de AP voor een vierde koers: waarden aan het werk. De AP koerst daarmee op ruimte voor innovatie, met bescherming van democratie, grondrechten en onderling vertrouwen. Juridische analyse De AP heeft een jaar de tijd genomen om deze visie af te ronden. De visie is opgesteld met inbreng van bedrijven, experts en maatschappelijke organisaties en weerspiegelt daardoor ook inzichten uit de samenleving. De AP publiceert rond april een handreiking met een juridische analyse op AVG-aspecten van de ontwikkeling en inzet van generatieve ai-modellen. De nu gepubliceerde visie bevat een lijst aandachtspunten waar bestuurders op moeten letten bij de inzet van generatieve ai. Handig ook is een schematische weergave van lagen en ontwikkelingen van generatieve ai. Verder vind je er een beheersingskader voor verantwoorde generatieve ai.

Het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs zijn met handen en voeten gebonden aan de grote techbedrijven Google en Microsoft. Een inventarisatie van it-toepassingen toont een dominante positie van dienstverlening door grote techbedrijven in het funderend onderwijs. Voor de totaaloplossingen die deze bedrijven bieden, bestaan op dit moment geen één-op-één alternatieven. De afhankelijkheden zijn complex en de oplossing hiervan overstijgt de mogelijkheden van het funderend onderwijs alleen. Het vraagt samenwerking tussen onderwijssectoren, op nationaal niveau en in EU-verband. Om verandering in deze situatie aan te brengen zijn nieuw beleid en bijbehorende financiering. Het wordt ook een zaak van de lange adem.  Dit blijkt uit een brief van staatssecretaris Koen Becking (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) aan de Tweede Kamer. Hij wil samen met de onderwijspartners de regie nemen. Technologie in het onderwijs is geen tijdelijk experiment, maar een structurele transformatie. De vraag is niet óf technologie het onderwijs verandert, maar onder welke voorwaarden. Becking: ‘De komende periode staan we voor een belangrijke keuze: nú richting geven of later noodgedwongen ingrijpen.’   Actieplan Hij vervolgt: ‘Een verstandige inzet van technologie in het onderwijs is onmisbaar voor een innovatief en weerbaar Nederland. Maar dan moeten we hier wel gripop houden. We moeten de kansen van technologie benutten, zonder ons aan de macht van deze technologie te onderwerpen. Dit vraagt structurele aandacht, samenwerking en ondersteuning.’ Voor de zomer komt OCW met een actieplan ‘digitalisering funderend onderwijs’.  Vooral ai verandert het onderwijs grondig. Ai is doorgedrongen in alle lagen van het onderwijs. Leerlingen gebruiken generatieve ai voor huiswerk en toetsvoorbereiding. Ze krijgen kennis en vaardigheden mee om zich optimaal te kunnen ontplooien in een innovatieve economie en een sterke democratie. Intelligente technologie kan ook leerkrachten ondersteunen. Leraren experimenteren met ai bij nakijken en lesontwerp. Daarmee kunnen lesmethodes worden aangepast aan het tempo en de interesses van elk kind, zodat meer tijd overblijft voor andere zaken. Big Tech Uit onderzoek van Dialogic blijkt dat de afhankelijkheden van Big-Tech-dienstverlening in het funderend onderwijs bijzonder groot zijn. Beperkt zijn de mogelijkheden om daar op beleidsmatig niveau op te sturen. Google Workspace wordt door het merendeel van de schoolbesturen gebruikt voor het primaire onderwijsproces:het leren en lesgeven(zoals leermanagementsystemen, digitale klaslokalen en ai-tools). Voor het secundaire proces van organisatie, administratie en ondersteuning (denk aan leerlingvolgsystemen, bestandsopslag en samenwerkingsplatforms) gebruikt vrijwel elk schoolbestuur Microsoft 365. Een groot deel van de licenties, specifiek in het primair onderwijs, wordt gebruikt voor identity management (sso – single sign on). Schoolbesturen bevestigen in gesprekken hun afhankelijkheid van Google en Microsoft. Volgens hen is het onwaarschijnlijk dat zij zelfstandig overstappen op het gebruik van alternatieve diensten. Onder meer beperkte kennis, kunde en capaciteit vormen een struikelblok.  One-stop-shops Vanuit het perspectief van publieke waarden zijn de afhankelijkheden van Microsoft en Google het meest risicovol voor de autonomie van schoolbesturen. Beide scoren overigens wel positief op efficiëntie, security en compliance.  Alternatieven voor Google en Microsoft zijn op applicatieniveau beschikbaar, maar vormen geen volwaardig alternatief voor de one-stop-shops van Google en Microsoft. Daarnaast beperken het gebrek aan expertise (door sterke mate van uitbesteding) en de behoefte aan ontzorging op het vlak van ict de keuzevrijheid in de praktijk.  Ipon 2026Op 11 en 12 februari 2026 vindt in de Jaarbeurs Utrecht IPON 2026 plaats. Tijdens deze grootste Nederlandse vakbeurs voor onderwijs & edtech is er veel aandacht voor ai in het onderwijs. Andere thema’s zijn digitale geletterdheid, learning analytics, privacy & beveiliging, xr/vr/ar, adaptieve leeromgevingen, infrastructuur en hardware.

Publicis Groupe heeft in 2025 een organische groei van 5,6 procent gerealiseerd, met een sterke versnelling in het vierde kwartaal tot 5,9 procent. De Franse reclamegigant schrijft het succes toe aan zijn AI-aanpak en verwacht opnieuw beter te presteren dan concurrenten in 2026. De cijfers tonen een contrast met de rest van de reclame-industrie. Waar concurrenten zoeken naar een rendabele inzet lijkt de groep juist te profiteren van de AI-transitie. Ceo Arthur Sadoun is uitgesproken: “Artificial intelligence is geen tegenwind voor Publicis, maar juist een strategische groeimotor.” Het bedrijf sloot 2025 af met een netto-omzet van 14,5 miljard euro en een operationele marge van 18,2 procent. De Fransen investeren komend jaar een miljard euro extra in AI en data-expertise, omdat het ze harde contanten extra oplevert. “We hebben onze organische omzet en operationele winst met twintig procent verhoogd sinds de opkomst van GenAI drie jaar geleden”, aldus Sadoun in een toelichting. Het segment Connected Media, dat 60 procent van de omzet vertegenwoordigt, presteerde het sterkst met hoge enkelcijferige groei. Dit onderdeel profiteert volgens het bedrijf vooral van marktaandeel winst, toenemende vraag naar AI-producten en nieuwe adresseerbare markten. Voor 2026 mikt Publicis op een organische groei tussen 4 en 5 procent. De ronkende woorden van de Franse topman wisten beleggers niet te bekoren. Het aandeel Publicis stond gisteren halverwege de middag op bijna acht procent lager. Beleggers en analisten hadden hogere verkoopcijfers verwacht. Foto: marsupilami92 (cc)

BLOG – Jarenlang werd databescherming in Europa benaderd als een juridisch vraagstuk. Het was een onderwerp voor privacy-officers, juristen en audits. Die benadering wringt.In een wereld van cloud, ai  en complexe digitale ketens is databescherming geen afvinklijstje meer. Het is een keuze die je al bij het ontwerp van systemen maakt. Wie dat nog steeds niet erkent, loopt niet alleen technische risico’s, maar tast ook het vertrouwen in digitale systemen aan.De Europese discussie over een mogelijke ‘reset’ van het databeschermingsmodel gaat daarom niet over verouderde principes. Ze laat zien dat de praktijk achterloopt op de manier waarop moderne it-systemen zijn gebouwd en gebruikt.ParadoxBijna tien jaar na de invoering van de AVG staat Europa voor een ongemakkelijke paradox. Het Europese databeschermingsmodel geldt internationaal als norm, terwijl organisaties tegelijk worstelen met de praktische uitvoerbaarheid. Nieuwe technologieën, met name ai, zijn gebouwd op continue datastromen, grootschalige analyse en hergebruik van informatie. Dat botst met uitgangspunten als zo min mogelijk data verzamelen, data alleen gebruiken waarvoor die bedoeld is en inzichtelijk maken wie waarvoor toegang heeft.De digitale infrastructuur is het zenuwstelsel van de samenlevingDe reflex is voorspelbaar: regels versoepelen om innovatie niet te blokkeren. Die redenering gaat echter voorbij aan de kern. Het probleem zit niet in de uitgangspunten, maar in de manier waarop databescherming wordt toegepast. Vaak gebeurt dat pas achteraf. Als extra maatregel of als schadebeperking. Terwijl de belangrijkste keuzes veel eerder worden gemaakt: in architectuur, governance en infrastructuur.VersplinterdWie digitale systemen ontwerpt, bepaalt in hoge mate hoe data worden verzameld, gedeeld en beschermd. Versplinterde verantwoordelijkheden, ondoorzichtige controle-lagen en achteraf toegevoegde beveiliging vergroten het risico juist. Dat geldt voor commerciële platforms en voor de publieke digitale infrastructuur.Die systeemblik komt nadrukkelijk terug in cybersecurity-strategieën, ook in Nederland. De digitale infrastructuur is niet langer puur ondersteunend, maar het zenuwstelsel van de samenleving. In die context zijn datalekken of privacy-incidenten geen op zichzelf staande technische problemen. Ze ondermijnen het vertrouwen in instituties en veroorzaken maatschappelijke schade.Daarbij verschuift ook de verantwoordelijkheid. Niet de eindgebruiker, maar de partijen die digitale systemen ontwerpen en beheren, hebben de meeste invloed op hoe privacy en veiligheid in de praktijk worden geregeld. Dat betekent dat deze aspecten geen extra laag mogen zijn, maar vanaf het begin onderdeel moeten uitmaken van de technische architectuur.BlootDe opkomst van ai legt deze spanning genadeloos bloot. Ai-systemen vragen om schaal, snelheid en flexibiliteit. Zonder duidelijke architectuurgrenzen vervagen verantwoordelijkheden. Wie heeft toegang tot welke data? Wie kan modellen auditen? En waar liggen de grenzen tussen organisaties, leveranciers en overheden?Zonder duidelijke ontwerpkeuzes ontstaat het risico dat uitzonderingen de norm worden. Tijdelijke oplossingen worden permanent, extra toegang wordt verleend ‘voor het gemak’ en datagebruik schuift steeds verder af van het oorspronkelijke doel. Dat is geen theoretisch risico, het is een structureel patroon dat zichtbaar wordt zodra systemen complexer worden dan individuele organisaties kunnen overzien.VerfijningDe strategische keuze waar Europa voor staat, is geen harde reset, maar doelgerichte verfijning. Dat betekent vasthouden aan de principes en ze afdwingen op het niveau waar ze het meeste effect hebben. Dus niet alleen in beleid en wetgeving, maar juist in de infrastructuur zelf. Dat vraagt om it-architecturen waarin vooraf duidelijk is vastgelegd wie of wat toegang heeft tot welke data, onder welke omstandigheden en met welke controle. Pas dan zijn het innovatie en databescherming daadwerkelijk met elkaar te verenigen, in plaats van ze tegenover elkaar te zetten.Geen remDatabescherming is zeker geen rem op digitale vooruitgang. Het is een voorwaarde voor duurzame digitalisering. Systemen die vanaf het ontwerp rekening houden met privacy, transparantie en controle zijn beter bestand tegen verandering, misbruik en politieke druk.Voor it-beslissers ligt hier een duidelijke keuze. Het gaat niet om de vraag of databescherming belangrijk is, maar waar zij een plek krijgt in het ontwerp van systemen. Wie dat pas achteraf probeert te regelen, loopt onvermijdelijk achter de feiten aan. Wie het vanaf het begin meeneemt, bouwt aan systemen die niet alleen technisch goed functioneren, maar ook maatschappelijk houdbaar zijn.Kevin Cochrane, cmo Vultr

Bij de uitrol van nieuwe features kunnen problemen ontstaan die in testomgevingen uit waren gebleven. Aan dat leed kan Datadog geen eind maken, maar wel aan de beheersbaarheid van dit probleem. Om ontwikkel- en productieomgevingen te voorzien van eenduidige observability, introduceert Datadog nu Feature Flags. Veel feature flagging-tools werken nog geïsoleerd van observability-tooling, merkt Datadog […]

In dit nieuwsoverzicht: Afas ziet omzet groeien, AMS-IX sluit Amerikaanse platforms, Snakeware introduceert ai-zoekmachine, en Oracle kan megaexpansie financieren. Gesloten kantoren op vrijdag remmen omzetgroei bij Afas niet Afas Software zag de omzet over vorig jaar met tien procent groeien tot 356 miljoen euro. Het resultaat voor belastingen bedroeg 166 tegen 155 miljoen in 2024. De omzet per fte daalde van 509.000 naar 505.000 euro. Zo blijkt uit het jaarverslag. De vierdaagse werkweek die Afas in januari 2025 invoerde, blijkt nauwelijks invloed op de omzetontwikkeling te hebben gehad. Vrijdag is een collectieve ontwikkeldag. Afgelopen november besloot Afas om definitief het kantoor elke vrijdag dicht te houden.  Volgende maand praat financieel directeur Arnold Mars de cfo’s van grotere organisaties (200+ medewerkers) bij over het verhaal achter de cijfers. Het bedrijf geeft dan inzicht in hoe Afas stuurt op output in plaats van uren. Ook passeren de kpi’s de revue die grip geven op groei en rendement.  AMS-IX verdwijnt uit de VS Het internetknooppunt AMS-IX trekt zich terug uit de Verenigde Staten. De platforms in de Bay Area en Chicago zullen in maart a.s. sluiten. Op de achtergrond speelt dat AMS-IX als een Amerikaans bedrijf dreigt te worden beschouwd, met het risico onder de Amerikaanse afluisterwetgeving te vallen.  AMS-IX meldt een aanhoudende groei van zijn platform in Amsterdam. Vorig jaar steeg het verkeer met vier procent tot 35,66 EB (exabyte ofwel een miljoen terabyte). Peter van Burgel, ceo van AMS-IX, noemt 2025 opnieuw een opmerkelijk jaar voor het internet. ‘Nu ai-gedreven applicaties breder worden ingezet, neemt de behoefte aan connectiviteit met hoge capaciteit, veiligheid en betrouwbaarheid toe.’  AMS-IX investeert continu in zijn platform om te voldoen aan de veranderende behoeften van de aangesloten klanten. Het Amsterdamse platform registreerde een jaarlijkse groei van 65 procent in het aantal 400G-poorten. Daarbij werden verbindingen met lagere capaciteit vervangen. Zo kon aanzienlijk meer verkeer met minder poorten worden verwerkt. Hierdoor bereikte de totale actieve poortcapaciteit 69,57 Tb/s (terabit per seconde), een stijging van negen procent op jaarbasis.  Snakeware lanceert twee ai-zoekmachines Snakeware introduceert Smart Search en Agentic Search voor retail en digitale platformen. Beide door ai gedreven zoek- en vraagtechnologieën spelen in op de snel veranderende manier waarop mensen online producten en informatie vinden. Traditionele zoekfuncties sluiten minder aan op het huidige zoek- en informatiegedrag. Zo verwachten gebruikers directe antwoorden, relevante suggesties en context. Smart Search richt zich op retailomgevingen en helpt gebruikers sneller het juiste product te vinden, rekening houdend met koopgedrag, seizoen en assortiment. Agentic Search is ontwikkeld voor websites en digitale platformen. Bezoekers kunnen op een natuurlijke manier vragen stellen, waarna ze direct worden geleid naar de juiste informatie, pagina of vervolgstap. Snakeware ontwikkelde zowel de ai-engines als de onderliggende beheeromgevingen in eigen huis. De supermarktketen Dirk van den Broek behoort tot de klanten van het eerste uur. Oracle krijgt megafinanciering voor uitbreiding datacenters rond Oracle denkt dit jaar de volledige financiering te kunnen rondbreien voor de enorme uitbreiding van zijn datacenters. Voor de Oracle Cloud Infrastructure verwacht het bedrijf 45 miljard tot vijftig miljard dollar op te halen. Ongeveer de helft moet via de uitgifte van aandelen binnenkomen. De rest betreft schuldfinanciering. De extra capaciteit is nodig voor klanten als AMD, Meta, Nvidia, OpenAI, TikTok en XAI.

Digital agency Snakeware komt met twee nieuwe zoektechnologieën, gebaseerd op AI, die retailers en digitale platforms moeten helpen inspelen op veranderd zoekgedrag van consumenten. Smart Search en Agentic Search gebruiken kunstmatige intelligentie om klanten sneller naar producten en informatie te leiden dan traditionele zoekfuncties kunnen. Het product Smart Search richt zich specifiek op webshops en houdt rekening met factoren als koopgedrag, seizoen en productassortiment. Agentic Search is bedoeld voor websites en digitale platforms waar bezoekers op natuurlijke wijze vragen kunnen stellen. In plaats van te bladeren door pagina’s met resultaten krijgen gebruikers direct relevante producten, content of vervolgstappen te zien. In beide gevallen gaat het om integraties van nieuwe technologie die het mogelijk maakt om in mensentaal een vraag te stellen en daar een puntig antwoord op te krijgen. De ontwikkeling is een reactie op het feit dat consumenten directe antwoorden verwachten in plaats van lijsten met zoekresultaten. Het Sneeker bedrijf heeft beide systemen volledig in eigen huis ontwikkeld, inclusief de AI-engines en bijbehorende beheeromgevingen. Afhankelijk van de wensen kan de technologie draaien op internationale cloudplatforms of volledig binnen Nederland of Europa worden gehost. Die flexibiliteit speelt in op de groeiende vraag naar datasoevereiniteit en compliance. Op de site van het digitale bureau staat supermarkt Dirk vermeld als een van de eerste gebruikers.

Zeven van de 10 grote Nederlandse reisaanbieders zijn onduidelijk over de voorwaarden en kosten bij het annuleren van een reis. Dit blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. Ze verwijzen tijdens het boeken naar verschillende sets annuleringsvoorwaarden of er ontbreekt essentiële informatie. De Consumentenbond heeft brancheorganisatie ANVR dringend verzocht haar leden aan te sporen tot verbetering. Bij Bolderman, Corendon, Dé VakantieDiscounter, Expedia, KLM Holidays, Sunweb en Transavia Holidays komen de annuleringskosten niet in beeld tijdens het boeken. In plaats daarvan verwijzen ze naar allerlei voorwaarden, bijvoorbeeld van henzelf, van de ANVR en van de uitvoerende reisorganisatie. Dit levert een wirwar aan kleine lettertjes op met vaak tegenstrijdige bepalingen. Voor consumenten is het zo onduidelijk welke voorwaarden gelden. D-Reizen, Prijsvrij en TUI tonen de annuleringskosten wl duidelijk, in de laatste stap van het boekingsproces. De afgelopen jaren oordeelden rechters in verschillende zaken dat consumenten geen annuleringskosten hoefden te betalen, omdat het onduidelijk was welke annuleringsvoorwaarden golden. Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond: ‘Helaas trekken de meeste reisaanbieders zich nog niets aan van deze rechterlijke uitspraken. Werk aan de winkel dus, want annuleringskosten moeten duidelijk in beeld komen tijdens het boeken. Er ligt hier ook een duidelijke taak voor de ANVR. Die moet haar leden tot de orde roepen.’ Als reizigers hun vakantie annuleren, mogen reisaanbieders redelijke annuleringskosten in rekening brengen. Wat redelijk is, hangt vooral af van het moment van annuleren. In de Reisvoorwaarden voor pakketreizen van de ANVR staat een overzicht met annuleringspercentages. Consumenten die tot 4 weken voor vertrek annuleren, betalen maximaal 35% van de reissom. Dat loopt op tot 100% voor consumenten die pas op de dag van vertrek annuleren.

OpenAI is ontevreden over de snelheid van Nvidia’s AI-chips bij specifieke inference-taken en zoekt sinds vorig jaar alternatieven. De focus ligt op chips met meer ingebouwd geheugen voor snellere verwerking, vooral voor softwareontwikkeling. Dat stelt Reuters op basis van bronnen. OpenAI zou met chipstartups Cerebras en Groq gesproken hebben over snellere inference-oplossingen. Inference is het […]

OpenAI brengt een nieuwe desktopapplicatie uit. Hiermee kunnen ontwikkelaars meerdere AI-agents tegelijk aansturen bij softwareontwikkeling. Deze Codex-app is voorlopig beschikbaar voor macOS. Het moet een centrale werkomgeving bieden voor taken die door verschillende agents parallel worden uitgevoerd.  Volgens OpenAI sluit de tool aan op een veranderende manier van werken waarbij ontwikkelaars niet langer één enkele […]

Werknemers zouden zijn uitgesloten van overstap naar concurrenten, wat kan leiden tot lagere lonen en slechtere arbeidsvoorwaarden.