computable

BE Semiconductor Industries (Besi) voelt vooralsnog weinig voor een Amerikaanse overname. De Duivense fabrikant van machines voor de assemblage van chips geeft de voorkeur aan onafhankelijkheid.  Besi reageerde vanmorgen op berichtgeving van persbureau Reuters dat twee vooraanstaande Amerikaanse chipmachine-makers (Applied Materials en Lam Research) azen op het Nederlandse beursgenoteerde techbedrijf. Besi verklaart vast te houden aan de uitvoering van zijn strategie om op eigen benen te groeien. Maar het bedrijf heeft wel de grote Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley in de arm genomen om de aanbiedingen te evalueren. Reuters baseert zich daarbij op bronnen die gelet op het vertrouwelijke karakter van de overnamegesprekken anonimiteit hebben gevraagd. Gevoelige tech Op het vinkentouw zit Applied Materials dat een jaar geleden een belang van 9 procent in Besi nam. Beide bedrijven werken al langer samen op gebied van hybrid bonding, een geavanceerde techniek om chips op moleculair niveau samen te voegen. Ook Lam Research, een andere Amerikaanse chipmachinefabrikant, zou interesse in Besi hebben.  Omdat het om gevoelige technologie gaat, is bij een eventuele overname toetsing aan de Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Wet Vifo) te verwachten. Ook risico’s voor strategische autonomie vallen onder deze wet die overnames kan tegenhouden. Verkoop van Besi aan een Amerikaanse partij staat haaks op het streven naar meer Europese soevereiniteit. Groeipijler Het bedrijf staat er overigens goed voor. Afgelopen februari meldde Besi sterke resultaten, terwijl ook de vooruitzichten gunstig zijn. Hybrid bondingblijft de strategische groeipijler. Besi loopt in deze techniek voorop. Orders van ‘twee leidende geheugenchipmakers en een Aziatische foundry’ voedden de verwachtingen. Ook is sprake van ai-gedreven vraag vanuit datacenters en de edge. Verder kan Besi profiteren van meer investeringen in fotonica.  Een week geleden daalde het aandeel Besi op een bericht dat een grote brancheorganisatie voor de micro-elektronica-industrie (Jedec) de normen voor de dikte van de volgende generatie ai-geheugenchips zou willen versoepelen. Dat zou de acceptatie van hybrid bonding vertragen. Chipfabrikanten zouden dan kunnen uitwijken naar een goedkopere techniek waarbij chips door middel van solderen aan elkaar worden bevestigd.

Sharp brengt nieuwe displayoplossingen voor luchthavens op de markt. Het bedrijf richt zich daarbij op toepassingen voor vluchtinformatieschermen, digital signage en controlecentra. Volgens Sharp sluit de nieuwe apparatuur aan op de groeiende behoefte van luchthavens om informatie sneller te verwerken en flexibeler te tonen. De fabrikant levert al meer dan dertig jaar technologie aan de luchtvaartsector en heeft wereldwijd meer dan 250 installaties draaien. De combinatie van software voor contentbeheer en monitoring met geïntegreerde hardware moet zorgen voor efficiëntere workflows in operationele omgevingen. Ronald Huijbregts, verkoopdirecteur Benelux bij Sharp Display Solutions, zegt dat luchthavens vooral zoeken naar schaalbare systemen die continu beschikbaar zijn. Sharp werkt met een partnernetwerk om de implementatie en integratie van communicatie- en informatieschermen te ondersteunen. Portfolio Het Japanse bedrijf presenteert zijn nieuwste displayoplossingen voor luchthavens tijdens de Passenger Terminal Expo (PTE) 2026 in Londen volgende week. Het portfolio bestaat uit vier productlijnen: • Large surface led-oplossingen: uitzonderlijke helderheid en energie-efficiëntie voor impactvolle content; • Professionele grootformaat lcd-displays: duurzame, 24/7-prestaties voor vluchtinformatieschermen, routebegeleiding en controlecentra; • Raspberry Pi & sdm (smart display module) geïntegreerde computeroplossingen: modulaire, veilige contentdistributie, volledig compatibel met luchthaveninfrastructuren; • Veelzijdige e-paperdisplays: een signage-display met minimale energieverbruik voor statische content zoals routebegeleiding, check-in en gate-informatie. Deze Sharp-oplossingen zijn ontwikkeld om te voldoen aan strenge luchtvaartnormen, waaronder brandveiligheid en elektromagnetische compatibiliteit voor een veilige en betrouwbare werking in veeleisende omgevingen.

In dit nieuwsoverzicht: Bredase school houdt cyberles, 150 miljoen voor Wonderful, Capisoft en The Brink Agency presenteren KAI, 4CEE en Cadran bieden e‑invoicing-koppeling NetSuite en AP uit harde kritiek op wetsvoorstel politie. Breda test ‘Cyberrijbewijs’ om scholieren digitaal weerbaarder te maken Op het Markenhage in Breda hebben brugklassers als eerste leerlingen de les ‘Cyberrijbewijs‘ gevolgd, een pilottraining die jongeren moet wapenen tegen phishing, online-oplichting en digitale verleiding. De interactieve les laat leerlingen via herkenbare praktijksituaties zien hoe cybercriminaliteit werkt en hoe zij kunnen handelen om te voorkomen dat zij slachtoffer worden. Volgens Kees-Jan Stoffelen, teamleider leerjaar 1 van Markenhage, is digitale weerbaarheid een onderwerp dat zowel thuis als op school aandacht verdient. ‘Door bewustwording te creëren en jongeren kritisch te laten nadenken over wat ze online tegenkomen, kun je veel problemen voorkomen. Daarom vinden we het belangrijk dat onze leerlingen hiermee aan de slag gaan. Uiteindelijk zou het mooi zijn als iedere leerling een cyberrijbewijs heeft.’ De training is ontwikkeld door Digiweerbaar, gevestigd in Breda, en communicatiebureau Brainstorm & Concept uit Raamsdonksveer. Wonderful haalt alweer geld op Wonderful heeft 150 miljoen dollar opgehaald in een Serie B‑ronde onder leiding van de bestaande investeerder Insight Partners. Het Israëlische bedrijf wil daarmee zijn ai‑agentplatform uitbreiden en wereldwijd meer lokale implementatieteams inzetten. Wonderful is inmiddels actief in zo’n dertig landen en richt zich op sectoren zoals telecom, financiële dienstverlening, industrie en zorg. Het bedrijf bouwt aan een model‑agnostische architectuur waarmee organisaties meerdere ai‑toepassingen op één gedeelde basis kunnen ontwikkelen. Volgens Wonderful schakelt meer dan 70 procent van de klanten binnen drie maanden over op extra workflows. Het personeelsbestand groeit dit jaar van 350 naar circa 900 medewerkers. Wonderful haalde in 2025 in een Series A-ronde al honderd miljoen dollar op en in eerdere seed-ronde 34 miljoen dollar. Het bedrijf heeft een kantoor in Amsterdam.  Capisoft en The Brink Agency introduceren KAI als centraal ai-cockpit Capisoft en The Brink Agency uit Amsterdam lanceren KAI, een workflowplatform dat tools, kennis en automatisering samenbrengt in één omgeving. Het product is ontwikkeld binnen hun gezamenlijke onderneming AI DataDesk. KAI moet organisaties helpen repetitief werk te verminderen en verspreide tools te vervangen door één centraal systeem. Volgens AI DataDesk fungeert KAI als een persoonlijke assistent die taken automatiseert en inzicht geeft in tijd- en kostenbesparing. Het platform richt zich op organisaties die hun data binnen Europa willen beheren en meer grip willen krijgen op informatie die nu over verschillende systemen is verspreid. 4CEE en Cadran koppelen e‑invoicing direct aan Oracle NetSuite 4CEE, gevestigd in Ede, en Cadran, gevestigd in Hoevelaken, starten een samenwerking om NetSuite‑gebruikers te voorzien van geïntegreerde e‑invoicing via 4CEE Exchange. De koppeling maakt het mogelijk om e‑facturen en statusberichten veilig en compliant te verzenden via Peppol en andere netwerken. Cadran breidt hiermee zijn NetSuite‑portfolio uit en biedt organisaties een route naar digitale factuurverwerking met minder handmatige handelingen en beter inzicht in transacties. De oplossing sluit aan op het Office of the CFO‑aanbod van 4CEE en is per direct beschikbaar voor alle NetSuite‑gebruikers. AP: voorstel voor online gegevensverzameling door politie onvoldoende afgebakend De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) oordeelt dat het wetsvoorstel ‘Wet gegevensvergaring openbare orde’ burgers onvoldoende beschermt tegen brede online monitoring. Het voorstel geeft de politie de mogelijkheid om op grote schaal en geautomatiseerd online informatie te verzamelen over mensen die nergens van worden verdacht, om mogelijke ordeverstoringen te signaleren. Volgens AP‑voorzitter Aleid Wolfsen ontbreken duidelijke grenzen over welke bronnen mogen worden doorzocht, hoe ver mag worden teruggekeken en hoe zoekopdrachten moeten worden beperkt. Daardoor bestaat het risico op ongerichte dataverzameling. De AP waarschuwt dat dit kan leiden tot structurele observatie van groepen zonder concrete aanleiding. Dit wetsvoorstel gaat specifiek over het online inlichtingenwerk van de politie voor de openbare orde, dus niet voor strafbare feiten. Voor inlichtingenwerk via informanten moet de wetgever nog passende wetgeving maken, bleek onlangs uit ander onderzoek van de AP.

DroneShield breidt sterk in Europa uit. In samenwerking met een ervaren en gevestigde Belgische fabrikant wordt binnenkort de productie van counter-dronesystemen gestart. Het Australische deftech-bedrijf meldde dit tijdens een mediabriefing in Amsterdam.  Deze software-gedefinieerde oplossingen waarin veel ai zit verwerkt, moeten drones opsporen en onschadelijk maken. De contractfabrikant zal de volledige turnkey-assemblage en componentenproductie verzorgen, inclusief pcb-assemblage, precisiebewerking, kabel- en draadboomassemblage en de bijbehorende assemblage- en testwerkzaamheden. Het gaat om een niet-exclusieve samenwerking. De naam van de fabrikant is niet bekend gemaakt. DroneShield wil met meerdere Europese bedrijven in zee gaan. Eerder gingen de Australiërs al een partnerschap aan met Amsterdamse Intelic. Dit Nederlandse defensiesoftwarebedrijf richt zich op het vereenvoudigen van de besturing van onbemande systemen, zoals drones. Bruggenhoofd De nieuwe productielijn in België is momenteel de enige van DroneShield buiten Australië. Het bedrijf positioneert zich hiermee beter voor aanbestedingen in de EU, waar steeds meer prioriteit wordt gegeven aan nationale capaciteit, regionale productie en veerkrachtige toeleveringsketens. DroneShield verwacht met deze lokale productie op grote schaal te kunnen leveren met kortere levertijden. In Amsterdam heeft DroneShield een Europees hoofdkantoor voor verkoop en ondersteuning geopend. Tijdens een media-briefing belichtte generaal Christian Badia (inmiddels buiten dienst) het belang van anti-dronesystemen. De oorlog in Oekraïne laat zien dat niet zozeer conventionele wapens maar drones het verloop van de strijd beïnvloeden. Onbemande systemen zijn een belangrijke factor geworden.  Zeer betaalbare techniek Aanvallen is gemakkelijker geworden dan verdedigen. Het onschadelijk maken van drones kost meer moeite, zeker als die in zwermen opereren. De oorlog in Iran laat zien dat de Amerikanen raketten van drie miljoen dollar moeten inzetten om drones van slechts dertigduizend dollar af te weren. Badia sprak van de democratisering van de oorlog. Peperdure F-16-straaljagers worden ingezet om kostbare raketten af te vuren op Shahed-drones; onbemande gevechtsvliegtuigen waarvan Iran er in een maand 1200 kan bijbouwen.  Voormalig generaal Badia waarschuwde voor tegenstanders die getalsmatig bepaald niet in het nadeel zijn. Er is sprake van proliferatie van techniek die zeer betaalbaar is. De Navo moet zich daarop instellen en die realiteit accepteren, aldus de Duitse generaal. De verdediging hiertegen is complexer dan menigeen denkt. Verder zei Badia dat 95 procent van de Amerikaanse defensie-uitgaven in Amerika terechtkomt, terwijl van de EU-defensie-uitgaven maar 20 procent binnen de EU blijft. Als naar het percentage r&d wordt gekeken, is de achterstand van de EU nog groter. Denk Europees! Ook de versnippering binnen de EU en het gebrek aan samenwerking zijn een probleem. Badia was zelf betrokken bij een Europees jachtvliegtuigproject waarbij hij de houding van Frankrijk als ronduit frustrerend moest ervaren. Zonder in details te treden zei hij daar nog steeds de pijn van te voelen. Bekend is dat Frankrijk voor Dassault een leidende en dominante rol opeist. DroneShield’s keuze voor een Europees hoofdkantoor in Nederland is mede ingegeven door het feit dat Nederland volgens Badia ‘echt Europees’ denkt en nationale belangen ondergeschikt blijven. Verder zegt DroneShield zich te onderscheiden met ai-gedreven anti-drone-oplossingen. Al meer dan zes jaar traint het bedrijf ai-modellen waardoor software-updates aan accuratesse winnen, aldus het bedrijf. De command+control software moet zeer simpel en gebruiksvriendelijk zijn omdat de vermoeidheid en frustraties op het slagveld snel kunnen oplopen. De detectie dient up-to-date te zijn want regelmatig komen er nieuwe modellen drones bij. Die van DroneShield kunnen meer dan 150 veel voorkomende drone-modellen herkennen. Elk kwartaal komt er nieuwe firmware, terwijl regelmatig software-updates nodig zijn. Naadloze integratie verbetert de integratie zonder dat hardware hoeft te worden vervangen. Van grote zorg is het minimaliseren van valse alarmen. Want van groot belang is dat de gebruikers hun systemen kunnen blijven vertrouwen.

Cloudinfrastructuur-aanbieder Worldstream introduceert een S3-compatible object-opslagdienst die volledig in Nederland wordt gehost en beheerd. Met deze veelgebruikte standaard voor objectstorage in de cloud, genaamd Worldstream Object Storage, biedt het Nederlandse bedrijf organisaties een alternatief voor opslagdiensten van internationale hyperscalers, met nadruk op datasoevereiniteit, voorspelbare kosten en digitale weerbaarheid.Voor de ontwikkeling van de oplossing werkt Worldstream samen met de Italiaanse storageleverancier Cubbit. Als onderdeel van een strategische samenwerking (lees: het delen van kennis en diensten) integreert Worldstream de software-defined opslagtechnologie DS3 Composer van Cubbit in zijn drie Nederlandse datacenters. Volgens beide partijen is dit de eerste samenwerking van dit type voor Cubbit in Nederland.Minder afhankelijkDe nieuwe opslagdienst speelt in op de groeiende vraag van organisaties naar Europese cloudoplossingen die minder afhankelijk zijn van grote Amerikaanse cloudproviders. Geopolitieke ontwikkelingen, compliance-eisen en zorgen over kostenstructuren van publieke-cloudopslag resulteren in bedrijven die hun cloudstrategie heroverwegen. Tegelijkertijd blijkt volledig on-premises objectopslag kostbaar en complex in beheer.De technologie van Cubbit verdeelt en versleutelt data, waarna deze data over meerdere locaties worden opgeslagen en gerepliceerd. Hierdoor blijven data volgens de aanbieders beter beschermd en beschikbaar, terwijl organisaties makkelijker voldoen aan regelgeving zoals de GDPR en NIS2.Worldstream start met een opslagcapaciteit van één petabyte en wil de infrastructuur de komende jaren verder uitbreiden. De dienst is bedoeld voor toepassingen zoals backups, actieve archivering en content delivery. De gezamenlijke oplossing wordt later deze maand gepresenteerd tijdens CloudFest 2026 in Duitsland.

COLUMN – De Russen luisteren ons af. Dat is geen nieuws natuurlijk, maar de AIVD waarschuwde ons daar afgelopen week nog maar eens voor. Hoe onze veiligheidsdienst daar achter is gekomen? Waarschijnlijk door de Russen af te luisteren. Rusland heeft het nu gemunt op berichtenapps zoals WhatsApp en Signal. Vooral ambtenaren schijnen het doelwit te zijn. De berichtjes van de PVV hoeven ze in ieder geval niet te hacken, want die lagen van de week allemaal al op straat. Dat is het voordeel van populistische partijen, die hoef je niet kapot te maken, dat doen ze zelf wel. Als ze het over een halfje wit hebben, dan halen ze dat niet altijd bij de bakker Het lijkt me als Russische spion geen pretje om al die berichten van ambtenaren na te pluizen. Ik ken iemand bij de politie en die moest ooit eens een grote crimineel afluisteren. Dat was ook geen pretje, want 99 procent van de tijd gingen de gesprekken over allesbehalve criminaliteit. Ze moest urenlang gebabbel tussen de vrouw van die maffioos en haar moeder afluisteren. Het lastige met criminelen is ook nog een keer dat ze in codetaal spreken. Als ze het over een halfje wit hebben, dan halen ze dat niet altijd bij de bakker. Welkom123 Ambtenaren spreken niet in codetaal, die zijn wereldkampioen lekken. En die lekken ook alles in duidelijke taal. De meeste ambtenaren hebben als wachtwoord nog steeds ‘Welkom123’. En ‘Welkom’ uiteraard met een hoofdletter want je moet het de hackers niet te gemakkelijk maken. Misschien is dat de oplossing. Niet beter beveiligen maar alleen nog maar in codetaal spreken. De politiek is er al mee begonnen. Tenminste ik neem aan dat ‘We willen een verhoging van de AOW-leeftijd’ codetaal is voor ‘We willen nieuwe verkiezingen’. We zullen het binnenkort weten. De Russen weten het al. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

MintBlue heeft samen met de Belastingdienst een systeem ontwikkeld dat belastingen direct bij een betaling kan afsplitsen. Dit platform, Tax Splitter, won recent de Innovatieprijs van het ministerie van Financiën. De Belastingdienst komt regelmatig in het nieuws met forse ict-tegenslagen en dubieuze projecten, recent nog de bouw van het nieuwe omzetbelastingsysteem door het Amerikaanse Fast Enterprises. Maar er gaan ook zaken goed. Zo sleepte de Amsterdamse data-softwarebouwer MintBlue begin maart samen met de fiscus tijdens een bijeenkomst in TivoliVredenburg in Utrecht de Innovatieprijs van het ministerie van Financiën in de wacht. Dit systeem, Tax Splitter genaamd, maakt het mogelijk om btw automatisch af te dragen op het moment dat een transactie plaatsvindt, waardoor ondernemers geen btw‑aangifte meer hoeven te doen. Tax Splitter werd de afgelopen twee jaar gebouwd in samenwerking met de Belastingdienst. Bij elke betaling splitst het systeem het btw‑deel automatisch af en boekt dit direct over naar de fiscus. Een factuur fungeert daarmee tegelijkertijd als aangifte en als afdracht. Volgens MintBlue verlaagt dit de administratieve last voor ondernemers en krijgt de Belastingdienst direct inzicht in btw‑stromen. Btw-kloof De Europese Commissie schat de jaarlijkse btw‑kloof binnen de EU op 128 miljard euro. Dit betreft inkomsten die overheden mislopen doordat btw niet wordt afgedragen, verkeerd wordt berekend of door fraude verloren gaat. Nederlandse ondernemers besteden gemiddeld dertig tot veertig uur per jaar aan btw‑administratie. Door het proces te automatiseren moet deze tijdsbesteding dalen tot nul, beogen MintBlue en de Belastingdienst. Tijdens de prijsceremonie werd een werkende demo getoond waarbij bezoekers live konden volgen hoe een betaling werd gesplitst. Volgens MintBlue‑directeur Niels van den Bergh kan belastingheffing grotendeels onzichtbaar worden wanneer gegevens, identiteit en betaling in één technische laag samenkomen. Hij stelt dat het principe niet beperkt blijft tot btw, maar toepasbaar is op elke voorspelbare heffing met een duidelijk tarief. ViDA Samen met de fiscus onderzoekt het bedrijf daarom bredere inzet van de technologie. Onder meer kansspelbelasting, overdrachtsbelasting, accijnzen, toeristenbelasting en grensoverschrijdende btw worden genoemd als mogelijke toepassingen. Bij grensoverschrijdende transacties zou het systeem bijvoorbeeld automatisch het juiste bedrag aan de juiste belastingdienst kunnen toewijzen. De Europese Commissie verplicht vanaf 2028 real‑time rapportage van transactiedata via het programma ViDA (VAT in the Digital Age). Dit is een hervormingspakket van de Europese Unie met als doel één geharmoniseerd EU‑breed systeem dat btw‑rapportage en ‑inning sneller, eenvoudiger en minder fraudegevoelig maakt. Nederland loopt met de ontwikkeling van Tax Splitter vooruit op ViDA. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) heeft het systeem inmiddels opgenomen als casestudy in haar documentatie over belastinginnovatie.

Het stoort de FNV dat ASML weinig aanstalten maakt bij de grote reorganisatie gedwongen ontslagen zoveel mogelijk te voorkomen. In het sociaal plan van de chipproducent ontbreken regelingen die de pijn van de ingrijpende herstructurering kunnen verlichten.Financieel vergaat het ASML uitstekend. Wel kan de bedrijfsorganisatie volgens de directie een stuk efficiënter. In dat licht had FNV-bestuurder Peter Reniers graag gezien dat ASML werknemers een vrijwillige vertrekregeling aanbiedt. Hierbij krijgen medewerkers een individueel aanbod om uit eigen beweging het bedrijf te verlaten met een financiële compensatie.Volgens de vakbeweging zou het ASML ook sieren als het met een plaatsmakersregeling was gekomen; een gerichte vorm van vrijwillige uitstroom waarbij medewerkers ruimte maken voor collega’s die anders boventallig zouden worden. Zo’n regeling wordt vaak ingezet binnen een bepaald functiehuis of afdeling. De werkgever bepaalt welk type functies in aanmerking komen. Zo’n regeling is dan onderdeel van het herplaatsingsproces.Verder wil Reniers weten hoe ASML omgaat met zogenoemde farmout-contracten waarbij uitbesteding als reorganisatie-middel wordt ingezet. Bepaalde taken of afdelingen worden dan overgedragen aan een externe partij. ASML heeft aangegeven dat het hier outsourcing van werkzaamheden op projectbasis betreft. De FNV heeft ASML verzocht om een overzicht van deze constructies te ontvangen, mede omdat dit relevant is in het kader van het beperken van gedwongen ontslagen. Theorie In antwoorden op eerdere vragen van de vakbonden heeft ASML aangegeven dat in theorie elke sector binnen de organisatie geraakt kan worden door de reorganisatie. Dit onderstreept voor de bonden het belang van transparantie over de verdere plannen. ASML heeft tevens een toelichting gegeven op het selectieproces en de aantallen medewerkers die mogelijk worden geraakt door de reorganisatie. De bonden hebben ASML gevraagd om meer detailinformatie en een overzicht van de gehanteerde uitgangspunten.ASML gebruikt in het herplaatsingsproces een systematiek waarbij het bedrijf alleen kijkt naar de (in hun ogen) geschiktheid voor de nieuwe rol. De FNV vreest dat dit tot subjectiviteit leidt en wil een eerlijk proces.De bonden zijn met een flink aantal vragen blijven zitten. Zo is er nog weinig duidelijk over selectiecriteria, de definitie van een passende functie, herplaatsing, salarisgarantie bij een lagere functie, outplacement, scholingsmogelijkheden en beëindigingsvergoedingen. Ook regelingen voor tijdelijke medewerkers, pensioencompensatie, een vertrekstimuleringsregeling en duidelijke bezwaarprocedures ontbreken nog.ASML stelt in een reactie een goed inhoudelijk overleg met de vakbonden te hebben gevoerd waarbij veel vragen zijn beantwoord. In het gesprek is ook een basis gelegd om aanstaande maandag door te spreken over verdere concrete details van het sociaal plan.

Microsoft komt met M365 E7, een volledig nieuwe enterprise‑suite voor het ai-tijdperk. Het gaat om een nieuwe, apart geprijsde bundel met eigen functionaliteiten. Dit kersverse pakket, rond de zomer verwacht, is behalve voor werknemers nadrukkelijk bedoeld voor ai-agents.  E7, Microsofts eerste nieuwe bundel sinds 2015, is ontworpen voor een hybride werkomgeving waarin mensen en ai‑agents naast elkaar opereren. Het is de grootste verandering op gebied van kantoorsoftware-licenties in meer dan tien jaar. LicentieWatch is een rubriek over licenties, tarieven, abonnementen en andere afrekenmodellen voor ict-diensten, hard- en software. Tips, vragen of opmerkingen? Mail ons op redactie@computable.nl. Volgens BeSharp Experts (licentie-advies) is E7 geen reguliere upgrade, maar een signaal dat Microsoft zijn ai‑strategie voor bedrijven opnieuw vormgeeft. Gesproken wordt van een strategische verschuiving in hoe Microsoft binnen bedrijven wil aanbieden en beheren. Als gevolg van ai verandert niet alleen de manier waarop bedrijven werken, maar ook hoe software wordt gebruikt en betaald. Traditionele per-seat-licentiemodellen komen onder druk te staan: een medewerker met ai-agents kan het werk van meerdere collega’s uitvoeren. Dit dwingt zowel saas-leveranciers als enterprise-klanten om hun software-strategie opnieuw te bekijken. Reden om nauwkeurig de implicaties hiervan te bestuderen want die kunnen groot zijn.  Officieel Microsoft heeft de nieuwe suite 365 E7 nog niet officieel aangekondigd, maar alles wijst erop dat binnen drie maanden de prijzen en condities bekend zullen worden. Vaststaat dat digitale collega’s binnenkort niet zomaar meer toegang zullen krijgen tot mail, Teams, OneDrive en andere bedrijfsapplicaties.  Daar komt een prijskaartje aan te hangen. Volgens insiders gaat E7 99 dollar per gebruiker kosten. Verwacht wordt dat deze prijs het instapniveau is. Als het verbruik ook een factor wordt, dreigen organisaties te worden geconfronteerd met variabele en moeilijk voorspelbare kosten. Governance, limieten en inzicht in agent‑activiteit worden daarmee cruciale voorwaarden voordat een contract wordt afgesloten. Naar verluidt wordt E7 een combinatie van Microsoft 365 Copilot, het nieuwe Agent 365‑platform voor beheer en governance van ai‑agents, uitgebreid identity‑ en toegangsbeheer via Microsoft Entra, en geïntegreerde compliance en security via Microsoft Purview en Defender XDR. Ai‑agents krijgen daarmee een eigen identiteit, rechten en beveiligingsprofiel. Voor organisaties betekent dit dat licentiebeheer, governance en compliance aanzienlijk complexer worden dan in traditionele seat‑based modellen. Waar bedrijven tot nu toe per gebruiker een vaste maandprijs betaalden, lijkt E7 een hybride model te introduceren waarin consumptie een centrale rol speelt. Ai‑agents die worden gebouwd via Copilot Studio of Microsoft Foundry verbruiken ai‑credits: elke taak, workflow of trigger kost credits.  Ter vergelijking: Microsoft 365 E5 kost vanaf juli naar verwachting zestig dollar per gebruiker per maand. Met de Copilot‑add‑on van dertig dollar erbovenop kom je op een totaal van negentig. Een E7-prijs van 99 lijkt dan een beperkte verhoging. Bovendien krijg je extra componenten zoals Agent 365 en uitgebreid identity‑beheer.  Forse sprong Voor organisaties die Copilot al wilden invoeren, kan E7 aantrekkelijk zijn als consolidatiepakket. Voor E3‑klanten betekent de overstap echter een forse sprong in zowel functionaliteit als kosten. Belangrijk is dat E7 geen incrementele update is, maar een nieuwe manier waarop Microsoft ai‑functionaliteit wil aanbieden en beheersen. De introductie van E7 vraagt om een andere mindset bij it‑ en inkoopteams. Organisaties moeten niet alleen bepalen welke medewerkers ai‑functionaliteit nodig hebben, maar ook hoe ai‑agents veilig en beheersbaar zijn in te zetten. Identity, compliance en security gelden voortaan voor zowel mensen als digitale medewerkers. Door vooraf governance‑structuren, limieten en rapportageprocessen in te richten, zijn onverwachte kosten en operationele risico’s te voorkomen. Het doorrekenen van scenario’s en het definiëren van consumptiegrenzen wordt daarmee een noodzakelijke stap voordat een E7‑contract wordt ondertekend.  BeSharp ziet de ontwikkelingen rond Microsoft 365 E7 niet op zichzelf staan. Verwacht wordt dat ook andere grote softwareleveranciers hun licentie-aanpak gaan aanpassen in een ai-gestuurde toekomst. Organisaties die vooruitkijken, houden goed bij hoeveel licenties ze echt gebruiken, onderzoeken andere prijsopties en bereiden zich voor op een toekomst waarin je vooral betaalt voor wat software daadwerkelijk oplevert. BeSharp verwacht de opkomst van nieuwe manieren om software te licentiëren. Saas-leveranciers experimenteren met alternatieve prijsmodellen.  Voorbeelden zijn: Premium per-seat pricing: hogere prijs voor ai-augmented gebruikers vanwege hun verhoogde productiviteit. Usage-based pricing: kosten gekoppeld aan daadwerkelijk gebruik, zoals workflows of api-calls. Agent-based licensing: elke ai-agent wordt als afzonderlijke licentie beschouwd. Deze modellen vragen een andere kijk op waarde: software wordt niet langer alleen per gebruiker verkocht, maar afgestemd op de productiviteit en resultaten die ai-agents leveren. Volgens BeSharp wordt niet alle software even hard geraakt. Point-producten zoals enquête- of formulierapplicaties lopen het grootste risico, omdat ai hun functies eenvoudig kan repliceren.  Ook business intelligence- en analytics-tools staan onder druk, omdat ai direct gegevens kan analyseren en inzichten kan genereren zonder aparte software. Documentgeneratie, templates en basis-projectmanagementtools zijn eveneens kwetsbaar voor ai-gebaseerde vervanging. Complexere project-managementsystemen behouden hun waarde omdat ai ze niet volledig kan repliceren. Saas-platforms met diepe data-moats, netwerk-effecten en compliance-vereisten hebben de grootste overlevingskansen.  Systemen van record zoals Salesforce, Workday en ServiceNow blijven belangrijk, omdat ai-agents afhankelijk zijn van gestructureerde data.  Platforms met netwerk-effect zoals LinkedIn of GitHub behouden hun waarde door hun gebruikersconcentratie.  Verticaal georiënteerde saas die voldoet aan specifieke regelgeving of sectorvereisten vormt eveneens een defensieve barrière tegen ai-native alternatieven. Enterprise-adoptie versnelt. Platformen zoals OpenAI’s Frontier laten zien dat ai-agents taken kunnen overnemen die traditioneel meerdere saas-licenties vereisten. Dit heeft grote implicaties voor softwarekosten en licentiebeheer, maar biedt ook kansen om efficiënter te werken.

In dit nieuwsoverzicht: Conclusion Intelligence sleept order Havenbedrijf Rotterdam in de wacht, SAP zet FC Bayern in de erp-cloud, TMA koopt BrainsFirst, Digital Survival Company aan de slag bij Stadlander, en auditors profiteren van digital twins. Havenbedrijf Rotterdam kiest Conclusion Intelligence voor beheer dataplatform Havenbedrijf Rotterdam gaat een meerjarige samenwerking aan met Conclusion Intelligence, gevestigd in Utrecht, voor beheer en doorontwikkeling van het centrale dataplatform, gebaseerd op Databricks- en Microsoft-technologie. De keuze volgt op een aanbesteding waar is gezocht naar een partner die zowel beheer als verdere professionalisering kan verzorgen (contractduur vier jaar, geschatte contractwaarde rond de vijf miljoen euro). Conclusion Intelligence neemt het bestaande platform over, breidt het uit met nieuwe dataproducten en ondersteunt de inzet van ai. Het bedrijf werkt daarbij samen met de interne afdeling I&DT van Havenbedrijf Rotterdam. Het dataplatform speelt een belangrijke rol in de digitaliseringsplannen van het havenorganisatie, dat inzet op betere besluitvorming en ondersteuning van operationele processen. SAP scoort bij FC Bayern met Rise with SAP FC Bayern München heeft zijn on‑premises systemen verhuisd naar de cloud met Rise with SAP. De voetbalclub uit München gebruikt nu SAP Cloud ERP Private als basis voor zijn digitale processen. De omgeving sluit aan op bestaande cloudtoepassingen zoals SuccessFactors, Emarsys en Analytics Cloud. Volgens SAP, gevestigd in Walldorf, helpt de overstap om piekbelasting rond wedstrijddagen beter op te vangen en beheer te centraliseren. FC Bayern verwerkt in het platform miljoenen fan- en ledenrecords en gebruikt dezelfde datalaag voor merchandising en logistiek. De cloudomgeving ondersteunt bovendien Europese privacyregels en toekomstbestendig beheer, aldus SAP TMA neemt BrainsFirst over voor uitbreiding talentsoftware TMA, gevestigd in Utrecht, koopt BrainsFirst, een Amsterdamse aanbieder van cognitieve assessments. Het is de tweede overname van deze maand en volgt op de recente acquisitie van Styr en eerdere aankopen van het Amerikaanse DecisionWise en het Franse Human Mobilityin 2025. Sinds de samenwerking met Main Capital Partners in 2024 breidt TMA zijn portfolio gestaag uit. BrainsFirst (zestien medewerkers) levert game‑based tests waarmee organisaties cognitief potentieel meten. De software wordt gebruikt in sectoren als gezondheidszorg, overheid en sport. Door de combinatie krijgen klanten van TMA toegang tot aanvullende datalagen voor talent- en teamanalyse. Mede-oprichter Ilja Sligte meldt: ‘Neuro-science biedt al jaren een puur, onbevooroordeeld beeld van cognitieve capaciteit. Door ons bij TMA aan te sluiten, kunnen we deze objectieve data koppelen aan rijke gedragsprofielen, met behoud van wetenschappelijke integriteit.’ Stadlander kiest Digital Survival Company voor beheer it‑omgeving Woningcorporatie Stadlander uit Bergen op Zoom gaat een langdurige samenwerking aan met Digital Survival Company (DSC), gevestigd in Nieuwegein (en gesteund door Lexar Partners), voor het beheer en de doorontwikkeling van zijn it‑omgeving. De opdracht omvat Azure‑cloudbeheer, werkplekdiensten, netwerkbeheer en technisch applicatiebeheer. Volgens Stadlander helpt een vaste it‑partner om de omgeving overzichtelijker en veiliger te maken. Digital Survival Company werkt daarbij samen met het interne it‑team. Stadlander beheert ruim 14.000 woningen in West‑Brabant en Zeeland en wil met de nieuwe samenwerking de digitale ondersteuning van medewerkers en huurders verbeteren. DSC sloot eerder in de corporatiemarkt contracten met Woonstad Rotterdam en Vidomes. Digital twin kan auditproces versnellen en verbreden Digital‑twintechnologie kan de kwaliteit van financiële audits verhogen en het werk van auditors veranderen. Dat concludeert de Audit, Innovation & Technology‑afdeling van BDO Accountants & Adviseurs, gevestigd in Eindhoven, en de Itaca‑opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam na onderzoek. Een digital twin is een virtueel model van een fysiek object, proces of systeem dat continu wordt bijgewerkt met actuele data. Hiermee is het mogelijk om werkelijk gedrag na te bootsen, voorspellen en controleren. De technologie wordt ook ingezet in de bouwsector en industrie. Digital twins bieden volgens de onderzoekers de mogelijkheid om ook financiële processen nauwkeuriger te simuleren. Hierdoor kunnen steekproeven worden beperkt en verschuift de aandacht naar risicogebieden. Volgens de onderzoekers vraagt dit om een andere manier van werken, waarbij auditors meer sturen op externe gegevens en eerdere signalering van afwijkingen.

2025 was wereldwijd een recordjaar voor ransomware-activiteiten. Het aantal aanvallen steeg met 50 procent ten opzichte van 2024, tot bijna achtduizend incidenten wereldwijd. ‘De topspelers veranderen, maar de dreiging neemt toe in plaats van af.’ Dat blijkt allemaal uit het Annual Threat Monitor Report van NCC Group, het moederbedrijf van Fox-IT. Vooral in februari en december waren er relatief veel incidenten. Verder laat het onderzoek zien hoe aanvallers hun ransomware-campagnes hebben ontwikkeld tot aanvallen met grote impact die de bedrijfsvoering verstoren en gericht zijn op complexe wereldwijde toeleveringsketens en kritieke industrieën. En bevat deze vaststellingen. 1. Herschikking van cybercriminele landschap De criminele groep Qilin kwam uit het onderzoek naar voren als meest actieve ransomware-groep in 2025, met 1.022 aanvallen (13 procent). De groep was onder andere verantwoordelijk voor de aanval op de Japanse biergigant Asahi.Akira volgde met 755 aanvallen en CL0P met 517 aanvallen. Opvallend was de val van LockBit 3.0, voorheen de meest actieve groep, die uit de top 10 is gevallen na aanhoudende internationale acties door politie en justitie. 2. Size doesn’t matter Ai-gestuurde tools, automatiseringsframeworks en gestandaardiseerde ransomwarekits hebben de drempels verlaagd, waardoor ook kleinere of minder technisch geavanceerde cybercriminelen hun activiteiten sneller kunnen opschalen.De groep Scattered Spider, gelinkt aan spraakmakende aanvallen in het VK en de VS waaronder die op M&S, behoorde qua omvang niet tot de top tien, maar toonde aan dat een klein aantal strategisch uitgevoerde aanvallen onevenredig grote economische en reputatieschade kan veroorzaken. 3. Industriële sector zwaarst getroffen De industriële sector werd in 2025 het vaakst slachtoffer van aanvallen. 2.190 aanvallen richtten zich op de industrie, een stijging van 54 procent ten opzichte van 2024. Aanvallen op grote fabrikanten en logistieke dienstverleners leidden ertoe dat operaties dagen of zelfs weken moesten worden stilgelegd. Ook de retailsector werd hard getroffen. Cybercriminelen richten zich namelijk steeds vaker op organisaties waar operationele downtime direct leidt tot financiële druk, waardoor slachtoffers eerder geneigd zijn in te gaan op onderhandelingen over losgeld. 4. Noord-Amerika blijft koploper Door de concentratie van grote ondernemingen en kritieke infrastructuur blijft Noord-Amerika een belangrijk doelwit voor ransomware-aanvallers. De meeste aanvallen vonden plaats op organisaties in Noord-Amerika (56 procent).Europa eindigde op de tweede plaats met 22 procent van de geregistreerde aanvallen, gevolgd door Azië met 12 procent. 5. Bekende technieken, nieuwe schaal Veel van de grote incidenten die werden waargenomen, waren gebaseerd op technieken die al jaren bestaan: diefstal van inloggegevens, social engineering en misbruik van toegangsgegevens. ‘Het verschil zat hem niet alleen in innovatie, maar ook in de omvang van de schade die deze bekende technieken nu konden aanrichten in complexe, onderling verbonden organisaties’, zegt Matt Hull, vp of cyber intelligence and response bij NCC Group.Al is er ook wel weerwerk. In 2025 voerden politie en justitie over de hele wereld hun inspanningen tegen ransomware en cybercriminaliteit op. Groepen zoals Scattered Spider werden tijdelijk ontwricht toen autoriteiten honderden servers en domeinen ontmantelden en internationale arrestatiebevelen uitvaardigden.  Toch is de tendens duidelijk. ‘Met 7.874 ransomware-incidenten wereldwijd in één jaar zijn grote verstoringen ‘normaal’ aan het worden, benadrukt Hull. ‘De topspelers kunnen veranderen, maar de dreiging neemt toe in plaats van af.’

Miyagami winkelt in Vietnam, Unit4 ERPx ingevoerd bij Cordaid door Axians, AP uit kritiek op Tooi, bijna één miljoen voor PocketCFO en nieuw hoofdkantoor Strike Group. Miyagami lijft Vietnamese ontwikkelaar Xenia Tech in Het in Amsterdam gevestigde technologiebedrijf Miyagami neemt het Vietnamese softwarebedrijf Xenia Tech over voor vier miljoen euro. Met de transactie ontstaat de Miyagami Group, waarin strategie en productontwikkeling vanuit Nederland worden gecombineerd met ontwikkelteams in Da Nang en Ho Chi Minh City. Door de overname krijgt Miyagami de beschikking over 45 software‑engineers. Volgens medeoprichter Dale Wesdorp biedt volledige regie op ontwerp en uitvoering meer stabiliteit en leveringszekerheid. De nieuwe groep richt zich op organisaties die complete productteams zoeken en werkt aan verdere groei, onder meer via certificeringen als ISO 42001, SOC 2 en Hipaa (Health Insurance Portability and Accountability Act). Miyagami is gespecialiseerd in digitale productontwikkeling, strategie en software-engineering. Axians rondt implementatie Unit4 ERPx bij Cordaid af Cordaid, gevestigd in Den Haag, is eind januari overgestapt op Unit4 ERPx. De implementatie werd uitgevoerd door Axians, dat in 2024 werd geselecteerd als leverancier. De software vervangt Microsoft Dynamics AX en AllSolutions en ondersteunt de project-, inkoop- en financiële administratie van het hoofdkantoor en zestien landen waar de hulporganisatie actief is. Volgens Cordaid verbetert ERPx de transparantie richting donoren en maakt het uniforme processen mogelijk. Axians baseerde de inrichting op het ERPx Non-profit Model. De implementatie verliep volgens beide partijen zonder escalaties en binnen planning. ERPx vormt voortaan het centrale systeem voor Cordaid’s financiële en operationele processen. AP: Wettelijke basis ontbreekt voor dataverzameling door politie-eenheid Tooi De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) concludeert dat het Team Openbare Orde Inlichtingen (Tooi) van de politie persoonsgegevens verzamelt zonder toereikende wettelijke grondslag. Dat staat in een vertrouwelijk rapport dat de AP ter inzage legt bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer. De AP onderzocht hoe het Tooi informatie verzamelt voor de handhaving van de openbare orde en welke gegevens daarbij worden verwerkt. Volgens de AP leidt het ontbreken van een specifieke wettelijke basis ertoe dat het team soms een compleet beeld vormt van iemands privéleven, waaronder gegevens over relaties en gezondheid. Ook is onduidelijk onder welke burgemeester het Tooi opereert, waardoor toezicht en democratische controle tekortschieten. De AP roept de Tweede Kamer op tot een politiek debat over de toekomst van het Tooi. Als er geen breed draagvlak blijkt, moeten bepaalde werkzaamheden stoppen; anders is nieuwe wetgeving nodig om de grondrechten van betrokkenen te waarborgen. PocketCFO haalt bijna miljoen euro op voor uitbreiding AI‑platform accountants PocketCFO, een in Utrecht gevestigd fintechbedrijf, heeft een kleine één miljoen euro opgehaald om zijn ai‑gestuurde software voor accountants en het mkb verder te ontwikkelen. De investering komt van ROM Utrecht Region, Rabobank en een groep angel-investeerders. De startup, opgericht in 2024, richt zich op het verkleinen van de kloof tussen de vraag naar financieel advies en de beperkte capaciteit in de accountantssector. Het platform verwerkt en analyseert financiële gegevens continu via koppelingen met ruim drieduizend databronnen. Hierdoor zijn transacties, documenten en prognoses vrijwel direct beschikbaar zonder veel handmatig werk. De software wordt getest door zeven accountantskantoren en honderden mkb’ers. PocketCFO stelt dat accountants hierdoor minder tijd kwijt zijn aan operationele taken en zich meer kunnen richten op advies aan klanten. Het bedrijf wil de Nederlandse markt verder uitbreiden en onderzoekt mogelijkheden voor groei in andere landen. Strike Group brengt alle datadiensten samen in nieuw hoofdkantoor Utrecht Strike Group, gevestigd in Utrecht, heeft een nieuw hoofdkantoor geopend aan de Zonnebaan. Alle dochterbedrijven – CDDN, EDM, Hummingbird Data Group, GeoInsights en GuestWave – werken voortaan vanuit één locatie. De organisatie wil hiermee samenwerking tussen de verschillende teams verbeteren en processen vereenvoudigen. Het nieuwe kantoor biedt daarnaast ruimte voor verdere uitbreiding binnen de buy‑and‑buildstrategie, waarbij de groep één tot twee overnames per jaar nastreeft. Volgens Strike ondersteunt de groep klanten wereldwijd bij persoonsvalidatie, onboarding en datakwaliteit. Door de verhuizing verdwijnen eerdere verspreide locaties in Utrecht, Nieuwegein en Nieuw‑Vennep.

Interview | Marcel van Kooten waarschuwt voor totale afhankelijkheid van VS‑software Digitale autonomie en de Belastingdienst: op 10 en 19 maart bespreekt de Tweede Kamer de outsourcing van de software voor omzetbelasting. Marcel van Kooten startte de inmiddels landelijk gevoerde discussie in Computable. We kijken met hem vooruit. ‘Kijk naar hoe Donald Trump de regering van Spanje onder druk zet, dan weet je één ding: dit uitbestedingsproject moet coûte que coûte stoppen.’ Ict-expert Marcel van Kooten, gespecialiseerd in advies over sourcing en strategie voor onder meer de rijksoverheid (waaronder de Belastingdienst), maakte voor Computable een reconstructie op basis van openbare bronnen over de uitbesteding van applicatiediensten voor de omzetbelasting door de Staat. In maart vorig jaar ging deze opdracht naar het Amerikaanse Fast Enterprises, volgens Van Kooten een keuze die op gespannen voet staat met het Europese streven naar digitale autonomie. Zijn artikel werd opgepikt door landelijke media, zorgde voor ophef in politiek Den Haag en leidde tot Kamervragen. Op 10 en 19 maart bespreekt de Tweede Kamer deze outsourcing van de software voor omzetbelasting. Kamerleden willen weten of er nog mogelijkheden zijn om van Fast Enterprises af te komen. Met Van Kooten nemen we alvast de hete hangijzers door.   Wat was de aanleiding om, op persoonlijke titel, een reconstructie van deze aanbesteding voor on-premises applicatiediensten voor de omzetbelasting (OB) te maken? ‘Een analist van de New York Times zei eens: je moet niet van een mug een olifant maken, maar als je een olifant ziet vliegen moet je het wel even melden. Deze uitbesteding is onbestaanbaar. De kern van het Europese project – de EU – is het afzien van agressie tussen staten, én rule of law. Deze waarden en de instituties die ze borgen worden bedreigd door de Verenigde Staten, en door onze afhankelijkheid van dat land. Het afschaffen van Amerikaanse ­technologie is inmiddels zoveel als een morele plicht. Voor het OB-systeem dient er alsnog een afweging te komen. Alle partijen, die hierbij een rol hebben gespeeld of hadden moeten spelen, dienen zich af te vragen hoe we betere beslissingen kunnen maken. Uiteindelijk moet dit leiden tot een betere regie met alle actoren zoals NCTV, CIO-Rijk, Rijksinkoop, SLM-Rijk en de ministeries en uitvoeringsorganisaties.’ Je artikel zorgde voor de nodige ophef én voor Tweede-Kamervragen? Wat vind je van de soms felle reacties. ‘De reacties zijn zoals verwacht. De emotie moet er af, bij voor- en tegenstanders.’ Staatssecretaris Eelco Eerenberg zei vrijdag 27 februari na de ministerraad: de servers staan in het datacenter van de Belastingdienst in Apeldoorn en het systeem wordt beheerd door mensen die daar werken. Hoe is dan de rolverdeling zoals bijvoorbeeld de controle voor Belastingdienst-medewerkers geregeld? Wie is bijvoorbeeld de superadmin in dit systeem? ‘Ik wil met nadruk wegblijven van een technisch debat. Ik zie een afleidingsmanoeuvre ontstaan in de vorm van een vage technische discussie over wie er nu op welke plek in de wereld op welke computer op welke knop drukt. Liefst totdat niemand er meer wat van snapt. Waar het om gaat is of er een totale afhankelijkheid is ontstaan. En het leveringsmodel creëert een totale  afhankelijkheid want als ‘Centennial Colorado’, waar Fast Enterprises zetelt, als eigenaar en kennismonopolist van het closed-source-systeem geen ondersteuning meer verleent voor bijvoorbeeld incident response, bug fixes, beheer en onderhoud, en systeemupdates bij aanpassing van wetgeving die ongetwijfeld nodig gaan zijn, dan stopt het in Apeldoorn gewoon.’ Hoe groot zijn de risico’s van afhankelijkheid van een bedrijf uit de VS nu echt? ‘Groot, we weten inmiddels dat conflicten escaleren naar het niveau van handel en commercie. Tijdens het Groenland-incident zetten nota bene Frankrijk en Duitsland de Europese Trade Bazooka op de agenda. Afgelopen week dreigde de Amerikaanse president Trump nog tot opschorting van alle handel en commerciële transacties met Spanje nadat dit land een beroep deed op het internationaal recht in de kwestie Iran. In een reactie zegt de Spaanse regering dat de VS de autonomie van private ondernemingen moet respecteren en dat ze over de noodzakelijke middelen beschikt om de impact te beperken en toeleveringskanalen te diversifiëren. Voor de Nederlandse btw-heffing geldt dat laatste straks niet meer als we hiermee doorgaan. De VS is een hooligan state, agressief en onvoorspelbaar. Even dachten sommigen: ‘TACO’ – Trump Always Chickens Out. Je hoeft de krant maar te pakken om te zien dat dat niet klopt. De VS en daarmee de wereld zijn inmiddels nooit meer dan één Amerikaanse verkiezing verwijderd van nieuwe chaos. Daarbij moeten we ons realiseren dat Trump niet de start maar een product van een ontwikkeling is die al zo’n vijfentwintig jaar gaande is.’ “Een klein onderzoek door een onafhankelijke partij zal uitwijzen hoe het project simpel en verantwoord kan worden gestopt” Het ministerie van Financiën stelt dat het proces te ver in de aanbesteding en uitvoering zit om nog terug te draaien. Zijn er in dat verband voorbeelden te noemen van systemen die ge- of ontkoppeld moeten worden? ‘Onzin. Barbara Kathmann, Tweede Kamerlid van GroenLinks-PvdA, heeft al bij de Belastingdienst uitgezocht dat er niks onomkeerbaars aan de hand is. Het lijkt me evident dat de huidige systemen en de kennis daarvan er nog gewoon zijn. Er is nergens overtuigend onderbouwd dat de systemen, die nu nog in gebruik zijn, op omvallen staan en de reden daarvoor is simpel: dat valt niet te onderbouwen. De aanbestedingsdocumentatie spreekt van twintig-vijfentwintig koppelingen met systemen, het McKinsey rapport noemt als voorbeelden Inning en Interactie. Een klein onderzoek door een onafhankelijke partij zal uitwijzen hoe het project simpel en verantwoord kan worden gestopt.’ Denemarken en Servië zijn sinds kort ook klant van Fast Enterprises… ‘Servië zit ideologisch in de hoek van de VS en heeft wat dat betreft waarschijnlijk minder zorgen. Denemarken scoort net als wij een eigen doelpunt. We zitten in Europa duidelijk in een overgangsfase. Premier Rob Jetten wil een meer leidende rol in Europa spelen. Hier is een kans om een statement te maken.’ Wat moet het ministerie van Financiën doen? ‘Je ziet nu dat er actie wordt ondernomen door de Kamer. Gezien de tekst van het regeerakkoord over digitale autonomie had ik wel verwacht dat de regering dat zelf zou doen en met een plan zou komen. Men dient een goede advocaat opdracht te geven om het contract af te kopen. Daarnaast moet de Belastingdienst de nieuwbouw van het OB-systeem zelf ter hand nemen. Dat kan prima. Recentelijk zijn er de Europese btw-regelingen e-commerce en de KOR – Kleineondernemingsregeling – met zelfgebouwde software geïmplementeerd. Dus, start een intern project met om te beginnen twee fantastische it-software-architecten en drie van haar top-business-consultants en geef die de vrije hand. En het Adviescollege ICT – AcICT – moet er bovenop zitten, enerzijds om deze mensen te beschermen, anderzijds om te zorgen dat het niet al te wild wordt.’ Zo moeilijk hoeft dit toch ook niet te zijn: bij zo’n aanbesteding is er toch altijd een boeteclausule/afkoopsom? ‘Het contract is bij mijn weten niet gepubliceerd, ik weet niet wat daar in staat, maar er zal ongetwijfeld een compensatie voor de leverancier moeten komen. Noem het leergeld. Maar nogmaals: dat is iets voor juristen, en op de totale it-begroting van de Belastingdienst gaat het om weinig geld. Al is het zuur voor de belastingbetaler.’ En wat zijn de gevolgen als dit gebeurt voor andere aanbestedingen? Versterkt zo’n intrekking niet het beeld van de ‘onbetrouwbare overheid’? ‘Er zijn geen directe gevolgen voor andere aanbestedingen. Het zou goed zijn als het Rijk met kaders komt zodat de markt weet waar ze aan toe is. Denk aan do’s & don’ts, rode lijnen, modelcontracten met exit-condities, e.d.’ “Maar organisaties verschuilen zich achter deze regel. Ten onrechte” Heb je een idee van hoe vaak dit bij ict-aanbestedingen speelt? Is er iets in te bouwen om Amerikaanse partijen tegen te houden?  ‘Door de alomtegenwoordigheid van VS-technologie is dit een wijdverbreid probleem. Partijen categorisch weren op basis van land van herkomst kan bij sancties, zoals nu voor de Russische Federatie. Categorisch tegenhouden van bedrijven uit de VS kan nu nog niet. Maar organisaties verschuilen zich achter deze regel. Ten onrechte. Je kunt voorwaarden stellen in de vorm van bijvoorbeeld garanties rond bescherming van data. In oktober vorig jaar publiceerde de Europese Commissie een Cloud Sovereigny Framework: als leveranciers niet compliant zijn kunnen ze worden afgewezen. Dat is geen nieuwe regelgeving maar meer een handreiking op basis van regelgeving die ook al gold bij de aanbesteding door het ministerie, en deels ook bruikbaar is voor on-premises-implementaties, zoals het OB-systeem van de Belastingdienst. Bovendien gaan de ontwikkelingen nu snel op dit vlak. Zo was er recent het nieuws dat de Europese Commissie een wetsvoorstel indient voor een Industrial Accelerator Act waarmee bedrijven uit Europa categorisch voorrang kunnen krijgen op bedrijven uit de VS via een ‘made in EU‘-regeling. Dat geldt nog niet voor ict, maar het is een begin.’ Is er nog een speciale rol voor de politiek bij het OB-project van de Belastingdienst? Marcel van Kooten ‘Er komt veel regelgeving op de Belastingdienst af in het kader van de Europese interne markt en dat is ontzettend belangrijk voor een sterk Europa en heeft prioriteit. Deze regelgeving moet in haar systemen worden verwerkt, De term ‘beleidsluwte’ voor nieuwe Nederlandse regelgeving om de dienst te ontzien qua druk op ict-vernieuwing heeft de connotatie van iets tijdelijks. In het AD van 5 maart spreekt de staatssecretaris wederom over de ‘brede wensen rond de btw’. Enerzijds denk je dan: daar gaan we weer. De Nederlandse belastingwetgeving behoort al tot de meest complexe ter wereld. Anderzijds: je kan het misschien ook zien als een opening naar de Kamer in het geopolitieke dossier. Misschien moet men eens denken aan een klimaatverandering om in de sfeer van die metafoor te blijven. Iets permanents zeg maar, waardoor de Kamer terughoudend blijft met nieuwe regelgeving. Alle initiatieven bij elkaar, de Belastingdienst moet het wel allemaal kunnen behappen. Dat vergt een zorgvuldige afweging als onderdeel van een gezamenlijk plan.’

8 maart – Internationale Vrouwendag Het percentage vrouwelijke respondenten in de it dat een kind heeft ligt beduidend lager dan het percentage van hun mannelijke collega’s. Vrouwen met een kindwens kiezen er regelmatig voor de harde ict-sector te verlaten en te gaan werken in een sector waar ook it-banen zijn, maar arbeidsvoorwaarden beter geregeld zijn. Dat is een van de bevindingen van het ‘Salarisonderzoek in de ICT 2025’ dat FNV ICT heeft gecoördineerd. ‘Vrouwen met een kindwens stappen dan over naar de zorg, overheid of financiën. Allemaal sectoren met cao’s en transparantere arbeidsvoorwaarden’, licht FNV-bestuurder Ger Klinkenberg toe. Het onderzoek laat een duidelijke genderkloof zien, stelt Klinkenberg. Vrouwen verdienen gemiddeld 17 procent minder per uur dan mannen en scoren in vrijwel alle leeftijds- en opleidingscategorieën lager. Op hbo-niveau zelfs slechts 73 procent van wat hun mannelijke collega’s verdienen. Achterblijven Vandaag, 8 maart, staat de wereld stil bij Internationale Vrouwendag; een dag die in het teken staat van gelijkheid, empowerment en vooruitgang voor vrouwen. Het thema van dit jaar ‘Give to Gain’, benadrukt een krachtige en actuele boodschap: door te investeren in vrouwen, ruimte te geven aan talent en actief bij te dragen aan inclusie, wint de hele samenleving. Binnen de technologiesector is deze boodschap relevanter dan ooit. Terwijl technologie een steeds grotere rol speelt in het dagelijks leven, blijft de vertegenwoordiging van vrouwen in tech achter. Volgens Dagmar Lens, Algemeen Directeur bij NLdigital, is dat niet alleen een gemiste kans maar ook een risico voor de toekomst van de sector: ‘We hebben iedereen nodig. Diversiteit is geen bijzaak, maar een bron van innovatie en een noodzakelijke succesfactor. Als we vrouwen laten uitstromen, verliezen we niet alleen talent, maar ook perspectieven die onmisbaar zijn voor digitale vooruitgang.’ Onbetaalde zorgtaken Anna Collard, senior vice president content strategy and ciso advisor bij KnowBe4, vindt dat ‘we eerlijk moeten kijken naar waarom zoveel vrouwen de techsector halverwege hun carrière verlaten. Vrouwen gaan weg, niet omdat ze het werk niet aankunnen, maar vaak omdat de verwachtingen rondom werk en zorg in de praktijk moeilijk te combineren zijn. In veel samenlevingen nemen vrouwen nog altijd het grootste deel van onbetaalde zorgtaken op zich. Wanneer leiderschapsrollen lange kantooruren of voortdurende beschikbaarheid verwachten, ontstaat er een structurele spanning die talent uit de sector kan duwen. Een cultuurverandering die deze realiteit erkent, is daarom essentieel.’ Lens stelt dat zij in haar rol binnen NLdigital daar concreet aan wil bijdragen. ‘Ik betrek vrouwen nadrukkelijk bij ons bestuur, werkgroepen en programma’s en zorg dat vrouwelijke experts zichtbaar zijn op podia en in panels. Ook moedig ik partners en leden aan om hetzelfde te doen en ga ik actief het gesprek aan over inclusieve omgangsvormen en eerlijke doorgroeikansen. Rolmodellen Om de volgende generatie vrouwen vooruit te helpen is zichtbaarheid inderdaad essentieel en zijn er sterke rolmodellen nodig’, benadrukt Cindy Wubben, chief information security officr (ciso) bij softwareconcern Visma. ‘Door als vrouw in tech je plek in te nemen en je verhaal te vertellen, laat je andere vrouwen en meisjes zien dat een carrière in deze sector óók voor hen mogelijk is. Daarbij is het belangrijk om te benadrukken dat er in de techsector uiteenlopende functies zijn waar je verschillende competenties voor nodig hebt. Er is dus altijd wel een functie die bij je past.’ Wubben was recent betrokken geweest bij een Women in Tech-rondetafelgesprek. ‘Met deze groep vrouwen hebben we besloten om regelmatig samen te komen om te onderzoeken hoe wij concreet kunnen bijdragen aan het zorgen dat er meer vrouwen aan de slag gaan in de ict.’