computable

De online kledingwinkel About You voegt zich in de rij van webshops die dupe zijn geworden van het datalek bij CEVA Logistics. Op grote schaal zijn tussen 29 juli en 1 augustus verzendgegevens ontvreemd bij deze logistieke reus die in 170 landen actief is en meer dan 170.000 medewerkers telt. De Duitse modewebshop About You, die deel uitmaakt van Zalando, heeft bepaalde activiteiten uit het getroffen distributiecentrum verplaatst naar andere locaties. Bol.com, Bijenkorf, voetbalclub Ajax, ING, Ace & Tate en Steam behoorden tot het dozijn bedrijven die eerder hun klanten waarschuwden voor het datalek. Een aantal van hen kampt met leveringsproblemen of haalde een streep door bestellingen.Opvallend is hoe lang het onderzoek naar de oorzaak van het cyberincident duurt. Onder meer wordt gekeken of CEVA zijn beveiliging op orde had. Begin november 2025 kreeg CEVA ook een aanval te verduren waarbij data in verkeerde handen zijn beland. Hackers beweerden toen over de complete database van CEVA te beschikken. Het gaat nu om meerdere distributiecentra die CEVA voor Europese klanten beheert. Cybercriminelen bleken toegang te hebben gekregen tot systemen en gegevens van CEVA als warehousing partner. Data van klanten die vanuit een beheerd distributiecentrum worden verwerkt voor bestellingen en de bezorging, zijn daarbij mogelijk bekeken of gekopieerd. Zeker acht, veelal zeer omvangrijke, magazijnen zijn getroffen. CEVA geeft nauwelijks informatie over de omvang en oorzaak van het incident waarvan de gevolgen al meer dan twee weken merkbaar zijn. Vragen hierover staan nog open. Bol heeft op 1 augustus uit voorzorg de gegevensuitwisseling met CEVA direct stopgezet. Deze wordt pas hervat wanneer is vastgesteld dat dit veilig kan gebeuren. Ook is melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Ceva noemt zichzelf een groep vernieuwers, samenwerkers en probleemoplossers. Veel it-systemen zijn zelf ontwikkeld.Meer te weten komen over crisismanagement bij cyberaanvallen? Kom naar Cybersec Netherlands (9+10 september, Jaarbeurs Utrecht)!👉🏼 Registreer nu gratis …

De Benelux-techmarkt bleef in het tweede kwartaal van 2026 stabiel. Met 143 geregistreerde transacties lag het aantal deals vrijwel gelijk aan het voorgaande kwartaal. Toch gaat achter die stabiliteit een fundamentele verschuiving schuil. Add-on-overnames zijn uitgegroeid tot de dominante dealvorm, private-equitypartijen stellen exits uit en België ontwikkelt zich tot de meest dynamische markt van de regio. Dat blijkt uit het overzicht van deals dat financieel adviesbureau CFI met Computable samenstelde.‘Het aantal deals stortte niet in, maar de markt ziet er fundamenteel anders uit dan een jaar geleden’, zegt Randy de Visser, director binnen het Benelux Technology-team van CFI. ‘Kopers bleven actief, maar investeren vooral in bestaande platformen. De grote verandering zit aan de verkoopkant van de markt.’Add-ons voeren de boventoonDe belangrijkste ontwikkeling van het tweede kwartaal is de verdere opmars van add-on-overnames. Van de 143 geregistreerde transacties (zie de te downloaden overzichten onderaan het artikel) waren er 68 bedoeld om bestaande portefeuillebedrijven uit te bouwen. Daarmee vertegenwoordigen add-ons bijna de helft van alle deals in de Benelux, het hoogste aandeel in drie kwartalen.Dat laat volgens De Visser zien dat investeerders nog altijd bereid zijn kapitaal in te zetten, maar vooral binnen bedrijven die zij al kennen. ‘Veel investeerders kiezen ervoor om bestaande deelnemingen sterker te maken in plaats van nieuwe platformen op te zetten. Dat voelt in de huidige markt simpelweg beter beheersbaar.’Voorbeelden zijn er in Nederland volop. Main Capital bouwde verder aan zijn softwareportfolio, terwijl partijen als Your.Cloud, Smizer, Odin Groep (voor Previder) en Total Specific Solutions onverminderd actief bleven met vervolgovernames.De aantrekkingskracht van add-ons is eenvoudig te verklaren. Dergelijke transacties kunnen vaak worden gefinancierd vanuit bestaande platformbedrijven en zijn eenvoudiger te rechtvaardigen dankzij schaalvoordelen, kostenbesparingen en uitbreiding van expertise of klantenbestanden. Daardoor zijn ze minder gevoelig voor discussies over waarderingen dan volledig nieuwe investeringen.Private equity koopt wel, maar verkoopt nauwelijksWaar de koopzijde relatief actief bleef, liet de verkoopkant een heel ander beeld zien. Het aantal secondary buy-outs, waarbij een investeerder een bedrijf verkoopt aan een andere investeerder, zakte naar slechts één transactie in het hele kwartaal. Daarmee viel een belangrijke exitroute vrijwel stil.Volgens De Visser ligt de verklaring vooral bij de veranderde financieringsmarkt. De renteverhoging van de ECB naar 2,25 procent afgelopen juni zorgde ervoor dat kopers en verkopers anders tegen waarderingen aankijken. Veel transacties worden daardoor niet afgeblazen, maar uitgesteld. ‘Zowel kopers als verkopers kijken naar een markt die in korte tijd is veranderd. Daardoor ontstaat discussie over prijs.’Die terughoudendheid is ook zichtbaar in de cijfers rond private-equityverkopers. Hun aandeel daalde fors ten opzichte van een jaar eerder. Tegelijkertijd bleven ondernemers en oprichters verantwoordelijk voor het overgrote deel van de verkopen. Bij vier van de vijf transacties waren de betrokken bedrijven nog grotendeels in handen van hun oprichters.Opmerkelijk genoeg is er geen sprake van een gebrek aan geld. Integendeel. In het tweede kwartaal sloten Main Capital en Waterland nieuwe fondsen van ieder vier miljard euro, terwijl Main Foundation III nog eens 1,25 miljard euro ophaalde. Kapitaal is volop beschikbaar, maar investeerders wachten nog op gunstiger omstandigheden om echt te kopen.België verrast met sterke groeiDe opvallendste geografische ontwikkeling speelt zich af in België. Jarenlang werd de Benelux-overnamemarkt gedomineerd door Nederland, maar in 2026 laat België de sterkste groei zien.Belgische bedrijven waren in het tweede kwartaal van 2026 doelwit bij 33 transacties, tegenover 21 een jaar eerder. Ook Belgische kopers werden aanzienlijk actiever. Het aantal transacties tussen twee Belgische partijen bereikte zelfs het hoogste niveau van de afgelopen jaren.De investering van Apheon in software- en managed-servicesbedrijf Easi springt daarbij in het oog. Ook de combinatie van Dynamate met Van Roey ICT Group vormde een belangrijke consolidatieslag binnen de Belgische it-sector. Dat blijkt onder meer uit deals zoals de overname van 3Point door Cegeka, van AXS Guard door Approach Cyber en van het Amerikaanse Root.io door Aikido Security. ‘België was jarenlang de stille helft van het Benelux-verhaal’, zegt De Visser. ‘Maar Belgische softwarebedrijven en it-dienstverleners hebben inmiddels voldoende schaal bereikt om zelf actief te consolideren. Dat zien we nu terug in de cijfers.’Volgens hem gaat het inmiddels om meer dan een tijdelijke opleving. Al drie kwartalen op rij neemt de activiteit toe, zowel aan de koop- als aan de verkoopzijde. Dat wijst op een structurele versterking van het Belgische technologielandschap.Nederland blijft grootste markt, maar koelt afTegenover de Belgische groei staat een afname van de Nederlandse activiteit. Nederlandse bedrijven waren doelwit bij 73 transacties, tegen 87 in het eerste kwartaal en 86 een jaar eerder. Ook het aantal transacties tussen Nederlandse partijen liep terug.Dat betekent niet dat de Nederlandse markt zwak is geworden. Nederland blijft nog altijd veruit de grootste technologiesector binnen de Benelux. Wel lijkt de uitzonderlijke dynamiek van de afgelopen jaren tijdelijk af te nemen.Een duidelijke oorzaak is lastig aan te wijzen, vindt De Visser van CFI. Mogelijk speelt mee dat veel aantrekkelijke overnamekandidaten de afgelopen jaren al onderdeel zijn geworden van grotere consolidatieplatforms. Ook kan sprake zijn van uitgestelde verkooptrajecten als gevolg van de onzekerheid rond waarderingen en financieringskosten. De komende kwartalen moeten uitwijzen of hier sprake is van een tijdelijke dip of een structurele ontwikkeling.Grensoverschrijdende deals namen afEen tweede geografische verschuiving betreft de richting van de grensoverschrijdende deals. Transacties over de grens waren goed voor tachtig van de 143 deals, oftewel 56 procent van het volume, in lijn met recente kwartalen.De samenstelling van die stroom draaide echter om. Inkomende transacties, waarbij een buitenlandse koper een Benelux-bedrijf overneemt, kwamen uit op 35, tegen veertig in het eerste kwartaal van 2026. Uitgaande transacties, waarbij een Benelux-koper een bedrijf in het buitenland koopt, stegen van 23 naar 34, een toename van 48 procent ten opzichte van het vorige kwartaal. De regio verschoof van een duidelijke netto-importeur van overnamekapitaal naar iets dat bijna in evenwicht is.De bestemmingen van de uitgaande deals zijn veelzeggend: Amerikaanse doelwitten scoorden het hoogst met acht transacties, gevolgd door onder andere het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Spanje, Italië en Duitsland. Amerikaanse overnames van Benelux-bedrijven daalden juist, van twaalf in het eerste kwartaal naar zeven in het tweede kwartaal. De euro werd in de loop van het kwartaal zwakker tegenover de dollar, van een piek rond 1,20 in januari naar ongeveer 1,14 halverwege juni. ‘Dat gaat regelrecht in tegen wat we in onze eerstekwartaalanalyse verwachtten’, zegt De Visser. ‘Een sterkere dollar maakt Europese bedrijven goedkoper voor Amerikaanse kopers, en toch daalde de Amerikaanse interesse in plaats van te stijgen. De rem op trans-Atlantische deals is op dit moment strategische selectiviteit, niet de wisselkoers.’Kwaliteit bepaalt de prijsIn de sectorverdeling bleef software met afstand de belangrijkste overnamedoelgroep. Ruim vier op de tien transacties betroffen softwarebedrijven. It-dienstverlening volgde op enige afstand, terwijl fintech en cybersecurity duidelijk aan terrein wonnen.Achter die cijfers gaat nog een andere ontwikkeling schuil. ‘Het onderscheid tussen een uitstekend softwarebedrijf en een gemiddeld softwarebedrijf is groter geworden’, zegt De Visser. ‘Kopers kijken verder dan groei alleen. Ze willen weten of een bedrijf ook over drie of vijf jaar nog relevant is in een markt waarin ai een steeds grotere rol speelt. Kwalitatief hoogwaardige softwarebedrijven blijven meerdere geïnteresseerde kopers trekken en realiseren nog altijd hoge waarderingen. Voor bedrijven met een minder overtuigend groeiverhaal geldt het tegenovergestelde.’Daardoor verliest de gemiddelde marktwaardering steeds meer betekenis. Waar vroeger naar sectorbrede multiples werd gekeken, draait het nu vooral om kwaliteit, schaalbaarheid en toekomstbestendigheid, aldus De Visser.VooruitblikOp weg naar de tweede helft van 2026 is de rem op de Benelux tech-M&A niet zozeer verdwenen als wel van vorm veranderd. De waarderingsvraag die het eerste kwartaal van 2026 domineerde, uit zich nu via het verkoopkanaal: waar koper en verkoper het niet eens worden over de prijs, worden deals niet opnieuw geprijsd maar uitgesteld, constateert De Visser.Maar dat betekent geen afstel, nuanceert hij. ‘Verkooptrajecten mislukten niet in het tweede kwartaal, kopers wachtten, en het daaruit ontstane stuwmeer is nu zichtbaar in de pijplijn voor de komende maanden. De opdrachtenstroom van CFI wijst op een aanzienlijk volume aan verkopen door private-equity- en durfkapitaalpartijen dat in de tweede jaarhelft naar de markt komt, met België als onevenredig grote leverancier. Het verkoopkanaal is niet structureel kapot; het is verstopt, en die verstopping bouwt al twee kwartalen op.’Opmerkelijke deals in NederlandNog een tiental opvallende Nederlandse transacties uit het tweede kwartaal van 2026 (zie voor de gehele lijst het te downloaden overzicht onderaan dit kader):IG&H, een consultancy- en technologiebedrijf gevestigd in Utrecht, nam in april cloudspecialist CloudNation uit Bunnik over van de Atomic Group. Met de overname krijgt IG&H er ruim zestig cloud- en ai-specialisten bij en breidt het zijn dienstverlening op het gebied van AWS en Microsoft Azure uit, onder andere gericht op de financiële sector, zorg en detailhandel. Kort daarna kocht het eveneens het zorgplatform Alii. Met deze overname breidt IG&H zijn activiteiten in de zorg uit met ai-ondersteunde besluitvorming voor zorgprofessionals.In het tweede kwartaal was er opnieuw een aantal transacties met durfkapitaal (venture capital): risicodragend geld dat investeerders steken in jonge startups en scale-ups met een hoog groeipotentieel. Twee voorbeelden uit mei: Graduate Ventures stapte in bij FrostByte, een quantum-startup gevestigd in Delft. FrostByte ontwikkelt cryogene chips die de besturing van quantumcomputers dichter bij de kern van het systeem brengen. De investering viel samen met het vijfjarig bestaan van het Rotterdamse Graduate Ventures dat zich richt op deeptech-startups met een universitaire oorsprong. En het in Eindhoven gevestigde Avendar haalde 2,2 miljoen euro aan seedfinanciering op. De investering is geleid door venturecapitalfonds Lumo Labs en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM). Met het geld wil de startup de ontwikkeling en uitrol versnellen van zijn ai-platform voor opsporing, toezicht en intelligence binnen de publieke sector.Centric liet in mei zijn oog vallen op OrtaX, een WOZ-softwareleverancier en onderdeel van Ortec Finance uit Rotterdam. Met de overname breidt Centric zijn aanbod voor het belastingdomein bij lokale overheden uit. OrtaX blijft als zelfstandige entiteit binnen de groep opereren, met behoud van personeel en werkwijze. De software ondersteunt gemeenten bij het uitvoeren van WOZ-waarderingen.Eset uit Bratislava haalde medio mei de Cyber Defense Group binnen. Dit bedrijf van algemeen directeur Dave Maasland is al jarenlang de vertegenwoordiger van Eset in Nederland en handelt onder de naam Eset Nederland. Met deze stap krijgt het Slowaakse cybersecbedrijf officieel een eigen vestiging in Nederland. Eset wil zich internationaler duidelijker profileren. Naast de Nederlandse overname opent het bedrijf eigen kantoren in Frankrijk en India. Maasland zelf blijft in zijn huidige rol betrokken bij de nieuwe Eset-organisatie.In mei nam investeringsmaatschappij EyeTi SiSo Computers uit Almere over van Greendelta Corporate Investments. Met de overname wil EyeTi zijn positie als investeerder op de markt van duurzame en circulaire it versterken. SiSo richt zich op it-lifecyclemanagement, van aanschaf tot verwerking van apparatuur. Het bedrijf bestaat 35 jaar en levert diensten rond hergebruik en afvoer van hardware.Valid Managed Services (VMS), gevestigd in Eindhoven, werd in mei ingelijfd door it-dienstverlener Datagroup uit Pliezhausen, Duitsland. Met de overname sluit VMS zich aan bij een internationale organisatie die actief is in meerdere Europese landen. Het is voor Datagroup de eerste acquisitie buiten het moederland. Bij deze groep werken zo’n vierduizend man; de omzet ligt op ruim 560 miljoen euro. Na de afronding van de overname van VMS gaat Valid zich volledig focussen op de doorontwikkeling en groei van zijn consultancyactiviteiten.Zig blijft maar uitbreiden. In juni kocht het vastgoed- en corporatiesoftwarebedrijf Provadie, een Nederlandse leverancier van saas-oplossingen voor vastgoedwaardering en taxaties. De acquisitie betekent de zevende uitbreiding van Zig sinds de samenwerking met investeerder Main Capital Partners in 2021. De transactie daarvoor vond plaats in mei en betrof de fusie met de Deense branchegenoot Unik (eveneens een Main-deelneming). Deze samengestelde groep telt meer dan vijfhonderd medewerkers en bedient ruim duizend klanten in de Benelux, Scandinavië, de Dach-regio en Frankrijk op de markt van woningcorporaties en commercieel vastgoed (‘proptech’). Aan het einde van dit jaar zal Unik de naam veranderen naar Zig.Investeerder BB Capital Investments uit Den Haag nam in juni een meerderheidsbelang in Logis.P uit Zwolle, een softwareleverancier voor logistieke en administratieve processen in de zorg. Logis.P ontwikkelt modulaire software voor onder meer afspraakplanning, wachtrijsturing en zorgdeclaraties. De oplossingen worden gebruikt door ziekenhuizen, laboratoria en ggz-instellingen in Nederland en Duitsland. Met de investering wil het in 2011 opgerichte bedrijf de volgende groeifase ingaan, gericht op professionalisering en schaalvergroting.Hr-softwareleverancier BCS uit Den Haag, ondersteund door Main Capital, liet in juni weer van zich horen door het Noorse workforce-managementbedrijf Timegrip over te nemen. Timegrip bedient meer dan 1.100 klanten in ruim dertig landen met oplossingen voor personeelsplanning, urenregistratie en hr-kostenbeheersing. Met de overname ontstaat volgens de betrokken partijen een pan-Europees platform voor human capital management, payroll en workforce-management.Eind juni nam SLTN-eigenaar Eugène Tuijnman het minderheidsaandeel van ING Corporate Investments over. De investeerder stapte in september 2019 in. Toen verkocht Rabo Investments zijn meerderheidsbelang van 60 procent in de Hilversumse automatiseerder aan topman Tuijnman en ING Corporate Investments. Tuijnman verwierf daarmee een ‘zeer ruim’ meerderheidsbelang in het bedrijf dat hij in 1997 oprichtte. Nu neemt hij ook het resterende belang van ING over.Computable NL Q2 2026DownloadenOpmerkelijke deals in BelgiëNog een aantal andere opvallende Belgische transacties uit het tweede kwartaal van 2026 (zie voor de gehele lijst het te downloaden overzicht onderaan dit kader):Investeerder Main Capital Partners nam in juni softwarespecialist Ferranti over. Het vijftig jaar oude bedrijf uit Antwerpen levert software voor onder meer energieleveranciers, netbeheerders en waterbedrijven. De nieuwe aandeelhouder wil inzetten op verdere productontwikkeling, internationale uitbreiding en de overname van aanvullende softwarebedrijven.In mei kocht it-dienstverlener Cegeka het Zwitserse Lean Projects, een softwarebedrijf dat erp-oplossingen levert voor de print- en verpakkingsindustrie op basis van Microsoft Dynamics 365. Met de overname breidt de it-dienstverlener uit Hasselt zijn aanbod in industrie-oplossingen uit en zet het in op verdere internationale groei.Het Mechelse bedrijf Dokapi, specialist in e-facturatie en financiële documentverwerking, lijfde in april het product en merk Peppoledge in. Met de deal versterkt Dokapi zijn Peppol-expertise en zet het gericht in op expansie naar Frankrijk en Duitsland. Dokapi ontstond in 2018 als IxorDocs, een onderdeel van digitaal bedrijf Ixor, en werd begin 2025 als zelfstandig platform gelanceerd. Vandaag bedient het platform naar eigen zeggen meer dan honderdduizend bedrijven voor de verwerking en uitwisseling van facturen, bestelbonnen, loonfiches en belastingaangiften.Het Gentse Solvice, specialist in ai-gestuurde optimalisatietechnologie, werd in april overgenomen door het Amerikaanse softwarebedrijf Quickbase. Solvice (opgericht in 2015) ontwikkelt api’s waarmee bedrijven routeplanning en personeelsscheduling automatisch kunnen optimaliseren. Die technologie is vandaag al ingebed in grote platformen voor field service management, last-mile delivery en logistiek wereldwijd. Quickbase is een Amerikaans saas-platform dat organisaties helpt bij het beheren van complexe, multi-site operaties door data, workflows en teams samen te brengen.Computable BE Q2 2026Downloaden

Kwetsbaarheden in software en firmware zijn onvermijdelijk, ook binnen OT-omgevingen. De manier waarop organisaties hiermee omgaan, bepaalt echter of die kwetsbaarheden daadwerkelijk leiden tot verhoogd risico. Waar in IT omgevingen snelheid van patching vaak centraal staat, geldt in OT een ander uitgangspunt: niet hoe snel een patch wordt geïnstalleerd is doorslaggevend, maar of het risico aantoonbaar wordt beheerst zonder de operatie te verstoren. OT-omgevingen kennen lange levenscycli, beperkte onderhoudsvensters en directe afhankelijkheid van fysieke processen. Het ongecontroleerd of versneld doorvoeren van patches kan daarmee grotere risico’s introduceren dan de kwetsbaarheid zelf. Tegelijkertijd nemen dreigingen toe en stellen wet- en regelgeving, zoals NIS2 en de Cyber Resilience Act (CRA), steeds hogere eisen aan aantoonbare risicobeheersing. Dat vraagt om een herijking van patch en kwetsbaarhedenbeheer binnen OT. Patchen is een middel, geen doel Een veelvoorkomend misverstand is dat kwetsbaarheden automatisch verdwijnen door zo snel mogelijk te patchen. In OT ligt dat genuanceerder. Direct patchen kan impact hebben op beschikbaarheid, veiligheid en procesbetrouwbaarheid. Daarom draait kwetsbaarhedenbeheer in OT niet om vaste update cycli, maar om risico gestuurde besluitvorming. Daarbij is het essentieel onderscheid te maken tussen generieke IT componenten, zoals Windows systemen, OT specifieke componenten zoals PLC’s, industriële netwerkapparatuur en embedded systemen. IT systemen kennen doorgaans frequente updates, terwijl OT updates minder vaak beschikbaar zijn en eerst door leveranciers moeten worden gevalideerd voor specifieke configuraties. Een uniforme patchaanpak is daardoor niet realistisch. Verschuivende verantwoordelijkheden in de keten Onder invloed van regelgeving zoals de CRA verschuift een groter deel van de verantwoordelijkheid naar fabrikanten en leveranciers. Van hen wordt verwacht dat zij kwetsbaarheden structureel identificeren, analyseren, oplossen en communiceren. Eindgebruikers mogen daarbij rekenen op tijdige security advisories, context over de impact in OT-omgevingen en praktische mitigerende maatregelen wanneer patching niet direct mogelijk is. Tegelijkertijd blijft de eindgebruiker verantwoordelijk voor het nemen van beslissingen binnen de eigen operationele context. Dat vereist inzicht in assets, softwareversies en afhankelijkheden, maar ook het vastleggen van besluiten: wordt een kwetsbaarheid gepatcht, gemitigeerd of tijdelijk geaccepteerd? Van patchmanagement naar risicoreductie Wanneer patching niet direct uitvoerbaar is, spelen compenserende maatregelen een sleutelrol in het beheersen van risico. (Micro-)segmentatie, beperking van communicatie en versterkte monitoring verminderen de blootstelling van kwetsbare systemen. Een belangrijke aanvullende maatregel is virtual patching, waarbij kwetsbaarheden worden afgedekt zonder het onderliggende OT systeem te wijzigen. Virtual patching maakt gebruik van IDS- en IPS-functionaliteit om kwaadaardig of afwijkend verkeer te detecteren en (indien gewenst) preventief te blokkeren. Hierdoor kan bescherming sneller worden aangepast dan met traditionele patchcycli. Patchmanagement en virtual patching vullen elkaar aan: patches blijven noodzakelijk, maar risico’s kunnen in de tussentijd aantoonbaar worden beperkt. Voor legacy- of end-of-life systemen, waarvoor geen patches meer beschikbaar zijn, is deze benadering vaak essentieel. Het voorkomt hoge investeringen en enorme operationele impact bij overhaaste vervangingen. Het maakt het mogelijk om migraties zorgvuldig te plannen binnen de lange termijn van OT-architecturen. Aantoonbare beheersing in plaats van patchtempo Het doel van OT-patchmanagement is geen maximale patchgraad, maar een beheersbare en aantoonbare risicopositie. Door patching, monitoring en compenserende maatregelen in samenhang te organiseren, ontstaat grip op kwetsbaarheden zonder de operatie onder druk te zetten. Besluitvorming is controleerbaar, maatregelen zijn verdedigbaar richting audits en incidentrespons wordt voorspelbaar. De bijbehorende whitepaper gaat dieper in op deze benadering en beschrijft hoe kwetsbaarheden, patchmanagement en mitigatie in samenhang kunnen worden ingericht binnen de realiteit van OT-omgevingen. Dit artikel is een derde publicatie in aanloop naar Cybersec Netherlands 2026. De publicatie in mei gaat over OT monitoring herzien: van inzicht naar daadwerkelijke risicoreductie. Kun je niet wachten, neem dan contact op met Stefan Barten | Improving Operational Resilience | van MODELEC Data-Industrie.

Vanaf morgen (15 augustus) geldt in Nederland de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse vertaling van de Europese NIS2-richtlijn. Zo’n achtduizend organisaties moeten eraan voldoen: zorg-, meld- en registratieplicht. De meeste bedrijven pakken dat aan zoals ze dat bij elke wet doen. Ze checken de vereisten af, kopen mogelijk een extra tool aan, halen een certificaat en zetten een vinkje: job done. Andere Europese landen, waaronder België, begonnen twee jaar geleden al met de implementatie van de wet. Die ervaring leert: je komt er niet met een vinkje. Een certificaat bevestigt dat je op de dag van de audit aan de vereisten voldeed. Het zegt niets over hoe snel je reageert op de dag dat het misgaat. Risicobeheer is een proces, geen rapport. Een bestuur dat cybersecurity afvinkt op basis van wat it aanlevert, doet wat de wet wil vermijden De Cyberbeveiligingswet vraagt in de kern iets anders dan een opsomming van genomen maatregelen. Ze vraagt dat een organisatie haar eigen kritieke processen kent, weet welke risico’s het zwaarst wegen en kan aantonen dat iemand daarvoor verantwoordelijk is. Niet één keer per jaar bij een audit, maar doorlopend. Dat klinkt eenvoudig. In de praktijk is het meestal het punt waarop trajecten vastlopen. Niet op de techniek. Firewalls en backups regelen bedrijven doorgaans wel. Maar op een eenvoudigere vraag: wie is er eigenaar van, vandaag en morgen? De keten tekent mee Dat eigenaarschap stopt niet bij de eigen muren. Artikel 21 van de NIS2-richtlijn maakt supply-chainsecurity verplicht onderdeel van het risicobeheer. Het risico van je leverancier is voortaan ook jouw risico. Cybersecurity is op die manier zoals een verbouwing. Je kunt voor elektriciteit, sanitair en isolatie elk een andere aannemer inschakelen. Maar als er iets misgaat, vraagt niemand welke onderaannemer de fout maakte. De vraag luidt: wie voerde de regie? Een klant die zelf onder de wet valt, stelt jou diezelfde vraag, in een aanbesteding of bij een contractverlenging. Wie daar geen antwoord op heeft, verliest tijd of de opdracht zelf. Aansprakelijkheid klimt omhoog De wet maakt van cybersecurity ook uitdrukkelijk een bestuurskwestie. Bestuurders moeten toezicht houden en voldoende kennis hebben om risico’s zelf te beoordelen. Bij nalatigheid kunnen ze persoonlijk worden aangesproken. Een bestuur dat cybersecurity enkel afvinkt op basis van wat it aanlevert, doet precies wat de wet wil vermijden: risico’s beheren zonder ze zelf te doorgronden. Geen enkele tool vervangt ervaren eigenaarschap Als cybersecuritybedrijf begeleiden we al bijna twee jaar organisaties in andere landen, waaronder België, die met dezelfde wetgeving worstelen. Het patroon is steeds hetzelfde: niet de bedrijven met de duurste tools komen er goed door, maar de bedrijven die weten wie beslist, wie opvolgt en wie het merkt zodra er iets verandert. Stel jezelf daarom niet de vraag of je compliant bent. Stel jezelf daarentegen de vraag: als het morgen misgaat, in de eigen organisatie of bij de belangrijkste leverancier, wie weet dan wat er moet gebeuren? En hoeveel tijd is daarvoor nodig? Wouter Decruy, managing director Acen

In dit nieuwsoverzicht: Cyberincidenten in mkb eerder regel dan uitzondering, Databricks noteert spectaculaire omzet-run-rate, Google zet met Gemini 3.7 Flash in op ai-agents, eclips zet Europa in e-commercepauze, en Oracle en AWS vinden elkaar.Bijna 9 op 10 mkb-bedrijven slachtoffer van cyberincidentMaar liefst 86 procent van de kleine en middelgrote bedrijven heeft het afgelopen jaar te maken gehad met een cyberincident. Dat blijkt uit internationaal onderzoek van Kaspersky onder it-beveiligingsspecialisten in achttien landen. Gemiddeld kregen organisaties met drie verschillende soorten incidenten te maken.Bij mkb-bedrijven waren phishing (20 procent), misbruik van softwarekwetsbaarheden (17 procent) en aanvallen via externe toegang (16 procent) de meest voorkomende incidenten. Opvallend is dat slechts veertien procent van de bedrijven met minder dan vijfhonderd medewerkers geen incident meldde.Gebrek aan expertise bij securitymedewerkers en onvoldoende veiligheidsbewustzijn onder personeel vallen als belangrijkste risicofactoren. Driekwart van de mkb-bedrijven heeft het cybersecuritybudget dit jaar verhoogd. Zeventig procent wil de beveiligingsfunctie verder versterken.Databricks passeert omzetgrens van 7 miljard dollarDatabricks heeft in het tweede kwartaal een omzet-run-rate van meer dan zeven miljard dollar bereikt. Dat betekent een groei van ruim tachtig procent ten opzichte van een jaar eerder. Het Amerikaanse data- en ai-bedrijf haalt daarnaast vijf miljard dollar aan nieuwe financiering op, tegen een waardering van 190 miljard dollar.Databricks wil het geld inzetten voor de verdere ontwikkeling van Lakebase, Genie en Unity AI Gateway. Lakebase, een serverloze PostgreSQL-database voor ai-agents, passeerde inmiddels een omzet-run-rate van honderd miljoen dollar. Genie moet ai-agents toegang geven tot bedrijfscontext, terwijl Unity AI Gateway het gebruik van verschillende ai-modellen beheert en kosten helpt beheersen.Volgens topman Ali Ghodsi groeit de vraag naar ai-agents die zelfstandig bedrijfsprocessen kunnen uitvoeren snel.Google lanceert Gemini 3.7 Flash voor code en ai-agentsGoogle heeft Gemini 3.7 Flash gelanceerd, een ai-model dat zich richt op complexe programmeertaken en ai-agents. De nieuwe versie verschijnt drie weken na Gemini 3.6 Flash en moet vooral op het gebied van software-engineering, webdevelopment en kennisintensieve toepassingen betere prestaties leveren.Google zegt dat de verbeteringen voortkomen uit sterkere redeneermogelijkheden. Tegelijkertijd moet het model goedkoper zijn om op grote schaal in te zetten. De introductieprijs ligt volgens Google op de helft van die van Gemini 3.6 Flash.Ook de persoonlijke ai-assistent Gemini Spark maakt voortaan gebruik van het nieuwe model. Volgens Google moet dit leiden tot een betere integratie met Google Workspace. De techgigant publiceert daarnaast nieuwe benchmarkresultaten en veiligheidsmaatregelen rond Gemini 3.7 Flash.Zonsverduistering legt Europese e-commerce tijdelijk platDe Europese consument zette tijdens de zonsverduistering het online-winkelen vrijwel stil. Dat blijkt uit transactiedata van financieel dienstverlener Mollie, dat betalingsstromen van meer dan 250.000 bedrijven in ruim dertig Europese markten analyseerde.Tijdens het hoogtepunt van de totale eclips daalde het digitale transactievolume met bijna 38 procent ten opzichte van een normale avond. De pauze bleek van korte duur: in de 33 minuten daarna steeg het aantal transacties vanaf het ‘dieptepunt’ met 64 procent.De opvallende V-vormige transactiegrafiek was zichtbaar in uiteenlopende retailsectoren. Volgens Mollie wijst dat op een continentbrede onderbreking van online-activiteit, in plaats van een effect dat beperkt bleef tot specifieke productcategorieën. De data laten volgens het bedrijf zien hoe snel consumentengedrag door een grote externe gebeurtenis kan veranderen.Oracle en AWS breiden samenwerking rond ai-databases uitOracle en Amazon Web Services (AWS) breiden hun strategische samenwerking uit om migraties van Oracle-databases naar AWS te versnellen. Oracle AI Database@AWS is beschikbaar in 22 regio’s wereldwijd. De dienst wordt onder meer gebruikt door CJ Olive Young, Kobalt Music Group en de Metropolitan Transport Authority van Barcelona voor bedrijfskritische workloads.Nieuw is Oracle Exadata Database Service on Exascale Infrastructure. Daarmee krijgen organisaties toegang tot Exadata-prestaties via een pay-per-use-model. Gebruikers kunnen reken- en opslagcapaciteit bovendien flexibel afstemmen op hun behoeften.Oracle AI Database@AWS biedt daarnaast integratie met AWS-diensten zoals Amazon Bedrock, SageMaker en Redshift. Volgens Oracle kunnen bedrijven zo ai- en analytics-toepassingen ontwikkelen op basis van hun bestaande Oracle-data, zonder deze te verplaatsen of te dupliceren.

Nederlandse fabrieken gaan steeds meer digitale hulpmiddelen gebruiken. Vroeger ging het vooral om slimme machines en computers (Industrie 4.0). Nu kijken bedrijven verder (Industrie 5.0): technologie moet niet alleen zorgen voor méér productiviteit, maar moet ook goed zijn voor de werknemers, het milieu en de toekomst. De aandacht in de maakindustrie verschuift naar mensgerichte, duurzame en weerbare productie. Deze ontwikkeling is duidelijk zichtbaar in recente overnames van Nederlandse bedrijven in industriële automatisering, productiesoftware, sensortechnologie en energiebeheer. Zo blijkt uit een rapport van Aeternus, adviesbureau bij bedrijfsovernames en -financiering. Een sprekend voorbeeld is de overname van Sensorfact, een Nederlandse aanbieder van software voor energiebeheer, door het Zweeds-Zwitserse concern ABB. Digitale systemen nodig Volgens Aeternus kijken kopers gerichter naar technologie die productieprocessen schaalbaarder, voorspelbaarder en minder afhankelijk van handmatige arbeid maakt. Om fabrieken zo goed mogelijk te laten draaien, zijn digitale systemen nodig. Door slim gebruik te maken van gegevens uit de machines, is de productie sneller en zonder fouten aan te sturen. De voordelen zijn: Meer winst: Je werkt een stuk efficiënter. Betere producten: De kwaliteit gaat omhoog. Sneller aanpassen: Je bent flexibeler als klanten iets anders willen. Makkelijker groeien: Je bedrijf kan simpel groter worden. Factory automation Aeternus ziet een aanhoudende vraag naar factory automation, robotics en machine vision. Een tweede trend is de opkomst van software als verbindende laag binnen de maakindustrie. Waar productiebedrijven vroeger vaak werkten met losse systemen voor planning, ERP, controle op de werkvloer en kwaliteitsregistratie, is de behoefte aan geïntegreerde software-omgevingen gegroeid.

Hoe ontwikkelen de salarissen en freelance-tarieven zich in de ict-markt? Wat kun je doen om beter te verdienen?Recente cijfers wijzen erop dat de arbeidsmarkt voor zelfstandige professionals, waaronder ict’ers, minder gunstig wordt. Het aantal aanbiedingen per opdracht ligt inmiddels vier keer hoger dan tijdens het dieptepunt van de coronaperiode. Opdrachten zonder reacties zijn zeldzaam geworden.Volgens de Talent Monitor van HeadFirst Group en Intelligence Group staan de tarieven in delen van de ict inmiddels onder druk. De verwachte tariefstijging voor 2026 bedraagt gemiddeld slechts één procent, terwijl juniortarieven zelfs licht dalen, een ontwikkeling die de onderzoekers mede toeschrijven aan meer aanbod, minder schaarste en de impact van ai.Medior- en seniortarieven blijven wel stijgen: het gemiddelde uurtarief van een zelfstandige ict-consultant kwam in 2026 uit op 108 euro (excl. btw), tegen een gemiddelde van 83 euro voor alle Nederlandse zzp’ers samen. Aan de top van de markt liggen de tarieven nog hoger: informatiemanagers vragen gemiddeld 122 euro per uur, security architects 125 euro en enterprise architects 127 euro.Ict-salarissen stijgen minder hardOok in de salarisgroei lijkt de rek eruit. Eerder dit jaar berichtte Computable dat in de Nederlandse ict‑sector het salaris van medewerkers minder hard groeit dan de cao‑lonen. Dat bleek uit een onderzoek onder circa 450 ict’ers, uitgevoerd eind 2025 op initiatief van FNV IT, met medewerking van de vakbonden CNV, De Unie en Computable. De uitkomsten van het ‘Salarisonderzoek in de ICT 2025’ laten zien dat salarisontwikkeling sterk afhangt van factoren als leeftijd, bedrijf, loyaliteit en gender.Wat kan medewerker met aiKunstmatige intelligentie verandert niet alleen het werk van ict-professionals, maar ook de manier waarop werkgevers talent beoordelen, belonen en inzetten. De vraag verschuift van wat iemand weet naar wat iemand met die kennis en ai kan bereiken. Volgens Niels Agterberg, managing partner van recruitmentburerau ACES International, wordt het vermogen om ai effectief in te zetten steeds belangrijker. Die ontwikkeling ziet hij niet alleen bij ontwikkelaars, maar ook bij managers, marketeers en consultants: ‘Het gaat veel meer naar: als een klant iets wil hebben, hoe zet je nou ai in om dat op een goede manier te presenteren?’Voor softwareontwikkelaars ziet Agterberg een vergelijkbare verschuiving. Ai-tools en vibe coding nemen steeds meer routinematig programmeerwerk over. De waarde van ervaren ontwikkelaars ligt daardoor minder in het schrijven van code en meer in het beoordelen van de kwaliteit ervan.De grootste winnaars lijken niet per se de professionals die de meeste code produceren, maar degenen die technologie, domeinkennis en ai effectief weten te combineren.Beloning in het ai-tijdperkHoe kun je nu meer gaan verdienen? Wie meer salaris of een hoger tarief wil, doet er verstandig aan verder te kijken dan functietitel, diploma’s of certificaten. Door de opkomst van ai verschuift de waarde van werknemers steeds meer naar hun vermogen om technologie daadwerkelijk toe te passen en daarmee resultaten te boeken.Voor werknemers betekent dit dat een salarisonderhandeling steeds minder draait om wat zij weten en steeds meer om wat zij aantoonbaar realiseren, legt Dr. Ken Matos, Director of Market Insights (Human Capital Management) bij hr-platform HiBob uit. Maar uit onderzoek van Hibob onder 1.200 ai-beslissers blijkt dat werkgevers niet bereid zijn extra te betalen voor algemene ‘ai literacy’.‘Ze betalen extra voor schaarse vaardigheden die direct bedrijfsrisico’s verkleinen of productiviteit verhogen,’ zegt Matos. ‘Wie kan laten zien dat ai leidt tot kortere doorlooptijden, lagere kosten, minder fouten of betere dienstverlening, beschikt over sterkere argumenten dan iemand die vooral benadrukt welke tools hij gebruikt.’Een goede voorbereiding begint daarom met het verzamelen van concrete resultaten, stelt Matos. ‘Welke processen zijn versneld? Hoeveel tijd is bespaard? Zijn fouten verminderd? Welke nieuwe diensten of producten zijn mogelijk geworden?’ Hoe concreter de bijdrage aan bedrijfsdoelstellingen, hoe sterker de onderhandelingspositie.SalarispremieDe drie vaardigheden waarvoor het vaakst een salarispremie van minimaal 10 procent wordt genoemd zijn automatisering en technische integratie (34%), ai safety, ethiek en governance (34%) en evaluatie en kwaliteitscontrole van ai-output (33%).‘Dat zijn interessante uitkomsten,’ aldus Matos. ‘Het zijn immers niet direct de vaardigheden waar momenteel de meeste aandacht naar uitgaat. Ja, veel werknemers leren prompten. Maar werkgevers blijken vooral te zoeken naar mensen die ai-systemen beheersbaar maken.’Een tweede inzicht is dat ai steeds vaker onderdeel wordt van promotiebeleid. Matos: ’67 procent van de organisaties koppelt ai-vaardigheden aan promoties en 50 procent aan beoordelingsgesprekken.’Vijf tips voor de salarisonderhandelingOnderhandel op basis van behaalde resultaten, niet op basis van gebruikte ai-tools.Verzamel cijfers over tijdsbesparing, productiviteitswinst of kwaliteitsverbetering.Ontwikkel expertise in schaarse domeinen zoals ai-governance, beveiliging en automatisering — juist deze vaardigheden leveren volgens onderzoek van HiBob de hoogste salarispremies op.Maak zichtbaar hoe jouw inzet bijdraagt aan omzet, klanttevredenheid of kostenreductie.Wacht niet op de jaarlijkse beoordeling, maar documenteer successen gedurende het hele jaar.

Arno Reuser (OSINT Solutions) tijdens Cybersec Netherlands 2026Cybersecurity is volwassener dan ooit. Organisaties investeren miljoenen in security operations centers, threat intelligence, zero trust, endpoint protection en ai-gedreven detectie. Toch blijven ransomware-aanvallen, datalekken en digitale verstoringen aan de orde van de dag. De vraag is dan ook niet of we investeren in cybersecurity, maar of we onze aandacht op de juiste plekken richten.De reflex bij vrijwel iedere nieuwe dreiging is dezelfde: er komt een nieuwe tool, een extra beveiligingslaag of een geavanceerdere detectietechniek. Technologische innovatie is onmisbaar, maar tegelijkertijd lijkt cybersecurity steeds vaker te worden benaderd als een puur technisch vraagstuk. En juist daar wringt het, meent osint-specialist Arno Reuser tijdens Cybersec Netherlands. Op 10 september verzorgt hij een keynote over deze spagaat.AannamesWant de meeste succesvolle aanvallen beginnen niet met een technisch hoogstandje, maar met menselijk gedrag. Een medewerker die op een overtuigende phishingmail klikt. Een wachtwoord dat wordt hergebruikt. Een verzoek dat zonder controle wordt goedgekeurd. Of simpelweg iemand die beveiligingsmaatregelen ervaart als een obstakel om zijn werk gedaan te krijgen.Dat betekent niet dat gebruikers het probleem zijn. Integendeel. Het betekent dat organisaties hun verdediging vaak bouwen op de aanname dat mensen zich altijd veilig zullen gedragen. Een aanname die in de praktijk nauwelijks standhoudt.OrganisatievraagstukToch blijft de nadruk vooral liggen op technologie. Security awareness wordt vaak gereduceerd tot een verplichte e-learning of een periodieke phishingtest, terwijl veilig gedrag veel meer vraagt. Het gaat om organisatiecultuur, leiderschap, eigenaarschap en het ontwerpen van processen waarin de veilige keuze vanzelfsprekend is. Cybersecurity is uiteindelijk niet alleen een it-vraagstuk, maar ook een organisatievraagstuk.‘Zolang de menselijke factor een sluitpost blijft, blijven organisaties investeren in symptoombestrijding’Daarmee ontstaat een opvallende paradox. We worden steeds beter in het detecteren van aanvallen, maar veel minder goed in het voorkomen van de omstandigheden die aanvallers succesvol maken. Zolang de menselijke factor een sluitpost blijft, blijven organisaties investeren in symptoombestrijding.Keynote Arno ReuserJuist die stelling staat centraal in de keynote van Arno Reuser tijdens Cybersec Netherlands. Onder de titel ‘You are all wrong: cybersecurity is failing, and it’s not the hackers’ houdt hij op 10 september om 12.40 uur de cybersecuritysector een spiegel voor. Volgens Reuser is de grootste bedreiging voor cybersecurity niet de cybercrimineel zelf, maar onze beperkte manier van denken over beveiliging. Zolang organisaties vooral blijven vertrouwen op technische oplossingen en de menselijke kant verwaarlozen, zal de kloof tussen investeren en daadwerkelijk veiliger worden, alleen maar groter worden.Bezoek Cybersec Netherlands 2026Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen.Registreer je gratis…Tijdens zijn keynote laat Reuser aan de hand van actuele praktijkvoorbeelden zien waar de grootste blinde vlekken zitten en waarom een fundamenteel andere kijk op cybersecurity noodzakelijk is. Niet door technologie minder belangrijk te maken, maar door haar weer onderdeel te maken van een bredere strategie waarin mens, organisatie en techniek onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

ABN Amro gaat flink door met het integreren van ai in het dagelijkse, interne werk. Inmiddels staat de teller op bijna vijftig use-cases in productie. Dit meldt de bank bij de cijfers over het tweede kwartaal. In die periode lanceerde de bank de eerste gen-ai-gestuurde spraak-bot voor klanten om vragen te beantwoorden en advies te geven over geselecteerde onderwerpen.  Ook werd een gen-ai-kennisassistent geïntroduceerd voor Know Your Customer (KYC) en antiwitwas-analisten, waarmee ze gemakkelijker toegang krijgen tot relevant beleid, procedures en werkinstructies.  Grote bedragen Eerder ontwikkelde ABN Amro samen met Rabobank een app die bij het witwassen van grote bedragen het gebruik opspoort van meerdere transacties bij verschillende banken. Ook TNO en het Centrum Wiskunde & Informatica waren bij deze oplossing betrokken. Met multi-party computation (MPC) hebben beide banken een wapen om geraffineerde witwassers toch te ontmaskeren.  MPC biedt banken de mogelijkheid om via ai analyses uit te voeren op gezamenlijke data, zowel nationaal als internationaal. Doordat de data op een cryptografische manier beschermd zijn (bijvoorbeeld door het een aantal keer te vermenigvuldigen met een willekeurig getal) krijgt geen mens of systeem die data te zien. Code ABN Amro behoort tot de eerste grote Europese banken die grootschalig een ai-assistent gebruikt bij het schrijven van code. Voor de Computable Awards 2026 (categorie Future of Work) zond de bank de implementatie van GitHub Copilot in als ai-assistent voor softwareontwikkelaars. De adoptiegraad is inmiddels zo’n tachtig procent waarvan 95 procent de tool maandelijks actief gebruikt. Ontwikkelaars zijn twintig tot veertig procent minder tijd kwijt aan het schrijven van code en kunnen hierdoor hun tijd besteden aan andere zaken. De bank let er sterk op dat ai op een gecontroleerde en veilige manier wordt ingezet. Zo is iedere ontwikkelaar die ai wil gebruiken verplicht een training te doen en een aantal voorwaarden te ondertekenen.  De kwartaalcijfers waren boven verwachting. De nettowinst over het afgelopen kwartaal nam met bijna een derde toe tot 781 miljoen euro.

In dit nieuwsoverzicht: Ai dwingt bedrijven hun fundament te verbouwen, Ryanair zet vol in op Google Cloud en ai, ai-datacenters stuwen vraag naar precisielasers, Yokogawa helpt Enlightra ai-optica verfijnen, en Arctic Wolf helpt partners cyberrisico’s in kaart brengen. ‘95 procent stelt ai-project uit door tekortkomingen in data-architectuur’ Bijna alle organisaties hebben het afgelopen jaar minstens één ai-project uitgesteld of geannuleerd vanwege beperkingen rond data, infrastructuur, governance of regelgeving. Dat blijkt uit onderzoek van Cloudera onder 1.500 enterprise-, cloud- en data-architecten wereldwijd. Hoewel 77 procent ai actief gebruikt, zegt 72 procent dat de huidige data-architectuur ingrijpend moet worden aangepast voor toekomstige ai-toepassingen. Ai leidt bovendien tot hogere infrastructuurkosten: 84 procent van de ondervraagden meldt een stijging. Bij 75 procent heeft ai de opslag en data-architectuur al veranderd. Hybride infrastructuren winnen terrein. Zo heeft twee derde het afgelopen jaar ai-workloads vanuit publieke clouds naar private clouds of on-premises omgevingen verplaatst. Cloudera spreekt daarom van een ‘grote ai-herarchitectuur’, waarbij organisaties hun datafundamenten geschikt maken voor schaalbare en beheersbare ai. Ryanair kiest Google Cloud voor data en ai Ryanair gaat de komende vijf jaar Google Cloud-diensten inzetten om de groei naar driehonderd miljoen passagiers in 2034 te ondersteunen. De luchtvaartmaatschappij rolt Google Workspace en Google Cloud uit onder 35.000 medewerkers. Ook wordt Gemini Enterprise ingezet, het agentic ai-platform van Google Cloud. Daarmee wil Ryanair de besluitvorming automatiseren, crewlogistiek optimaliseren en productiviteit verhogen. De samenwerking omvat daarnaast een dual-cloudstrategie om de weerbaarheid van de infrastructuur te vergroten. Bij storingen bij een cloudprovider moeten kritieke diensten kunnen overschakelen naar een andere omgeving. Ryanair gaat ook Google DeepMind-modellen als AlphaEvolve en WeatherNext gebruiken voor vlootoperaties en onderhoudsplanning. Met Google Workspace en Gemini wil de luchtvaartmaatschappij bovendien bestaande samenwerkingssystemen vervangen door een cloudgebaseerd platform. Enlightra test optische ai-verbindingen met Yokogawa Het Zwitserse fotonicabedrijf Enlightra gebruikt optische spectrumanalysers (soort ‘kijkinstrument voor signalen’) van het Japans technologiebedrijf Yokogawa bij de ontwikkeling van optische verbindingen voor ai-datacenters. Enlightra ontwikkelt compacte laserbronnen met meerdere kanalen op basis van optical frequency comb-technologie. Daarmee zijn vanuit één laser meerdere nauwkeurig gescheiden golflengtes op te wekken. De systemen moeten tussen acht en 32 optische kanalen leveren, met een vaste onderlinge afstand en voldoende signaal-ruisverhouding. Yokogawa’s AQ6370E-spectrumanalyser biedt volgens de bedrijven een resolutie van 0,02 nanometer en een dynamisch bereik van meer dan zeventig decibel. Daarmee kunnen ontwikkelaars afzonderlijke kanalen, vermogensniveaus en ruisniveaus nauwkeurig meten. Enlightra gebruikt de apparatuur bij de karakterisering van duizenden fotonische chips en voor demonstraties aan potentiële klanten. Ai-datacenters stuwen vraag naar femtosecondelasers De snelle groei van ai-datacenters vergroot de vraag naar zogeheten femtosecondelasers, die worden gebruikt voor de productie van componenten voor geavanceerde datacenterapparatuur. Femtosecondelasers produceren extreem korte lichtpulsen (één femtoseconde is een biljardste van een seconde), waardoor materialen met minimale warmteontwikkeling zijn te bewerken. Dat is onder meer relevant voor glazen interposers, een dunne tussenlaag die chiponderdelen met elkaar verbinden en daarvoor zeer kleine elektrische verbindingen bevatten. Het Litouwse Litilit bouwt in Vilnius nu een fabriek voor de geautomatiseerde productie van deze lasers. Volgens Goldman Sachs stijgen de jaarlijkse investeringen in ai-infrastructuur van 765 miljard dollar in 2026 naar 1,6 biljoen dollar in 2031. Tegelijkertijd verwacht TrendForce dat de markt voor optische verbindingen groeit van circa honderd miljoen dollar in 2025 naar meer dan 39 miljard dollar in 2030. Arctic Wolf helpt partners met ai-programma cyberweerbaarheid Arctic Wolf introduceert de Cyber AI Readiness Accelerator, een programma waarmee partners organisaties helpen cyberrisico’s beter in kaart te brengen en te verkleinen. Het programma combineert Aurora Attack Surface Management met diensten van partners op het gebied van consultancy, advies en herstel. In een assessment van dertig dagen krijgen organisaties inzicht in onbekende en kwetsbare assets en mogelijke aanvalsroutes. Op basis daarvan ontvangen zij een geprioriteerde roadmap voor herstelmaatregelen. Arctic Wolf wijst erop dat misbruik van kwetsbaarheden volgens Verizon verantwoordelijk is voor bijna een derde van de datalekken. De accelerator koppelt bestaande security- en vulnerabilitydata om blinde vlekken te verminderen. Het programma is momenteel als bèta beschikbaar voor een selecte groep partners.

Interview | Kurt Rommens, Google Benelux De adoptie van artificiële intelligentie in de publieke sector komt op gang, zij het versnipperd. Dat zegt Kurt Rommens, head of government & public sector Benelux bij Google Cloud. ‘We zien te vaak dat de discussie gaat over de infrastructuur, die veilig en soeverein moet zijn. Allemaal correct, maar daarmee alleen krijg je geen waarde.’We spraken Kurt Rommens naar aanleiding van Google Cloud AI Live- event in Zaandam over onderwerpen als ai, hybride cloud en soevereiniteit. Volgens het Google-hoofd publieke sector groeit de belangstelling voor ai bij overheden, zorginstellingen en onderwijsorganisaties snel. Tegelijk verschilt de maturiteit sterk tussen organisaties en landen. Nederland en België bevinden zich volgens Rommens ongeveer in dezelfde fase. In beide landen bestaan tal van proefprojecten en taskforces, maar een grootschalige uitrol blijft voorlopig beperkt. ‘In Luxemburg is dat iets beter, omdat daar een push is vanuit de overheid die expliciet investeert in ai en start-ups.’ Toch is de potentiële impact groot. Volgens door Google aangehaald studiewerk kan ai-adoptie in de Belgische publieke sector ongeveer vier miljard euro extra waarde per jaar creëren. ‘Als je dan weet dat onze overheid nu ook weer zeven miljard op zoek is, dan denk ik: laat het dat eerst optimaliseren en efficiënter maken’, zegt hij. Adoptie Kurt Rommens, head of government & public sector Benelux bij Google Cloud. Binnen de verschillende domeinen ziet Google duidelijke verschillen. In de zorg is de nood het hoogst en daardoor ook de adoptie. Ai helpt er vandaag al bij personeelsplanning, administratieve taken en medische ondersteuning. ‘Een planning die soms weken duurde, is nu met ai op twee minuten rond’, stelt hij.Daarnaast verwijst hij naar toepassingen bij AZ Delta, UZ Leuven en het Prinses Máxima Centrum in Nederland. In dat laatste centrum werd een bibliotheek met miljoenen medische publicaties via ai ontsloten, zodat artsen tijdens overlegmomenten sneller tot relevante inzichten komen. ‘Daarvoor hadden ze de board, dan twee weken onderzoek en dan terug een board. Nu doen ze dat in één sessie.’Ook in het onderwijs groeit de interesse. Rommens verwijst naar de universiteiten van Groningen en Hasselt, die met Google Workspace werken, naar onderzoek met Google-technologie aan KU Leuven en naar de VUB, die logistieke SAP-processen op Google Cloud laat draaien om data met ai-inzichten te verrijken.Volgens Rommens zijn het uiteindelijk de instellingen zelf die het tempo bepalen, en gaat het niet zozeer om verschillen tussen landen. ‘De ene instelling is de andere niet, en de ene gaat wat sneller.’ De grootste rem zit daarbij volgens hem niet altijd in de technologie, maar in het veranderingsproces. Verkeerd Het debat over digitale soevereiniteit is de voorbije maanden alleen maar belangrijker geworden. Toch vindt Rommens dat de discussie vaak verkeerd begint. ‘Waar wij willen inspelen is de waardecreatie. Wat kan ai gaan betekenen? En dan is er die andere vraag: kunnen we die innovatie op een soevereine, veilige manier doen landen?’ Een partij als Google benadrukt de waarde van ai. ‘We zien al te vaak dat de discussie gaat over de infrastructuur, die veilig en soeverein moet zijn. Allemaal correct, maar daar alleen krijg je geen waarde mee.’ Tegelijk erkent hij dat beide discussies – infrastructuur en soevereiniteit – niet los van elkaar staan. ‘Als je dat eerste niet goed hebt, wordt het heel moeilijk om die waarde te bereiken. Dus het hangt wel aan elkaar.’ Voor Google betekent digitale soevereiniteit bovendien niet voor elke organisatie hetzelfde. Voor de ene overheid draait het vooral om de plaats waar data wordt opgeslagen, voor de andere om wie toegang kan krijgen, wie de infrastructuur beheert of hoe snel men naar een andere leverancier kan overstappen.Ook de politieke context speelt mee. Rommens erkent dat het soevereiniteitsvraagstuk wel sterker op de voorgrond is gekomen door geopolitieke spanningen en de houding van de regering-Trump. Volgens hem is de discussie over digitale soevereiniteit vandaag met name in Nederland gevoeliger dan enkele jaren geleden. ‘Daar speelt het soevereine sentiment meer op’, stelt Rommens vast. Hybride model Google verwacht niet dat overheden volledig voor publieke cloud of volledig voor eigen infrastructuur zullen kiezen. ‘Het zal een hybride model zijn, afhankelijk van de noden die men heeft.’ Om daarop in te spelen, biedt Google verschillende niveaus van soevereiniteit aan. De eerste variant bestaat uit de publieke cloud met aanvullende controles. Klanten kunnen bijvoorbeeld zelf hun encryptiesleutels beheren of bepalen wanneer Google-medewerkers bij een supportvraag toegang krijgen. Voor organisaties met strengere eisen werkt Google onder meer met lokaal beheerde, Europese cloudomgevingen. Rommens verwijst naar de samenwerking met Thales in Frankrijk, waarbij de omgeving onder Franse wetgeving draait en door Franse medewerkers wordt beheerd. ‘Google heeft als Amerikaans bedrijf geen enkel contact inzake operaties, omdat die volledig onder Franse wetgeving vallen.’ Een derde model is een volledig geïsoleerde, zogenoemde air-gapped omgeving. Die kan in het eigen datacenter van een klant draaien en hoeft niet met Google Cloud verbonden te zijn. Dit model richt zich vooral op defensie, inlichtingendiensten en andere organisaties met uiterst gevoelige data. Omdat dit model vooral bedoeld is voor zeer gevoelige workloads, is het technologische aanbod beperkter dan in de publieke cloud. De omgeving beschikt volgens Rommens wel over ingebouwde AI-mogelijkheden. Volgens Rommens bestaat er geen oplossing die alle risico’s uitsluit. ‘Er bestaat geen zero risk, laat dat ook duidelijk zijn.’ Wel moeten klanten volgens hem de technologie, controlemaatregelen en restrisico’s feitelijk kunnen beoordelen, samen met hun juridische diensten en data protection officers. Concurrenten Opvallend is dat Google Europese cloudinitiatieven niet uitsluitend of zozeer als concurrenten beschouwt. Volgens Rommens kunnen platformen zoals StackIT juist een aanvulling vormen op het eigen aanbod. ‘Wij vinden het goed dat er nu Europese alternatieven zijn. Wij zien hen inderdaad als een partner.’ Hij verwijst naar Europese partijen die een soevereine werkplek aanbieden op basis van Google-technologie, maar de dienstverlening zelf beheren. Volgens Google creëert dat extra mogelijkheden voor klanten die lokale operationele controle willen combineren met technologie van een wereldwijde hyperscaler. ‘Het is een verrijking van ons portfolio en het beantwoordt aan de noden van Europa’, stelt Rommens. Tegelijk waarschuwt hij ervoor om Amerikaanse technologie volledig uit te sluiten. ‘Ik denk dat het niet wijs zou zijn van Europa om Amerikaanse technologie volledig te negeren.’ Volgens hem zal de Europese cloudmarkt de komende jaren steeds meer bestaan uit samenwerkingen tussen hyperscalers en lokale aanbieders. Daarbij kunnen Europese partners extra garanties rond juridische controle, beheer en continuïteit bieden, terwijl ze tegelijk gebruikmaken van technologie die wereldwijd wordt ontwikkeld. Volgens Rommens ligt het antwoord daarom niet in één dominant cloudmodel, maar in keuzevrijheid. ‘We hebben altijd oplossingen gebouwd samen met Europa.’

Microsoft en zijn partnerkanaal gaan bij hun klanten de komende maanden sterk aansturen op daadwerkelijke groei van het ai-gebruik en alles wat daarvoor nodig is. Bij contractverlengingen zullen zij afnemers verleiden tot een grotere ai-adoptie, workload-uitbreiding en meer cloudconsumptie. De onderhandelingsdynamiek rondom Microsoft-contracten staat voor sterke veranderingen, stellen Martijn Meekel en Kevin Pastor, beiden managing partner bij Be Sharp Experts. Het licentie-adviesbureau ziet de contractonderhandelingen er in het ai-tijdperk zeker niet gemakkelijker op worden. Ai moet voor Microsoft dé melkkoe worden. Aan de klantzijde is goed beheer van ai nodig om te voorkomen dat de kosten niet door het dak gaan. Als je te veel licenties hebt, krijg je niet meer zoals vroeger daarvan een melding. Het geven van instructies aan een ai-bot vereist niet alleen een gebruikerslicentie, maar ook voor de consumptie in de vorm van credits betaal je. Vaak is moeilijk in te schatten hoeveel een ai-bot moet doen om tot het gewenste resultaat te komen. Ook het terugpraten van de bot kost credits. Het aan het werk zetten van een ai-assistent is nog te overzien. Moeilijker wordt het met ai-agenten die zelfstandig werken en niet meer aan een gebruiker zijn gekoppeld. Naast Copilot Chat (voor vragen, het maken van content en samenvattingen binnen Microsoft 365) en Copilot Cowork (voor het uitvoeren van langlopende taken in meerdere stappen in M365) is er nu ook Microsoft Scout, een autopilot die lokaal als desktop-app werkt of binnen M365 E7. Ai duwt kosten verder omhoog Om het gebruik van deze nieuwe enterprise-suite voor het ai-tijdperk aan te zwengelen, geeft Microsoft op E7 percentueel de grootste kortingen. Klanten met een E5-bundel worden ontmoedigd bij zo’n variant te blijven. Meer agressief worden klanten naar duurdere bundels met ‘veel’ ai gepusht. Over de hele linie heeft Microsoft de prijzen afgelopen juli verhoogd. Volgens Martijn Meekel zijn de onderhandelingen over verlengingen moeilijker geworden. Resellers gaan organisaties met minder dan 2.400 werkplekken bedienen. Microsoft doet zelf alleen nog de hele groten. Veel korting wordt niet meer gegeven. De volumekortingen krimpen. Aan het begin van een nieuwe contractperiode zijn de kortingen relatief het hoogst, ook om klanten snel te laten innoveren en het gebruik te stimuleren. Elk jaar worden die kortingen minder. Bij een nieuwe verlenging herhaalt zich dit patroon. Als de klant eenmaal vastzit aan ai, is er weinig prikkel meer nodig. De komende maanden richt de verkoopinspanning van Microsoft zich vooral op de introductie van nieuwe ai-oplossingen, uitbreiding van het aantal gebruikers en meer adoptie binnen bestaande klantomgevingen. De nadruk ligt op de promotie van Microsoft 365 Copilot, Copilot Chat, Azure ai Services en Microsoft Fabric. Partners die het gebruik bij klanten weten aan te zwengelen, worden beter beloond dan partners die uitsluitend softwarelicenties verkopen. Microsoft heeft er alle belang bij dat klanten ai structureel integreren in hun dagelijkse bedrijfsvoering. Roadmap Kevin Pastor ziet ai steeds vaker onderdeel worden van commerciële gesprekken, roadmapdiscussies en contractverlengingen. Azure-consumptie blijft het fundament onder Microsofts strategie. De laatste kwartaalcijfers lieten zien dat Azure enorm snel groeit en Microsofts financiële motor is. Microsoft blijft nadrukkelijk sturen op Azure-consumptie, Marketplace-omzet, Azure ai Services, dataplatformen, cloudmigraties en langlopende Azure-commitments. De relatie tussen ai en Azure wordt daarbij steeds sterker. Vrijwel iedere ai-oplossing binnen het Microsoft-portfolio genereert aanvullende consumptie van cloudcapaciteit, opslag, dataverwerking en ai-services. Een ai-initiatief reikt vaak verder dan Copilot alleen en kan leiden tot aanvullende investeringen in dataplatformen, integraties, governance en Azure-consumptie. Ai kost doorgaans veel meer dan alleen de software. Als je begint met een klein ai-project, ga je ongemerkt veel meer data opslaan en clouddiensten gebruiken. Hierdoor lopen de totale kosten snel op. Kijk daarom niet alleen naar de prijs van de ai-software zelf. Let ook goed op de kosten voor de cloud (zoals Azure), de dataopslag en de regels voor het beheer ervan. Meekel noemt als voorbeeld een organisatie die vijfhonderd Copilot-licenties aanschafte. ‘Vervolgens groeide de Azure-opslag met dertig procent, werd Purview ingericht voor governance en ontstond behoefte aan ai Foundry. De totale investering bleek uiteindelijk drie keer hoger dan alleen de Copilot-licenties.’ Meekel onderstreept dat investeringen in ai niet per se verkeerd hoeven uit te pakken. Voor organisaties met een duidelijke ai-roadmap en goede governance kan deze investering juist veel rendement opleveren. Het probleem ontstaat wanneer technologie de strategie gaat bepalen in plaats van andersom. Grip op ai-kosten en contracten Bedrijven moeten dus goed nadenken voordat ze geld uitgeven aan ai. Ze moeten niet alleen naar de techniek kijken, maar naar het totale plaatje. Dat betekent dat ze vooraf moeten checken wat het betekent voor: Extra kosten voor opslag in de cloud; Regels over wie de software mag gebruiken; Veiligheid van de bedrijfsgegevens; Contracten waar ze voor langere tijd aan vastzitten. Veel organisaties nemen onder tijdsdruk grote Microsoft-beslissingen zonder de risico’s en totale kosten te kennen. Hierdoor spelen ze de leverancier in de kaart, in plaats van hun eigen organisatiedoelen te behalen. De kwestie is niet langer uitsluitend welke technologie beschikbaar is. De vraag wordt steeds vaker: Welke workloads leveren daadwerkelijk bedrijfswaarde? Welke ai-oplossingen worden daadwerkelijk gebruikt? Welke Azure-commitments zijn realistisch? Welke contractuele verplichtingen beperken toekomstige flexibiliteit? Welke investeringen worden gedreven door bedrijfsbehoeften en welke door strategieën van de leverancier? Dat onderscheid wordt steeds belangrijker naarmate softwareleveranciers overstappen op modellen die gebaseerd zijn op consumptie, gebruik en adoptie. Juist daardoor verschuift de uitdaging van licentiebeheer steeds vaker naar het beheersen van gebruik, governance en langetermijnverplichtingen binnen het cloud-ecosysteem. LicentieWatch is een rubriek over licenties, tarieven, abonnementen en andere afrekenmodellen voor ict-diensten, hard- en software. Tips, vragen of opmerkingen? Mail ons op redactie@computable.nl.

Vind je route naar een weerbare kritieke omgeving op Cybersec Netherlands 2026Wanneer een cyberaanval een fabriek, brug, kerncentrale of andere operationele technologie (ot)-omgeving raakt, gaat het al snel over meer dan data en systemen. Dan staat ook fysieke veilgheid op het spel. Hoe beheers je die risico’s? Op Cybersec Netherlands vind je antwoorden als je onderstaande route volgt langs workshops en stands. Moderne ot-omgevingen worden steeds sterker verbonden met it-netwerken, cloudplatformen, externe leveranciers en remote beheeroplossingen. Daardoor groeit het aanvalsoppervlak, terwijl systemen vaak niet zomaar kunnen worden stilgelegd, vervangen of gepatcht.Wie op 9 en/of 10 september naar Cybersec Netherlands 2026 in Jaarbeurs Utrecht gaat, kan die uitdaging vanuit verschillende invalshoeken bekijken: van netwerkisolatie en segmentatie tot supply-chain security, toegangsbeheer en monitoring. Samen vormen ze een route naar de vraag die er uiteindelijk toe doet: hoe maak je kritieke infrastructuur weerbaarder zonder de operatie zelf in gevaar te brengen?Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe je jouw collega’s weerbaarder maakt?Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.Security mag de operatie niet brekenIn een klassieke it-omgeving kun je een kwetsbaar systeem vaak patchen, vervangen of tijdelijk offline halen. Bij ot-security ligt dat anders. Een systeem kan onderdeel zijn van een productieproces, laboratorium of andere kritieke omgeving die permanent beschikbaar moet blijven.Beveiligen betekent hier daarom niet simpelweg zo veel mogelijk maatregelen implementeren. Het draait om de balans tussen vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid. Vooral die laatste is in kritieke omgevingen een voorwaarde voor de bedrijfsvoering. De centrale vraag is dan ook niet hoe je een omgeving maximaal dichtzet, maar hoe je de weerbaarheid verhoogt zonder de continuïteit in gevaar te brengen.Stap 1: breng eerst in kaart wat je moet beschermenIedere ot-securitystrategie begint met de vraag welke assets, installaties en verbindingen eigenlijk onderdeel uitmaken van de operationele omgeving. Een logische eerste stop is de sessie ‘Securing critical infrastructures through open-source network isolation’ (10 september van 15.30 tot 16.00 uur in Tech Theatre 6). Rogier Spoor, productmanager bij Surf, kijkt daarin naar de bescherming van kritieke infrastructuur vanuit netwerkisolatie. Encryptie, identity federation en open-source tooling worden gecombineerd om onder meer operationele technologie (ot) en onderzoeksinfrastructuur af te schermen van publieke netwerken en externe dreigingen. Dat brengt de discussie terug naar de fundamentele securityvraag van welke verbindingen een kritieke omgeving eigenlijk nodig heeft.Armis Security Netherlands sluit daar goed op aan (stand 11.C082). De organisatie richt zich op asset intelligence en het inzichtelijk maken van apparaten, systemen en hun onderlinge risico’s. Voordat je beveiligingsmaatregelen kunt bepalen, moet je immers weten wat er daadwerkelijk in de omgeving aanwezig is en hoe onderdelen met elkaar verbonden zijn.Wat levert deze stop op?Een scherper beeld van de kritieke infrastructuur die je moet beschermen en van verbindingen die noodzakelijk zijn versus verbindingen die vooral extra risico opleveren.Stap 2: maak van netwerkisolatie geen eilandOt-omgevingen volledig isoleren klinkt aantrekkelijk, maar in de praktijk moeten productieomgevingen communiceren met leveranciers, engineers en onderhoudspartijen. Het gaat daarom niet alleen om of een netwerk is afgeschermd, maar vooral om hoe verkeer tussen verschillende omgevingen wordt gecontroleerd.Compumatica secure networks past hier goed bij (stand 11.C024). De organisatie richt zich op netwerkbeveiliging en beveiligde communicatie en biedt daarmee een praktische invalshoek op de vraag hoe noodzakelijke verbindingen beschikbaar blijven zonder de operationele omgeving onnodig bloot te stellen.De sessie ‘Maximale uptime in een zero trust wereld: hoe balanceer je tussen cybersecurity en efficiënte service’ (9 en 10 september, 10.15 – 10.45 uur, OT Security Dome 1) sluit hier direct op aan. Stefan van Dooren, productmanager bij IXON Cloud, schetst de spanning tussen het beperken van externe verbindingen en het beschikbaar houden van toegang voor machinebouwers en onderhoudspartners. Zero trust betekent in een ot-omgeving niet dat alle externe verbindingen worden geblokkeerd, maar dat toegang gerechtvaardigd en gecontroleerd wordt ingericht.Wat levert deze stop op?Een concreter beeld van hoe je kritieke systemen kunt isoleren zonder ze onbereikbaar te maken voor de mensen en systemen die ze nodig hebben.Stap 3: kijk ook buiten je eigen netwerkEen goed beveiligde ot-omgeving staat niet op zichzelf. Leveranciers van machines, industriële software, onderhoud en remote support maken tegenwoordig onderdeel uit van dezelfde digitale keten. Een leverancier met toegang tot een kritieke omgeving kan daarmee een aanvalspad vormen dat buiten de directe controle van de organisatie ligt.L2P sluit aan bij dit deel van de route (stand 11.C018). De organisatie richt zich op informatiebeveiliging, risicomanagement en compliance en benadert security daarmee ook als een kwestie van governance en aantoonbare beheersing.De sessie ‘Chain resilience in practice: making cybersecurity work for SMEs’ (9 september, 13.55 – 14.15 uur, Mainstage) sluit hierop aan. Anne Visser, senior programmamanager cybersecurity- en weerbaarheid bij Security Delta (HSD), kijkt naar cyberweerbaarheid vanuit het perspectief van organisaties die onderdeel zijn van complexe ketens. Leveranciers, serviceproviders en technologiepartners zijn geen losse schakels. De beveiliging van de ene organisatie heeft direct invloed op de weerbaarheid van andere partijen.Wat levert deze stop op?Een bredere kijk op cyberrisico, want niet alleen de eigen systemen tellen mee, maar ook de leveranciers, technologie en verbindingen waarvan de continuïteit afhankelijk is.Stap 4: houd toegang tot kritieke systemen onder controleEen kritieke omgeving kan nog zo goed zijn gesegmenteerd, uiteindelijk moeten mensen en externe partijen er toegang toe hebben. Juist in ot-omgevingen is remote access vaak noodzakelijk voor machinebouwers, integrators en onderhoudspartijen. Daardoor is toegangsbeheer een van de belangrijkste ot-securityvraagstukken.De sessie ‘Identity at the core: building cyber resilience for 2026 and beyond’ (9 september, 10.15 – 10.45 uur, Masterclass theater 4) sluit hierop aan. Vivin Sathyan, chief technology evangelist bij ManageEngine, benadert identity als een belangrijk onderdeel van de security perimeter. De vraag is niet alleen wie toegang heeft, maar wat er gebeurt wanneer een aanvaller met gestolen inloggegevens, te ruime rechten of via een onbeheerd endpoint toegang krijgt.Uniqkey sluit hier als exposant goed op aan (stand 11.C041). De organisatie richt zich op password- en access management en biedt inzicht in toegangen, het beheren van rechten en het snel intrekken daarvan. Daarmee raakt Uniqkey aan het praktische vraagstuk achter least privilege: wie krijgt toegang tot welke systemen en wanneer moet die toegang weer verdwijnen?Wat levert deze stop op?Meer grip op de digitale voordeur van de kritieke omgeving, want wie heeft toegang, waarom en hoe snel kun je die toegang weer intrekken?Stap 5: bewijs dat de beveiliging ook in de praktijk werktUiteindelijk komt iedere securitystrategie uit bij dezelfde ongemakkelijke vraag: werkt het ook? Een architectuur kan er op papier uitstekend uitzien, maar wat gebeurt er wanneer een aanvaller daadwerkelijk probeert binnen te komen? En hoe snel merkt de organisatie dat er iets misgaat?Monitoring en periodiek testen zijn daarom noodzakelijk. Kritieke omgevingen veranderen voortdurend. Nieuwe PLC’s, HMI’s, sensoren en industriële verbindingen veranderen de ot-omgeving continu, waardoor periodieke validatie essentieel blijft. Een beveiligingsmaatregel die vandaag effectief is, kan daardoor morgen minder effectief zijn.De sessie ‘Live risk, real security: bridging the gap between SecOps and GRC’ (10 september, 11.00 – 11.30 uur, Masterclass theater 2) sluit hierop aan. Berry Rijnbeek en Diederik Schouten, senior security solutions engineers bij Rapid7, laten zien hoe security operations en governance, risk en compliance dichter bij elkaar kunnen worden gebracht. Door actuele dreigingsinformatie te koppelen aan assets, exposure en security controls ontstaat een continu beeld van risico’s en van de vraag of beveiligingsmaatregelen daadwerkelijk effectief zijn.Ook Fox-IT sluit goed aan bij deze laatste stap van de route  (stand 11.E037). Met expertise in cybersecurity, incident response en onderzoek naar digitale aanvallen biedt de organisatie een praktische aanvulling. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag welke maatregelen nodig zijn, maar ook om wat er gebeurt wanneer die maatregelen worden omzeild of tekortschieten.Wat levert deze stop op?Een praktische manier om van ‘we hebben beveiliging ingericht’ naar ‘we weten dat onze kritieke omgeving daadwerkelijk weerbaar is’ te komen.Weerbaarheid zonder stilstandWie deze route volgt, ziet dat ot-security veel verder gaat dan het beveiligen van industriële netwerken. Het begint met inzicht in de ot-omgeving en de verbindingen met it, leveranciers en externe partijen. Daarna volgen netwerkisolatie, veilige verbindingen tussen it en ot, supply-chain security en gecontroleerde toegang. Monitoring en toetsing maken de cirkel rond.Cyberweerbaarheid betekent uiteindelijk niet dat er nooit iets misgaat. Het betekent dat een organisatie een aanval waar mogelijk kan voorkomen, snel kan detecteren wanneer dat niet lukt en de impact op kritieke processen beheersbaar kan houden.Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe je jouw collega’s weerbaarder maakt?Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.

Iedere organisatie heeft een crisisplan voor een cyberincident. Draaiboeken liggen klaar, crisisteams worden geactiveerd en technische specialisten weten welke stappen ze moeten zetten zodra het alarm afgaat. Maar vrijwel geen enkele organisatie bereidt de persoon voor die tijdens zo’n crisis de belangrijkste beslissingen moet nemen: de ciso. De organisatie heeft een crisisplan’, zegt Ashish Shrestha, ‘maar niemand bereidt de leider voor die uiteindelijk de verantwoordelijkheid draagt.’ Voormalig groeps-ciso van Jaguar Land Rover Shrestha stond aan het roer tijdens een van de meest spraakmakende cybercrises van de afgelopen jaren.Ashish Shrestha op Cybersec Netherlands 2026Tijdens Cybersec Netherlands 2026 verzorgt Ashish Shrestha de keynote over de menselijke kant van cyberleiderschap: When the alarm sounds: the call no leader wants – The human side of being a CISO (based on true events). Daarnaast neemt hij deel aan een paneldiscussie over de mentale belastbaarheid van ciso’s en de vraag hoe organisaties hun cyberleiders beter kunnen ondersteunen tijdens en na een crisis.Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen.👉🏼 Registreer je gratis!Het is een uitspraak die de kern vormt van zijn verhaal. Wie hem spreekt, merkt al snel dat hij nauwelijks over technologie begint. Natuurlijk, hij werkte bijna twintig jaar in de internationale cybersecuritywereld en bekleedde sleutelposities bij onder meer Shell en Jaguar Land Rover. Tegenwoordig is hij ceo en medeoprichter van Zyn Global. Maar als Shrestha terugkijkt op zijn carrière, spreekt hij liever over mensen dan over systemen. ‘Cybersecurity is niet langer uitsluitend een technologievraagstuk’, zegt hij. ‘Het is steeds vaker een vraagstuk van besluitvorming met diep menselijke gevolgen.’Juist hij zou kunnen vertellen over ransomware, geavanceerde dreigingsactoren of de nieuwste ai-aanvallen. Toch kiest hij bewust een andere invalshoek. ‘Technologie blijft zich ontwikkelen. De menselijke natuur verandert veel langzamer. Uiteindelijk zijn het mensen die de kwaliteit bepalen van de beslissingen die onder onzekerheid worden genomen.’Geen rechte lijnWie denkt dat Shrestha al vroeg wist dat hij chief information security officer (ciso) zou worden, heeft het mis. Zijn loopbaan ontwikkelde zich niet volgens een strak uitgestippeld plan. ‘Ik heb nooit gezegd: ik wil ooit groeps-ciso worden. Mijn ambitie was altijd om betekenisvol werk te doen en telkens de volgende uitdaging aan te gaan.’Die houding bracht hem in uiteenlopende internationale omgevingen, waar hij leerde dat cybersecurity veel verder gaat dan firewalls en detectiesystemen. Vooral zijn jaren bij Shell vormden daarin een belangrijk fundament. ‘Je leert daar omgaan met een enorme complexiteit. Verschillende landen, verschillende culturen, verschillende risico’s. Maar vooral leer je dat veiligheid nooit alleen een technisch vraagstuk is. Uiteindelijk draait het altijd om mensen.’Juist daar ontstond zijn fascinatie voor leiderschap. ‘In het begin van je carrière denk je vooral na over oplossingen. Later realiseer je je dat de echte uitdaging niet zit in de techniek, maar in het meenemen van mensen.’De nieuwe cisoVolgens Shrestha verandert de rol van de ciso fundamenteel. Wat vroeger vooral een it- en gegevensbeveiligingsdiscipline was, verschuift nu naar het bieden van een veilige, betrouwbare en onderling verbonden ervaring, een stabiele wereldeconomie en het beschermen van onze manier van leven in de digitale paradigmaverschuiving waarin we ons nu bevinden.‘De vraag is niet langer of een organisatie bescherming nodig heeft en wat we moeten beschermen, maar iets fundamentelers: waarom is deze bescherming eigenlijk belangrijk? Wie beschermen we? Wat proberen we te behouden en wat is de impact als we dit verkeerd aanpakken?’‘Technische kennis blijft belangrijk, maar het onderscheid wordt steeds minder gemaakt op basis van wie de beste techneut is.’ Volgens hem worden andere vaardigheden steeds belangrijker. ‘Kun je complexe risico’s begrijpelijk uitleggen? Kun je vertrouwen opbouwen? Kun je mensen meenemen in moeilijke beslissingen? Kun je rust brengen wanneer iedereen naar jou kijkt? Dat zijn uiteindelijk leiderschapskwaliteiten. Geen technische.’OordeelsvermogenOpvallend genoeg denkt Shrestha niet dat organisaties een tekort hebben aan informatie. Integendeel. ‘We hebben steeds meer data, dashboards en ai. Tijdens een crisis ontbreekt het zelden aan informatie.’‘Goed oordeelsvermogen.’ Hij formuleert het bijna als een levensles: ‘Meer informatie leidt niet automatisch tot betere beslissingen.’ Juist daar ziet hij de grootste uitdaging voor de komende jaren. ‘Ai kan ons helpen patronen te herkennen en cognitieve belasting te verminderen. Maar context, ethiek en verantwoordelijkheid blijven menselijke eigenschappen.’Die overtuiging vormt ook de basis van Zyn Global. ‘We moeten technologie gebruiken om mensen betere beslissingen te laten nemen. Humans must lead. Technology must augment.’Jaguar Land RoverHalverwege het gesprek komt Jaguar Land Rover ter sprake. Als Group CISO in de afgelopen twee decennia heeft Shrestha enkele van de meest complexe cybercrises van de afgelopen jaren geleid. Hij vermijdt bewust operationele details.‘Uit respect voor mijn voormalige werkgevers en professionele vertrouwelijkheid ga ik niet in op operationele details.’ Toch bevestigde die periode de leiderschapsprincipes waar hij al lang in geloofde. ‘Tijdens een crisis verandert je rol volledig. Mensen kijken niet meer naar je functie; ze kijken naar jou.’Voor Shrestha draait leiderschap op zulke momenten niet om het hebben van alle antwoorden. ‘Leiderschap betekent voor mij duidelijkheid creëren wanneer onzekerheid overheerst, kalm blijven wanneer anderen onrust voelen en mensen helpen samen goede beslissingen te nemen. Ik heb leiderschap altijd gezien als een vorm van dienstbaarheid. Als mensen een moeilijke situatie verlaten met meer vertrouwen, meer verbondenheid en meer handelingsperspectief dan toen ze binnenkwamen, heb je als leider je werk goed gedaan.’Eenzame verantwoordelijkheidVoor veel buitenstaanders eindigt een cybercrisis op het moment dat systemen weer online komen. Voor de ciso begint dan vaak pas de verwerking. ‘De druk verdwijnt niet zodra de technische respons op gang komt’, zegt Shrestha. ‘Sterker nog, voor de leider begint het dan pas.’Organisaties investeren miljoenen in business continuity, disaster recovery en crisismanagement. Maar wie bereidt de leider voor die onder grote tijdsdruk beslissingen moet nemen waarvan de gevolgen soms pas maanden of jaren later duidelijk worden? ‘We bereiden organisaties voor op operationeel herstel, maar nauwelijks op de menselijke tol die zo’n crisis vraagt van de mensen die de verantwoordelijkheid dragen.’Rust uitstralenAshish Shrestha zal op de eerste dag van Cybersec Netherlands 2026 (9 en 10 september, Jaarbeurs Utrecht) het podium betreden als keynotespreker om zijn praktijkervaring en thought leadership te delen over de menselijke kant van cyberleiderschap en cyberweerbaarheid. ‘De meeste ciso’s herkennen dit onmiddellijk. Tijdens een crisis staat alles in dienst van de organisatie. Je adrenaline neemt het over. Je slaapt nauwelijks, leeft op koffie en beslissingen en probeert tegelijkertijd rust uit te stralen naar je team, de directie, toezichthouders en externe partners.’Maar zodra de crisis voorbij is, volgt vaak iets waar niemand het over heeft. ‘Dan verwacht iedereen dat je gewoon weer doorgaat.’ Hij noemt het één van de grootste blinde vlekken binnen het vakgebied. ‘We hebben het veel over cyberweerbaarheid. Maar hoe weerbaar zijn de mensen die die weerbaarheid moeten organiseren?’Vertrouwen opbouwenOp de vraag welke eigenschap een goede ciso onderscheidt van een uitstekende ciso hoeft Shrestha niet lang na te denken. ‘Vertrouwen.’ Niet technologie. Niet certificeringen. Niet ervaring. Vertrouwen. ‘Vertrouwen bouw je vóór een crisis. Tijdens een crisis wordt het getest.’Juist daarom besteedt hij zoveel aandacht aan relaties met bestuurders, collega’s en teams. Niet omdat dat ‘zacht’ leiderschap zou zijn, maar omdat vertrouwen volgens hem de belangrijkste versneller is tijdens een incident. ‘Wanneer bestuurders je vertrouwen, hoef je tijdens een crisis niet eerst je geloofwaardigheid te bewijzen. Dan kunnen alle gesprekken gaan over de juiste beslissingen.’Volgens Shrestha wordt de kwaliteit van een ciso uiteindelijk niet bepaald door het aantal aanvallen dat wordt tegengehouden. ‘Je wordt beoordeeld op de kwaliteit van je leiderschap wanneer de druk maximaal is.’ Dat vraagt volgens hem om iets wat in cybersecurity nog te weinig wordt ontwikkeld: oordeelsvermogen. ‘Cybersecurity is geen wedstrijd waarin je alle antwoorden hebt. Integendeel. Juist tijdens een crisis beschik je zelden over volledige informatie.’ Daarom gelooft hij ook niet dat organisaties vooral meer data nodig hebben. ‘We hebben behoefte aan betere besluitvorming, niet aan meer dashboards.’Misvatting over cybersecurityTijdens het gesprek komt Shrestha zelf met een onderwerp dat hij graag aan het interview wilde toevoegen. ‘Als ik één misvatting zou mogen wegnemen’, zegt hij, ‘dan is het dat cybersecurity nog steeds te vaak wordt gezien als een technisch probleem.’ Volgens hem ligt de echte uitdaging ergens anders. ‘Cybersecurity gaat uiteindelijk over menselijk gedrag. Over vertrouwen. Over samenwerking. Over verantwoordelijkheid.’Hij ziet nog steeds organisaties die cybersecurity behandelen als een afdeling in plaats van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. ‘Zolang medewerkers denken dat cybersecurity iets is van ‘de security-afdeling’, lopen we achter de feiten aan.’ Hij hoopt dat de sector de komende jaren een fundamentele omslag maakt. ‘We beschermen niet alleen organisaties, maar ook de samenleving die steeds afhankelijker wordt van digitale infrastructuur. Cybersecurity is uitgegroeid tot een maatschappelijke verantwoordelijkheid.’Vijf loopbaanlessen van Ashish ShresthaBouw vertrouwen voordat je het nodig hebt.Leer het bedrijf kennen, niet alleen de technologie.Zoek actief feedback, juist wanneer het ongemakkelijk is. En blijf nieuwsgierig en adaptief.Laat je functietitel nooit belangrijker worden dan je doel.Onthoud dat leiderschap draait om dienen, niet om status.Je doel bepaal je zelfNa bijna twintig jaar in internationale leidinggevende functies richtte Shrestha Zyn Global op. ‘Ik wilde iets bouwen waarmee we leiders helpen betere beslissingen te nemen.’Juist daarom spreekt hij tegenwoordig veel over leiderschap met een duidelijk doel. ‘Verwar je functietitel nooit met je doel.’ Dat is misschien wel de belangrijkste loopbaanles die hij zelf heeft geleerd. ‘Een titel krijg je van een organisatie. Je doel bepaal je zelf.’Leider van morgenTot slot vraagt Computable hem welk advies hij jonge cybersecurityprofessionals zou willen meegeven. ‘Blijf nieuwsgierig, investeer in communicatie, leer luisteren en zoek bewust mensen op die anders denken dan jij. Verlies nooit uit het oog waarom je dit werk doet.’Technologie blijft zich volgens Shrestha ontwikkelen. ‘De menselijke natuur verandert veel langzamer. Daarom wordt de toekomst van cybersecurity niet gevormd door technologie alleen, maar door leiders die vertrouwen bouwen, oordeelsvermogen versterken en mensen samenbrengen rond een gedeeld doel.’De ciso van morgenVolgens Ashish Shrestha worden dit de belangrijkste competenties voor toekomstige cybersecurityleiders:Strategisch denkvermogen om commerciële en organisatorische context op te bouwenOordeelsvermogen en kwaliteit van besluitvormingCommunicatie om vertrouwen en snellere besluitvorming te bevorderenEmpathie en emotionele intelligentie zijn essentieel om effectief leiding te gevenInvloed die wordt bereikt door vertrouwen, samenwerking en een gedeeld doel, niet door autoriteitNieuwsgierigheid en levenslang leren, afleren en herleren‘Technologie blijft belangrijk, maar uiteindelijk zullen organisaties het verschil maken met leiders die mensen weten te verbinden.’