computable

Het Duitse technologieconcern Schaeffler heeft tijdens de opening van de Hannover Messe de Hermes Award 2026 ontvangen. De prijs werd toegekend voor een platform voor sterk geïntegreerde actuatoren, bedoeld voor toepassing in de gewrichten van humanoïde robots. Actuatoren zijn onderdelen die een stuur- of regelsignaal omzetten in een beweging of kracht. Ze vormen de ‘spieren’ van een machine of systeem. Bij het bekroonde actuatorplatform van Schaeffler is de benodigde installatieruimte ongeveer twintig procent kleiner dan bij bestaande oplossingen in de markt. Dat moet grootschaliger inzet van servicerobots, waaronder humanoïde robots, mogelijk maken. De Hermes Award, een innovatieprijs, wordt al meer dan twintig jaar jaarlijks uitgereikt door Deutsche Messe aan een exposant van de Hannover Messe. Op de industriële vakbeurs is dit jaar extra veel aandacht voor humanoïde robots in industriële omgevingen. Hermes Startup Award 2026 naar BTRY De Hermes Startup Award 2026 is toegekend aan BTRY. De startup uit Zwitserland ontwikkelt ultradunne en volledig flexibele solid state (‘vaste stof’)-batterijen. Deze batterijen laden snel op, werken bij temperaturen tot 150 graden Celsius en bevatten geen vloeibare elektrolyten. Met een dikte vanaf 0,1 millimeter kunnen ze binnen een minuut worden opgeladen en ontladen. De productietechniek is afkomstig uit de halfgeleiderindustrie en gebruikt geen toxische oplosmiddelen. De batterijen zijn bedoeld voor toepassingen als iot-sensoren, wearables en medische apparatuur.

De Nederlandse sourcingindustrie staat er in 2026 goed voor. Dat blijkt uit de Dutch IT Sourcing Study 2026 van Eraneos en Whitelane Research. Het onderzoek laat een markt zien die volop in beweging is, met verschuivingen richting insourcing en vooral nearshoring, terwijl ai wel breed wordt toegepast maar nog weinig veranderingen teweegbrengt. Hoewel 36 procent van de organisaties de komende twee jaar meer wil uitgeven aan externe it-leveranciers, kiest een groeiend deel voor de tegenovergestelde richting, blijkt uit de Dutch IT Sourcing Study 2026 van Eraneos en Whitelane Research, gebaseerd op bijna tweeduizend klant‑leveranciersrelaties bij ruim 350 grote organisaties (met een omzet boven de één miljoen). Ruim een kwart (26 procent) plant juist minder externe it-uitgaven (in 2025 was dit 20 procent). Deze organisaties nemen eerder uitbesteed werk weer in eigen beheer, waarmee de insourcingtrend die sinds 2023 zichtbaar is, verder doorzet. Volgens Marcel Blommestijn, lead sourcing advisory bij Eraneos NL, heeft die groei een duidelijke oorzaak. ‘Vijf jaar geleden lag insourcing rond de twaalf à dertien procent. Nu zitten we op 26 procent. Organisaties willen kritieke kennis behouden en zien dat ze bepaalde activiteiten financieel aantrekkelijker zelf kunnen uitvoeren.’ Vooral key‑applicaties en ontwikkel‑ en beheeractiviteiten worden terug naar binnen gehaald, net als delen van cybersecurity. Blommestijn plaatst daarbij wel een kanttekening: ‘Voor offshore‑deliverymodellen kun je je afvragen of je dat intern veel goedkoper kunt doen. Maar sommige sectoren, zoals de overheid, de financiële dienstverlening en de nutssector, worden door regelgeving beperkt in wat ze extern mogen neerzetten.’ Nearshoring groeit door Dat verklaart ook waarom nearshoring zo sterk groeit. Maar liefst 36 procent van de organisaties wil meer gebruikmaken van nearshore‑capaciteit, terwijl slechts negen procent dat wil afbouwen. Nearshoring biedt zowel culturele als regelgevende voordelen en wordt gezien als compromis tussen kostenbeheersing en soevereiniteitsbehoeften. De vraag is zo groot dat tarieven in nearshoremarkten aantoonbaar stijgen. ‘Je ziet die tarieven langzaam omhooggaan’, bevestigt Blommestijn. ‘Maar nearshoring blijft aantrekkelijk vanwege de balans tussen kosten, kwaliteit en compliance. Die trend zie je overigens ook op internationaal niveau; Nederland wijkt daarin niet af. Deze ontwikkeling past bij een volwassen markt waarin organisaties bewuste strategische keuzes maken.’ Outsourcing blijft ondertussen een stabiele pijler van de Nederlandse it‑sector. Organisaties geven aan dat vooral schaalbaarheid (53 procent), toegang tot nieuwe technologie (49 procent) en focus op kernactiviteiten (46 procent) bepalend zijn. In veel sectoren, waaronder overheid en financiële dienstverlening, staat kostenreductie bovendien hoger op de agenda dan in andere domeinen. Applicatie‑ en infrastructuurdiensten blijven veruit de grootste groeicategorieën onder outsourcingkopers. Ai: wijdverspreid, maar nog niet transformerend Ai en generatieve ai hebben inmiddels hun weg gevonden naar vrijwel alle grote organisaties in Nederland. Slechts twee procent gebruikt geen enkele ai‑toepassing. De meeste organisaties werken met generieke tools zoals ChatGPT en Microsoft Copilot, terwijl twintig procent experimenteert met eigen ai‑oplossingen. Toch blijft de échte impact beperkt. Slechts vijftien procent ziet ‘aanzienlijke zakelijke impact’, en slechts één procent noemt de impact transformerend. De overgrote meerderheid gebruikt ai om processen efficiënter te maken. ‘AI wordt nog vooral als productiviteitsmiddel gezien,’ zegt Blommestijn. “Organisaties focussen vooralsnog op automatiseren, niet op vernieuwen.’ Soevereiniteit drukt zwaar op cloud- en sourcingsbeslissingen Volgens het onderzoek krijgt it‑soevereiniteit een steeds grotere rol in de strategische besluitvorming. Gemiddeld zegt 37 procent dat het een ‘gemiddelde tot grote’ invloed heeft op de it‑strategie, maar in de publieke sector stijgt dat tot 62 procent, bij financiële dienstverleners tot 64 procent. De zorgen richten zich op de afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers, de schurende wetgeving tussen EU‑regels en Amerikaanse regelgeving, en de wens om gevoelige data volledig onder Europese jurisdictie te houden. ‘De publieke sector gelooft niet dat hyperscalers hun soevereiniteitsproblemen gaan oplossen’, zegt Blommestijn. ‘Veertig procent zegt letterlijk dat de oplossing níét bij hyperscalers vandaan gaat komen.’ Het gevolg is dat organisaties hun cloudstrategie aanpassen. Een kwart van de respondenten wil de afhankelijkheid van hyperscalers afbouwen. Bij de overheid gaat dat zelfs om 45 procent. De beweging richting private cloud of Europese alternatieven wordt steeds sterker, al blijft het gebruik van de publieke cloud als geheel wel verder groeien – alleen minder snel dan enkele jaren geleden werd voorspeld. Ondertussen proberen leveranciers en beleidsmakers de discussie te structureren via Europese frameworks. Toch blijft er veel onzekerheid, zegt Blommestijn. ‘De definitie van soevereiniteit verschilt per organisatie. Die discussie is flink in beweging.’ Nederlandse providers De studie van Eraneos en Whitelane laat zien dat Nederlandse it‑dienstverleners wederom sterk presteren, vooral op applicatiegebied. Schuberg Philis en Levi9 voeren zelfs de algemene tevredenheidslijst aan met een score van 89 procent. Ook Sogeti Nederland scoort bovengemiddeld op applicatieservices, net als Ilionx (op zowel applicatiediensten als cloud- en infrastructuur-services). Nederlandse providers bedienen vaak een ander segment dan internationale spelers. Ze richten zich meer op business‑kritische systemen en complexe applicaties, en minder op grootschalige cloud‑ en infrastructuurdiensten. ‘Je kunt die segmenten eigenlijk niet op één hoop gooien’, zegt Blommestijn. ‘Applicatieservices scoren traditioneel hoger dan infrastructuur, dat ligt niet aan de aanbieders maar is een andere waarderingscultuur.’ Volwassen markt Over het geheel genomen scoort geen enkele provider in het onderzoek onder de 6,7. Dat betekent dat de markt volwassen en stabiel is, met weinig uitval. ‘De markt neemt eigenlijk nauwelijks afscheid van partijen’, aldus Blommestijn. ‘Dat is tekenend voor een gezonde sector.’ Het Franse Atos bijvoorbeeld heeft internationaal moeilijke jaren achter de rug, maar is in Nederland niet weggezakt. De prestaties zijn stabiel en op sommige onderdelen is zelfs verbetering zichtbaar. ‘Gezien de turbulentie is dat echt knap’, zegt Blommestijn. ‘Atos heeft veel voor zijn kiezen gehad, maar blijft overeind.’ De Eraneos-adviseur wijst ook nog op de Amerikaanse dienstverleners Epam en DXC, die aan een opmars bezig zijn. Epam is succesvol met nearshore-diensten, terwijl DXC goed presteert met applicatieservices en netwerkdiensten. De integratie van het in 2019 gekochte Zwitserse (oorspronkelijk Russische) Luxoft blijkt een succes, aldus Blommestijn. Indiase leveranciers veranderen hun model Over de Indiase it‑dienstverleners stelt hij dat die hun strategie aanpassen. Door de groeiende vraag naar nearshoring investeren ze meer in Europese deliverycenters en (Nederlandse) lokale teams. Overnames doen ze zelden; ze bouwen liever zelf capaciteit op. TCS is met afstand de grootste speler. Het bedrijf telt in Nederland ongeveer tweeduizend medewerkers en draait naar schatting één miljard euro omzet. Bovendien is TCS één van de weinige Indiase spelers die zich actief richt op de publieke sector. ‘Als je voor de overheid werkt, moet je in Nederland mensen hebben. Dat heeft TCS goed begrepen’, zegt Blommestijn. De Dutch IT Sourcing Study 2026 laat een Nederlandse markt zien die vol beweging zit, stelt Blommestijn. De diversiteit in aanbieders – van Nederlandse spelers en nearshorebedrijven tot internationale dienstverleners en Indiase giganten – maakt de markt flexibel en concurrerend. ‘De it-boardroom heeft het drukker dan ooit. Maar het beeld is gezond: de Nederlandse sourcingmarkt is volwassen, divers en strategisch sterker dan veel mensen denken.’ Recordaantal providers in tevredenheidsranglijst De algemene tevredenheidsranglijst omvat 43 it-dienstverleners, het hoogste aantal tot nu toe in de Dutch IT Sourcing Study 2026. Levi9 en Schuberg Philis delen de eerste plaats (89 procent), gevolgd door EPAM (87 procent), TCS (82 procent) en CGI (81 procent). Daarnaast behalen in totaal tien aanbieders uitzonderlijke prestaties in de categorieën: •             Applicatieservices: DXC Technology, Epam, Levi9, Schuberg Philis •             Cloud- en infrastructuurdiensten: CGI, Schuberg Philis, T-Systems, Wipro •             Werkplekdiensten: TCS •             Netwerk- en connectiviteitsdiensten: DXC Technology, Schuberg Philis •             Beveiligingsdiensten: Deloitte, Northwave, Schuberg Philis

In de rubriek De Overstap gidst de doorgewinterde ict-journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar alternatieve zakelijke oplossingen. Deel 3: opensource-consortia, tweederde Europeanen wil weg bij Big Tech, ATproto is open protocol voor soevereine data-uitwisseling, weg bij Notion en veel tips en trics voor thuis en op kantoor.Door de trend richting digitale soevereiniteit wint opensource-software snel terrein. Vaak gaat het om uitstekende software die functioneel gelijkwaardig is aan closedsource-software, maar dan wel met als voordeel dat er geen vendor lock-in is en er bovendien een community achter zo’n project staat.Voor grotere enterprise-organisaties die willen overstappen naar opensource-oplossingen is met name service en support cruciaal. ‘Grote klanten willen één aanspreekpunt, één contract, één verantwoordelijke partij’, vertelde Ronny Lam, directeur van de Dutch Opensource Business Alliance, in een interview. DOSBA werkt daarom aan een innovatieve constructie om dit goed te regelen. Het idee? Opensource-bedrijven bundelen hun krachten per klant, onder een speciale merknaam. Lam noemt dit ‘consortia’: meerdere specialisten en individuele opensource-bedrijven die nauw samenwerken en richting de klant optreden als één geoliede supportorganisatie. ‘De klant merkt niet dat er achter de schermen meerdere bedrijven betrokken zijn’, legt Lam uit. ‘Zij zien één contract, één supportteam, één domeinnaam, één factuur—precies zoals ze gewend zijn bij traditionele leveranciers.’Deze aanpak kan een gamechanger worden, denkt Lam. Niet alleen voor opensource-bedrijven, die zo grote klanten kunnen bedienen, maar juist ook voor die klanten zelf. Zij krijgen toegang tot innovatieve, open technologie, zonder in te leveren op service en zekerheid. Volgens Lam is het dan ook een win-win-situatie. Opensource-bedrijven kunnen opschalen zonder hun identiteit te verliezen, terwijl grote organisaties de support krijgen die ze nodig hebben. Zo maken we opensource niet alleen technisch, maar ook organisatorisch toekomstbestendig.’Een groeiende roep om digitale onafhankelijkheidDigitale soevereiniteit is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt in Europa. Uit recent onderzoek van YouGov, gedeeld met Tech Policy Press, blijkt dat bijna tweederde van de Europeanen het een goed idee vindt om Amerikaanse technologieën te vervangen door Europese alternatieven. Toch zijn er nog wel twijfels of deze verschuiving realistisch is.Uit de enquête, gehouden onder meer dan duizend respondenten in vijf grote EU-landen, blijkt dat 62 procent van de Europeanen openstaat voor Europese alternatieven voor Amerikaanse datadiensten en betalingssystemen. Voor videoconferentie, zoals Zoom, is dit 59 procent. Slechts 13 procent vindt het een slecht idee om over te stappen, terwijl 25 procent onzeker is.Toch is er nog wel wat twijfel over de haalbaarheid van deze transitie. Zo’n 41 procent van de respondenten vindt het onrealistisch om Amerikaanse techdiensten volledig te vervangen, tegenover 40 procent die het wel haalbaar acht. In Duitsland is het pessimisme het grootst: 51 procent denkt dat een verschuiving onrealistisch is. Frankrijk is juist het meest optimistisch, met 45 procent dat de overstap wel mogelijk acht.Een opvallende bevinding is dat veel Europeanen, ondanks de politieke ambities, weinig weten over concrete plannen. Zo had 89 procent van de Franse respondenten nog nooit gehoord van het plan om Zoom en Microsoft Teams te vervangen door een Frans alternatief tegen 2027.Op zoek naar Europese alternatieven?Als de migratie naar Europese it-infrastructuren en -applicaties net zo voortvarend verloopt als er websites worden opgezet om de weg te wijzen naar Europese alternatieven, dan zitten we wel goed. Want er is alweer een nieuwe website bij gekomen: Go European. De website was op het moment van schrijven nog in beta (vandaar dit adres: https://beta.goeuropean.org/, het wordt straks https://goeuropean.org). We hebben in deze rubriek al eerder vergelijkbare websites genoemd, maar bij Go European kwam ik toch weer een flink aantal – voor mij in ieder geval – nieuwe bedrijven en producten tegen die zich met name op professionele it richten.Voor wie zelf weg wil bij de bekende Amerikaanse aanbieders kan zijn hart ophalen bij Reddit. Ik geef toe, dat is een Amerikaanse firma, maar subreddits als r/DigitalEscapeTools, r/BuyFromEU, r/LinuxQuestions of r/DeGoogle bieden tijdens de migratie die we nastreven toch wel degelijk erg veel inspiratie en advies voor wie op zoek is naar Europese dan wel opensource-alternatieven voor privé te gebruiken applicaties.Overigens is Reddit ook erg interessant voor wie vastloopt in een migratie. Kanalen als r/SelfHosted, r/Nextcloud of r/MistralAI fungeren in feite als forums waar gebruikers elkaar helpen als er ergens iets mis gaat met een migratie, installatie of bijvoorbeeld het zelf opzetten van AI-agents. Voor een eigen projectje heb ik dankbaar gebruik gemaakt van die hulp via r/Proxmox.Ook interessant om te lezen: ‘Getting off US tech: a guide’. Dit is een blog post van Paris Marx. Ook deze Canadese techwatcher wil zoveel mogelijk afstand doen van Amerikaanse tech.Werken met CharlesDaarnaast stuurde Yanis Kerdjana mij een bericht. Hij is een van de oprichters van het in Parijs gevestigde Ideta. Deze firma helpt bedrijven om eenvoudig gespreksassistenten (chatbots) te creëren op diverse communicatiekanalen, zoals Messenger, SMS, Slack, WeChat, Skype for Business, en zelfs spraakgestuurde platformen zoals Google Home.Met zijn bericht wilde hij graag iets vertellen over Charles, een side project waar hij aan werkt. Het is een (jawel) Chrome-extensie, maar dan eentje met een interessant doel.Hij schrijft: ’Ik werk aan een klein project (…). Het heet Charles en is een Chrome-extensie die tijdens het surfen Europese alternatieven voor GAFAM-diensten voorstelt. Het idee is om soevereiniteit zichtbaar en bruikbaar te maken in het dagelijks gebruik, niet alleen in beleidsplannen.’Voor de goede orde: GAFAM staat uiteraard voor Google, Apple, Facebook (nu Meta), Amazon en Microsoft. Ik heb het inmiddels toegevoegd aan Chrome op mijn Mac Mini. Zodra ik er meer ervaring mee heb, zal ik dat hier laten weten.ATproto: een open protocol voor soevereine data-uitwisselingATproto, het open protocol waarop Bluesky – het bekende alternatief voor X/Twitter – is gebouwd, ontwikkelt zich in rap tempo tot meer dan alleen een fundament onder nieuwe sociale netwerken. Voor enterprise-omgevingen is het vooral interessant als bouwsteen voor soevereine, schaalbare en interoperabele data-uitwisseling.Tijdens de tweede ATmosphere-conferentie (ATmosphereConf 2026), eind maart aan de Universiteit van British Columbia in Vancouver, werd duidelijk dat het AT Protocol (ATproto) langzaam opschuift van experimentele technologie richting serieuze enterprise-toepassingen. Hoewel het binnen traditionele it-omgevingen nog relatief onbekend is, is het erg relevant voor wie bezig is met onderwerpen als digitale soevereiniteit, datacontrole en vendor lock-in.In de kern is ATproto een open standaard voor het publiceren en distribueren van zelf-authentiserende data in een gedecentraliseerd model. Dat klinkt lekker abstract, maar het komt hier op neer: waar klassieke platforms data centraliseren en daarmee controle en afhankelijkheid creëren, draait ATproto dit model om. Organisaties blijven eigenaar van hun data, identiteit en interacties, en bepalen zelf waar en hoe die data wordt opgeslagen en gedeeld. Voor enterprise-gebruikers betekent dit dus dat zij niet langer volledig afhankelijk zijn van de infrastructuur en voorwaarden van grote techbedrijven.Die controle wordt technisch mogelijk gemaakt via zogeheten personal data repositories (PDS’en). Dit zijn opslagomgevingen waarin data per gebruiker of organisatie wordt beheerd. Bedrijven (maar hetzelfde geldt voor consumenten die een op ATproto gebaseerde app gebruiken) kunnen deze zelf hosten of onderbrengen bij een vertrouwde partij. Daarmee ontstaat een architectuur waarin data fysiek en juridisch beter te positioneren is, wat direct relevant is voor compliance met regelgeving zoals de AVG.Voor enterprise-organisaties ligt de waarde van ATproto dan ook niet in het sociale aspect, maar in de onderliggende principes. Het protocol past binnen de bredere ontwikkeling richting data sharing-ecosystemen. Hiermee kunnen organisaties gecontroleerd data uitwisselen met partners, klanten of overheden. Denk aan ketens in de logistiek, samenwerkingen in de zorg of gegevensuitwisseling in de financiële sector. In dergelijke omgevingen is het cruciaal dat data niet alleen veilig wordt gedeeld, maar ook dat eigenaarschap en herkomst aantoonbaar blijven. In sommige toepassingen wordt er zelf een zogeheten billing-mechanisme in opgenomen, zodat het ook mogelijk is om voortoegang of gebruik van bepaalde data een vergoeding te vragen.Zover is het rond ATproto zeker nog niet. Het protocol is nog volop in ontwikkeling. Er wordt gewerkt aan verdere standaardisatie binnen de Internet Engineering Task Force (IETF), wat belangrijk is voor bredere adoptie in enterprise-architecturen. Tegelijkertijd ontstaat er steeds meer apps en diensten die het protocol benutten, zoals Margin, Semble en Surf. Ik gebruik momenteel zelf Surf. Het is een soort zoekmachine in social berichten over een bepaald onderwerp. Ook tools als Graze.social laten zien hoe flexibel het model is. Zie het als een soort marktplaats voor feeds. Je kunt zelf een feed samenstellen en via Graze beschikbaar maken. Andersom geldt ook: interesse in een bepaald onderwerp? Er bestaat ongetwijfeld al een feed over die je nu heel simpel kunt gaan volgen.Voor enterprises is ATproto niet zozeer een kant-en-klare oplossing is, maar eerder een nieuwe architectuurbenadering. Het vraagt om een andere manier van denken over data: minder als iets dat binnen één platform leeft, maar meer als een asset die onafhankelijk van applicaties kan worden beheerd en gedeeld.Wil je weg bij Notion? Kijk dan eens naar DocmostNotion is een soort alles-in-een workspace die functies combineert voor notities, databases, projectmanagement, wiki’s en samenwerking. Het is een heel flexibel platform dat zich aanpast aan verschillende gebruiksscenario’s, van persoonlijke planning tot complexere bedrijfsprocessen. Het is vooral populair door zijn modulaire opzet en gebruiksvriendelijkheid. Voor grote organisaties wordt het vaak ingezet als aanvulling op omgevingen als SAP, SharePoint of Confluence. Veel mensen gebruiken het ook privé.Ook ik gebruikte Notion lange tijd. Het is echter closedsource-software. Tijd dus om een alternatief te zoeken. Docmost is dan zeker een kandidaat. Het wil vergelijkbare functionaliteit bieden, maar dan op basis van een opensource-licentie, met een enterpriselicentie voor wie grootschalige omgevingen wil opzetten. Het is self-hosted en positioneert zichzelf als collaboratieve wiki- en documentatiesoftware.Productief met Europese techIn Europa wordt keihard gewerkt aan het ontwikkelen van talloze tools die de zakelijke gebruiker met Europese dan wel opensource-tools kunnen helpen om maximaal productief te zijn. Daarbij gaat het vaak om relatief bescheiden functies die in de dagelijkse praktijk echter zeer handig zijn. Een mooi voorbeeld daarvan is een uitbreiding die Proton voor zijn online agenda heeft uitgebracht. Hiermee kunnen gebruikers eenvoudig afspraken laten inplannen via hun agenda. De feature maakt het mogelijk om beschikbare tijdslots te delen met anderen, waarna zij zelf een geschikt moment kunnen kiezen en direct een afspraak kunnen vastleggen, zonder handmatige afstemming. Wereldschokkend nieuw? Nee, zeker niet. Maar wel superhandig voor wie weg wil bij Big Tech en toch heel makkelijk afspraken voor calls of meetings willen kunnen maken.Deze zogeheten appointment scheduling-functionaliteit is – zoals gezegd – geïntegreerd in Proton Calendar en sluit aan bij bestaande mogelijkheden zoals het beheren van agenda’s, het versturen van uitnodigingen en het inzichtelijk maken van beschikbaarheid. Het onderscheid zit vooral in de combinatie van gebruiksgemak en privacy: afspraken en bijbehorende gegevens blijven end-to-end versleuteld, waardoor zelfs Proton zelf geen inzicht heeft in de inhoud. Daarmee is het een privacyvriendelijk alternatief voor bekende planningsdiensten, terwijl het tegelijkertijd inspeelt op de groeiende behoefte aan Europese productiviteitstools.Ook fraai: IntraVox. Dit is een app waarmee gebruikers binnen het Nextcloud-platform een compleet intranet kunnen optuigen. Ontwikkeld in Nederland, maar daarover in de volgende aflevering van deze rubriek meer.Ik wil weg maar hoe dan?Tenslotte nog een tool voor de categorie ‘ik-wil-weg-maar-weet-niet-zo-goed-hoe’. Het gaat om Jasper. Dit is een oplossing voor mensen die willen stoppen met Instagram, maar wel graag hun foto’s en video’s mee willen nemen. Ik heb het niet geprobeerd want heb geen Instagram-account, maar uit wat ik er over lees werkt het prima.Heb je naar aanleiding van deze rubriek tips, reacties of opmerkingen, stuur ze naar redactie@computable.nl.

TenneT kan nieuw te bouwen datacenters voorlopig niet aansluiten op het overvolle hoogspanningsnet rond Vijfhuizen, nabij Schiphol, Hoofddorp en Haarlem. Hoewel eerder wél toegezegd, pauzeerde de netbeheerder afgelopen januari meerdere aanvragen tot 2035 om overschrijding van de transportcapaciteit en risico op stroomuitval te voorkomen. Datacenter-bedrijf Goodman stapte naar de rechter.Goodman, dat al fors investeerde, eist nu via de rechter dat TenneT de beloofde 70 MW‑aansluiting levert. Het Australische datacenter-bedrijf dreigt met een dwangsom van vijfhonderdduizend euro per dag vanaf 1 juni. Zo meldt NOS.nl.De zaak legt de structurele netcongestie bloot: niet alleen datacenters, maar ook scholen en gemeentelijke gebouwen krijgen geen aansluiting. Experts vrezen schade aan het investeringsklimaat, omdat bedrijven geen zekerheid meer hebben over stroomtoegang. Juristen zien een sterke toename van rechtszaken tegen netbeheerders, al winnen die doorgaans. Woensdag volgt de uitspraak, met mogelijk grote financiële en beleidsmatige gevolgen voor Tennet en Nederland.TenneT breidt de capaciteit van het hoogspanningsstation in Vijfhuizen flink uit, maar toch nog weinig om aan de vraag van bedrijven naar nieuwe stroomaansluitingen te voldoen. Volgens TenneT komt de netveiligheid in gevaar als de transportcapaciteit op het hoogspanningsnet te zwaar wordt belast. Ook in andere delen van Nederland is de netcongestie veel ernstiger dan eerst werd gedacht. TenneT investeerde vorig jaar al 14,8 miljard euro in het hoogspanningsnet in Nederland en Duitsland.

Interview | ceo Alexandra Schless NorthC Datacenters ontpopt zich steeds meer als een Europees alternatief voor Amerikaanse spelers. Met nu al vijfentwintig datacenters in Nederland, Duitsland en Zwitserland staat het bedrijf uit Oude Meer aan de vooravond van een versnellingsfase: sneller bouwen, eerder ‘powered land’ veiligstellen en capaciteit toevoegen in meerdere Europese regio’s. Computable sprak met ceo Alexandra Schless over de strategie erachter. Wie op bezoek is bij NorthC Datacenters op de locatie in Oude Meer op het Fokker Logistics Park bij Schiphol hoort en ziet het ene na het andere vliegtuig voorbij scheren. Sommige bezoekers vinden de locatie nog wel eens apart, zo vlak bij een vliegveld. ‘Maar’, vertelt ceo Alexandra Schless, ‘dan leg ik uit dat als je je parallel aan een start- of landingsbaan zit, het gevaar nagenoeg nihil is. Het datacenter is ook gebouwd op veilige afstand en bevindt zich niet in een aanvliegroute.’ De hoofdlocatie ligt in het hart van de metropoolregio Amsterdam, een belangrijk knooppunt voor logistieke en digitale connectiviteit binnen Europa. En daar passen de ambities van NorthC goed bij. Het bedrijf wil uitgroeien tot een van de grootste, regionaal opererende Europese datacenterspelers. NorthC is in oktober 2019 ontstaan uit de fusie tussen de datacenterbedrijven The Datacenter Group (TDCG) en NLDC (het oude co-locatiebedrijf van KPN). Beide bedrijven waren eerder dat jaar opgekocht door de Duitse vermogensbeheerder DWS. Met het kapitaal van deze investeerder kocht én bouwde NorthC de afgelopen jaren diverse andere datacenters in Nederland, Duitsland en Zwitserland. Tot eind vorig jaar: toen koos DWS voor een exit en verkocht zijn meerderheidsbelang aan het Franse Antin Infrastructure Partners. Waarom is Antin bij NorthC ingestapt en waarom kiezen júllie voor Antin? Alexandra Schless: ‘Antin bevindt zich met zijn investeringsportefeuille precies in onze hoek: digitale infrastructuur met een sterke regionale component. Ze hebben een bewezen trackrecord in het uitbouwen van platforms zoals van Eurofiber en het Britse Pulsant en investeren al langer in connectiviteit en datacenters. Voor onszelf is dit het moment om te versnellen: sneller nieuwe datacenters bouwen, in meer regio’s capaciteit toevoegen en ‘powered land’ – grond mét zekere stroomaansluiting – vroegtijdig vastleggen. De vraag naar computerkracht groeit, gedreven door de hybride-cloudvraag en de snel opkomende ai‑inference‑ en high performance computing‑cases. De stap van DWS naar Antin is daarom logisch: de vorige aandeelhouder zat er circa zes jaar in, en voor de volgende sprong is extra kapitaal nodig.’ Wat is de kern van jullie strategie om een regionale topspeler in Europa te worden? ‘Twee sporen. Eén: dieper gaan in bestaande landen, met name Duitsland dat met al die deelstaten een uitgesproken regionale economie heeft. Klanten uit München willen lokale capaciteit om hun data daar neer te zetten, net zoals bijvoorbeeld Hamburg, Frankfurt, Düsseldorf en Berlijn hun eigen vraag kennen. Duitsland is een grote markt en maakt als land een digitale inhaalslag. In onze gesprekken met organisaties gaat het vaak over hun cloudstrategie. Wat komt er in de private cloud? In hoeverre gebruiken ze een publieke cloud? En wat gaan ze zelf nog on-premises in een datacenter beheren? Je merkt dat klanten van een cloud-first-strategie naar hybride oplossingen gaan. Dat ze de systemen met gevoelige data in eigen beheer willen houden met eigen technische mensen, een tendens die ook in andere landen te zien is. Daarvoor zoeken organisaties ondersteuning van regionale partners. Wij zijn in Europa zo’n regionale speler.’ Dat betekent veel overnames? ‘Niet per se. We bouwen ook nieuwe datacenters, zoals recent aangekondigd, in Genève, of we breiden bestaande locaties uit. En ja, we nemen ook geregeld locaties over. Zo hebben we vorig jaar een aantal datacenters van Colt gekocht, voornamelijk Duits, – een welkome versneller aldaar -, maar ook één in Amsterdam. Met als extra voordeel dat we op deze manier toch kunnen uitbreiden in deze metropoolregio ondanks het huidige moratorium. Want de locatie van Colt is een bestaand datacenter met aansluiting én vergunning. Ons tweede spoor voor een regionale toppositie in Europa is het gericht uitbreiden naar aangrenzende markten. Zo kijken we nu naar Oostenrijk en België. Voorwaarde is altijd dat zich een goede kans moet aandienen, zoals een bestaand datacenter dat te koop staat of grond mét stroomcapaciteit dat beschikbaar is.’ En gaat er na de overname door Antin ook iets aan de dienstverlening veranderen? Bijvoorbeeld het uitbreiden met managed services? ‘Nee, de focus blijft colocatie. We beheren géén klantomgevingen, dat laten we aan onze partners. Die scheiding geeft klanten keuzevrijheid: ze brengen hun eigen engineers mee of kiezen een managed-service‑partner uit ons ecosysteem. Wat wél verandert is onze snelheid en schaal: met Antin kunnen we sneller bouwen en eerder capaciteit ontsluiten in de regio’s waar de vraag piekt. Dat is precies waar klanten om vragen.’ ‘De wereld is veranderd: we moeten veel nadrukkelijker kijken waar we data onderbrengen en of dit niet gewoon een Nederlandse danwel Europese partij kan zijn’ Hybride cloud en regionale colocatie zijn tegenwoordig vaste onderdelen van de discussies over digitale autonomie en soevereiniteit. Waar staat NorthC in dit debat? ‘Heel concreet: wij bieden Europese regie. We opereren als een Europees platform met een Europese aandeelhouder, wat voor publieke en gereguleerde sectoren relevant is. Klanten willen contractuele en operationele controle in Europa; wij faciliteren dat met regionale locaties en een cloud‑ en carrier‑neutraal ecosysteem van lokale partners. De wereld is veranderd: we moeten veel nadrukkelijker kijken waar we data onderbrengen en of dit niet gewoon een Nederlandse danwel Europese partij kan zijn. We zijn bij NorthC wel realistisch: je stapt niet van de ene op de andere dag weg bij Amerikaanse clouds. Maar je kunt wél een plan maken: wat is écht gevoelig en moet Europees? Begin daar, zet stappen en laat het minder‑kritische voorlopig staan. Dat gesprek voeren we dagelijks met overheden, semi‑overheden en zorginstellingen. In de gezondheidszorg wordt bijvoorbeeld veel nagedacht over ai-toepassingen en het omgaan met en opslaan van data. Een goed voorbeeld is Juvoly, een startup die spraakgestuurde software voor medische verslaglegging aanbiedt. Dat bedrijf heeft er bewust voor gekozen om het trainen en het hosten van zijn ai-modellen niet in een buitenlandse cloud te doen maar in een eigen Nvidia-gpu-cluster in een Nederlandse locatie, namelijk het NorthC-datacenter in Rotterdam.’ Hoe bepalen jullie waar en hoe jullie nieuwe capaciteit toevoegen? ‘We werken ‘powered‑land‑first: we zoeken locaties waar we zeker stroom kunnen krijgen en schalen vervolgens modulair op. Onze ‘sweet spot’ zit nu grofweg tussen 4,5 en 8 MW per site; we starten bijvoorbeeld met 1,5–3 MW en groeien in stappen mee met de klantvraag. Dat is een andere dynamiek dan een 100 MW‑campus in één keer neerzetten zoals hyperscalers dat doen. Verder moet er natuurlijk goede connectiviteit beschikbaar zijn voor klanten. Onze flexibele aanpak sluit goed aan bij netbeheerders en gemeenten. In Duitsland zien we congestie rond Frankfurt, net als in de regio Amsterdam; buiten die knooppunten is meer mogelijk. Met een modulaire opzet en restwarmte‑projecten kun je jezelf bovendien zichtbaar in de lokale energie‑ en warmtetransitie inpassen.’ Wat in de cloud kan, gaat naar de cloud; wat gevoelig is of specifieke latency danwel controle vergt, houden ze dichtbij in colo. Die mix neemt alleen maar toe Hoe verhouden jullie je eigenlijk tot de hyperscalers? ‘We bedienen een ander stuk van het ecosysteem. Hyperscalers bouwen centraler en heel groot, voor de wereldwijde markt. Wij leveren regionale colocatie met lage latency, dicht bij de business en eindgebruiker. Klanten willen keuzevrijheid en hybride architecturen: wat in de cloud kan, gaat naar de cloud; wat gevoelig is of specifieke lage latency danwel controle vergt, houden ze dichtbij in regionale datacenters. Die mix neemt alleen maar toe. Een paar decennia geleden, toen de datacentermarkt begon, had je vooral de knooppunten in Flap – Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs. Toen ik in 2019 met bedrijven en overheden ging praten, kreeg ik vaak als boodschap mee: ‘als wij met een datacenter in zee gaan, dan het liefst een partij die dichtbij zit.’ Dat is vanaf dag één de propositie van NorthC Datacenters: wij zijn die regionale speler.’ Zijn er nog witte vlekken in Nederland? ‘De ‘centrale driehoek’ Amsterdam–Rotterdam–Eindhoven blijft voor ons essentieel. In Eindhoven hebben we kortgeleden een tweede datacenter gebouwd; die regio bruist door de High Tech‑campus, de chipindustrie rond ASML en de internationale r&d. Daarnaast hebben we in Groningen twee locaties, waar we diensten aan onder meer de rijksoverheid bieden. Verder kijken we naar de uitbreiding van de locatie in Nieuwegein en ook wel met een schuin oog naar het oosten van het land.’ Jullie nieuwe eigenaar Antin kocht in 2015 glasvezelaanbieder Eurofiber uit Maarssen. Dat bedrijf is daarna fors gegroeid middels onder meer de aankoop van datacenters in Nederland en Frankrijk en blijft overnemen. Gaat dit niet botsen met jullie ambities en was het niet logischer geweest om NorthC onder te brengen bij Eurofiber? ‘Nee, Eurofiber heeft een andere focus, namelijk op het fibernetwerk en het aanbieden van diensten daaromheen. Bij ons is de propositie richting klanten puur op datacenters gericht. Ik zie dat niet als directe competitie.’  Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #3.

De Europese Commissie gunt een aanbesteding van 180 miljoen euro voor soevereine cloud aan vier Europese aanbieders. Europese instellingen, bureaus, agentschappen en dergelijke kunnen voor dat bedrag over een periode van zes jaar Europese cloud-diensten aanschaffen. Zo is vandaag bekend gemaakt. De vier gegunde aanbieders zijn Europese bedrijven: Post Telecom (Luxemburg) met zijn Franse partners CleverCloud en OVHcloud, het Duitse StackIT, Scaleway (Frankrijk) en Proximus (België), dat samenwerkt met Clarence, Mistral en S3NS (een joint venture van Thales en Google Cloud),  Simon Besteman, hoofd public affairs bij de Dutch Cloud Community (DCC), is verheugd over de wijze waarop de Europese Commissie de digitale soevereiniteit van de Europese Unie versterkt. Hij zegt: ‘Dus zie je: het is mogelijk. Er zijn Europese alternatieven. Waar wachten we nog op?’ Weinig Nederlands Overigens is de Nederlandse betrokkenheid bij dit kwartet Europese bedrijven beperkt. Proximus is in Nederland actief onder de naam Proximus NXT Nederland, het voormalige Telindus. Scaleway, dochter van de Franse Iliad Group, heeft ook activiteiten in Nederland. Achter StackIT zit de Duitse Schwarz Group, eigenaar van Lidl en Kaufland.  Deze aanbesteding ondersteunt de bredere inspanningen van de Commissie om haar eigen soevereiniteit te versterken en de strategische controle over belangrijke technologieën en infrastructuur te verstevigen. De gegunde aanbieders zijn geselecteerd op basis van hun aansluiting bij het Cloudbeleid van de Commissie. ‘Brussel’ meet de soevereiniteit aan de hand van acht doelstellingen. Deze omvatten strategische, juridische, operationele en milieuoverwegingen, evenals transparantie in de toeleveringsketen, technologische openheid, veiligheid en naleving van EU-wetgeving.  Strenge waarborg-niveaus De vier contracten zijn parallel toegekend om diversificatie en veerkracht te waarborgen en overmatige afhankelijkheid van één aanbieder te voorkomen. Om in aanmerking te komen, moesten de aanbieders voldoen aan strenge waarborg-niveaus die garanderen dat niet-EU derde partijen beperkte controle hebben over de technologieën die de aanbieders gebruiken of de diensten die zij leveren. Grootschalig gebruik van de EU-cloud is een voorwaarde voor het verbeteren van de digitale soevereiniteit van de EU. De Commissie vindt zelf dat ze het goede voorbeeld geeft, aangezien de aanbesteding voor de soevereine cloud een nieuwe maatstaf zet voor wat ‘soeverein’ in de praktijk betekent voor clouddiensten.

Ict-leveranciers kunnen binnenkort de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) op hun dak krijgen. Op korte termijn wil de privacywaakhond bij een aantal marktpartijen controleren hoe ze hun digitale beveiliging hebben geregeld. Door een actievere rol te spelen hoopt de AP dat deze organisaties tijdig maatregelen treffen.Ict-bedrijven verwerken vaak grote hoeveelheden persoonsgegevens namens veel klantorganisaties. Als bij ict-leveranciers een datalek plaatsvindt, zijn de gevolgen al snel enorm. Vandaar dat preventieve controle bij ict-leveranciers volgens de AP een doelgerichte, effectieve manier is om de begrensde middelen als toezichthouder in te zetten.Dat de AP overgaat tot deze aanpak, hangt samen met de groeiende risico’s van cyberaanvallen en grote datalekken die mensen in Nederland treffen. De AP zal meerdere ict-organisaties bekijken. En ze, waar nodig, van advies voorzien en verder op weg helpen.ZorgsectorSinds kort controleert de AP ook bij zorgorganisaties hoe het ervoor staat met de bescherming en beveiliging van gevoelige gegevens. De cyberbeveiliging is nadrukkelijk een onderdeel van deze steekproef.Directe aanleiding van deze bezoeken door de AP is het datalek van vorig jaar bij Clinical Diagnostics. Dit bedrijf werd vorig jaar slachtoffer van ransomware. Hackers hadden toegang tot de data van 850.000 vrouwen die hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker.Net als bij de controles op ict-leveranciers is het doel van de AP om zorgorganisaties de juiste richting op te helpen bij het beschermen van persoonsgegevens.

In Nederland zijn inmiddels ongeveer duizend bedrijven in Chinese handen, en ieder jaar komen daar nieuwe bij. Dat kan leiden tot onrust: wat betekent zo’n overname voor medewerkers, en voor de kennis en ervaring binnen het bedrijf? Een sterke ondernemingsraad kan daarbij het verschil maken, schrijven onderzoekers van de Radboud Universiteit en King’s College London in een publicatie in het British Journal of Industrial Relations. Deze studie is extra actueel nu Nexperia, de chipfabrikant met hoofdvestiging in Nijmegen, sinds de overname door Wingtech weinig plezier beleeft aan de Chinese eigenaar. Deze case staat buiten het onderzoek, maar is wel typerend. Tina Miedtank, management-onderzoeker aan de Radboud Universiteit en hoofdauteur van de studie: ‘Het China-verhaal is behoorlijk negatief. We zien dit steeds meer als een bedreiging nu ze onze bedrijven overnemen.’ Het onderzoek laat zien dat ‘sterke West-Europese instituties werknemers juist goed kunnen beschermen.’ Miedtank en collega’s onderzochten twee met elkaar vergelijkbare Duitse bedrijven die werden overgenomen door Chinese staatsbedrijven. Beide bedrijven wisten, dankzij een sterke ondernemingsraad (OR), ervoor te zorgen dat werknemers hun positie en arbeidsvoorwaarden vrijwel volledig konden behouden. ‘De manier waarop dat gebeurde, verschilde echter flink tussen de twee bedrijven. Er was wel één duidelijke constante: de belangrijke rol van de OR,’ legt Miedtank uit. 

Industriebeurs staat in het teken van ‘industrial ai’ Nederland is ook in 2026 aanwezig op de Hannover Messe met een gezamenlijk NL Paviljoen. De industriële vakbeurs vindt plaats van 20 tot en met 24 april in Hannover en trekt jaarlijks meer dan 120.000 bezoekers uit ruim honderdvijftig landen. Bij deze editie is Brazilië het partnerland. Het ‘Oranje-paviljoen’ is te vinden in hal 13 en wordt georganiseerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in samenwerking met onder meer PSPS Business Abroad en verschillende topsectoren. In het NL Paviljoen presenteren mkb’s, startups, scale-ups en kennisinstellingen zich gezamenlijk onder één nationale branding. De focus ligt dit jaar op drie hoofdthema’s: Smart Industry, Hightech & Digital Solutions (1), Dual-Use & Security Technologies (2) en Sustainable & Smart Chemistry (3) met daarbij speciale aandacht voor defensietechnologie. Het wordt georganiseerd door Holland High Tech, samen met Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), PSPS Business Abroad, de ministeries van Economische Zaken en Buitenlandse Zaken en topsectoren Chemie en ICT. Industrial ai Hannover Messe positioneert zich als ontmoetingsplaats voor industrie, technologie en beleid, waarbij de nadruk ligt op toepasbaarheid en schaalbaarheid van nieuwe technologieën. Gedurende vijf dagen presenteren ruim drieduizend exposanten in dertien hallen de nieuwste innovaties op het gebied van hightech, ict, energie en chemie. De editie 2026 staat in het teken van de praktische inzet van artificiële intelligentie (ai) in de maakindustrie. Exposanten laten zien hoe ai, robotica, automatisering en digitalisering kunnen bijdragen aan meetbare verbeteringen in productieprocessen. Als voorbeeld noemde organisator Deutsche Messe tijdens een persconferentie het bedrijf Agile Robots dat op de beurs zijn humanoïde robot Agile ONE, die zelfstandig kan opereren in industriële omgevingen, toont. Ook wees algemeen directeur Jochen Köckler op een ander Duits bedrijf, Sew‑Eurodrive, dat een ai‑gebaseerde chatfunctie presenteert waarmee machines via natuurlijke taal kunnen worden geconfigureerd, zonder gebruik te maken van grote taalmodellen. Het doel is het verkorten van inbedrijfstellingstijden. En op de Hannover Messe mag het Duitse techconcern Siemens niet ontbreken. Het Duitse techconcern demonstreert op de beurs onder meer een flexibele productielijn voor schoenen waarin robots niet alleen aanbevelingen geven, maar zelfstandig acties uitvoeren. Zowel een autonome verpakkingsrobot als een humanoïde robot zijn onderdeel van die opstelling. In totaal tonen circa vijftien bedrijven humanoïde robots, wat onderstreept dat deze technologie de stap maakt van onderzoek naar industriële inzet, aldus topman Köckler. Center Stage Nieuw dit jaar is het centrale podium ‘Center Stage’, waar bestuurders uit de industrie, politiek en wetenschap in gesprek gaan over de toekomst van productie en technologie. Zo spreekt op de openingsdag spreekt de Duitse bondskanselier Friedrich Merz met topbestuurders zoals Roland Busch van Siemens, Christian Klein van SAP en Tim Höttges van Deutsche Telekom. De gesprekken richten zich op de opschaling van ai binnen industriële processen. Een dag later zal Toto Wolff, teambaas van het Mercedes-AMG Petronas Formule 1-team, samen met Oliver Steil, ceo van softwarebedrijf TeamViewer, innovaties in de Formule 1 te bespreken en wat de industrie daarvan kan leren. Op het programma staat verder onder meer nog een discussie over de toekomst van humanoïde robotica, met bedrijven als Microsoft, Nvidia, Hexagon, Agile Robots, BMW en Schaeffler, en een videoboodschap van Barack Obama waarin hij aspirant-ondernemers aanspoort om ‘moedig te zijn in het vormgeven van de toekomst’. Geopolitiek en Brazilië Gedurende de beursweek komen ook thema’s als defensie-industrie, geopolitiek en energievraag aan bod. In de nieuwe themaruimte ‘Defense Production Park’ tonen ongeveer veertig bedrijven hoe productietechnologie kan worden opgeschaald voor veiligheidskritische toepassingen. Daarnaast staan discussies gepland over automatisering, innovatie-ecosystemen en arbeidsmarktveranderingen door ai. Partnerland van Hannover Messe 2026 is Brazilië. Tijdens de opening zijn zowel de Duitse bondskanselier Merz als de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva aanwezig. Vooral tegen de achtergrond van de huidige geopolitieke situatie wint Brazilië – en daarmee Zuid-Amerika als geheel – aan belang als een betrouwbare handels- en industriële partner voor Duitsland en Europa, aldus de Deutsche Messe.

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel voor de Cyberbeveiligingswet aangenomen. Met deze wet moeten duizenden Nederlandse bedrijven en organisaties voldoen aan meer verplichtingen op het gebied van cybersecurity. Ze moeten onder andere voldoen aan de zorgplicht, meldplicht en registratieplicht. De deadline voor de implementatie van de NIS2-richtlijn in nationale wetgeving was eigenlijk al in oktober 2024 verlopen, maar alleen België en Kroatië wisten de deadline te behalen. Gevraagd naar de enorme vertraging wees het ministerie van Justitie en Veiligheid onlangs op het complexe karakter van de wet. De ingewikkeldheid van de vertaling van de NIS2-richtlijn is volgens de huidige en voorgaande kabinetten onderschat. Verder verklaarde het ministerie het feit dat de Belgen en Kroaten veel eerder de implementatie klaar hadden uit een verschil in zorgvuldigheid.  Overigens moet het wetsvoorstel nog door de Eerste Kamer. De verwachting is dat de Nederlandse Cyberbeveiligingswet nog voor 1 juli aanstaande in werking treedt. Daarna moeten Nederlandse organisaties voldoen aan de strengere maatregelen voor de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen. Naast de NIS2-richtlijn heeft de Tweede Kamer ook een wet gebaseerd op de CER-richtlijn, voor het beschermen van kritieke infrastructuur, aangenomen. Woensdag werd nog een motie van de Tweede Kamerleden Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) en Laurens Dassen (Volt) aangenomen over het inrichten van één centraal meldloket. De Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten introduceren een ‘meldplicht’ met als risico een wildgroei aan losse meldloketten; de motie moet dit tegen gaan.

Bij ASML blijft de ontvangst van orders voor zijn chipmachines zeer sterk. 2026 ziet er heel goed uit. Het wordt een sterk jaar met krachtige groei, aldus financieel directeur Roger Dassen tijdens een toelichting op de resultaten over het eerste kwartaal. In die periode bedroeg de netto-omzet 8,8 miljard euro, de bruto-marge 53 procent en de nettowinst 2,8 miljard euro; zelfs nog iets beter dan verwacht. De halfgeleiderindustrie blijft doorgroeien, grotendeels gedreven door investeringen in ai-infrastructuur, waaronder datacenters. Dit vertaalt zich dus in een grote vraag naar geavanceerd geheugen en geavanceerde logica.  ASML verwacht zelfs dat het aanbod de vraag in de nabije toekomst niet zal kunnen bijbenen. Dit zorgt dus voor een sterke beperking in de eindmarkten, van ai tot mobiel en pc. Met name aan geheugens bestaat grote krapte. De geheugenchip-fabrikanten zijn voor 2026 al volgeboekt. En hun leveringsbeperkingen zullen ook na dit jaar aanhouden. Opschalen  Voor geavanceerde ‘logic’ ziet ASML dat klanten capaciteit opbouwen voor verschillende nodes, terwijl ze ook doorgaan met het opschalen van 2 nm om aan de vraag naar ai-producten te voldoen. Dit vertaalt zich in een hogere vraag naar ASML-machines. Ook wordt gewerkt aan betere prestaties van systemen. Onlangs kondigde ASML een doorbraak aan om met zijn zeer geavanceerde EUV-machines de modernste chips in grotere volumes te produceren. Groot is de vraag naar ‘Low NA EUV’ (extreem ultraviolette lithografie) systemen. Ook wordt een hogere omzet verwacht in de iets minder geavanceerde niet-EUV-activiteiten. Voorspoedig loopt de verkoop van immersion systems en duv-machines (deep ultraviolet) waarbij een laagje water tussen de lens en de siliciumschijf de resolutie verbetert. Afgelopen februari sprak ASML nog van een trage start, maar de vraag is nu omgeslagen.  China, VS en Zuid-Korea ASML verwacht dit jaar een omzet van 36 tot veertig miljard euro. Daarbij is rekening gehouden met mogelijk negatieve uitkomsten van de lopende discussies over exportcontrole, aldus ASML-topman Christophe Fouquet. De Verenigde Staten willen de uitvoer van chipmachines naar China verder beperken, ook die van ASML, waarin Amerikaanse componenten en software zitten. Afgelopen kwartaal was het aandeel van China in de omzet van ASML nog maar 19 procent. In dezelfde periode van 2025 was dat 36 procent, in het derde kwartaal van 2024 nog 47 procent. Zuid-Korea is met 45 procent nu veruit de grootste afnemer.   ASML verwacht in het lopende kwartaal een netto-omzet van tussen de 8.4 miljard euro en negen miljard euro, met een bruto-marge van tussen de 51 en 52 procent. De r&d-uitgaven bedragen zo’n 1,2 miljard euro. De inkoop van eigen aandelen wordt voortgezet. In het eerste kwartaal bedroeg die 1,1 miljard euro, volgens FNV Metaalbond-bestuurder Peter Reniers een gigantisch bedrag dat niet past in het beeld van de grote reorganisatie waarbij drieduizend banen op de tocht staan. Over die herstructurering deed ASML vandaag geen nieuwe mededelingen. In een vooraf opgenomen video-interview (ter toelichting van de situatie bij ASML) met de topmannen Fouquet en Dassen bleef dit onderwerp ook onaangeroerd.

In dit nieuwsoverzicht: verouderde it-systemen nemen werkplezier weg, Pointer ontmaskert Four Fingers als oplichter van amoureuze klanten, Caiway zet laatste klant over naar Delta, Wilco van Bezooijen nieuwe topman Ricoh Nederland, en virtual twin-technologie leidt tot snellere ontwikkeling cosmetica. Verouderde it schaadt productiviteit en werkplezier Verouderde it-systemen drukken zwaar op productiviteit en werkplezier, blijkt uit onderzoek van het Amerikaanse softwareleverancier Pegasystems en de Britse marktonderzoek YouGov onder circa 2.600 werknemers in de VS en het VK. Zo ervaart 64 procent dagelijks hinder van gebrekkige systemen en overweegt ruim een derde om van baan te veranderen. Ondanks investeringen in ai blijft de praktijk achter: slechts 41 procent vindt de gebruikte technologie effectief en 33 procent echt behulpzaam. Legacy-systemen spelen een negatieve rol: 31 procent werkt nog met verouderde technologie, waaronder desktopapps zonder web-interface en mainframes. Dit leidt tot frustratie, demotivatie en vertraging. Werknemers vragen vooral om snellere systemen, meer automatisering en hogere nauwkeurigheid. Tegelijkertijd onderschatten organisaties de impact van achterhaalde it op betrokkenheid en retentie. Opgelicht: Nederlands bedrijf houdt klanten via honderden nepdatingsites ‘aan de praat’ Het Nederlandse bedrijf Four Fingers Management misleidt klanten op honderden nepdatingsites door ze te laten chatten met nepprofielen. Dat blijkt uit onderzoek van KRO-NCRV-programma Pointer. Gebruikers op ruim 1.600 nepdatingsites in 32 landen denken met echte personen te chatten in de hoop op een afspraak, maar communiceren in werkelijkheid met medewerkers die worden betaald per bericht. De sites gebruiken foto’s van echte personen, onder wie influencers en (porno)actrices, voor nepprofielen. In tests kregen journalisten geen duidelijkheid over het nepkarakter, zelfs niet na expliciete vragen. Daarmee zouden structureel richtlijnen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) worden overtreden. Belangenorganisaties noemen de werkwijze ‘volstrekt verwerpelijk’ en roepen op tot ingrijpen. De ACM spreekt van een zorgelijk signaal, maar doet nog geen uitspraken over een mogelijk onderzoek. Delta rondt migratie Caiway-klanten af Caiway heeft zijn laatste klant overgezet naar Delta. Daarmee is de migratie van ruim 200.000 klanten afgerond. De overgang naar één merk en netwerk werd in 2024 aangekondigd en markeert het einde van een meerjarig integratietraject. Volgens Delta heeft de overstap een positief effect op de klanttevredenheid: de Net Promoter Score steeg met zes punten onder voormalige Caiway-gebruikers. De meeste klanten zijn overgezet naar een vergelijkbaar Flexpakket, vaak met meer mogelijkheden of lagere kosten. Met de afronding wil Delta sneller innoveren en de dienstverlening verbeteren. Klanten profiteren van hogere glasvezelsnelheden tot 8 Gbps en flexibele abonnementsopties. Wilco van Bezooijen nieuwe topman Ricoh Nederland Wilco van Bezooijen. Wilco van Bezooijen is benoemd tot managing director van Ricoh Nederland. Hij volgt Stephen Palmer op, die na een loopbaan van ruim veertig jaar met pensioen gaat. Met de benoeming kiest Ricoh voor een meer geïntegreerde aansturing van de organisatie, gericht op een consistente dienstverlening voor klanten. Ook wordt de samenwerking met dochterbedrijf Avantage versterkt: managing director René Hendriks gaat rechtstreeks rapporteren aan Van Bezooijen. De nieuwe topman richt zich op het vergroten van klantwaarde, met nadruk op sterke relaties, betrouwbare service en oplossingen die aansluiten op veranderende behoeften. Van Bezooijen was sinds april 2025 commercieel directeur bij Ricoh Nederland en bekleedde eerder functies bij Xerox, Veenman, Kyocera en Eshgro Cloud Services. Groupe Rocher zet virtual twins Dassault Systèmes in voor snellere ontwikkeling cosmetica Groupe Rocher gaat samen met Dassault Systèmes virtual twin-technologie inzetten om de ontwikkeling van natuurlijke cosmetica te versnellen. Het doel is om minder laboratoriumtests nodig te hebben en sneller effectieve formules te ontwikkelen. De aanpak combineert chemische modellering, simulatie en generatieve ai in een voorspellend raamwerk. Daarmee kunnen onderzoekers eerder bepalen welke ingrediënten en samenstellingen kansrijk zijn. Momenteel zijn gemiddeld zo’n dertig tests nodig per product; dit moet met circa twintig procent omlaag. De technologie wordt toegepast via het 3DExperience-platform van Dassault Systèmes. Volgens beide partijen leidt de inzet tot kortere ontwikkeltijden en een efficiëntere r&d.

Na zeven onderhandelingsrondes zijn ASML en de vakbonden nauwelijks tot elkaar gekomen over het sociaal plan dat de nadelige gevolgen van de geplande reorganisatie moet opvangen. De Metaalbond FNV vindt de concessies die de chipmachinefabrikant heeft gedaan, ronduit mager.  ASML neemt de wettelijke transitievergoeding als basis, vermenigvuldigd met een factor 2,5. Voorheen bood ASML een factor 2. Dit betekent dat medewerkers bij vertrek in plaats van tweederde maand per gewerkt dienstjaar in het nieuwe voorstel ongeveer driekwart maand per gewerkt dienstjaar meekrijgen. De bonden willen echter de kantonrechtersformule als basis nemen, wat veel verschil uitmaakt. Een ander geschilpunt blijft de plaatsmakersregeling. De bonden willen dat ook mensen die niet boventallig zijn daarvan (vrijwillig) gebruik kunnen maken. ASML is bereid die regeling toe te passen, maar alleen in gevallen waarin het bedrijf daarmee instemt. Het moet om een boventallige collega gaan die een functie heeft die onderling uitwisselbaar is. Volgens Peter Reniers, bestuurder Metaalbond FNV, lijkt dat een concessie maar zal het effect hiervan in de praktijk zeer beperkt zijn.  Financiële zekerheid De bonden dringen aan op meer financiële zekerheid voor mensen waarvan het dienstverband wordt beëindigd. Reniers: ‘ASML strooit met geheimhoudings- en concurrentiebedingen wat de terugkeer op de arbeidsmarkt kan belemmeren.’ Hij vindt dat dergelijke voorwaarden meer moeten worden gecompenseerd. In de komende slot-onderhandelingsronde zal ook de kwestie van de ‘farm-out’-regeling op tafel komen. De bonden vinden het onbegrijpelijk dat intern drieduizend banen op de tocht staan, terwijl er structureel werk blijft bestaan dat wordt verricht door externe inhuurkrachten. ASML heeft op dit punt wel water bij de wijn gedaan, maar volgens de bonden onvoldoende. ‘Structureel extern werk blijft grotendeels buiten schot,’ aldus Reniers. Over het sociaal plan zegt hij: ‘Er is beweging maar we hebben nog een hele weg te gaan.’

BLOG – In het artikel van Willem Beelen speelt impliciet een belangrijke vraag mee, die nog explicieter is te stellen: wat zijn de gevolgen van slecht op­dracht­ge­ver­schap bij de overheid? Wanneer de overheid haar eigen digitale basis niet eerst helder definieert, gebeurt bijna automatisch het volgende: leveranciers gaan gaten vullen die door publieke infrastructuur en publieke normering hadden moeten worden ingevuld. Vendors bouwen dan oplossingen rond problemen die in wezen voortkomen uit het ontbreken van een gedeelde architectuur en gedeelde standaarden. Daarom zou de overheid eerst voor zichzelf twee zaken moeten vastleggen. Ten eerste: welke lagen van de digitale infrastructuur moeten publiek, generiek, open en soeverein zijn? En pas daarna: op welke niet-kritieke of vervangbare lagen kunnen leveranciers meedoen? Fase 1: publiek huiswerk De overheid moet eerst zelf bepalen: Architectuurlagen; Open standaarden; Governance; Compliance-kaders; Referentie-implementaties; Portabiliteits- en exit-eisen. Als deze basis helder is, kan de markt daarop aansluiten. Fase 2: realisatie uitbreiding in­fra­struc­tuur Vervolgens organiseert de overheid een aantal generieke voorzieningen: Messaging-infrastructuur; Trust- en identity-voorzieningen; Document- en metadatastandaarden; Audit- en loggingvoorzieningen; Archief- en duurzaamheidseisen. De realisatie daarvan hoeft de overheid niet zelf te bouwen, want kan plaatsvinden met platformleveranciers zoals IBM/Red Hat, Microsoft, Cisco, Huawei, Google, Netgear, Sophos, Atos, Capgemini, Exact of anderen die zich daartoe geroepen voelen. Het is cruciaal dat deze lagen ‘commodity’ worden en op termijn nagenoeg gratis zijn. Daarbij moet dus gelden dat de infrastructuurlaag leverancierneutraal is. Net zoals een serverinfrastructuur van een ministerie of gemeente niet afhankelijk zou moeten zijn van één specifieke applicatieleverancier maar Linux, Unix, Apple e.d. een gezamelijke infrastructuur gebruiken. Daarbij moet wel gekeken worden naar wat de EU (aan tegenstrijdigs) op dat vlak heeft geformuleerd. Historisch was dat ook het idee achter platforms als Windows Server Enterprise met daarboven oplossingen als SharePoint voor document lifecycle management en compliance. Of vergelijk het met de telecomwereld: een isdn-modem werkte probleemloos met een PBX van Siemens, Avaya, Nortel, NEC, Philips of andere leveranciers. Tegenwoordig is https-443 feitelijk het universele transport. Alles daarboven wat niet tot een specifieke applicatie behoort maar elke applicatie nodig heeft, zou tot een generieke infrastructuurlaag moeten horen. Verticale toepassingen – van bijvoorbeeld Elastic, mintBlue, Palantir, Splunk of andere leveranciers – moeten zich daar vervolgens aan conformeren om überhaupt werkend te kunnen worden opgeleverd. Een staatssecretaris van Transport zou bij de aanschaf van een nieuwe trein waarschijnlijk vreemd opkijken als een leverancier vraagt: ‘Waar komt onze rail eigenlijk het station binnen? We gaan er namelijk vanuit dat geen enkel bestaand spoor geschikt is voor deze trein.’ In de digitale wereld gebeurt dat echter regelmatig: leveranciers worden betrokken voordat de rails – de generieke infrastructuur en standaarden – zijn vastgelegd. Doel Als digitale soevereiniteit werkelijk het doel is, begint die dus niet bij de keuze voor specifieke technologie of leveranciers, maar bij het vaststellen van een publieke digitale basisinfrastructuur waar iedereen op moet aansluiten. Anders blijft het moeilijk te begrijpen wat de rol van een staatssecretaris voor Digitale Economie en Soevereiniteit precies zou moeten zijn. Applicaties aanschaffen zoals van Elastic en mintBlue zal op zijn minst moeten wachten tot duidelijk is wat er absoluut niet toe mag behoren en ze dus als een virtuele test-infrastructuur erbuiten moeten meeleveren. Rob Koelmans, directeur MetaMicro Automatisering