computable

OPINIE – Iedereen voelt intuïtief aan dat onze afhankelijkheid van Amerikaanse technologie een risico vormt. Maar is dat wel zo? Het The Hague Centre for Strategic Studies maakte een raamwerk om de risico’s van zogeheten chokepoints meetbaar te maken – waarbij een chokepoint staat omschreven als een economische afhankelijkheid die tegen een land is te activeren voor economische of politieke chantage. Hierdoor geïnspireerd stellen we drie vragen rond het activeren van chokepoints door de VS: kunnen ze het, willen ze het en doen ze het ook? Over de auteur: Marcel van Kooten studeerde internationale betrekkingen en is consultant informatiestrategie bij Highberg. Kunnen ze het? ★★★★★ Kunnen de VS levering van it door een leverancier stoppen? Het antwoord luidt: ja dat kan bijvoorbeeld op basis van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA). Per geval zal Nederland op het niveau van kritische infrastructuur en organisaties op het niveau van hun kritische bedrijfsprocessen moeten beoordelen hoe potentieel gevaarlijk een afhankelijkheid is, bijvoorbeeld omdat er geen alternatieven (meer) bestaan. Willen ze het? ★★★★★ Is er rivaliteit rond als kritisch beschouwde hulpbronnen? Wat is het beleid, nu en in de toekomst, van de VS in de relatie tot Nederland en de EU? Als het gaat om hulpbronnen, dan heeft Nederland in ieder geval tijdelijk een aparte positie in de toeleveringsketen van ai. Dit blijkt uit de deelname van Nederland aan het Pax Silica-initiatief. Vanuit EU-beleid is dat opvallend. Deelname aan het Amerikaanse Pax Silica heeft ongetwijfeld een rationeel verdedigbaar argument. Maar dat de VS voor dit deel van de AI-keten van Nederland afhankelijk zijn, leidt ongetwijfeld tot druk. Diverse Amerikaanse strategieën op verschillende niveaus wijzen op een streven naar technologische, economische en militaire dominantie: de National Security Strategy (NSS), het Pax Silica-initiatief, de executive order over ai (juli 2025), de militaire ai-strategie van 2026 en de Cyber Strategy van 2026. Conform de NSS steunen de VS eurosceptische (extreemrechtse) bewegingen ter ondermijning van de EU, in lijn met de politiek van Rusland, onder andere via desinformatie. Maar stel dat we de kwestie van haar deels ideologische lading ontdoen: wat zien we dan? Amerika wil zich kunnen richten op China, een beweging die al is ingezet onder het presidentschap van Obama. Daarbij horen níét een machtig, eensgezind en concurrerend Europa dat het Amerikaanse bedrijven lastig maakt als normerende supermacht, een conflict met Rusland en een conflict tussen Europa en Rusland. Daarbij horen wél een relatieve verzwakking van Europa, een ‘normalisering’ van de relatie met Rusland en inschikkelijkheid van Europa tegenover Rusland. Dat gaat ten koste van Europese soevereiniteit en opent de weg naar verdere Europese ondermijning door Rusland. Het gedrag van de VS ten opzichte van Oekraïne is in zekere zin een potentiële voorafschaduwing van wat voor heel Europa in het verschiet ligt. Afpersing, zoals bijvoorbeeld in de zaak Groenland met een beroep op de IEEPA. En het uitoefenen van druk voor concessies aan Rusland, zoals bijvoorbeeld al gebeurde bij onderhandelingen over steun aan Oekraïne. Dit laatste kan zeer problematisch worden als Rusland zijn imperialistische agenda ook tegen andere delen van de voormalige Sovjet-Unie gaat uitvoeren. Het belang van Amerikaanse technologiebedrijven is een factor op zich. Deze bedrijven hebben een eigenstandig belang om Europa te beïnvloeden op het vlak van marktregulering en normering. Zij zullen daarbij steun hebben van de Amerikaanse overheid, gelet op het gezamenlijke belang dat blijkt uit de eerder genoemde strategieën. Economische en politieke rivaliteit tussen de VS en de EU is verbonden aan Amerikaans beleid en staat voor het grootste deel los van wat Nederland of de EU doet. Het is ook niet verbonden aan de persoon Donald Trump. Kijkend naar de toekomst geldt dat hij niet de start maar het product van een ontwikkeling is. Beoogd opvolger J.D. Vance, de huidige vicepresident, loopt voorop in het willen afbreken van de EU. Daarbij geldt dat de vooruitzichten op een meer liberale democratische regering met een mogelijk mildere houding tegenover Europa op termijn niet gunstig lijken te zijn. Doen ze het? ★★★★☆ Hebben de VS een historie van interventies of het dreigen daarmee? Zijn de kosten van interventie hoog? De Amerikaanse insider Edward Fishman geeft inzicht in de grote variatie aan chokepoints die zijn en worden gebruikt. Een voorbeeld dicht bij de EU is chantage van Oekraïne om wapens van Amerikaanse bedrijven te mogen kopen in ruil voor het inleveren van grondstoffen. Een voorbeeld voor de EU als geheel is de inzet van handelstarieven, mede als poging om Europese digitale en groene regelgeving te dwarsbomen en politieke steun voor internationaal beleid af te dwingen. Een voorbeeld met betrokkenheid van Nederland betrof de dreiging met sancties in de kwestie-Groenland. Het blokkeren van het Microsoft-account van het ICC was een primeur voor het doen stoppen van leveringen door een bedrijf. Een illustratie van escalatie voor dit type sancties is het dreigen door de VS met opschorting van alle commerciële transacties met Spanje nadat dit land een beroep deed op het internationaal recht in de kwestie-Iran. Recent nog uitte de VS een ongespecificeerd dreigement na de weigering van NAVO-lidstaten militaire steun te verlenen in de oorlog tegen Iran: ‘als je ons niet helpt, zullen we dat onthouden. Denk daaraan, over een paar maanden. Mijn woorden hebben een betekenis, vergeet dat niet. We kunnen dit niet vergeten.’ Kosten van chantage kunnen hoog zijn als deze leidt tot represailles door de EU, maar kunnen bij een gerichte en beperkte actie wel degelijk laag blijven. In dat licht bezien is het categorisch blokkeren van levering door bijvoorbeeld Microsoft minder waarschijnlijk, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het blokkeren van levering van btw-software aan de Belastingdienst, of het blokkeren van levering door Solvinity voor DigiD. Conclusie Chantage van de VS jegens Nederland en de EU is gemeengoed. Voor het stoppen van leveringen is er na de zaak van het ICC sprake van een zekere mate van escalatie door dreigementen. Het is aan bestuurders om in deze tijd van steeds verder oplopende internationale spanning invulling te geven aan hun verantwoordelijkheid tegenover de samenleving, door bestaande chokepoints te verwijderen en geen nieuwe te creëren. Als de impact van een onderbroken levering groot is, geldt bij twijfel: niet inhalen. Marcel van Kooten studeerde internationale betrekkingen en is consultant informatiestrategie bij Highberg. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

Vind antwoorden op deze route door Cybersec Netherlands 2026De Cyberbeveiligingswet (NIS2) treedt op 15 augustus 2026 in werking. Ruim 8.000 organisaties krijgen te maken met nieuwe verplichtingen, waaronder een registratieplicht, meldplicht en zorgplicht. Hoe breng je dat in praktijk? Op Cybersec Netherlands vind je antwoorden als je deze route volgt langs workshops en stands.Cybersecurity verschuift voor duizenden Nederlandse organisaties van ‘belangrijk onderwerp’ naar een formele verantwoordelijkheid. Die zorgplicht vraagt om passende maatregelen op basis van een risicoanalyse.Dat klinkt overzichtelijk, maar de praktijk is weerbarstiger. Want hoe kun je straks aantonen dat je beveiligingsmaatregelen daadwerkelijk werken? Dat is een wezenlijk andere vraag dan ‘hebben we beleid?’ of ‘hebben we een ISO 27001-certificaat?’.Precies daar wordt Cybersec Netherlands 2026 interessant. Wie op 9 en/of 10 september naar Jaarbeurs Utrecht komt, kan de NIS2-discussie vertalen naar concrete actiepunten: van regelgeving en governance naar risicoanalyse, technische maatregelen, testen, monitoring en uiteindelijk aantoonbare weerbaarheid.Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe jouw organisatie van NIS2-compliance naar aantoonbare cyberweerbaarheid kan komen? Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.Van vinkje naar bewijsDe verleiding is groot om NIS2 te behandelen als een compliance-project. Beleidsdocumenten actualiseren, verantwoordelijkheden vastleggen, een risicoanalyse uitvoeren en vervolgens aantonen dat de organisatie aan de eisen voldoet. Maar cybersecurity werkt niet zo netjes.Het NCSC benadrukt zelf dat risicomanagement de basis vormt van de zorgplicht. Dat maakt de centrale vraag voor securityverantwoordelijken eigenlijk vrij simpel, want als de auditor, bestuurder of toezichthouder je morgen vraagt welke risico’s er onder controle zijn, welk bewijs leg je dan op tafel? Dat is ook de vraag waarmee je Cybersec Netherlands kunt bezoeken.Stap 1: begin bij het raamwerk, niet bij de toolDe eerste stop op deze route is daarom niet een security operations center (soc), firewall of vulnerability-scanner. Begin bij de manier waarop je organisatie risico’s organiseert.Een logische start is de sessie ‘Hoe helpt ISO/IEC 27001 bij NIS-compliance?’ (9 en 10 september,  10.15 – 10.45 uur, Masterclass theater 3). Hierin kijkt Rob Jansen, lead auditor Zakelijke Dienstverlening & ICT bij DNV Business Assurance, naar de relatie tussen de Cyberbeveiligingswet, risicobeoordeling, maatregelen, scope, ketenrisico’s en bedrijfscontinuïteit.ISO 27001 kan helpen om informatiebeveiliging systematisch te organiseren, maar certificering is geen bewijs dat een organisatie immuun is voor aanvallen. Het gaat uiteindelijk om de vertaling van risico’s naar maatregelen en aantoonbare werking.Ook BSI Group The Netherlands past in dit eerste deel van de route (stand 11.E061). De organisatie richt zich op normen, certificering en assessment. Voor bezoekers die willen weten hoe je van ‘we doen aan security’ naar een aantoonbaar ingerichte aanpak komt, is dat een logische halte.Wat levert deze stop op?Een scherper beeld van de governance-vraag achter NIS2: welke risico’s accepteer je, wie is daarvoor verantwoordelijk en hoe toon je aan dat je maatregelen niet alleen bestaan, maar daadwerkelijk onderdeel zijn van een werkend managementproces?Stap 2: ontdek waar je werkelijk kwetsbaar bentEen risicoanalyse heeft weinig waarde als het onderliggende beeld van de organisatie niet klopt. Welke assets zijn daadwerkelijk verbonden met internet? Welke systemen zijn vergeten? Welke accounts hebben nog toegang? Welke externe afhankelijkheden bestaan er? En wat gebeurt er als een leverancier uitvalt?De sessie ‘The breach gap: how attackers really get in’ (10 september, 13.30 – 13.50 uur, Mainstage) sluit daar goed op aan. Matt Hull, verantwoordelijk voor cyber intelligence en response bij NCC Group, stelt dat organisaties zich vaak voorbereiden op geavanceerde aanvallers, terwijl succesvolle inbraken veel vaker voortkomen uit bekende problemen zoals onbeheerde exposure, identity sprawl, verkeerde vertrouwensaannames, configuratiedrift en operationele blinde vlekken.Dat is misschien wel een van de interessantste NIS2-lessen van de beurs. Risicomanagement begint niet met de vraag welke dreiging morgen op je afkomt, maar met de vraag welke zwakke plekken je vandaag niet meer ziet. Daarom hoort Censys op deze route thuis (stand 11.D058). Internet-exposure en externe attack-surface visibility helpen organisaties om hun beeld van de buitenkant aan te scherpen: de praktische tegenhanger van de theoretische risicoanalyse.Wat levert deze stop op?Een inventarisatie van de plekken waar je NIS2-aanpak mogelijk op een verkeerde aanname rust. Niet wat volgens de administratie bestaat, maar wat een aanvaller daadwerkelijk kan zien en bereiken.Stap 3: kijk of je beveiliging het in de praktijk houdtDan komt het ongemakkelijke gedeelte. Je hebt je risico’s in kaart, je hebt maatregelen en processen. Maar werken ze ook? Dat is het onderwerp van de sessie ‘Your last pentest is already outdated: the case for continuous purple teaming’ (9 september, 14.45 – 15.15 uur, Masterclass theater 4) van Sander Maas, co-founder van Offensys. De gedachte is simpel: een eenmalige pentest laat zien wat er op het moment van testen werd gevonden. Maar infrastructuur, configuraties en detectieregels veranderen voortdurend.Offensys (stand 11.C023) richt zich daarom op geautomatiseerde en herhaalbare aanvalssimulaties waarmee securityteams continu kunnen controleren of hun verdediging nog doet wat zij denken dat die doet. Dat verschuift de discussie van ‘we hebben onze controls getest’ naar ‘we weten dat onze controls vandaag werken’. Voor organisaties met een soc is dat een wezenlijk verschil.Wat levert deze stop op?Een praktische manier om van compliance-bewijs naar operationeel bewijs te gaan: niet alleen documenteren dat maatregelen bestaan, maar regelmatig vaststellen of ze daadwerkelijk effect hebben.Stap 4: vergeet de omgeving die niet zomaar gepatcht kan wordenVoor organisaties met industriële processen komt daar nog een extra complicatie bij. In it kun je een kwetsbaar systeem relatief eenvoudig patchen of vervangen. In operationele technologie (ot) ligt dat vaak anders. Een plc, hmi of scada-component kan onderdeel zijn van een productieproces dat niet zomaar kan worden stilgelegd.De sessie ‘Ot-security: van inzicht naar aantoonbare risicoreductie’ (9 en 10 september, 11.00 – 11.30 uur, OT Security Dome 1) is daarom relevant voor iedereen die NIS2 niet alleen vanuit IT bekijkt. Stefan Barten, sales engineer bij Modelec Data-Industrie, behandelt onder meer asset-inzicht, continue monitoring, segmentatie, ids/ips en compenserende maatregelen wanneer patchen geen optie is.Ook Modelec Data-Industrie (stand 11.B078) hoort daarom op deze route thuis. De focus op secure OT-networking en netwerkzichtbaarheid sluit aan op de vraag hoe je kwetsbaarheden beheerst zonder de continuïteit van industriële processen uit het oog te verliezen.Wat levert deze stop op?Een beter beeld van hoe je aantoonbare risicoreductie organiseert in omgevingen waar patchen, vervangen of opnieuw opstarten niet altijd mogelijk is.Stap 5: maak toegang beheersbaarEr is nog een categorie risico die in vrijwel iedere NIS2-discussie terugkomt: identiteit. Wie heeft toegang tot welke systemen? Zijn die rechten nog noodzakelijk? En hoe houd je daar aantoonbaar grip op?De sessie ‘IAM & NIS2 – 5 steps to take control of user access within days’ (9 september, 14.45 – 15.15 uur, Masterclass theater 2) pakt precies dit vraagstuk aan. Jakob Festraets, head of delivery bij Elimity, laat zien hoe organisaties inzicht krijgen in wie toegang heeft tot wat en hoe zij toegangsrisico’s kunnen reduceren.Dat maakt Elimity (stand 11.C010) een logische halte op de beursvloer. De focus op identity governance en het beheersen van gebruikersrechten sluit direct aan op de vraag hoe je toegang niet alleen organiseert, maar ook aantoonbaar onder controle houdt.Wat levert deze stop op?Een concreter antwoord op een vraag die bestuurders steeds vaker zullen stellen: wie kan bij onze kritieke informatie en systemen, en weten we zeker dat die toegang terecht is?Bewijsbare veiligheidsketenWie deze route volgt, krijgt uiteindelijk geen checklist met ‘NIS2-tools’. De rode draad door Cybersec Netherlands 2026 is juist dat cyberweerbaarheid uit meerdere lagen bestaat. Je begint bij governance en risico, brengt vervolgens exposure en kwetsbaarheden in kaart en toetst of maatregelen daadwerkelijk werken. In ot moet dat bovendien zonder de operatie onnodig te verstoren, terwijl identiteit en toegang beheersbaar moeten blijven.Dat sluit aan op de manier waarop de Cyberbeveiligingswet is opgebouwd. De wet kent niet alleen een meldplicht, maar ook een zorgplicht waarbij organisaties passende maatregelen moeten nemen op basis van hun risico’s. Bij significante incidenten geldt bovendien een eerste waarschuwing die zo snel mogelijk en in ieder geval binnen 24 uur moet worden gedaan. Daarmee wordt de vraag uiteindelijk groter dan ‘zijn we NIS2-compliant?’ De betere vraag is: kunnen we aantonen dat onze organisatie bestand is tegen de risico’s die er werkelijk toe doen?Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe jouw organisatie van NIS2-compliance naar aantoonbare cyberweerbaarheid kan komen? Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.

Dubbelgesprek: Jacco Brouwers (VNG) en Ruud Alaerds (DCC)Publieke organisaties en het bedrijfsleven streven naar meer platform- en leveranciersonafhankelijkheid. Het volgen van een hybride-cloudstrategie is een van de pijlers waarop dit is te realiseren.‘Voor de Nederlandse gemeenten doen we dat stap voor stap en in nauwe samenwerking met de marktpartijen’, aldus Jacco Brouwer, beleidscoördinator Cloud & Digitalisering bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Om eraan toe te voegen dat de partijen elkaar ‘keihard nodig hebben’. Hij vervolgt: ‘We zijn het verplicht aan de democratie en de maatschappij om digitalisering in het publieke domein zoveel mogelijk onafhankelijk te organiseren.’Gemeenten als Venlo, Haarlem en Nijmegen zijn drukdoende een hybride-cloudstrategie in de praktijk uit te voeren. Maar er zijn veel meer organisaties die hier al aan werken via de Havenstandaard (2021) van de VNG. Volgens hem gaat deze standaard over platform- en leveranciersonafhankelijke cloud en de inrichting daarvan. Binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie is de Havenstandaard een van de vijf versnellers binnen de prioriteit Cloud. Haven is daarmee een overheidsbrede standaard aan het worden. Haven biedt de portabiliteit en de wendbaarheid die je nodig hebt om weg te kunnen bewegen van leveranciers als een situatie daarom vraagt. ‘Met Haven zijn we in staat om een volledige technische constellatie van bijvoorbeeld Microsoft Azure binnen een uur te verplaatsen naar een Nederlandse of Europese aanbieder’, aldus Brouwer.Alle sectorenRuud Alaerds, managing director van de Dutch Cloud Community (DCC), ziet drie redenen waarom organisaties overstappen op een hybride-cloudstrategie. Dit speelt volgens hem in alle sectoren, groot en klein, maar kritische sectoren zoals overheid, gezondheidszorg, onderwijs en infrastructuur lopen enigszins voorop. Ze zijn op zoek naar cloud-, hosting- of softwarediensten die wél onder Europees recht vallen, privacy respecteren én bijdragen aan de Nederlandse economie.Alaerds stelt dat er veel onrust is over de mogelijkheid dat de Amerikaanse overheid data kan opeisen bij cloud-aanbieders die hun hoofdkantoor in de VS hebben of zelfs een bepaalde dienst kan stopzetten. Een tweede overweging die daarmee samenhangt, is de zorg om de continuïteit van de dienstverlening. En ten derde: spreid je risico. ‘Dus niet al je eitjes in één mand leggen bij grote, allesvermogende leveranciers’, aldus Alaerds.VNG en de DCC hebben regelmatig contact. ‘DCC heeft her en der nog wel wat zendingswerk te verrichten’, zegt Brouwer. Hij doelt op het algemene onderbuikgevoel dat Nederlandse (of Europese) cloud-aanbieders niet zouden kunnen voldoen aan de verwachtingen.De DCC heeft de website digitale-autonomie.nl in het leven geroepen. Alaerds: ‘Daar presenteren wij de Nederlandse alternatieven op het gebied van infrastructurele diensten, security, platform, storage en compute. Maar het is een versnipperd landschap. Je wilt natuurlijk het liefst met één loket te maken hebben, ook als je een hybride platform gebruikt. Daar speelt de Open Cloud Alliantie op in, een Nederlandse coalitie van cloud- en it-bedrijven die samen een soeverein, open en Nederlands cloud-alternatief aanbieden voor overheid en vitale sectoren. De alliantie wil de afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers verminderen en een veilig, Europees juridisch geborgd cloudecosysteem bieden. Veel van onze leden zitten in die alliantie.’Helpende handBij het maken van de risicoanalyse kunnen it-dienstverleners als Accenture, Capgemini en EY, maar ook éénpitters, de helpende hand bieden. Zowel Brouwer als Alaerds stellen dat je ervoor moet waken dat je niet doorschiet.‘Je hoeft niet alles in een soevereine cloud te zetten’, zegt Alaerds. ‘Dan schiet je door. Niet alle data hoeven de hoogste mate van bescherming te hebben, want daar hangt natuurlijk een prijskaartje aan. Zo ga je ook niet meer alles on-premises plaatsen; dat is inefficiënt. Wij zullen ook nooit zeggen: iedereen moet van de Amerikaanse hyperscalers af. Waar je in elk geval op moet letten, is of de gekozen oplossing past binnen de Nederlandse wet- en regelgeving.’Het vergroten van digitale autonomie vergt altijd een initiële investering voordat de voordelen zichtbaar worden. Het is wat dit betreft goed te vergelijken met de aankoop van een nieuwbouwwoning: je betaalt een periode dubbele hypotheek. Brouwer komt met een voorbeeld: gemeenten hebben gemiddeld vier- tot vijfhonderd applicaties in gebruik — met uitschieters naar boven — waarvan zeventig procent als saas door de markt wordt geleverd. Een van de stappen die gemeenten zetten in het vergroten van hun digitale autonomie is het stellen van de eis dat verwerking en opslag van gevoelige gegevens uit bedrijfskritische saas-systemen voortaan uitsluitend plaatsvinden op platformen waarvan de statutaire zetel onder Nederlands of Europees recht valt.Brouwer: ‘Uit onze gesprekken met de markt is gebleken dat saas-aanbieders absoluut bereid zijn om deze ambitie gezamenlijk te realiseren, met kostenstructuren die over tijd en bij voldoende volume minimaal competitief — of zelfs goedkoper — zullen zijn dan wat we vandaag gewend zijn.’VerantwoordUit de gesprekken met de markt blijkt ook dat de kernwaarden van maatschappelijk verantwoord digitaliseren worden omarmd, maar dat marktpartijen twee belangrijke aandachtspunten zien. Ten eerste worstelen zij zelf met een diepgewortelde afhankelijkheid van Big Tech -hun medewerkers zijn jarenlang opgeleid en gevormd op die platformen, en een omslag naar NL/EU-aanbod is voor hen ook een meerjaren-aanpak. Ten tweede vragen zij de overheid om consistentie: een soevereiniteitsagenda die morgen minder urgent wordt bij een andere politieke wind ondermijnt het vertrouwen en maakt langetermijninvesteringen voor de markt onmogelijk.Brouwer: ‘De VNG laat daarover geen misverstand bestaan: de verplichting om digitalisering in het publieke domein altijd onafhankelijk te organiseren, staat los van geopolitieke en technologische ontwikkelingen. Wat beide kanten van de tafel verbindt, is de overtuiging dat de transitie naar meer digitale autonomie alleen slaagt als markt en overheid die weg samen bewandelen, waarbij het maatschappelijk belang leidend is en een gezond verdienmodel randvoorwaardelijk.’De HavenstandaardDe Havenstandaard is een open standaard voor platform- en leveranciersonafhankelijke cloudhosting. Ze is door de VNG in 2022 officieel verklaard volgens het pas-toe-of-leg-uitprincipe. De standaard is gebaseerd op Kubernetes en het portfolio van de Cloud Native Computing Foundation (CNCF), waarmee applicaties op elke type infrastructuur kunnen draaien. Een applicatie die op één Haven-omgeving werkt, werkt op alle Haven-omgevingen, ongeacht het onderliggende platform. Dit doorbreekt vendor lock-in en geeft gemeenten keuzevrijheid. Haven is opensource en vrij te gebruiken. Strategie van HaarlemDe gemeente Haarlem kiest in zijn nota ‘Cloudvisie’ bewust voor een hybride-cloudstrategie, omdat niet alle gemeentelijke data en processen verantwoord in de publieke cloud kunnen landen. Waar publieke-cloudoplossingen schaalbaarheid, flexibiliteit en moderne functionaliteit bieden, ziet Haarlem ook grenzen: gevoelige gegevens, wettelijke verplichtingen en publieke waarden zoals autonomie, privacy en continuïteit vragen om meer controle dan grote commerciële cloudplatformen standaard kunnen garanderen. Daarom combineert Haarlem publieke-clouddiensten met private cloud en on-premise voorzieningen. Via een afwegingskader bepaalt de gemeente per applicatie waar deze het beste kan landen, zodat technologische voordelen worden benut zonder de zeggenschap over data of de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) te compromitteren. De hybride strategie is daarmee geen tussenfase, maar een structurele keuze om digitale modernisering te verbinden met bestuurlijke verantwoordelijkheid.Verschillen tussen gemeenten Amsterdam:– Publieke cloud tenzij…– Innovatie, schaalbaarheid, kostenbeheersingRotterdam:– Hybride cloud als norm– Risicobeheersing, continuïteit, BIO-complianceEindhoven:– Cloud first, maar met strikte dataclassificatie– Regionale samenwerking, efficiëntie, dataveiligheidHaarlem:– Hybride cloud uit noodzaak– Publieke waarden, datasoevereiniteit, vendor lock-in vermijdenStappenplanControleer de bestaande contracten met saas-leveranciers en cloud-aanbieders;Gebruik het moment dat een contract afloopt om na te gaan of de data in een applicatie kritisch is of niet. Deze risicoanalyse is bepalend voor de plaats waar de gegevens het beste kunnen worden opgeslagen (on-prem, private of public cloud);Gebruik Haven voor het beheer van (gecontaineriseerde) applicaties. Benut de Haven Compliance Checker om na te gaan of de cloud-inrichting voldoet aan de Havenstandaard. Is dat het geval, dan is het mogelijk om een cluster te verplaatsen tussen verschillende aanbieders;Maak gebruik van de Haven+-referentie-implementatie. Haven+ organiseert ook alle benodigde services om software te deployen en te onderhouden, is cloud-agnostisch en gebaseerd op het CNCF-landscape. Zo is het mogelijk een compleet cluster met data en/of applicaties te verplaatsen;Bekijk de website van de DCC om alternatieven te kiezen.Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

Microsoft heeft een record boekjaar 2025/2026 achter de rug. De jaaromzet liep 18 procent op tot meer dan 331 miljard dollar. Microsoft Cloud overschreed de 214 miljard dollar, een stijging van 27 procent. En Azure passeerde de honderd miljard dollar, een stijging van 41 procent. Het vierde kwartaal dat liep tot afgelopen eind juni verliep boven verwachting. Microsoft-topman Satya Nadella spreekt van een zeer sterke afsluiting van het record-boekjaar. De kwartaalomzet steeg met 18 procent tot negentig miljard dollar. De nettowinst klom met 31 procent tot 35,8 miljard dollar. De inkomsten uit ai versnellen zich. Copilot heeft nu dertig miljoen betalende abonnees. Dat is inclusief Office-pakketten waar ai als extra in zit. Datacenters Microsoft voegde 31 nieuwe datacenters toe op vijf continenten, waarmee het totaal dit jaar op 88 komt. Het bedrijf blijft nieuwe datacenters bouwen met het oog op de toenemende ai-vraag. ‘We liggen op koers om onze totale capaciteit in slechts twee jaar ongeveer te verdubbelen,’ aldus Nadella. Microsoft haalt ook meer uit de bestaande infrastructuur door te optimaliseren over silicium, systemen en software. Zo is bijvoorbeeld de doorvoer voor Copilot-workloads met vier keer verhoogd sinds het begin van het jaar. Het it-concern claimt de breedste model-catalogus in de cloud, met meer dan 11.000 modellen. Sinds het begin van het jaar vervijfvoudigde het aantal klanten dat bouwt met modellen van meerdere aanbieders. Azure groeide het afgelopen kwartaal met 43 procent. De klantvraag is zelfs groter dan de beschikbare capaciteit. Nadella noemde TomTom als klant die de ai-workloads via de datacenters van Microsoft laat lopen.

ITB2 Datacenters is aan het afbouwen en neemt geen nieuwe klanten meer aan. Sterker nog, alle klantcontracten zijn opgezegd. Het datacenter in Apeldoorn is verkocht; dat in Deventer staat nog te koop. ‘Er kwam een mooie kans voorbij. Het is een goed besluit geweest’, vertelt directeur/eigenaar Niels Hensen. ITB2 Datacenters werd als organisatie in april 1997 opgericht, oorspronkelijk als specialist op het gebied van informatiebeveiliging en ict-beheer. Gaandeweg heeft het bedrijf zich gespecialiseerd in datacenterdienstverlening met twee colocatie-datacenters, in Deventer (sinds 2007) en Apeldoorn (vanaf 2013). De laatste locatie op het Apeldoornse industrieterrein De Ecofactorij werd al van begin af aan zeer energiezuinig ingericht qua technologie. Opvallende beslissing Dat een goedlopende datacenterexploitant aankondigt te stoppen, is in deze markt een opvallend bericht, gezien de enorme vraag naar capaciteit. Directeur/eigenaar Niels Hensen legt uit: ‘We zijn als middelgroot datacenter in de afgelopen jaren regelmatig benaderd voor een overname maar een echt serieus bod kwam er nooit. Totdat een potentiële koper aangaf ons vastgoed te willen hebben. Alleen, onze omzet zit niet in de stenen maar in onze datacenterdienstverlening. Dat begreep die partij wel en uiteindelijk zijn we er qua prijs uitgekomen en hebben we een goede deal kunnen sluiten.’ Welke partij de datacenterlocatie koopt, bijvoorbeeld toch een colocatie-speler of een bedrijf met andere ambities, mag Hensen niet zeggen. ‘Daar hebben we contractueel afspraken over gemaakt. Wel kan ik aangeven dat we ook in Deventer stoppen. Die datacenterlocatie staat nog te koop.’ Geen spijt De deal en het besluit met het bedrijf te stoppen betekende wel dat de contracten met klanten moesten worden opgezegd waarbij de dienstverlening, in overleg, is en wordt afgebouwd. Spijt heeft Hensen niet van zijn beslissing. ‘We zijn met z’n drieën en we stoppen alle drie. Iedereen heeft uiteindelijk zijn prijs; het is een goed besluit geweest en we zijn er heel tevreden over. Ik ben 59 jaar en ik kan nu eindelijk een keer relaxed op vakantie.’ Wat overigens niet wil zeggen dat hij daarna gaat stilzitten. ‘Dat kan ik niet. Ik ben ondernemer en altijd gespitst op kansen. Maar het zal niet iets worden waarbij ik weer 24*7 verantwoordelijk ben voor dienstverlening aan klanten’, lacht hij.   

Accountants- en advieskantoor PwC heeft een enorme flater geslagen door een aantal potentiële klanten rapporten te sturen vol met verzonnen informatie. Vier documenten over kunstmatige intelligentie en elektrische voertuigen barsten van zogeheten ‘ai-hallucinaties’, aldus Financial Times. De Britse zakenkrant baseert zich op analyses van GPTZero, specialist op gebied van ai-detectie. GPTZero haalde een aantal publicaties van PwC door zijn Hallucination Detector, die bronnen checkt en met ai referenties vindt. Deze ai onderscheidt door ai gegenereerde bronnen van bronnen die van mensen komen. Betrokken PwC-rapporten bevatten op grote schaal verzonnen bronnen, niet-bestaande artikelen en foutieve citaten, zoals een fictief MIT-onderzoek. Uit software-analyse blijkt dat het overgrote deel van de inhoud rechtstreeks door ai is geschreven. Veel voetnoten verwijzen naar artikelen en onderzoeken die in werkelijkheid niet bestaan. Ook van de structuur maakte PwC een potje: de voetnoten staan in een onlogische, niet-chronologische volgorde, waarbij latere nummers vóór eerdere nummers verschijnen. Door het stof PwC gaat diep door het stof. Het regiokantoor in het Midden-Oosten die de rapporten verstuurde, neemt de situatie hoog op. De verkeerde bronnen worden gecorrigeerd. De timing is pijnlijk: juist de ‘Big Four’-kantoren zoals PwC verdienen hun geld met het begeleiden van bedrijven bij de overstap naar ai. Dat het kantoor nu zelf onderuit gaat door een gebrekkige kwaliteitscontrole op diezelfde techniek, zorgt voor reputatieschade. Mede door de komst van ai neemt PwC ook in Nederland minder nieuwe mensen aan. Ook de accountancy- en fiscale adviestak gaan snel over op ai, wat arbeidskosten scheelt maar ook risico’s brengt.

Paneldiscussie met Defensie tijdens Cybersec Netherlands 2026Hoe zorg je ervoor dat een krijgsmacht kan beschikken over de beste cybersecuritykennis, terwijl die expertise zich vooral bevindt in het bedrijfsleven en bij kennisinstellingen? Het antwoord ligt steeds vaker bij cyberreservisten. Tijdens Cybersec Netherlands 2026 wordt dit onderwerp uitgebreid besproken in de paneldiscussie Cyber Reservists: the connective tissue between defence and the digital resilience of the Netherlands.De digitale dreiging voor Nederland neemt al jaren toe. Statelijke actoren, cybercriminelen en hacktivisten richten zich steeds vaker op vitale infrastructuur, overheden en bedrijven. Tegelijkertijd groeit de afhankelijkheid van digitale systemen in vrijwel iedere sector. Cybersecurity is daarmee niet langer uitsluitend een technisch vraagstuk, maar een belangrijk onderdeel van de nationale veiligheid.Juist op dat terrein ontstaat een nieuwe uitdaging. De vraag naar gespecialiseerde cybersecurityprofessionals is groter dan het aanbod. Dat geldt voor het bedrijfsleven, maar zeker ook voor Defensie. Het aantrekken en behouden van voldoende cyberexpertise is daarom een strategische opgave.Publiek-private aanpakDaarom kiest Defensie steeds nadrukkelijker voor een publiek-private aanpak. Cyberreservisten brengen specialistische kennis vanuit hun dagelijkse werk mee naar de krijgsmacht. Anders dan traditionele reservisten worden zij vaak juist vanwege hun specifieke expertise ingezet. Hun ervaring met incident response, cloudbeveiliging, ot-security, digitale forensische onderzoeken of threat intelligence is direct inzetbaar binnen de militaire cyberorganisatie.Die wisselwerking levert voordelen op voor alle betrokken partijen. Defensie krijgt toegang tot actuele kennis uit de markt, terwijl reservisten ervaring opdoen binnen een unieke operationele omgeving. Ook werkgevers profiteren hiervan. Medewerkers ontwikkelen zich in een omgeving waar samenwerking, crisisbeheersing en besluitvorming onder druk dagelijkse praktijk zijn. Die ervaring nemen zij vervolgens weer mee terug naar hun eigen organisatie.Nieuwe vraagstukkenCyberreservisme is daarmee veel meer dan een vorm van maatschappelijke betrokkenheid. Het is een concrete invulling van publiek-private samenwerking op een terrein waar samenwerking steeds belangrijker wordt. Digitale weerbaarheid houdt immers niet op bij de grenzen van één organisatie. Overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen zijn steeds sterker met elkaar verbonden. Daarom is het uitwisselen van kennis en ervaring essentieel.Tegelijkertijd brengt het reservistschap ook nieuwe vraagstukken met zich mee. Hoe combineer je een civiele carrière met een militaire verantwoordelijkheid? Welke afspraken maak je als werkgever wanneer een medewerker reservist is? Hoe ga je om met vertrouwelijkheid, operationele inzet en de toenemende geopolitieke spanningen? En wat betekent het eigenlijk om cyberreservist te zijn in een tijd waarin het cyberdomein een volwaardig operationeel domein is geworden?Dat zijn vragen waarop geen eenvoudige antwoorden bestaan. Juist daarom is het waardevol dat vertegenwoordigers vanuit verschillende perspectieven hierover met elkaar in gesprek gaan.Samenstelling panelTijdens de paneldiscussie op Cybersecurity Netherlands komen alle schakels binnen dit ecosysteem samen. Vanuit Defensie nemen Tessa Huisman-de Kort, directeur Personeelsbeleid en Management, en kolonel Jorrit de Gruijter, plaatsvervangend commandant van het Defensie Cyber Commando, deel aan het gesprek. Luitenant-kolonel Martijn Sprengers, oprichter van Tidal Control, deelt zijn ervaringen als cyberreservist. Vanuit het bedrijfsleven brengt André Beijen, network whisperer bij Kyndryl, het perspectief van werkgevers in. De discussie wordt gemodereerd door Martine Groen, professor Cyber Security aan de Hogeschool Utrecht, die al langere tijd onderzoek doet naar cyberweerbaarheid en reservisten.De sessie Cyber Reservists: the connective tissue between defence and the digital resilience of the Netherlands vindt plaats tijdens Cybersec Netherlands 2026 op donderdag 10 september, van 13.55 tot 14.40 uur bij Jaarbeurs in Utrecht. Bezoekers krijgen niet alleen inzicht in de rol van cyberreservisten binnen Defensie, maar vooral ook in de bredere vraag hoe overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen gezamenlijk kunnen bijdragen aan de digitale weerbaarheid van Nederland.Bezoek Cybersec Netherlands 2026Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen.Registreer je gratis via deze link.Meer informatie: klik hier.

In dit nieuwsoverzicht: eerste gebruikers Loes.ai, intensievere samenwerking 4CEE en ReflexSystems, GVB en Hitachi in UWB-proef, managerswisselingen bij Suse, en taalmodel Soofi S 30B-A3B is uit. Nederlandse ai-assistent Loes.ai trekt eerste gebruikers Loes.ai, ontwikkeld door HostYourAI uit Groningen, profileert zich als een Nederlandstalig alternatief voor chatdiensten als ChatGPT. De ai-assistent draait op Europese servers en volgens de initiatiefnemers worden gebruikersgesprekken niet gebruikt voor het trainen van modellen, aldus de Groninger Internet Courant. Oprichter Jantine Doornbos werkt sinds 2020 aan het project. Inmiddels wordt Loes.ai ontwikkeld door een klein team en telt de dienst volgens de initiatiefnemers ruim 12.000 actieve gebruikers per dag. Ongeveer de helft daarvan komt uit Nederland.   Loes.ai maakt gebruik van open basismodellen die verder zijn getraind met Nederlandstalige datasets. De modellen en trainingsdata zijn openbaar beschikbaar via Hugging Face. Het platform biedt een gratis versie en een betaalde Pro-variant. 4CEE en ReflexSystems koppelen factuurverwerking aan foodsoftware 4CEE (Ede) en ReflexSystems (Almeree) werken samen aan een integratie voor geautomatiseerde factuurverwerking. 4CEE koppelt daarvoor zijn oplossing 4CEE Invoice aan de softwarepakketten Reflex 3000 en ReflexBlue van ReflexSystems. De bedrijven werken al samen op het gebied van e-facturatie via het Peppol-netwerk. Met de nieuwe integratie moeten gebruikers straks naast pdf-facturen ook inkomende elektronische facturen kunnen verwerken. De komende zes maanden werken beide partijen aan de koppeling. Volgens de bedrijven moet de integratie leiden tot minder handmatige verwerking, snellere factuurafhandeling en meer inzicht in de status van facturen. De oplossing richt zich op organisaties in de voedingsindustrie die financiële processen verder willen automatiseren. GVB test automatisch inchecken met UWB-technologie GVB heeft samen met spoorwegfabrikant Hitachi Rail een proef uitgevoerd met een nieuwe manier van inchecken in de metro. Daarbij werd gebruikgemaakt van Ultra Wideband (UWB), een techniek waarmee reizigers automatisch kunnen worden herkend wanneer zij een toegangspoortje passeren. Dit meldt Het Parool. Volgens het Amsterdamse vervoersbedrijf toonde de proef aan dat de technologie nauwkeurig genoeg werkt voor toegangspoortjes. Reizigers hoeven daardoor hun pinpas, smartphone of ander token niet meer actief te scannen. Van invoering is voorlopig geen sprake. GVB stelt dat eerst verdere optimalisatie van de techniek en aanpassingen aan systemen nodig zijn. Eventuele invoering wordt pas overwogen wanneer de huidige toegangspoortjes aan het einde van hun levensduur zijn. Suse schuift drie managers door naar nieuwe functies Suse, de in Luxemburg gevestigde opensourcesoftware-aanbieder, heeft drie benoemingen binnen het management bekendgemaakt. Sanne Vloon wordt regional manager Noord-Europa. Zij werkt sinds 2021 bij Suse en was eerder verantwoordelijk voor Inside Sales in Noord-Europa en actief als country manager Benelux. In haar nieuwe rol stuurt zij de activiteiten aan in de Benelux, het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Scandinavië. Mark Dando is benoemd tot general manager EMEA. Hij was eerder verantwoordelijk voor de regio Noord-Europa. Sando neemt de rol over van Ton Musters die afgelopen mei tot verkoopdirecteur is benoemd. Daarnaast wordt Frank Feldmann chief ai & strategy officer. Hij krijgt ook de leiding over de it-organisatie bij het bedrijf. Daarmee brengt Suse it, strategie en ai onder één verantwoordelijkheid samen. Duits open taalmodel Soofi S mikt op Europese ai-soevereiniteit Een Duits onderzoeksconsortium heeft het open-sourcetaalmodel Soofi S 30B-A3B uitgebracht. Het model is volledig getraind op de Industrial AI Cloud van Deutsche Telekom en behaalt volgens het consortium hogere benchmarkscores voor Duits, Engels en programmeertaken dan open modellen als OLMo 3 32B en Apertus 70B. Soofi S bevat 31,6 miljard parameters, maar activeert per token slechts 3,2 miljard parameters. Daardoor ligt de benodigde rekenkracht dichter bij die van een 3B-model. Het project wordt gecoördineerd door KI Bundesverband en uitgevoerd met Duitse onderzoeksinstellingen en bedrijven, waaronder DFKI, Fraunhofer, Merantix Momentum en T-Systems. Het project werd begin dit jaar aangekondigd; doel is een open Europese familie van ai-modellen voor industriële toepassingen.

We delen onze locatie, contacten en browser-geschiedenis dagelijks met apps zonder erbij stil te staan. Een reden voor eSIM-aanbieder Holafly om in kaart te brengen welke apps het meeste over jou weten. Meta staat alvast helemaal bovenaan.Holafly onderzocht welke sociale media-, reis- en ai-apps de meeste gegevens verzamelen en hoeveel daarvan direct aan je identiteit is gekoppeld. De eSIM-verkoper deed dit aan de hand van de privacy-labels van de Apple App Store.De sociale netwerken Instagram, Facebook en Threads hebben de twijfelachtige eer bovenaan te staan. Het trio platforms van Meta verzamelen liefst 21 data points, waarvan veertien gekoppeld aan een persoon als gebruiker. Die lijst omvat contactgegevens, locatie, browser- en zoekgeschiedenis, financiële informatie, gezondheids- en fitnessgegevens, gevoelige informatie en meer. Meta gebruikt zeven gegevenstypen om iemand actief te volgen op andere platforms.Eveneens grote verzamelaars van persoonlijke data zijn TikTok (20 data points), gevolgd door Shein (shopping), Snapchat, X (Twitter) en ChatGPT, die allemaal goed zijn voor zeventien data points. Amazon Shopping, DoorDash en Pinterest volgen op korte afstand. En wat met reisapps? Wie sommige reisapps downloadt loopt eveneens risico om flink wat data door te sluizen. Volgens Holafly staan reisapps als Booking.com en Expedia aan kop wat dataverzameling betreft: beide halen zestien datapunten op, waarvan elf direct aan je identiteit gekoppeld zijn.Uber volgt met vijftien datapunten, maar onderscheidt zich door de aard van de data: real-time, nauwkeurige en tijdgestempelde locatiegegevens die precies bijhouden waar je was en wanneer. Een belangrijke kanttekening bij het onderzoek: de privacylabels in de App Store zijn door de ontwikkelaars zelf ingevuld en kunnen veranderen. Holafly benadrukt dan ook dat de resultaten een momentopname zijn van mei 2026. Dat neemt niet weg dat de bevindingen een duidelijk patroon tonen: hoe nuttiger een app, hoe meer toegang ze doorgaans opeist.

Jarenlang werd het bedrijfsnetwerk gezien als een noodzakelijke voorziening. Een soort digitale snelweg waarover applicaties, bestanden en communicatie van A naar B werden vervoerd. Security speelde zich elders af: in firewalls, antivirussoftware en gespecialiseerde beveiligingsoplossingen. Die scheiding tussen connectiviteit en beveiliging begint echter snel te verdwijnen.De manier waarop organisaties werken is de afgelopen jaren fundamenteel veranderd. Applicaties draaien in de cloud, medewerkers werken vanuit huis, onderweg of op kantoor, en leveranciers hebben steeds vaker directe toegang tot systemen en data. Daardoor is de traditionele grens van de organisatie grotendeels vervaagd. Het idee dat alles binnen een duidelijk afgebakende IT-omgeving plaatsvindt, behoort voor veel organisaties tot het verleden.Inzicht en overzicht biedenDie ontwikkeling heeft grote gevolgen voor cybersecurity. Waar vroeger de focus lag op het beschermen van de rand van het netwerk (denk bijvoorbeeld aan firewalls), verschuift de aandacht nu naar het netwerk zelf. Steeds meer experts beschouwen connectiviteit als een cruciale beveiligingslaag die niet alleen data transporteert, maar ook inzicht geeft in gebruikers, applicaties en datastromen.Dat is een belangrijke ontwikkeling, want veel organisaties hebben hun beveiliging de afgelopen jaren uitgebreid met een groeiend aantal losse oplossingen. Endpointbeveiliging, VPN’s, DNS-filtering, cloudbeveiliging en monitoringtools zijn vaak afzonderlijk toegevoegd om nieuwe risico’s af te dekken. Hoewel die aanpak begrijpelijk is, ontstaat daardoor echter een versnipperd landschap waarin overzicht en samenhang ontbreken.Juist daar ligt een van de grootste uitdagingen van moderne cybersecurity. Wanneer beveiliging uit tientallen losse componenten bestaat, wordt het lastiger om afwijkend gedrag te herkennen, incidenten snel op te sporen en beleid consequent toe te passen. Bovendien neemt de beheerlast toe en wordt het steeds moeilijker om zicht te houden op wat er daadwerkelijk binnen de digitale omgeving gebeurt.Meer controle hebbenTegelijkertijd groeit de behoefte aan meer controle. Organisaties krijgen te maken met strengere compliance-eisen, toenemende afhankelijkheid van cloudplatformen en een groeiend aantal cyberdreigingen. Daardoor ontstaat een verschuiving naar architecturen waarin netwerk en security veel nauwer met elkaar worden verweven.Concepten zoals Zero Trust, netwerksegmentatie en SASE-architecturen winnen mede daarom snel terrein. Het uitgangspunt daarbij is dat beveiliging niet achteraf wordt toegevoegd, maar direct onderdeel wordt van de manier waarop gebruikers, applicaties en systemen met elkaar verbonden zijn. Het netwerk verandert daarmee van een passieve infrastructuurlaag in een actieve verdedigingslinie.Voor middelgrote en grote organisatiesDie ontwikkeling speelt zowel bij middelgrote als bij grote organisaties. Voor het MKB draait het vaak om eenvoud, beheersbaarheid en het beperken van complexiteit. Grote organisaties hebben juist te maken met hybride omgevingen, meerdere leveranciers, uiteenlopende compliance-eisen en complexe governance-structuren. In beide gevallen groeit het besef dat een verzameling losse beveiligingsproducten niet automatisch leidt tot een veiligere omgeving.De vraag is allang niet meer welke securitytool nog aan het bestaande landschap moet worden toegevoegd. De echte uitdaging is hoe organisaties een samenhangende digitale omgeving creëren waarin netwerk, connectiviteit en beveiliging naadloos samenwerken. Dat klinkt misschien als een technische exercitie, maar de impact reikt veel verder. Het raakt direct aan bedrijfscontinuïteit, operationele veerkracht, risicobeheersing en de mate waarin bestuurders grip houden op hun organisatie.Hoofdrol voor het netwerkIn de whitepaper “Het netwerk als cruciale securitylaag” laat Vodafone Business zien waarom het traditionele onderscheid tussen netwerk en cybersecurity steeds minder relevant wordt. De publicatie biedt inzicht in de veranderende rol van het netwerk binnen moderne IT-omgevingen en legt uit waarom juist het netwerk een cruciale positie inneemt in het beschermen van gebruikers, applicaties en data. Daarnaast gaat de whitepaper in op de uitdagingen waarmee zowel MKB- als grootzakelijke organisaties worden geconfronteerd. Aan bod komen onder meer nieuwe architectuurmodellen zoals SASE, de voordelen van geïntegreerde netwerk- en securitydiensten en de vraag hoe organisaties meer overzicht, controle en weerbaarheid kunnen creëren in een steeds complexere digitale wereld. Voor organisaties die hun cybersecurity niet langer als een verzameling losse oplossingen willen benaderen, maar als een integraal onderdeel van hun bedrijfsvoering, biedt deze whitepaper waardevolle inzichten en praktische handvatten.Bekijk de whitepaper

China is begonnen met de productie van zelf ontwikkelde Immersie-DUV-machines die de hegemonie van ASML (98,7 procent marktaandeel) op dit gebied kunnen doorbreken. Volgens de doorgaans goed ingelichte publicatie The Information zouden de Chinezen al zo ver zijn dat de eerste machines al dit jaar kunnen worden afgeleverd. Gemikt wordt op de productie van een vijftal machines dit jaar. Volgend jaar zou China er al twintig kunnen bouwen. ASML verwacht dit jaar 130 van dit soort systemen te bouwen. Qua prestaties en het percentage bruikbare chips (yield) zou de Chinese fabrikant nog op ASML achterlopen. Verdere tests zijn vereist voordat de productie verder kan worden opgeschaald. Vooraanstaande Chinese chipfabrikanten, waaronder SMIC, Hua Hong en ChangXin behoren tot de eerste afnemers. The Information baseert zich daarbij op wel geïnformeerde bronnen. SMIC was eerder een grote klant van ASML De fabrikant uit Veldhoven exporteert DUV-machines op grote schaal naar China. Voor de meer geavanceerde EUV-machines geldt een exportverbod, evenals voor de meest moderne duv-machines. Onzinverhalen? ASML onthoudt zich voorlopig van commentaar. Bij eerdere berichten over het klonen van ASML-machines verwees de fabrikant die verhalen naar het land der fabelen. Een woordvoerder beklaagde zich erover dat het ene onzinverhaal na het andere opduikt. ASML-topman Christophe Fouquet zei afgelopen april dat China nog ‘vele, vele jaren’ nodig zou hebben om technisch langszij te komen. Dat geldt voor EUV en in mindere mate ook voor de DUV-machines die China nu rijp voor productie zou hebben. Als de Chinezen inderdaad zo ver zijn, betekent dat Fouquet zijn concurrenten toch heeft onderschat. De beurs reageerde met een koersval van 8 procent. De regering Trump wil nog meer typen ASML-machines uitsluiten van export naar China. Maar zo’n handelsbeperking wordt minder effectief als eigen Chinese technologie hun chipfabrikanten een alternatieve bron van kritieke apparatuur kan bieden. Gevoeligheden De bronnen die The Information sprak, wilden in verband met gevoeligheden niet de naam van de Chinese chipmachinefabrikant onthullen. Wel is bekend dat het om een door de staat ondersteund bedrijf uit Shanghai gaat. Volgens de bronnen van The Information werken bij het project ontwikkelteams van verschillende Chinese bedrijven samen, waaronder de gesubsidieerde startup Shanghai Yuliangsheng Technology. De meeste componenten in de nieuwe systemen zijn van Chinese makelij, hoewel sommige cruciale onderdelen uit Japan komen. Immersie-DUV-machines, die circuitpatronen op siliciumwafers printen, zijn de meest geavanceerde lithografietools die Chinese chipfabrikanten beschikbaar hebben nadat handelsbeperkingen de toegang tot extreme ultraviolet lithografie (EUV)-systemen hebben afgesneden. Reverse engineering China is goed voor ongeveer 20 procent van de ASML-omzet. Vorig jaar was dat nog 33 procent. Het is overigens niet de eerste keer dat berichten over Chinese imitaties van ASML naar buiten kwamen. Eind 2025 meldde persbureau Reuters dat in Shenzhen een replica van een zeer geavanceerde EUV-machine was gebouwd naar Nederlands voorbeeld. ‘Reverse engineering’ lag daaraan de grondslag. De machine werkte wel, maar kon nog niet op grote schaal betrouwbare chips vervaardigen. Eerder duidden patentaanvragen van Huawei op de ontwikkeling van een extreme ultraviolette (EUV)-lithografiescanner die procesmatig anders werkt dan ASML doet. Afgelopen mei sprak Huawei de verwachting uit over vijf jaar chips van slechts 1,4 nanometer te kunnen maken, zonder dat het techbedrijf daarvoor de meest geavanceerde EUV van ASML nodig heeft. Telkens weer laat China zien dat het land qua high tech niet klein valt te krijgen. Met het uitlekken van berichten dat de productie van DUV-machines aanstaande is, geeft China invulling aan die strategie.

Prins Bernhard jr. stapt in de ‘ai-race’. Hij gaat volop investeren in ai. Bernhard van Oranje wil de enorme energie die hij als ondernemer stak in onder meer commercieel vastgoed, het nearshoring-bedrijf Levi9 en het circuit Zandvoort, in een nieuwe richting aanwenden: kunstmatige intelligentie.Zijn ambities op ai-gebied zijn zo groot dat de zakenprins radicaal al zijn belangen in vastgoed te gelde maakt. Daar hoort ook het circuit Zandvoort bij, zes keer het toneel van de F1-race. Hij doet het nearshoring-bedrijf Levi9 over aan zijn mede-eigenaren. Daar zit ook zijn beste vriend Menno de Jong bij, met wie hij rond de eeuwwisseling in de directie van het it-bedrijf Clockwork zat. Zakenpartner Coen Groeneveld neemt eveneens aandelen over.Het in 2005 opgerichte Levi9 is een van zijn grootste zakelijke successen. Zijn idee om maatwerk-software in Belgrado (Servië), Lviv en Kiev (Oekraïne) en Iasi (Roemenië) te ontwikkelen bleek een gouden greep. Vanuit Amsterdam – waar maar een handjevol mensen werkt – lieten deze buitenlandse, veelal aan technische universiteiten gebonden, vestigingen zich goed aansturen.Dit jaar voerde Levi9 samen met Schuberg Philis de tevredenheidsranglijst aan, aldus de Dutch IT Sourcing Study van Eraneos en Whitelane Research. Ook in 2025 stonden beide bedrijven bovenaan. Laatstelijk vervulde hij bij Levi9 de rol van non-executive board member. Hij is verantwoordelijk voor de marketing en het beschermen van de identiteit van Levi9. Van pandjesprins naar ai-prins Prins Bernhard jr. heeft zich altijd zeer gestoord aan zijn imago van ‘pandjesprins’ en ‘huisjesmelker’. In 2023 een gesprek met het FD zei hij zichzelf vooral als it-ondernemer te zien. Volgens hem heeft het vak van it’er in Nederland maar weinig aanzien.’ In het onderwijs is het een ondergeschoven kindje.’ In Oost-Europa is dat anders.Bernhard wil op ai-gebied aan innovaties werken en nieuwe ondernemingen opzetten. Het kapitaal daarvoor maakt hij snel vrij. En zijn ‘Rolodex’ heeft een enorme omvang. Ai en andere nieuwe tech zorgen volgens hem voor enorme kansen. Hij wil die als ‘ai-prins’ graag benutten. 

In dit nieuwsoverzicht: Bridgepoint stapt in bij Lansweeper, weer meer cloudomzet SAP, hackers vallen Thialf aan, dure scheiding voor SK Hynix-topman en Progress neemt Domo over. Bridgepoint neemt meerderheidsbelang in Lansweeper De Britse investeringsmaatschappij Bridgepoint neemt een meerderheidsbelang in Lansweeper, een aanbieder van software voor assetmanagement uit Merelbeke bij Gent. Algemeen directeur Dave Goossens en het managementteam blijven aandeelhouder. Bridgepoint neemt het belang over van het consortium Dovesco, Insight Partners en Imker Group, waarbij Dovesco als minderheidsaandeelhouder verbonden blijft aan het bedrijf. Lansweeper levert organisaties inzicht in alle apparaten binnen hun it-omgeving, waaronder laptops, servers, industriële systemen en iot-apparatuur. Het bedrijf bedient wereldwijd meer dan 30.000 organisaties en beschikt volgens eigen zeggen over een database met meer dan twee miljard geregistreerde technologie-assets. Met de komst van de nieuwe kapitaalverschaffer wil Lansweeper investeren in productontwikkeling, ai, cybersecurity, internationale uitbreiding en overnames. De transactie wordt naar verwachting eind 2026 afgerond. SAP ziet cloudomzet en cloudbacklog verder groeien SAP heeft in het tweede kwartaal van 2026 opnieuw groei geboekt in cloudactiviteiten en omzet. De cloudomzet steeg met 22 procent, terwijl de actuele cloudbacklog uitkwam op 22,9 miljard euro, een toename van 27 procent. De totale omzet groeide met 9 procent van 9,03 miljard euro naar 9,88 miljard euro. Ook de winst nam toe: met 26 procent van 1,7 miljard naar 2,2 miljard euro. SAP schrijft de resultaten mede toe aan de groei van zijn Autonomous Suite en Business AI Platform. Topman Christian Klein zegt dat klanten SAP inzetten voor ai-toepassingen die aansluiten op bedrijfsprocessen en data en voldoen aan regelgeving. Financieel directeur Dominik Asam wijst erop dat de cloudbacklog en vrije kasstroom zijn blijven groeien ondanks onrustige macro-economische omstandigheden. Volgens hem gebruikt SAP zelf ai om de eigen transformatie naar een autonomous enterprise te versnellen. Hackers eisen losgeld na cyberaanval op Thialf Thialf, het in Heerenveen gevestigde ijsstadion, is getroffen door een cyberaanval. Volgens het stadion heeft forensisch onderzoek uitgewezen dat de impact op data en operationele processen nihil is en dat geplande activiteiten gewoon doorgaan, aldus Omroep Friesland. RTL Nieuws meldt dat hackersgroep The Gentlemen verantwoordelijk is voor de aanval. De groep zou losgeld eisen en dreigt interne documenten, medewerkersinformatie, financiële contracten en andere gegevens te publiceren als niet binnen tien dagen wordt betaald. Hoe hoog de eis is, is niet bekend. Thialf bevestigt dat het in gesprek is met de aanvallers, maar wil verder geen inhoudelijke details geven. SK Hynix-topman moet ex-partner 640 miljoen dollar betalen Chey Tae-won, bestuursvoorzitter van de Zuid-Koreaanse chipmaker SK Hynix, moet zijn ex-vrouw Roh Soh-yeong een bedrag van 640 miljoen dollar betalen na een langdurige juridische strijd rond hun scheiding. De zaak kreeg veel aandacht nadat Chey in 2015 bekendmaakte dat hij een buitenechtelijke relatie had en daaruit een kind was geboren. Pogingen om via mediation tot een regeling te komen mislukten, waarna de kwestie voor de rechter kwam. De rechter kende Roh uiteindelijk 640 miljoen dollar toe, volgens de berichtgeving het hoogste bedrag ooit in een Zuid-Koreaanse echtscheidingszaak. Chey voerde aan dat een groot deel van zijn vermogen afkomstig was uit familie-erfenissen en daarom niet als gezamenlijk bezit moest worden beschouwd. Zijn vermogen wordt geschat op circa 5,6 miljard dollar, aldus zakenblad Quote. Progress koopt ai- en dataplatform van Domo voor 400 miljoen dollar Progress Software neemt vrijwel alle activa en bepaalde verplichtingen van Domo over voor vierhonderd miljoen dollar. Met de overname voegt het in Burlington (Massachusetts) gevestigde Progress het ai- en dataplatform van Domo toe aan zijn portfolio. Volgens Progress sluit de aankoop aan bij zijn strategie om klanten beter te ondersteunen bij ai-toepassingen. Domo levert software voor data-integratie, analyse en AI en brengt meer dan 2.400 zakelijke klanten en een internationaal partnernetwerk mee. Topman Yogesh Gupta van Progress verwacht dat de technologie van Domo de bestaande dataplatformactiviteiten van het bedrijf aanvult. Domo-oprichter Josh James zegt dat de combinatie klanten moet helpen ai-toepassingen te bouwen op basis van beheerde bedrijfsdata.

Analyse drone-industrie Binnen de Europese Unie zijn meer dan 1.500 startups actief in defensietechnologie. Hoewel veel daarvan hardware ontwikkelen met een sterke focus op drones, werken naar schatting zo’n vijf- tot zeshonderd startups uitsluitend aan drone-software. ‘Het speelkwartier is voorbij.’ Juist op dat segment ligt onze focus’, zegt Ties Klinkhamer van investeerder Keen Investments. ‘De sector maakt momenteel een ongekende groei door.’ Volgens Jorrit van den Eerenbeemt van het NLR ontwikkelen nieuwe droneleveranciers zich steeds meer tot softwarebedrijven. Uit gesprekken die Computable met experts voerde, blijkt dat de Nederlandse dronewereld in hoog tempo professionaliseert. Waar drones tien jaar geleden nog werden gezien als gadgets of experimentele hulpmiddelen, zijn ze inmiddels een integraal onderdeel van inspecties, landbouw, veiligheid en logistiek. Politie ‘Het speelkwartier is voorbij’, zegt Stephan van Vuren van AirHub. ‘Naast civiele toepassingen zijn er nu drones voor politie, brandweer, douane, beveiliging en kritieke infrastructuur. Organisaties die essentieel zijn voor het functioneren van de maatschappij gaan drones diep integreren in hun processen. De nadruk ligt niet meer op wat drones kunnen, maar op hoe organisaties ermee kunnen werken.’ De echte innovatie zit volgens de experts niet meer in het plastic of de propellers, maar in de software. Autonomie, dataverwerking, navigatie, veiligheid en compliance draaien allemaal om code. Aan het woord– Jeroen Hanekamp, ceo en medeoprichter van AeroSophia (Utrecht)– Wiebe de Jager, drone-expert en oprichter van Dronewatch.nl– Ties Klinkhamer, associate defense bij Keen Investments– Stephan van Vuren, medeoprichter en directeur van AirHub– Jorrit van den Eerenbeemt, project-engineer bij het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) ‘In sommige drones wordt de software bijna wekelijks aangepast om ze effectief te houden’, zegt Van den Eerenbeemt. ‘Dat geldt zeker voor defensiedrones die worden tegengewerkt door jamming, waarbij de gps-positionering wordt verstoord.’ Een drone is daardoor steeds meer een vliegend softwareplatform geworden. De software-stack bestaat uit meerdere lagen die elkaar versterken. Volgens drone-expert Wiebe de Jager vormt de eerste laag de flight control en autonomie: software die de drone zelf aanstuurt. ‘De trend gaat richting meer autonomie en minder handmatige besturing’, zegt Jeroen Hanekamp van AeroSophia. ‘De software in de drone wordt steeds slimmer, waardoor de piloot minder handelingen hoeft uit te voeren.’ Van den Eerenbeemt vult aan: ‘Ook zonder verbinding met de piloot en zonder gps moet een drone kunnen blijven vliegen.’ De tweede softwarelaag draait om missieplanning, vlootbeheer en operationele aansturing. Hanekamp verwacht dat drones straks in groepen over vaste routes vliegen. ‘Drones kunnen elkaars vluchtplannen kennen en elkaar automatisch ontwijken’, zegt Van den Eerenbeemt. Daarmee komt veilig vliegen in stedelijke gebieden dichterbij. Vluchten worden vaker op afstand uitgevoerd en bewaakt door een remote operator Drone docks Ook de aansturing van zogenoemde drone docks ontwikkelt zich snel. Van Vuren: ‘Die docks worden steeds vaker gekoppeld aan bestaande systemen, bijvoorbeeld aan Computer Aided Dispatch-systemen van de politie.’ Het doel is om missies grotendeels automatisch te laten verlopen. In opkomst zijn kisten waarin een of meerdere drones automatisch kunnen opstijgen en landen. Daardoor kunnen inspecties of incidentrespons op afstand plaatsvinden. ‘Bij incidenten met een spoedeisend karakter kan automatisering cruciaal zijn’, zegt Van den Eerenbeemt. ‘Bij branden, ongevallen of op het slagveld kan het om seconden draaien.’ Volgens hem kunnen betere en sneller inzetbare drones levens redden. De Jager benadrukt dat autonomie veel software vereist. ‘De eerste twee lagen nemen steeds meer taken over van de traditionele dronepiloot. Vluchten worden vaker op afstand uitgevoerd en bewaakt door een remote operator.’ Operators beheren complete vlootoperaties vanuit één dashboard, inclusief onderhoud, batterijstatus en risicobeoordeling. Na de vlucht komt de datalaag aan bod: het verwerken van beelden en sensordata tot bruikbare informatie, zoals kaarten, 3d-modellen of inspectierapporten. Hanekamp: ‘Die data wordt vervolgens gebruikt in andere software om acties uit te voeren. Dankzij ai zijn dronebeelden, die soms vele terabytes omvatten, beter te interpreteren.’ Drones beschikken bovendien over steeds meer sensoren. Naast gewone camera’s worden lidar-sensoren ingezet voor nauwkeurige metingen. Dat levert veel grotere hoeveelheden data op. Daarnaast groeit het gebruik van multispectrale systemen, die licht opdelen in meerdere kleurbanden. Daarmee zijn bijvoorbeeld plantengroei te analyseren of illegale lozingen op te sporen via warmtebeelden. Hanekamp ziet ook kansen voor overheden en waterschappen om historische data opnieuw te analyseren met verbeterde algoritmen. ‘Multi-temporale analyses worden steeds belangrijker. Een scheur die in een week tijd verdubbelt, kan een risico vormen.’ Vluchtplanning Volgens De Jager verschuift drone-software van losse toepassingen naar geïntegreerde ecosystemen. ‘Waar software vroeger draaide om vluchtplanning en eenvoudige beeldverwerking, zien we nu end-to-end-platforms die alles combineren: van missieplanning en dataverzameling tot analyse en integratie met bestaande bedrijfsprocessen.’ AirHub uit Groningen ontwikkelt zo’n geïntegreerd platform. De software ondersteunt zowel civiele toepassingen als beveiliging tegen ongewenste drones en militaire robotica. ‘Waar vroeger meerdere losse applicaties nodig waren, zit nu alles in één platform’, zegt Van Vuren. ‘Bij de ontwikkeling is veel aandacht besteed aan gebruiksgemak, zodat klanten snel resultaat kunnen behalen.’ Voor grensbewaking kunnen volgens hem niet alleen luchtdrones worden ingezet, maar ook drones op het water en rijdende robots. Veel software voor militaire drones is dicht bij de frontlinie ontwikkeld Inspectie De markt groeit vooral doordat drones steeds vaker onderdeel worden van kritieke processen, bijvoorbeeld in inspectie, landbouw en infrastructuurbeheer. Daardoor verschuift de waarde van hardware naar software en data. Organisaties investeren minder in de drone zelf en meer in wat ze met de verzamelde data kunnen doen. Ook technisch verandert er veel. ‘Steeds meer intelligentie verschuift naar de drone zelf’, zegt De Jager. ‘Denk aan realtime-objectherkenning en onboard-dataverwerking zonder permanente verbinding met de cloud.’ Een Nederlandse partij die hierin vooroploopt is Dronebotics, met een zelfontwikkelde edge-ai-computer. Volgens Van den Eerenbeemt beschikken drones meestal over beperkte rekenkracht. ‘Voor geavanceerde taken zoals beeldherkenning schiet de standaardhardware vaak tekort. Door extra hardware zoals een Raspberry Pi toe te voegen, kan de drone zelfstandig meer analyses uitvoeren.’ Alleen relevante informatie wordt vervolgens doorgestuurd naar de thuisbasis. Dat bespaart bandbreedte en maakt het mogelijk dat één operator meerdere drones tegelijk beheert. Opensource-frameworks zoals PX4 en ArduPilot vormen steeds vaker de basis voor flight control en autonomie. Daardoor kunnen ontwikkelaars zich sneller richten op hogere softwarelagen. Klinkhamer ziet vooral in de defensiesector een sterke versnelling. ‘Veel software voor militaire drones is dicht bij de frontlinie ontwikkeld. Problemen die daar spelen worden tijdens Europese defensiehackathons heel concreet geformuleerd.’ De behoefte aan goedkope, schaalbare drones is groot. Tegelijkertijd vereisen autonome systemen geavanceerde chips, vaak de duurste onderdelen van een drone. Volgens Klinkhamer ligt de uitdaging daarom in software die met relatief weinig rekenkracht toch veel autonomie mogelijk maakt. Bedrijven uit het portfolio van Keen Investments hebben samen met TNO onderzocht hoe softwarecomponenten zoals gps, autopilot en applicaties efficiënter kunnen samenwerken. ‘Het softwarebrein van de drone is als het ware uit elkaar getrokken’, zegt Klinkhamer. ‘Daarna is gekeken hoe integratie in verschillende typen drones zo efficiënt mogelijk kan plaatsvinden.’ Interoperabiliteit Een belangrijke uitdaging blijft interoperabiliteit: software moet in uiteenlopende systemen met elkaar kunnen communiceren. Het huidige landschap is nog sterk gefragmenteerd. De Navo onderscheidt vijf groepen drones. Groep 1 en 2 bestaan uit relatief kleine systemen die geschikt zijn voor massaproductie. Groep 3 omvat grotere drones, terwijl groep 4 en 5 bestaan uit zeer grote en dure onbemande systemen. Met deelnemingen in onder meer AirHub en Intelic richt Keen Investments zich vooral op software en besturingssystemen voor drones in de zwaardere categorieën. Een ander probleem is dat de centrale it-systemen van defensieorganisaties vaak verouderd zijn en slecht aansluiten op moderne droneplatforms. Daarnaast blijven veel dronebedrijven volgens Klinkhamer te lang hangen in losse projecten. ‘Ze gaan van project naar project en schalen onvoldoende op. Daardoor blijven de ontwikkelkosten per verkocht systeem hoog.’ Volledig autonome systemen zijn bovendien nog geen realiteit. ‘Zeker in complexe omgevingen blijft een mens voorlopig onderdeel van de besluitvorming’, aldus Klinkhamer. Hij ziet tegelijkertijd veel ruimte voor innovatie. Grote defensiebedrijven zoals Rheinmetall en Leonardo hebben productieprocessen die volgens hem nog niet optimaal zijn ingericht voor snelle softwareontwikkeling. Klinkhamer verwacht daarom de komende jaren zowel nieuwe doorbraken als een consolidatieslag in de markt. Uiteindelijk zal volgens hem een beperkt aantal leveranciers overblijven. Nederlandse bedrijven maken daarbij volgens hem een goede kans. Intelic en het Nederlandse ecosysteem Het Amsterdamse Intelic lanceerde onlangs het inkoopplatform Base, dat dronefabrikanten uit verschillende Europese landen, waaronder Oekraïne, met elkaar verbindt. Het platform helpt ministeries van Defensie sneller interoperabele onbemande systemen te selecteren en in te zetten. Alle drones op het platform zijn gekoppeld aan Nexus, Intelics command-and-control-softwarelaag, waarmee systemen van verschillende fabrikanten binnen één missieomgeving kunnen samenwerken. Nederland kent inmiddels een groeiend ecosysteem van dronebedrijven en softwarestartups. Juist in Nederland, met zijn dichtbevolkte luchtruim en strenge regelgeving, speelt software een cruciale rol. Steeds meer gebieden worden ingericht voor zogenoemde Beyond Visual Line of Sight-vluchten, waarbij drones buiten het zicht van de piloot mogen vliegen. Daarmee kunnen drones grotere afstanden afleggen en taken uitvoeren die nu nog te duur, gevaarlijk of tijdrovend zijn. Naast Intelic, AirHub en AeroSophia trekken ook bedrijven als Acecore, Aerialtronics, Airborne, Atmos UAV, Avular, Avy, DeltaQuad, DroneQ, Dutch Drone Company, Height Technologies, Lobster Robotics, Optics11, Robin Radar Systems en VDL Defentec steeds meer aandacht. De rode draad in de sector is duidelijk: de toekomst van drones draait steeds minder om hardware en des te meer om software, data en autonomie. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.