computable

Straks tot 250.000 gpu’s in de haven De Rotterdamse AI Gigafabriek, een grote rekencapaciteit voor ai in bedrijfskritische toepassingen, krijgt steeds duidelijker contouren. Zo maakte initiatiefnemer Volt bekend dat Dell Technologies en NorthC Datacenters belangrijke, nieuwe partners zijn geworden. Eneco was dat al. Ondernemer Han de Groot maakt belangrijke stappen om zijn droom te realiseren: een Europese infrastructuur uit de grond te stampen, een alternatief waarbij data, ai-modellen en bedrijfskritische ai-workloads onder strikte eigen controle blijven en alles voldoet aan Europese wet- en regelgeving. Zijn bedrijf Volt, dat de status heeft van ‘official AI Gigafactory partner’ van Nvidia, gaat voortvarend te werk. De Groot doet dat vooralsnog zonder financiële steun van het kabinet.Hij geeft een nadere toelichting op zijn plannen: eerst komt er een Amsterdamse AI Factory, verdeeld over AMS1 (tot 2,4 MW IT) en AMS2 (tot 5 MW IT). Daarna begint het grotere werk; de Rotterdamse AI Gigafactory (tot 600 MW IT). Het totale investeringsvolume voor deze gigafabriek is niet misselijk. Campussen Met 6 ai-datacentergebouwen van ieder 100 MW IT op de AI Gigafactory campus, bedragen de kosten van ieder ai-datacentergebouw ongeveer 1,2 miljard euro, dus 7,2 miljard euro voor de gehele campus. Hierbij komt de ai-infrastructuur, die ongeveer 2,5 miljard euro per gebouw bedraagt. Volts AI Factory AMS1 in Amsterdam gaat live per 1 oktober aanstaande. Dell zet daar servers neer op basis van gpu-architectuur alsmede networking en opslag, terwijl NorthC de hosting doet. Begonnen wordt met ruim duizend gpu’s (Nvidia B300 equivalenten). In de eerste fase heeft Volt capaciteit voor 2500 gpu’s. In de AI Gigafabriek in de Rotterdamse haven kan het bedrijf bij succes opschalen naar maximaal 250.000 gpu’s.Volt verhuurt de eerste 64 B300 gpu’s via online gpu-marktplaatsen op spot- en op maandcontractbasis. De Groot: ‘We zijn in gesprek met Nederlandse klanten, zoals CM.com, twee financiële instellingen en een ai scale-up.’ Ambitieus De Groot heeft hoge verwachtingen qua uptime, latency en performance. Vergeleken met hyperscalers worden zelfs betere prestaties voorzien. Daar moet de laatste generatie B300-chips voor zorgen; vanuit baremetal, VM (virtual machine) of managed Kubernetes gecombineerd met 800GB/s gpu-cluster connectivity and full flash NVME scratch en RDMA connected storage. Om de latency (response-tijd) te bekorten is AMS1 verbonden via dedicated links met AMS-IX, NL-IX en verschillende transit providers.De Groot acht de ambitie van 250.000 gpu’s in Rotterdam zeker haalbaar. De Europese enterprise-vraag zal naar verwachting de komende jaren fors toenemen. Marktvorser Gartner voorspelt dat de ai-cloudmarkt groeit naar driehonderd miljard euro in 2029. De Groot: ‘Wij zien ruimte voor een Europese aanbieder, die zowel eigen datacenter-infrastructuur als de ai-compute-stack in eigendom en beheer heeft. Daarin zijn we vooralsnog uniek.’ Soevereiniteit De initiatiefnemer achter dit soevereine project legt ook uit wat ‘onder Nederlandse regie’ moet worden verstaan: onder Nederlandse/Europese governance valt alles, van de datacenter-laag tot en met de volledige ‘ai-infra’ en ‘model as a service’. Volt exploiteert en beheert en is eigenaar van het datacenter, de ai-infra, de orchestratie-laag en de api’s die de modellen serveren.En dan de vraag hoe Volt garandeert dat data en workloads juridisch binnen de EU blijven. Hiervoor zorgt een combinatie van locatie-garantie, eigenaarschap, beheer en contractuele afspraken. De omgeving wordt zo ingericht dat klanten controle houden over waar data wordt opgeslagen, aldus De Groot.Ai‑modellen en datasets worden ook beschermd tegen extraterritoriale wetgeving zoals de Amerikaanse Cloud Act. Volgens De Groot is Volt als Nederlandse BV volledig in controle over de gehele stack, inclusief netwerk. Hij zegt: ‘Daarmee controleren we en blokkeren we call home functionaliteit van apparaten, servers, storage, software en dergelijke. We volgen een opensource-tenzij-beleid. Daarmee is er geen bereik naar data en modellen die op de Volt-infra staan en draaien. De volledige operatie draait vanuit Nederland. Voor de Volt-ai-diensten wordt geen gebruik gemaakt van saas buiten Volt om.’ De Noordzee De Groot wil de prijzen voor gpu-as-a-service onder die van concurrenten als AWS, Google Cloud, Azure en Europese alternatieven brengen. Meerdere consumptiemodellen worden geboden. Commercieel is het plaatje vrij helder. Volt wil zich onderscheiden door ai-rekenkracht aan te bieden tegen voorspelbare kosten en met maximale controle over data, modellen en ai-workloads. Voor de realisatie van dit ambitieuze project is echter nog zeer veel financiering nodig.Cruciaal voor een competitieve Nederlandse ai-infrastructuur is duurzame energie uit de Noordzee. De Groot spreekt van power-to-compute, het omzetten van vooral windenergie in ai-rekenkracht. Netcongestie in Rotterdam valt te voorkomen.De Groot: ‘Door de energie direct te consumeren van wind-op-zee stroom die in de haven van Rotterdam aanlandt, voorkomen we dat landinwaarts congestie ontstaat. Als het niet waait, maken we gebruik van het hoogspanningsnetwerk van TenneT waar we niemand in de weg zitten.’  AanbodHet verdienmodel bestaat uit ‘betaling‑per‑gpu‑uur’, gereserveerde capaciteit en beheerde ai-infra:● Volt levert zowel private als gedeelde ai-clusters. Gedeelde clusters kunnen desgewenst volledig worden geïsoleerd op netwerk-, opslag- en gpu-niveau. Organisaties beschikken zo over een logisch gescheiden en beveiligde ai-omgeving;● Klanten kunnen kiezen uit verschillende implementatiemodellen, waaronder bare metal, virtuele machines (VM's) en volledig beheerde Kubernetes-omgevingen. Ze kunnen ook eigenaar worden van hun ai-infrastructuur;● Ai-rekenkracht is beschikbaar als gpu-as-a-service (afrekening per gpu-uur), als gereserveerde gpu-capaciteit tegen een vast maandbedrag of als model-as-a-service via onder meer Hugging Face, Nvidia NIM of een eigen model (‘Bring Your Own Model’), waarbij afrekening ook op basis van tokens mogelijk is;● Daarnaast levert Volt volledig beheerde ai-infrastructuur- en beheerdiensten, inclusief installatie, beheer, monitoring, beveiliging, software-updates en ondersteuning.

De twee dochterondernemingen van de Duitse technologiegroep Rohde & Schwarz, Lancom Systems en Rohde & Schwarz Cybersecurity, gaan sinds deze maand samen verder gegaan als Rohde & Schwarz Networks and Cybersecurity. Het productmerk Lancom blijft wel bestaan als onderdeel van het gezamenlijke portfolio. De fusie is volgens het bedrijf het resultaat van een reeds intensieve samenwerking tussen de twee zusterbedrijven en moet een geïntegreerd aanbod van netwerk- en cybersecurityoplossingen mogelijk maken. De nieuwe organisatie telt circa vijfhonderd medewerkers, verspreid over zes vestigingen in Duitsland. Het hoofdkantoor blijft gevestigd in Würselen bij Aken. Constantin von Reden en Robert Mallinson, de voormalige directeuren van Lancom, zijn aangetreden als directeuren van de nieuwe entiteit. Oprichter van Lancom en voormalig directeur van Rohde & Schwarz Cybersecurity Ralf Koenzen stapt terug als directeur en blijft het bedrijf als adviseur ondersteunen. De groeistrategie richt zich naast de traditionele zakelijke markt expliciet op de publieke sector, kritische infrastructuur en de veiligheids- en defensiesector. Daarbij mikt Rohde & Schwarz Networks and Cybersecurity vooral op de Europese markt. Het kanaal-verkoopmodel blijft gehandhaafd, al wil het bedrijf dat uitbreiden met gespecialiseerde partners en internationale integrators.

De Belastingdienst roept startende ondernemers, waaronder veel zzp’ers in de it, op hun administratie vanaf het begin goed in te richten. Aanleiding is de naderende deadline voor de btw-aangifte over het tweede kwartaal, die op 31 juli afloopt. Volgens onderzoek van de Belastingdienst vreest bijna een derde van de starters administratieve fouten te maken. Uit cijfers van de Kamer van Koophandel blijkt dat in het eerste kwartaal van 2026 circa 48.000 nieuwe zzp’ers zijn gestart. Tegelijkertijd blijkt uit een peiling onder ondernemers dat vijftien procent pas vlak voor de aangiftedatum begint met het verzamelen van de benodigde gegevens voor de btw-aangifte. Om dat te voorkomen, introduceert de Belastingdienst een informatiepagina met een stappenplan voor het inrichten van de administratie en praktische ondersteuning bij de btw-aangifte. Daarbij adviseert de dienst ondernemers nadrukkelijk gebruik te maken van digitale boekhoudsoftware om inkomsten, uitgaven en bonnetjes overzichtelijk vast te leggen. ‘Veel startende ondernemers richten zich vooral op hun bedrijf, waardoor de administratie gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnt’, zegt Muhammed Öztoprak, landelijk coördinator dienstverlening mkb bij de Belastingdienst. Volgens hem helpen vaste administratieve routines en digitale hulpmiddelen om niet alleen de btw-aangifte te vereenvoudigen, maar ook meer inzicht te krijgen in de financiële positie van de onderneming. Herinneringen Naast het gebruik van boekhoudsoftware adviseert de Belastingdienst ondernemers om periodiek de administratie bij te werken, herinneringen voor aangifte en betaling in te stellen en ontvangen btw-bedragen apart te reserveren. Ook wijst de dienst erop dat betalingen sinds mei 2026 via nieuwe rekeningnummers verlopen. Voor een deel van de startende ondernemers kan bovendien de kleineondernemersregeling (KOR) aantrekkelijk zijn. Ondernemers die daarvoor in aanmerking komen, hoeven geen btw meer in rekening te brengen en doen geen periodieke btw-aangifte meer, maar kunnen ook geen betaalde btw terugvragen. Genoemde infopagina is aangevuld met chat-, video- en telefonische ondersteuning.

Willemijn Aerdts is pakweg tien weken in functie als staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit als zij GOV Magazine ontvangt. Op haar bureau staat een camera, ze verplaatst deze en glimlacht: ‘Die heb ik even getest voor een videogesprek vanmiddag.’ Een onderhoud met Ursula von der Leyen en Emmanuel Macron, voorwaar. Aerdts nipt van haar thee en zegt blij te zijn met haar portefeuille, ‘want zo kun je een mooie verbinding maken tussen de digitale economie, digitale samenleving en digitale overheid.’De staatssecretaris zou 23 en 24 maart 2026 aanwezig zijn op de Informele Telecomraad in Nicosia – met op de agenda onderwerpen als ai en de bescherming van kinderrechten online – maar die vond last minute geen doorgang. Het zou een mooie gelegenheid zijn geweest om haar Europese counterparts te ontmoeten, zegt ze. Dat zou de eerste keer zijn na haar beëdiging op 23 februari. ‘Maar ik had dus wel die twee dagen geblokt in mijn agenda en toen bedachten we af te reizen naar Brussel en Parijs om de collega’s daar te ontmoeten.’ProfielWillemijn Aerdts is sinds 23 februari 2026 staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit op het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Zij richt zich specifiek op digitaliseringsstrategie, innovatie en economische groei. Hieraan voorafgaand was Aerdts Eerste Kamer-lid (en deels ook vice-fractievoorzitter) voor D66. Zij was sinds juli 2016 tot haar benoeming docent/onderzoeker bij het Institute of Security and Global Affairs aan de Universiteit Leiden.Aerdts sprak in Brussel met Henna Virkkunen, Eurocommissaris voor Technologische Soevereiniteit, Veiligheid en Democratie, en in Parijs met Anne Le Hénanff, de Frans gedelegeerd minister voor Kunstmatige Intelligentie en Digitale Zaken. ‘Dat waren heel leuke kennismakingen en goede gesprekken over het versterken van de Europese digitale weerbaarheid, het bevorderen van een sterke Europese Tech sector en digitale soevereiniteit’, aldus Aerdts.Na deze ontmoetingen postte ze op X een bericht waarin ze haar drie prioriteiten voor de komende periode benoemde:Een sterke Europese techsector;Europese digitale weerbaarheid versterken;Onze democratie en grondrechten beschermen, ook online.Over dat laatste onderwerp heeft ze dus later die middag een videogesprek met Emmanuel Macron en Ursula von der Leyen. Aerdts licht toe: ‘Onlangs is in de Franse senaat de wet aangenomen om een minimumleeftijd voor het gebruik van sociale media voor kinderen in te voeren. President Macron is een aanjager daarvan geweest. Ik wil me daarvoor hard maken in Nederland en het ook Europees aanpakken, juist ook om te voorkomen dat je – gezien de 27 lidstaten – een lappendeken zou krijgen aan regels, of dat iedereen voor zich het wiel gaat uitvinden. Dat zou ook voor veel onduidelijkheid zorgen naar bedrijven die ermee uit de voeten moeten, naar toezichthouders, maar zeker ook naar jongeren en hun ouders. Dus wij willen dat heel graag Europees regelen. Dat we vanmiddag dit gesprek hebben en dat Von der Leyen en Macron ook expliciet zeggen dit Europees te willen organiseren, dat is heel belangrijk en een mooie kans om te laten zien dat dit kabinet dit graag gestalte wil geven.’Zijn jullie daarin voorlopers?‘Nou, dat hoop ik wel, dat wij mee mogen doen met de koplopers. Natuurlijk kunnen en willen wij gebruik maken van de expertise die nu in Frankrijk wordt opgedaan. Zelf hebben we de Universiteit van Amsterdam gevraagd om onderzoek te doen naar hoe we dit juridisch in Europa het beste kunnen regelen. De uitkomsten daarvan zullen we delen met de Europese collega’s en de Europese Commissie, juist met als doel om zoveel mogelijk samen op te trekken en elkaar daarin te versterken. Als je als Europese Unie een vuist kunt maken, kunt zeggen: ‘Wij willen dit’, dan is het ook een signaal naar de betrokken platforms en hopelijk een push voor hen om dit te regelen.’Voor mij is soevereiniteit dat je je eigen keuzes kunt maken‘Ik zie heel veel mooie kanten aan het gebruik van sociale media door jongeren. Ze kunnen er veel van leren, ze kunnen met hun peers in contact komen. Alleen het verslavende effect van algoritmes, de polariserende werking van desinformatie, maar ook de schadelijke content die zij te zien krijgen… De balans slaat gewoon verkeerd uit, en daarom vinden wij dat er een minimumleeftijd moet komen.’Minimumleeftijd‘Ik zou natuurlijk liever zien dat algoritmes worden aangepast, en dat content veel beter wordt gescreend zodat sociale media een veilige plek zijn voor jongeren. En totdat het zover is, zeggen steeds meer landen in Europa: laten we een minimumleeftijd afspreken om onze kinderen daarvoor te beschermen. Australië heeft het gedaan, is een echte koploper geweest, en dat heeft ook bij ons de discussie losgemaakt. Maar je zag ook in Australië, de manier waarop ze het hadden geregeld, dat het relatief makkelijk te omzeilen was en moeilijk voor jongeren om op een privacy vriendelijke manier hun leeftijd aan te tonen. Je wilt niet dat ze met hun paspoort voor de webcam moeten gaan zitten. Als we dit als Europa kunnen organiseren, kun je met elkaar een manier afspreken hoe je op een veilige manier kunt laten zien dat je 16 bent. Met elkaar heb je ook impact. Dus in deze fase zijn we die coalitie aan het vormen, zijn we in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek, en daarna gaan we kijken wat de beste weg voorwaarts is.’BottomlinePrioriteit nummer twee dan, het versterken van de Europese weerbaarheid. Daarvan zegt Aerdts: ‘Voor mij is de bottomline van soevereiniteit dat je je eigen keuzes kunt maken. Dat er genoeg aanbod is, zodat er iets te kiezen valt. Wat we nu vaak zien is dat je óf van bepaalde leveranciers afhankelijk bent óf van leveranciers uit een bepaald land. Dat aanbod moet veel groter. Je hoort mij niet zeggen: ‘we gaan niks met de Verenigde Staten doen’, helemaal niet zelfs; daar worden mooie, innovatieve producten gemaakt. Alleen wil ik heel graag dat je als overheid – en ook als bedrijf – keuze hebt als je je afvraagt wat je nodig hebt voor wat je wilt bereiken, voor je continuïteit, en welke data ermee zijn gemoeid. En voor bepaalde data geldt dat je die gewoon in Europa, of zelfs specifiek in Nederland wilt houden. Maar dan moet dat aanbod er wel zijn. Dan speelt de overheid denk ik ook een rol, juist als launching customer, want als je groot genoeg bent omdat met elkaar in te kopen, dan kun je ook aangeven aan welke vereisten het moet voldoen en aan welke wetgeving het compliant moet zijn. Slagkracht is wat dat betreft belangrijk. In het kader van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie zijn we als Rijksoverheid en medeoverheden ook daarover heel nauw in gesprek en daar is ook echt een punt van aandacht hoe we de versnelling in kunnen zetten.’RandvoorwaardenPrioriteit 1, een sterke Europese Tech sector, moet bijdragen aan meer keuzeaanbod in de toekomst, stelt Aerdts. Wat haar betreft speelt Nederland daarin een belangrijke rol. Ze is heel blij met de bestuurdersstoel waarop ze zit, waar de driehoek digitale economie, digitale samenleving en digitale overheid bij elkaar komt. Dat biedt volgens haar een uitgelezen kans de vaderlandse Tech sector te ondersteunen met de juiste randvoorwaarden. ‘Als je bijvoorbeeld kijkt naar AI en andere innovatieve technologie, dan zie je een aantal veelbelovende bedrijven en dan is de vraag: wat hebben zij nodig om op te schalen, zodat ze hier gevestigd blijven? Dit speelt natuurlijk niet alleen in de digitale sector maar in meer sectoren.’Europa heeft een grotere consumentenmarkt dan Amerika. Toch kunnen startups hier minder snel opschalen vanwege enerzijds verschillende wet- en regelgeving in Europese landen en anderzijds toegang tot kapitaal. Dat zou je moeten doorbreken.Aerdts knikt instemmend: ‘Uiteindelijk wil je vooral dat aanbod diversifiëren. Veel innovatie komt uit de Verenigde Staten maar we willen dat veel innovatie in Europa plaats gaat vinden. Daarin moeten we elkaar aanmoedigen.’Haar collega Heleen Herbert, minister van EZK, is voorzitter van de Ministeriële Taskforce ‘Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat’ (TTWenV) met als opdracht ons verdienvermogen te verbeteren. ‘Dit is een initiatief van het kabinet om een aantal noodzakelijke doorbraken te versnellen. Heleen en ik zitten hier bij elkaar op de gang en kunnen nauw met elkaar optrekken. Voor mij is het strategische domein digitalisering en ai de belangrijkste component, maar dat pak ik graag op met anderen. Derk (Boswijk, staatssecretaris van Defensie – red.) en ik werken wat dat betreft ook nauw samen. Defensie is onderdeel van de samenleving, een samenleving waar digitalisering alles en iedereen raakt, ook andere departementen. Dus ja, we zoeken elkaar op, het zijn geen geïsoleerde bubbels.’TussenfaseDe voorbije weken heeft ze al diverse ontmoetingen gehad met het Nederlandse bedrijfsleven. ‘Ik vind het ontzettend fijn om te zien hoe ontzettend actief en innovatief dat Nederlandse bedrijfsleven is. Die denken heel erg na ook over die soevereiniteit, over die Europese kansen en oplossingen, dus ik vind het mooi om vanuit de overheid te kijken hoe wij hen daarin kunnen faciliteren. Weet je, we zitten in een soort tussenfase, want niet al het aanbod is er. Aan de andere kant verwachten wij allemaal dat alles gewoon door blijft lopen. Ik zou ook graag willen dat het sneller gaat. Dat gesprek voeren wij vaak met elkaar in het kabinet, en we hebben het er ook in de Tweede kamer bijna wekelijks over. Maar we moeten daarin ook realistisch zijn dat we wat dat betreft toch gewoon in een tussenfase zitten waarin we dat aanbod aan het opstuwen zijn. De kaders daarbij, de risicoafwegingen, de exit strategieën, dat is ook nog wel een nieuwe manier van denken.’‘Ik denk dat we kunnen leren van Defensie. Haar mindset is altijd geweest: het mitigeren van risico’s, het hebben van een Plan B. Ik heb dat zelf ook meegekregen vanuit mijn achtergrond bij de Universiteit Leiden, de inlichtingendiensten denken ook zo: probeer risico’s af te dekken, hou rekening met verschillende scenario’s. Ik voel me daar zelf heel comfortabel bij. Die manier van denken zit in het DNA van Defensie. Maar ik zie het ook al op andere plekken binnen de Rijksoverheid. En een goed voorbeeld is ook de gemeente Amsterdam die heeft gezegd na te streven in 2030 al veel onafhankelijker te willen zijn en in 2035 digitaal soeverein en autonoom. Ik zie ook universiteiten en kennisinstellingen stappen zetten, lagere overheden ook, dat vind ik heel interessant. We gaan ook in gesprek, vragen: wat is jullie tijdspad, wat heb je nodig, waar loop je tegenaan, hoe zou dit door anderen gebruikt kunnen worden? Dus daarbij proberen wij graag die broker te zijn, dat past ook mooi binnen deze portefeuille.’(Dit artikel is ook te lezen in GOV Magazine nummer 22 van Atos.)

In dit nieuwsoverzicht: DNA Services biedt het mkb een soc-dienst, Barracuda koopt iam-specialist Evo Security, ai is humorloos, Commvault komt met simulatie voor cyberaanvallen en Navo trekt Accenture en Leonardo aan als cloudpartners.DNA Services introduceert soc-dienst voor mkbDNA Services heeft de saas-dienst MKB SOC geïntroduceerd. Met deze dienst kunnen mkb-bedrijven een security operations center (soc) afnemen voor het monitoren en beveiligen van hun Microsoft 365-omgeving.Volgens de it-dienstverlener uit Hendrik-Ido-Ambacht wordt het voor veel mkb-organisaties steeds lastiger om cybersecurity intern te organiseren. Daarbij wijst het bedrijf op regelgeving zoals de NIS2-richtlijn en de hoge kosten van eigen securityspecialisten en een intern soc. De nieuwe dienst wordt geleverd in samenwerking met een internationale cybersecuritypartner en maakt gebruik van bestaande Microsoft-technologie.MKB SOC biedt onder meer 24×7-bewaking van identiteiten, detectie van gestolen inloggegevens, bescherming tegen sessiekaping, controle op kwaadaardige OAuth-apps en monitoring van verdachte e-mailregels. DNA Services zegt de dienst inmiddels bij klanten uit te rollen in onder meer de sectoren transport, productie, groothandel en food. Het bedrijf verwacht hiermee de beveiliging van hun it-omgevingen verder te versterken.Barracuda lijft iam-specialist Evo Security inBarracuda neemt Evo Security over, een leverancier van identity and access management (iam)-software voor managed service providers (msp’s) uit Austin, Texas (VS). Met de overname breidt Barracuda de identiteitsbeveiliging binnen zijn BarracudaONE-platform uit.Evo Security levert onder meer functionaliteit voor multifactor-authenticatie, single sign-on en privileged access management. De technologie van Evo Security wordt geïntegreerd in BarracudaONE. Daardoor komen functies voor privileged access management, toegangscontrole, identiteitsbescherming en ‘identity threat detection and response’ samen in één platform.Volgens de Amerikaanse cyberbeveiliger kunnen partners hierdoor identiteitsbeheer en -beveiliging vanuit één multi-tenant-omgeving aanbieden. Het bedrijf wil daarmee het gebruik van losse beveiligingstools verminderen.Onderzoek UvA: Ai begrijpt metaforen en humor nog beperktAi-systemen zoals ChatGPT kunnen overtuigend schrijven en complexe vragen beantwoorden, maar hebben nog moeite met metaforen en humor. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Xiaoyu Tong aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) in Amsterdam.Informaticus en taalkundige Tong onderzocht hoe grote taalmodellen omgaan met figuurlijk taalgebruik. Daarvoor ontwikkelde zij onder meer de Metaphor Understanding Challenge Dataset (MUNCH), met meer dan tienduizend geannoteerde parafrases van metaforische zinnen. Tests lieten zien dat taalmodellen vaak moeite hebben om letterlijke en figuurlijke betekenissen van elkaar te onderscheiden. Ook onderzocht zij of ai de bedoeling achter metaforen kan herkennen. Hoewel modellen sommige functies van metaforen redelijk weten te classificeren, blijven er beperkingen bestaan.Voor haar onderzoek naar humor stelde Tong ook de Hummus-dataset samen, bestaande uit duizend cartoons uit The New Yorker. Vooral de combinatie van beeld, tekst en culturele context bleek lastig voor ai-systemen. Volgens Tong is beter begrip van metaforen, humor en context nodig als ai een grotere rol krijgt in dagelijkse toepassingen.Commvault laat organisaties ai-cyberaanvallen naspelenCommvault introduceert Minutes to Recovery, een simulatie waarmee organisaties hun herstelvermogen na een cyberaanval kunnen testen. De oefening richt zich op aanvallen waarbij gebruik wordt gemaakt van ai. Deelnemers doorlopen achtereenvolgens de rollen van aanvaller, verdediger en recovery-specialist. In het eerste scenario zetten zij ai-tools in om een cyberaanval op te zetten. Vervolgens moeten zij de aanval detecteren, erop reageren en systemen en data herstellen naar een schone omgeving.Volgens Commvault biedt de simulatie inzicht in zwakke plekken in herstelplannen en de samenwerking tussen security- en it-teams. Na afloop ontvangen organisaties een zogeheten MTCR-benchmark (Mean Time to Clean Recovery), bedoeld om de herstelparaatheid te meten. De simulatie is wereldwijd beschikbaar in zes talen, wordt op locatie uitgevoerd en duurt ongeveer twee uur. Ook partners van de backup-specialist kunnen het programma inzetten bij klanten.Accenture bouwt Navo-cloud voor 29.000 gebruikersAccenture heeft een zevenjarig contract gesloten met de Nato Communications and Information Agency (NCIA) voor de bouw en het beheer van het Protected Business Network van de Navo. Het bedrijf werkt daarbij samen met Leonardo, dat is gevestigd in Rome. De geraamde waarde van het contract bedraagt circa 200 miljoen euro over een looptijd van zeven jaarHet programma brengt beveiligde digitale diensten van de Navo samen in een multicloudomgeving. Militairen en beleidsmakers kunnen via het netwerk communiceren, activiteiten coördineren en werken met gerubriceerde informatie. Uiteindelijk moet het platform circa 29.000 gebruikers ondersteunen.De nieuwe omgeving vervangt bestaande legacy-systemen en introduceert één werkwijze voor de ontwikkeling, invoering en het beheer van digitale diensten binnen de alliantie. Volgens de Navo moet dit de inzet van nieuwe technologieën versnellen.Leonardo implementeert een zero-trustarchitectuur waarbij gebruikers, apparaten en toegangsverzoeken continu worden gecontroleerd. De eerste uitvoeringsfase van het programma is gestart na ondertekening van het contract tijdens het Nato Summit Defence Industry Forum in Ankara.

SAP steekt honderd miljoen euro in een mondiaal innovatieprogramma dat klanten moet helpen om sneller aan de slag te gaan met ai-agents. Per project kan tot honderdduizend euro worden ingezet om een eerste ai-toepassing in productie te brengen. Nederland bijvoorbeeld loopt volgens de softwarereus achter in de adoptie van ai-agents. ‘Nederlandse bedrijven moeten ai uit de pilotfase halen en inzetten in verkoop, diensten, commercie en marketing’, klinkt het in een persbericht. Zij experimenteren volop met ai, maar volgens SAP blijft het vaak bij toepassingen voor persoonlijke productiviteit, zoals het schrijven van e-mails of het samenvatten van vergaderingen. De volgende stap ligt in ai-agents die meewerken in bedrijfsprocessen. De beloofde honderd miljoen is voor klanten wereldwijd. Over hoe de toekenning van de bedragen voor de implementatie van ai-agents precies in zijn werk gaat, heeft Computable nog wat vragen uitstaan. Op dit moment zijn er nog geen Nederlandse aanvragen ingediend, deelt hoofd-expert klantervaring voor SAP, Alex Timlin, Hij ziet dat veel organisaties ai nog vooral onderzoeken, terwijl de volgende stap juist ligt in concrete implementaties. Silo’s beperken de klantervaring ‘Hoewel bedrijven de afgelopen jaren hebben geïnvesteerd in crm, erp, commerce, marketingsoftware en dataplatformen, werken die systemen vaak nog onvoldoende samen. Daardoor moeten medewerkers informatie uit verschillende applicaties verzamelen voordat zij een klant kunnen helpen’, schrijft SAP. Het bedrijf hoopt met het innovatieprogramma voor ai-agents de context te bieden waarin die losse systemen beter samenwerken. ‘Dat heeft direct invloed op de klantervaring. Een levering die vertraging oploopt, raakt niet alleen de logistiek, maar ook service, sales en finance. Wanneer informatie verspreid staat over meerdere systemen, wordt het moeilijk om klanten snel en consistent te helpen’, aldus SAP. Timlin ziet dat ai-agents juist in die processen waarde toevoegen. ‘Niet door medewerkers te vervangen, maar door repetitieve werkzaamheden over te nemen en relevante informatie automatisch beschikbaar te maken.’ Anthropic en AWS Met het innovatieprogramma wil SAP organisaties helpen de stap te zetten van experiment naar productie. Het programma is niet beperkt tot SAP-technologie. Klanten kunnen SAP-data combineren met ai-modellen en data uit onder meer Databricks, Snowflake, Microsoft Azure, Google Cloud, OpenAI, Anthropic en AWS. Het bedrijf benadrukt dan een eerste project niet groot hoeft te zijn. ‘Een ai-agent die servicevragen sneller verwerkt, salesadministratie automatiseert of productinformatie beter beschikbaar maakt, kan al voldoende zijn om de meerwaarde aan te tonen.’ Organisaties beginnen met een concreet bedrijfsprobleem en niet met de technologie zelf, deelt de multinational. Verschil belofte en praktijkDe beloften van ai zijn enorm, maar de praktijk is vaak weerbarstig. Computable sprak eind mei 2026 met procesmanager Erik Grave van Gasunie tijdens het SAP Sapphire‑congres in Madrid. Daar presenteerde SAP 224 agents en een nieuw ai‑platform voor de het autonome grootbedrijf (autonomous enterprise). Grave schetst in het artikel ‘SAP’s autonome enterprise botst op praktijk bij Gasunie’ hoe groot de afstand tussen belofte en praktijk binnen zijn bedrijf nog is.

Enterprise-it komt steeds meer klem te zitten. Europese wetgeving zoals NIS2 en Dora dwingt organisaties tot absolute digitale weerbaarheid, waterdichte audit-trails en ketenbeveiliging. Ondertussen exploderen de cloudfacturen door complexe databaseclusters, zware ETL-pipelines en redundante back-uplayers. We bereiken de grenzen van wat met incrementele aanpassingen is op te lossen. De vraag is hoelang de traditionele database nog mee kan. Traditionele databases zijn ontworpen in een tijdperk waarin data nog relatief beperkt was en dynamisch mocht zijn. In het huidige landschap – met exploderende datavolumes, strengere regelgeving en de opkomst van agentic ai – creëert juist die flexibiliteit enorme uitdagingen. Om te voldoen aan NIS2 en Dora worden nu vaak kostbare auditlogs, monitoringtools en back-uplayers rondom de database gebouwd. Dit is typisch retrofitted pleisterwerk: compliance is geen inherent onderdeel van het ontwerp, maar een dure laag die achteraf wordt toegevoegd. De GDPR maakt het geheel nog complexer. Accountants en auditors eisen dat gegevens onveranderlijk worden vastgelegd, terwijl artikel 17 (het recht op vergetelheid) juist verwijdering of anonimisering vereist. In complexe, voortdurend veranderende systemen leidt dit maar al te vaak tot een administratieve nachtmerrie. Los van deze regeldruk vraagt de combinatie van hoge transactiesnelheden en realtime analytics om zware databaseclusters en datawarehouses, vaak met een gang naar de cloud als gevolg. Dit jaagt de kosten verder op en de bijkomende vendor lock-in zet organisaties nog meer klem. Het resultaat is dat it-teams vooral bezig zijn met het beheren van het verleden, in plaats van te werken aan de toekomst. Met de komst van agentic ai, dat schone, betrouwbare en onveranderlijke data vereist om hallucinaties te voorkomen, worden deze knelpunten alleen maar urgenter. Compliance by design Het kan anders. In plaats van onveranderlijkheid als extra laag achteraf toe te voegen, kan dit het fundament van de gehele data-architectuur worden. Door cryptografische onveranderlijkheid en event sourcing vanaf de basis in te bouwen, worden de grootste cybersecurity- en compliance-uitdagingen direct out-of-the-box opgelost. Een onveranderlijke, event-sourced datalaag vormt een digitale vesting: manipulatie van data is niet alleen cryptografisch nagenoeg onmogelijk, maar ook zinloos. Zelfs als een hacker of insider de ruwe data op schijf zou aanpassen, komen die wijzigingen nooit in de actieve bedrijfsvoering terecht, omdat hiervoor een herstart van het systeem vereist is. Bij iedere herstart wordt een volledige replay uitgevoerd met cryptografische controles. Deze voorkomen dat de engine überhaupt kan starten met gemanipuleerde data. Chain Solutions heeft dit principe doorontwikkeld tot de Chain Engine: een krachtige, moderne en modulaire engine die specifiek is toegesneden op enterprise-omgevingen. De belangrijkste kenmerken zijn: Native Worm-dataopslag – Alle veranderingen worden vastgelegd als append-only events. Transactieverwerking is volledig losgekoppeld van opslag, waardoor applicaties duizenden transacties per seconde kunnen verwerken zonder locking-conflicten. Geïsoleerde in-memory replica’s – Analytics en bi draaien realtime op read-optimized replica’s in het geheugen. Zware nachtelijke ETL-processen behoren tot het verleden en de productieomgeving blijft volledig ontlast. Functionele verwijdering voor GDPR – Verlopen data wordt automatisch uit de actieve memory state gefilterd en naar versleutelde cold storage verplaatst. Dit minimaliseert de on-disk voetafdruk, waardoor de oplossing ook efficiënt on-premise op standaardhardware draait. Decoupled orchestration – Alle domeinspecifieke regels en berekeningen bevinden zich in een aparte, uitwisselbare bibliotheek. De engine blijft generiek, terwijl businesslogica schaalbaar en onderhoudbaar blijft. Van overleven naar innoveren Omdat deze modulaire architectuur door Chain Engine direct uit de doos wordt geleverd, verandert er iets fundamenteels voor enterprise-ontwikkelaars en cio’s. Het bouwen van een applicatie vereist niet langer een maandenlang traject van clusters configureren, firewalls afstemmen en compliance-audits voorbereiden. De infrastructuur is vanaf de eerste seconde cryptografisch sluitend, extreem snel en volledig traceerbaar zonder menselijke tussenkomst. It-teams kunnen zich direct richten op waar het écht om gaat: het bouwen van de businesslogicabibliotheek en krijgen daarmee weer de tijd om maatwerk te leveren. De druk van NIS2 en Dora hoeft organisaties niet langer te gijzelen. Bedrijven die de moed hebben om compliancebudgetten te gebruiken om de complexiteit rigoureus uit hun stack te snijden en zo compliant by design te worden, zullen die investering ruimschoots terugverdienen. Dat gebeurt door lagere cloudkosten, het wegvallen van voortdurende audit- en compliance-uitgaven, hogere productiviteit en daarmee betere bedrijfsresultaten. Van reactief overleven naar proactief innoveren: dat is de transitie die nu mogelijk wordt. Benieuwd wat deze aanpak voor uw organisatie kan betekenen? Lees hier een uitgebreide technische beschrijving van Chain Engine.  

Een app waarmee voetbalsupporters van eredivisieclubs wedstrijdkaarten kopen, stuurt privacygevoelige data zoals een pasfoto, BSN en handtekening naar een Amazon-server in Ierland en slaat die gegevens daar op. Daardoor vallen die data onder de Amerikaanse Cloud Act en kunnen deze gevorderd worden door de Amerikaanse staat, waarschuwt maatschappelijk hacker Mick Beer. Volgens de app-maker Siip zit Beer door een verkeerde aanname in een tunnelvisie en is zijn conclusie onjuist. De zaak is verhard en de beschuldigingen vliegen inmiddels over en weer. Mick Beer is zelfstandig bouwer en onderzoeker van ‘privacy-first systemen’. Eerder vond hij ongeoorloofde cookies in een app van de Belastingdienst. Hij onderzoekt nu de app PDT (Persoonlijke Digitale Toegang). Deze app van de Zwolse leverancier Siip koppelt de identiteit van de gebruiker aan een toegangsticket voor voetbalwedstrijden. De ontwikkelaar stelt dat het id-profiel van de gebruiker het toestel niet verlaat en dat dit niet op een server wordt opgeslagen. Volgens Beer is dat wel het geval. In een mailwisseling die Beer integraal heeft gepubliceerd, schrijft Siip-directeur Remco Voorhorst. ‘Om te zorgen dat er met gevalideerde gegevens wordt gewerkt, voeren wij passive authentication uit volgens de ICAO 9303 standaard. De datagroepen die noodzakelijk zijn om dit uit te voeren, worden versleuteld via de backend geleid voor de noodzakelijke cryptografische echtheidscontrole, waarna ze direct van onze servers worden verwijderd.’ Hij stelt dat zodra de echtheid van een document is gevalideerd, dit leidt dit tot een gebruikersaccount bij Siip. ‘De gevalideerde persoonsgegevens worden vervolgens teruggeleid tot het finaliseren van het account en decentraal opgeslagen op de telefoon.’ Er is volgens Voorhorst geen sprake van opslag van deze persoonsgegevens op een server. Er wordt op de server wel een account aangemaakt om dienstverlening te kunnen uitvoeren en daarvoor accepteert de gebruiker de voorwaarden van Siip. ‘Het e-mailadres van de gebruiker wordt wel versleuteld op de server opgeslagen’, voegt Voorhorst toe. Publicatie van onderzoek Beer beweert dat zijn bewijs wel klopt en heeft hiervoor ter onderbouwing inmiddels een hele serie documenten gepubliceerd. Volgens de app-maker zijn er daarmee regels geschonden voor responsible disclosure doordat Beer zijn ‘aannames’ zonder een juiste melding heeft verspreid. Beer blijft in zijn standpunt onderbouwen met uitgebreide publicaties, documenten en onderzoeken waaruit volgens hem blijkt dat de privacy van de app niet deugt. De app waar het over gaat wordt inmiddels door meerdere clubs gebruikt en er zijn plannen om deze in het seizoen 2027/2028 eredivisie-breed in te voeren, zegt Beer. In zijn blog deelt hij zijn bevindingen en testmethoden. De KNVB is om een reactie gevraagd. De voetbalbond zegt daar later deze week op terug te komen.

Het rijksbrede cloudbeleid wordt herzien. Het kabinet komt met een serie aanscherpingen en vervolgstappen om (geopolitieke) risico’s terug te dringen. Ook de afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers moet minder.  Het aangescherpte beleid zal gelden voor vrijwel de gehele rijksoverheid. Hoge Colleges van Staat en andere overheidsorganisaties wordt geadviseerd om het beleid te volgen. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) kondigt de plannen aan in een brief aan de Tweede Kamer. Voor het gewijzigde cloudbeleid is geen extra geld beschikbaar. De implementatie kan hierdoor langere tijd in beslag nemen, tempert Aerdts de verwachtingen.  Aanscherpingen Voor bestaand cloudgebruik dat nu niet voldoet aan de eisen van het herziene rijkscloudbeleid, geldt een overgangstermijn van 4 jaar na vaststelling van dit beleid. Bestaande overeenkomsten met een langere looptijd mogen gerespecteerd worden. Wanneer migratie of aanpassing hoge kosten of risico’s met zich meebrengen, mag de aanpassing of migratie worden ingepast op een logisch moment in de levenscyclus van de betrokken toepassing. Kortom, de maatregelen zijn zeer vrijblijvend.  De voornaamste aanscherpingen zijn:  een uitbreiding van het aantal overheidsorganisaties die onder het cloudbeleid gaan vallen; bij gebruik van publieke cloud zijn opslag en verwerking beperkt tot de landen van de EER en worden data versleuteld (behalve wanneer het openbare data betreft); meer toepassingen die niet langer van publieke cloud gebruik kunnen maken;  een scherpere formulering voor de exit-strategie. Exit-plan Verplicht wordt het opstellen van een meer gedetailleerd exit-plan. Nu geldt soms alleen de eis dat een cloudleverancier bij een exit de data overhandigt en, na vertrek, deze zal vernietigen. Het gevraagde noodplan zorgt voor meer inzage in de benodigde doorlooptijd en kritische randvoorwaarden bij een exit. Het exit-plan geeft inzage in de mate waarin een overheidsorganisatie in staat is bij verstoringen in de digitale keten toch te functioneren. Materieel cloudgebruik en de bijbehorende risicoanalyse en exit-plannen moeten  gemeld worden bij de CIO Rijk. Het gaat hier om cloudgebruik dat er feitelijk toe doet voor de digitale autonomie, veiligheid en continuïteit van een organisatie.  Niet doen! Een aantal zaken wordt afgeraden: voor kritieke en essentiële entiteiten de ondersteuning van kerntaken over te laten aan niet-Europese leveranciers; e-mail- en documentbeheer in de publieke cloud te verwerken.Bestaande publieke cloudoplossingen worden, met een overgangstermijn, gemigreerd; publieke cloud te gebruiken voor verwerking van bijzondere persoonsgegevens. Indien toch noodzakelijk, moet Privacy Enhancing Technologie worden toegepast. Basisregistraties van de rijksoverheid mogen publieke cloud toepassen om redenen van performance en schaalbaarheid. De brondata mogen niet in de publieke cloud worden beheerd. Eerder kondigde staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid) aan om een zo soeverein mogelijke cloudomgeving in te richten die onder centrale regie wordt opgezet. Staatssecretaris Aerdts wil met gemeenten, provincies en waterschappen aan de slag om te komen tot een overkoepelend overheidsbreed cloudbeleid. Daarnaast zal de impact van EU-regelgeving, zoals voorgesteld in de Cloud and AI Development Act (Cada) ook een impact hebben op het toekomstige beleid.

In de rubriek De Overstap gidst ict‑journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar soevereine zakelijke oplossingen. Deel 7: de moeite die organisaties hebben om concrete keuzes te maken, Fransen willen overstappen voor zakelijke cloudgebruikers makkelijker maken en ga zelf experimenteteren met containerplatforms als portainers of CasaOS!Hoe snel gaat die overstap naar digitale soevereiniteit nu eigenlijk echt? Dat vroeg een cio van een financiële instelling mij laatst. Daar moest ik toch even over nadenken. Want aan de ene kant gebeurt er veel. Overheden, bedrijven en instellingen praten niet meer alleen over digitale soevereiniteit, maar zetten ook concrete stappen. Aan de andere kant hoor ik nog altijd discussies waarvan ik denk: hebben we het nu echt over hetzelfde onderwerp?Positief is natuurlijk dat de beweging op gang is gekomen. Neem de plannen van de Nederlandse overheid om te werken aan een zo soeverein mogelijke cloud, gebaseerd op de Haven-standaard. Of neem het bericht dat opnieuw een Duitse deelstaat afscheid neemt van Office 365 en overstapt op Nextcloud. De lijst met proof of concepts, pilots en daadwerkelijke migratieprojecten wordt inmiddels behoorlijk lang.Maar daar staan ook heel andere signalen tegenover.De Belgische consultant Jan Guldentops windt zich bijvoorbeeld al langer op over de manier waarop de Vlaamse overheid besloot om voor Microsoft Copilot te kiezen. Zijn probleem daarmee is niet alleen de nog verder toenemende afhankelijkheid van Microsoft, maar ook het kennelijk niet meewegen van berichten over de matige kwaliteit, het ontbreken van een aanbesteding en het feit dat alternatieven nauwelijks serieus lijken te zijn bekeken. Het resultaat: een discussie over de vraag hoe serieus sommige ambtenaren cq overheden digitale soevereiniteit eigenlijk nemen. In de Belgische politiek lijkt deze kwestie in ieder geval nauwelijks te spelen.Ook in Nederland gebeuren soms dingen die de wenkbrauwen doen fronsen. Zo hoorde ik onlangs een it-manager van een utiliteitsbedrijf in vrijwel één adem zeggen dat hun organisatie onder NIS2 valt en dus onderdeel van de kritieke infrastructuur is, maar dat men binnenkort ook met Microsoft Copilot aan de slag gaat. Een andere it-manager vertelde enthousiast hoe werken met Claude de productiviteit van developers flink verbetert, terwijl er intern binnen zijn bedrijf juist stevige discussies lopen over digitale soevereiniteit, want ook zij vallen ondere NIS2.Precies daar zit de spanning van dit moment. Veel organisaties begrijpen inmiddels best dat digitale soevereiniteit belangrijk is. Maar zodra er concrete keuzes moeten worden gemaakt, botsen principes met praktijk, beleid met gemak, en lange termijn met korte termijn.Diezelfde cio van de financiële instelling die vroeg hoe snel het nu met digitale soevereiniteit gaat, vertelde dat hij veel met collega’s over dit thema spreekt. Volgens hem steekt niemand bewust het hoofd in het zand. Het probleem zit ‘m vaak ergens anders: bij de rest van de boardroom.Andere belangenVeel bestuurders willen vooral zo snel mogelijk ai in productie nemen. Waarom? Afgezien van de lobby van de hyperscalers denken of verwachten veel c-level executives dat ai tot forse productiviteitsstijgingen kan leiden. En minstens zo belangrijk is een tweede argument: zij willen ai omdat concurrenten er ook mee bezig zijn. De druk om niet achter te blijven is groot.Dan komt de bestaande platformleverancier, vrijwel altijd een hyperscaler, handig om de hoek kijken. Wie al diep in het ecosysteem van Microsoft, AWS of een andere grote aanbieder zit, krijgt enterprise-ai bijna als logische vervolgstap gepresenteerd. De verleiding is groot om die route te kiezen. Het alternatief — eerst of tegelijkertijd migreren naar een soeverein(er) platform — klinkt in veel boardrooms als vertraging, riskant, kostbaar en organisatorisch gedoe.Migreren naar een soeverein platform klinkt in veel boardrooms als riskant, kostbaar en gedoe.Vanuit dat perspectief is migratie lastig te verkopen. Na een overstap naar een ander platform staat de organisatie in de ogen van veel bestuurders hooguit op dezelfde strategische positie als daarvoor. Er is geen nieuwe omzet, geen zichtbare productiviteitswinst en geen spectaculaire ai-demo voor de raad van bestuur. Terwijl ai juist wordt gezien als iets waarmee de organisatie de concurrentie kan voorblijven – of in ieder geval kan bijhouden.Daarmee wordt digitale soevereiniteit in de praktijk vaak geen technische discussie, maar een bestuurlijke afweging. Digitale autonomie gaat echter niet alleen over cloudplatformen, dataopslag of softwarekeuzes. Het gaat juist gaat over risico’s, continuïteit, compliance, afhankelijkheden en strategische bewegingsvrijheid. Alleen zijn dat begrippen die minder makkelijk scoren dan ‘ai-productiviteit’ of ‘sneller innoveren’.‘Lastige rol’ voor wetgevingJuist daarom speelt wetgeving zo’n belangrijke rol. NIS2 dwingt organisaties bijvoorbeeld om veel scherper na te denken over digitale weerbaarheid, leveranciersrisico’s en ketenafhankelijkheden. Dan is afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers natuurlijk al ‘een punt van aandacht’ cq een rode vlag. Daar komt echter bij dat ook op het gebied van privacy en internationale datadoorgifte de druk fors is toegenomen.Neem de recente juridische discussie in de Verenigde Staten rond de positie van de Federal Trade Commission (FTC) in relatie tot privacyafspraken tussen de EU en de VS. De kern daarvan is – om een understatement te gebruiken – ‘ongemakkelijk’: hoe neutraal en betrouwbaar is het Amerikaanse toezicht eigenlijk vanuit Europees perspectief? Volgens het Amerikaanse hooggerechtshof is de FTC in ieder geval helemaal niet neutraal en onafhankelijk. Daarmee komt opnieuw de fundamentele vraag op tafel die al jaren boven de markt hangt: zijn de Europese en Amerikaanse juridische regimes op het gebied van privacy en datatoegang eigenlijk wel verenigbaar?Formeel zijn daar steeds oplossingen voor bedacht: juridische constructies, afsprakenkaders, aanvullende waarborgen. Maar de onderliggende spanning verdwijnt niet. Het kostte de Europese Commissie al de nodige juridische acrobatiek om eerdere privacyafspraken met de VS overeind te houden. Critici, onder wie de bekende Oostenrijkse privacyjurist Max Schrems, wijzen er al langer op dat dit probleem niet met geruststellende verklaringen verdwijnt. En wat betekent dat dan voor bedrijven in de kritieke infrastructuur van Nederland? Laten we vaststellen dat de urgentie om goed naar afhankelijkheden te kijken er zeker niet minder op is geworden.Geen rechte lijnEn daarmee zijn we terug bij de vraag van die cio: hoe snel gaat de overstap naar digitale soevereiniteit nu echt? Het eerlijke antwoord is, denk ik: sneller dan een paar jaar geleden, maar langzamer dan nodig is. We zitten midden in een overgangsfase. De urgentie wordt breed gevoeld, de eerste serieuze alternatieven bewijzen zich in de praktijk, en overheden en bedrijven durven vaker dan voorheen concrete stappen te zetten. Tegelijkertijd trekken gemak, bestaande contracten, ai-hype en commerciële druk organisaties nog altijd richting dezelfde grote Amerikaanse platformen.Digitale soevereiniteit is een hobbelige route vol tussenstappen, tegenstrijdigheden en ongemakkelijke keuzesDigitale soevereiniteit is dus geen rechte lijn van afhankelijkheid naar autonomie. Het is een hobbelige route vol tussenstappen, tegenstrijdigheden en ongemakkelijke keuzes. Maar één ding wordt steeds duidelijker: wie dit onderwerp blijft behandelen als een idealistisch it-thema, mist de kern – of we nu lid van de raad van bestuur zijn of it-specialist. Het gaat inmiddels om bestuurlijke controle over digitale infrastructuur. En die discussie is nog maar net begonnen.Franse toezichthouder wil overstappen makkelijker makenWerden de Fransen ook in de EU lange tijd als overdreven chauvinistisch gezien, inmiddels gaan ze voorop in ‘de strijd’ om digitale autonomie voor Europa (en inderdaad: Frankrijk). De Franse toezichthouder Arcep heeft nu nieuwe richtlijnen vastgesteld die zakelijke cloudgebruikers meer keuzevrijheid moeten geven. De regels zijn vooral bedoeld om financiële en technische drempels weg te nemen bij het overstappen naar een andere cloudprovider of het gebruik van meerdere cloudplatformen naast elkaar.De richtlijnen komen voort uit de Franse SREN-wet, die Arcep de taak geeft om een kader te ontwikkelen voor cloudmigraties en multi-cloudgebruik. Ook passen ze binnen de Ambition 2030-strategie van Arcep, waarin meer vrijheid bij de keuze van cloudservices een belangrijk doel is.Arcep heeft twee documenten opgesteld. Het eerste document gaat over de kosten die cloudproviders nog mogen meenemen bij het bepalen van overstapkosten, los van de egress fees, ofwel de kosten voor het verplaatsen van data uit een cloudomgeving. Overstapkosten mogen nog tot 12 januari 2027 in rekening worden gebracht. Vanaf die datum zijn ze verboden.Het tweede document gaat specifiek over egress fees bij multi-cloudoplossingen. Daarbij geeft Arcep een uitsplitsing van kosten die samenhangen met datatransfers, bijvoorbeeld rond de infrastructuur die nodig is om gegevens tussen verschillende cloudomgevingen te verplaatsen.De nieuwe richtlijnen bouwen voort op een eerder besluit uit februari 2025. Daarin stelde Arcep voor om het maximumbedrag voor egress fees bij het overstappen naar een andere cloudprovider op nul euro te zetten. De Franse minister voor Kunstmatige Intelligentie en Digitale Zaken nam dat voorstel later over.Met de nieuwe richtlijnen wil Frankrijk voorkomen dat zakelijke gebruikers onnodig vastzitten aan één cloudleverancier. Voor enterprise-klanten kan dat meer ruimte geven om cloudstrategieën te ontwikkelen waarin flexibiliteit, kostenbeheersing, continuïteit en digitale soevereiniteit zwaarder meewegen.‘Er zijn geen Europese leveranciers’Die opmerking hoor ik nog regelmatig. Ik sprak daar laatst Chris McCabe over. Hij is oprichter van de Ierse startup CipherCue. Onzin, vond hij dat. Zijn bedrijf heeft een service ontwikkeld waarmee aan de hand van scans van het netwerkverkeer van een organisatie in kaart gebracht kan worden welke tools en platformen zij gebruiken. Het bedrijf richt zich in eerste instantie op het in kaart brengen van het verkeer afkomstig van cybersecurity tools, maar overweegt dit uit te breiden met andere productgroepen.Om tegengas te kunnen geven aan het argument dat er geen Europese vendoren zouden zijn die zelf hun eigen tools ontwikkelen, is CipherCue bovendien begonnen met het opstellen van een directory van Europese tools. Vooralsnog vooral op het gebied van cybersecurity. Denk dus aan Europese vpn-ontwikkelaars, aanbieders van zelf ontwikkelde iam-oplossingen, waf-firewalls, noem maar op. Zijn bedrijf heeft nog lang niet alle aanbieders in kaart gebracht, vertelde McCabe, maar heeft alleen al rond security 39 aanbieders geïdentificeerd. En we zijn nog verre van compleet, vertelde hij.Ga zelf experimenterenBij vrijwel iedere discussie over digitale soevereiniteit wordt wel de opmerking gemaakt: ‘Ik zou zelf ook moeten overstappen’. Mijn eigen avonturen op dit gebied heb ik in ‘De Overstap’ al meermalen beschreven. Maar met alleen Linux op een laptop zetten, zijn we er natuurlijk niet. Ik denk dat we er goed aan doen ook met andere Europese danwel open source-tools en software aan de slag te gaan.Het uitproberen van nieuwe tools kan echter ook leiden tot technische problemen. Om te voorkomen dat we daarna keer op keer de computer van een nieuwe Linux-installatie moeten voorzien, gebruik ik graag CasaOS of Portainer. Daarmee krijg je thuis de beschikking over een containerplatform en wordt experimenteren een stuk makkelijker. Een mislukte test betekent dan in ieder geval niet meteen dat de hele computer vastloopt en je helemaal vanaf nul opnieuw moet beginnen. Je gooit simpelweg de container weg en start een nieuwe.Zo draai ik nu CasaOS op een kleine server. Daarop heb ik in aparte containers momenteel onder andere Immich geïnstalleerd voor het bewaren van foto’s. Ook heb ik Ollama geïnstalleerd omdat ik graag wil kijken of het lukt om in mijn thuisnetwerk ai-modellen als Llama of Kimi te gebruiken. Het resultaat? Ja, het draait. Maar de prestaties zijn op z’n best mager te noemen. Maar ja, wat wil je ook met een server waar niet eens een GPU in zit. Er gaat dus een zwaarder uitgevoerde server komen. Ben ik daarmee een ’thuisdatacenter’ aan het bouwen? Nee hoor, het blijven gewoon kleine kastjes die onder een beeldscherm passen.Ook ben ik met Tailscale aan de slag gegaan. De website van dit bedrijf ziet er ingewikkelder uit dan installatie en gebruik in de praktijk is. Tailscale is gebaseerd op open source-technologie en maakt het mogelijk om via internet op heel eenvoudige wijze toegang tot de eigen server(s) thuis te krijgen, zonder dat er allerlei poorten opengezet behoeven te worden. Het ‘self hosten’ van allerlei tools en applicaties die je vervolgens ook buitenshuis wilt kunnen gebruiken, wordt er een stuk makkelijker door. Tailscale installeren is heel eenvoudig, maar hou er rekening mee dat je in eerste instantie uitsluitend via SSH kunt werken. Met een open source-tool als Rustdesk kun je echter ook via een grafische interface vanaf de camping of waar dan ook op de computers thuis kijken, bestanden openen en dergelijke.Tenslotte nog twee interessante tooltjes. De eerste is Datacenter.fm. Nee, dat is geen radiozender. De ontwikkelaar wilde dit bereiken: ‘Experience the real-world sounds of ai’. Het is een interessante manier om de milieuimpact van ai te visualiseren.De tweede tool is FragDasPDF. De eenvoudigste optie op deze website maakt het mogelijk te chatten met een pdf die je uploadt. Maar eigenlijk biedt deze website vooral tools voor onderzoek en literatuurstudies. Handig voor wie een MBA doet. Of kinderen op MBO of HBO heeft.

In dit nieuwsoverzicht: Equinix en energiebedrijf A2A zet restwarmte in, Henrick Bos van MIVD naar cyberpraktijk Deloitte, OctoNona lijft i4 Networks in, Defensie investeert in drone-expert Intelic en ING Corporate Investments verkoopt SLTN-aandeel.Equinix koppelt datacenters aan warmtenet MilaanDatacenteraanbieder Equinix en energiebedrijf A2A gaan restwarmte uit datacenters op de Equinix‑campus in het Italiaanse Settimo Milanese inzetten voor het warmtenet van Milaan. De samenwerking moet ervoor zorgen dat warmte die vrijkomt bij servers niet langer wordt verspild, maar wordt teruggewonnen en gebruikt als duurzame energiebron voor de stad. Equinix ontwikkelt en beheert het afvoersysteem en werkt daarbij samen met klanten, omdat hun apparatuur de bron vormt van de thermische energie.De teruggewonnen warmte wordt geleverd aan een nieuw energiecentrum dat A2A naast de campus bouwt. Daar staan vier warmtepompen met een gezamenlijk vermogen van 72 MW, twee thermische opslagsystemen van in totaal 6.000 m³ en infrastructuur om de warmte naar het stedelijke netwerk te transporteren.Wanneer het project volledig operationeel is, kan tot 225 GWh restwarmte per jaar worden teruggewonnen. Dat moet zorgen voor ongeveer twintig procent extra warmte in het warmtenet van A2A, genoeg voor meer dan 21.000 woningen. De partijen verwachten een besparing van ruim 345.000 ton CO2 te behalen. Dat is vergelijkbaar met de jaarlijkse opname van ongeveer 220.000 bomen. In Nederland is Equinix actief met restwarmteprojecten in de stadsregio Amsterdam. [Pim van der Beek]Security-hoofd MIVD wordt directeur cyberpraktijk DeloitteAdviesbedrijf Deloitte Nederland heeft Henrick Bos benoemd tot directeur van de cyberpraktijk. In die rol helpt hij bedrijven en overheden met het versterken van hun digitale weerbaarheid. Ook adviseert hij bestuurders en directieleden over cyberdreigingen.Bos heeft een brede achtergrond in inlichtingen, nationale veiligheid en bestuurlijke advisering. Hij had hoge functies bij de Koninklijke Marechaussee, waaronder commandant beveiliging burgerluchtvaart, hoofd Politie Schiphol en plaatsvervangend directeur operaties. Vervolgens werkte hij in Den Haag als senior beleidsadviseur bij de hoofddirectie Algemene Beleidszaken van Defensie en als algemeen projectleider veiligheid rondom de Nuclear Security Summit van 2014. Dat was een internationale topconferentie in Den Haag over het voorkomen van nucleair terrorisme.Bij de MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) werkte hij als hoofd contra-inlichtingen en hoofd Inlichtingen. Voor zijn overstap naar Deloitte was hij MIVD-directeur cybersecurity. Hij zwaait bij Defensie af als brigadegeneraal.Frank Groenewegen, partner Cyber Risk bij Deloitte, is erg blij met de benoeming van Bos. Hij vindt dat de combinatie van operationele ervaring én bestuurlijke kennis ervoor zorgt dat Bos cyberdreigingen snel kan duiden en vertalen naar concrete keuzes, handelingen en acties voor besturen en directies. Ook zoekt Bos actief contact met belanghebbenden in de publieke en private sector. [Pim van der Beek]OctoNona neemt i4 Networks overOctoNona heeft internetprovider i4 Networks overgenomen. Met de transactie breidt OctoNona zijn activiteiten op het gebied van datacenterverbindingen en zakelijke internetdiensten verder uit. Financiële details zijn niet bekendgemaakt.i4 Networks, gevestigd in Arnhem, levert datacenterinterconnecties (dci), ip-transit en zakelijke connectiviteit. Het bedrijf is actief in 59 datacenters in Nederland en bedient organisaties in onder meer de overheid, zorg, industrie en het onderwijs. Volgens OctoNona sluit de expertise van i4 Networks op het gebied van datacenterconnectiviteit aan op de bestaande dienstverlening van de groep. Door de combinatie kunnen beide partijen hun netwerkbereik vergroten en diensten via meer locaties aanbieden.OctoNona ontstond in 2022 na de overname van Layer23 en breidde sindsdien uit met Atom86, A2B Internet en nu i4 Networks. Investeringsmaatschappij Photon Capital blijft de onderneming ondersteunen bij verdere groei en overnames in Europa.Defensie kiest Intelic voor softwarelaag van dronesystemenHet ministerie van Defensie heeft een driejarige overeenkomst ter waarde van tientallen miljoenen euro’s gesloten met Intelic. Het defensietechnologiebedrijf uit Amsterdam gaat de softwarearchitectuur ontwikkelen voor een ecosysteem van onbemande lucht- en grondsystemen.Centraal in de samenwerking staat Nexus, de command-and-controlsoftware van Intelic. Die moet ervoor zorgen dat drones en andere onbemande systemen van verschillende fabrikanten binnen één operationele omgeving kunnen samenwerken.Volgens Defensie wordt interoperabiliteit voortaan het uitgangspunt bij de ontwikkeling en aanschaf van nieuwe capaciteiten. Daarmee kiest Nederland voor een zogeheten software-first-benadering, waarbij de samenhang tussen systemen vooraf wordt geregeld in plaats van achteraf geïntegreerd.Het partnerschap volgt op ervaringen uit Oekraïne, waar interoperabele dronesystemen volgens Defensie van belang zijn voor operationele inzet. Nexus wordt daar sinds 2025 gebruikt. Eerder dit jaar introduceerde Intelic ook Intelic Base, een platform waarop defensieorganisaties en Europese dronefabrikanten elkaar kunnen vinden. Intelic werkt onder meer samen met TNO.Eugène Tuijnman 100 procent eigenaar SLTNSLTN-eigenaar Eugène Tuijnman heeft het minderheidsaandeel van ING Corporate Investments overgenomen. De investeerder stapte in september 2019 in. Toen verkocht Rabo Investments zijn meerderheidsbelang van 60 procent in de Hilversumse automatiseerder aan topman Tuijnman en ING Corporate Investments. Tuijnman verwierf daarmee een ‘zeer ruim’ meerderheidsbelang in het bedrijf dat hij in 1997 oprichtte. Nu neemt hij ook het resterende belang van ING over. ‘Er werd volop in de markt gespeculeerd dat ik SLTN zou verkopen maar het is dus des te leuker dat ik juist aandelen heb bijgekocht in plaats van verkocht’, aldus Tuijnman.De investeringstak van de Rabobank was sinds 2009 als aandeelhouder betrokken bij SLTN. De investeerder stapte in om oprichter Tuijnman te helpen met het terugkopen van de zaak. Die had hij twee jaar daarvoor verkocht aan een internationale system integrator TDMI, die later failliet ging. Hoogtepunt van de samenwerking was de overname van Inter Access door SLTN, in 2013. De daaropvolgende jaren groeide SLTN stevig door met een omzet van 385 miljoen euro in het meest recente boekjaar. De it-dienstverlener telt ruim zevenhonderd medewerkers.

Ai-tools zijn breed ingeburgerd op de werkvloer, maar organisaties slagen er nog onvoldoende in om die inzet te vertalen naar aantoonbare businesswaarde. Dat blijkt uit het ‘AI-onderzoek 2026‘ van Info Support, onder vierhonderd it-beslissers bij organisaties met meer dan vijftig medewerkers. Volgens de studie gebruikt 92 procent van de respondenten dagelijks ai-tools in het werk, vaak voor schrijven, samenvatten of brainstormen. In 44 procent van de organisaties kiezen medewerkers daarbij zelf hun tools, zoals ChatGPT of Copilot. Iets minder dan een kwart geeft aan dat ai is geïntegreerd in standaardworkflows of -systemen. Hoewel het gebruik breed is, ontbreekt volgens het onderzoek richting. Zo ziet 58 procent van de it-beslissers meer potentie in ai dan momenteel wordt benut. Daarnaast zegt 44 procent dat ai vooral wordt ingezet waar tools beschikbaar zijn, in plaats van daar waar de meeste waarde te behalen is. Bij 45 procent ontbreekt het vooral aan duidelijke keuzes en focus binnen de organisatie. Duidelijke doelen Ook governance blijft achter. Slechts 21 procent stelt dat het management de ai-strategie actief aanstuurt met duidelijke doelen, terwijl 22 procent het ontbreken van een strategie noemt als grootste uitdaging bij ai-implementatie. Volgens Info Support leidt dit tot versnipperd gebruik, dubbele werkzaamheden en risico’s rond data en beveiliging. ‘Ai wordt volop gebruikt, maar de waarde blijft liggen’, zegt Joop Snijder, head of ai bij Info Support. ‘Zonder sturing maken medewerkers vooral keuzes op basis van hun eigen werk, niet op organisatieniveau.’ Ook volgens managing director Bas Meerman ligt de sleutel in procesinrichting. Organisaties die grip krijgen op hun processen leggen daarmee de basis om ai structureel waarde te laten toevoegen, stelt hij.

De clouddiensten Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS) vallen volgens een voorlopig standpunt van de Europese Commissie onder de Digital Markets Act (DMA) binnen de categorie kernplatformdiensten. Daarmee zouden Microsoft en Amazon als ‘poortwachter’ moeten voldoen aan aanvullende verplichtingen. Wat houdt dat voorlopige oordeel in? Hoe verloopt de procedure verder? En wat kan de impact zijn op de cloudmarkt? Negen belangrijke vragen en antwoorden. #1 Wat heeft de Europese Commissie precies besloten? De Europese Commissie heeft in een voorlopig standpunt vastgesteld dat Microsoft en Amazon met hun clouddiensten Microsoft Azure en Amazon Web Services (AWS) als ‘poortwachter’ kunnen worden aangemerkt onder de Digital Markets Act (DMA). Dat voorlopige oordeel is gebaseerd op een gezamenlijk onderzoek van de Europese Commissie en de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Volgens de ACM behoren Azure en AWS tot de grootste aanbieders van cloudinfrastructuur in Europa en vervullen zij een belangrijke toegangspoort tussen zakelijke gebruikers en digitale diensten. #2 Wat betekent het om ‘poortwachter’ te zijn onder de DMA? De DMA legt aanvullende verplichtingen op aan de grootste digitale platforms die een centrale positie innemen in de Europese digitale economie. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de betreffende kernplatformdienst. Voor cloudproviders kunnen die verplichtingen onder meer betrekking hebben op het vergemakkelijken van overstappen naar andere aanbieders, het ondersteunen van dataportabiliteit, het bevorderen van interoperabiliteit en het voorkomen van oneerlijke contractvoorwaarden of vormen van vendor lock-in. Het doel van de DMA is een eerlijker speelveld te creëren waarin concurrentie en innovatie worden bevorderd. #3 Welke verplichtingen kunnen voor cloudproviders relevant zijn? Wanneer Azure en AWS definitief als poortwachter worden aangewezen, kunnen onder meer de volgende verplichtingen relevant zijn: Klanten moeten eenvoudiger kunnen overstappen naar een andere cloudprovider; Data moeten zonder onnodige belemmeringen kunnen worden meegenomen; Koppelingen met diensten van derden mogen niet onnodig worden beperkt; Contractvoorwaarden moeten transparant en eerlijk zijn; De aanbieder mag zijn marktmacht niet gebruiken om concurrentie onnodig te beperken. Welke verplichtingen uiteindelijk precies van toepassing worden, hangt af van het definitieve aanwijzingsbesluit van de Europese Commissie. #4 Wat gebeurt er na dit voorlopige besluit? Microsoft en Amazon krijgen eerst de gelegenheid om op het voorlopige standpunt van de Europese Commissie te reageren. Daarna volgt de verdere onderzoeks- en besluitvormingsprocedure. Naar verwachting kan een definitief besluit medio 2027 worden genomen. Wanneer Azure en AWS definitief als poortwachter worden aangewezen, krijgen Microsoft en Amazon vervolgens zes maanden de tijd om aan de toepasselijke DMA-verplichtingen te voldoen. #5 Welke diensten van Microsoft en Amazon vallen al onder de DMA? Microsoft werd in 2023 door de Europese Commissie al als poortwachter aangewezen voor onder meer Windows en LinkedIn. Voor Amazon geldt dat onder meer voor Amazon Marketplace. Deze eerdere aanwijzingen staan los van het huidige voorlopige onderzoek naar Azure en AWS. #6 Waarom werken de Europese Commissie en ACM samen? De DMA biedt de mogelijkheid dat de Europese Commissie en nationale mededingingsautoriteiten gezamenlijk onderzoek uitvoeren. In dit onderzoek bundelen de Europese Commissie en de ACM hun expertise om de werking van de cloudmarkt te analyseren. Hoewel de Europese Commissie exclusief bevoegd is om de DMA te handhaven, kunnen nationale toezichthouders zoals de ACM onderzoek uitvoeren en de Commissie daarbij ondersteunen. #7 Wat kunnen bedrijven doen als zij problemen ervaren? Bedrijven die belemmeringen ervaren bij het overstappen naar een andere cloudprovider, problemen ondervinden met gegevensoverdracht of vinden dat grote platforms hun marktmacht misbruiken, kunnen daarvan melding maken bij de ACM. Zulke signalen kunnen worden betrokken bij toezicht en eventuele vervolgonderzoeken. #8 Waarom houdt de ACM extra toezicht op de cloudsector? Volgens de ACM neemt de maatschappelijke en economische afhankelijkheid van clouddiensten snel toe. Daarom richt de toezichthouder zich onder meer op overstapdrempels, contractvoorwaarden, mogelijke vormen van marktmacht en het behoud van concurrentie en innovatie. Door marktstudies en samenwerking met de Europese Commissie wil de ACM voorkomen dat de cloudmarkt te afhankelijk wordt van een beperkt aantal aanbieders. #9 Welke lessen zijn te trekken uit eerdere DMA-zaken? De DMA heeft eerder geleid tot aanpassingen bij grote technologiebedrijven. Zo heeft Apple aangegeven dat bepaalde functies van Apple Intelligence, waaronder onderdelen van Siri AI, Live Translation en iPhone Mirroring, in de Europese Unie later of beperkt beschikbaar komen. Volgens Apple brengt de huidige interpretatie van de DMA verplichtingen met zich mee die volgens het bedrijf moeilijk verenigbaar zijn met zijn privacy- en beveiligingsarchitectuur. Of de aanwijzing van Azure en AWS uiteindelijk ook tot zichtbare wijzigingen in de dienstverlening zal leiden, is nog niet duidelijk. Dat hangt af van het definitieve besluit van de Europese Commissie en van de wijze waarop Microsoft en Amazon vervolgens invulling geven aan de toepasselijke DMA-verplichtingen.

In dit nieuwsoverzicht: privacytoets geeft Google Cloud groen licht, Ikazia introduceert ai-app voor consulten, Surf zet vraagtekens bij Afas Profit, DXC lanceert Private Cloud+ voor gereguleerde sectoren, en dashboard geeft grip op it-personeel Rijk. Nederlandse DPIA ziet geen hoge privacyrisico’s voor Google Cloud Een Data Protection Impact Assessment (DPIA) van SLM Rijk concludeert dat er geen bekende hoge privacyrisico’s zijn verbonden aan het gebruik van Google Cloud door de Rijksoverheid, mits de aanbevolen maatregelen worden uitgevoerd. Google Cloud maakte de uitkomst van het onderzoek bekend. Volgens Google zijn alle aandachtspunten uit de DPIA in overleg met SLM Rijk opgelost. Daarmee ontstaat voor rijksorganisaties een duidelijk kader om Google Cloud vanuit privacyoogpunt te gebruiken. De beoordeling volgt op een eerdere positieve DPIA voor Google Workspace. SLM Rijk, dat binnen de Rijksoverheid verantwoordelijk is voor strategisch leveranciersmanagement, voerde de privacytoets uit. De organisatie publiceerde een samenvatting van de bevindingen. Google stelt dat de uitkomst het vertrouwen in het cloudplatform versterkt en publieke organisaties ondersteunt bij hun digitaliserings- en cloudstrategie. Ikazia Ziekenhuis zet app in voor begrijpelijke samenvatting van consulten Het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam introduceert de app Ditto om patiënten medische gesprekken beter te laten begrijpen en onthouden. De app neemt consulten op en genereert binnen enkele minuten een samenvatting in begrijpelijke taal, desgewenst vertaald naar onder meer Turks, Engels of Arabisch. Volgens het ziekenhuis onthoudt een patiënt en slechts zestig tot tachtig procent van de informatie uit een consult, vooral wanneer het om complexe of emotionele onderwerpen gaat. De samenvattingen blijven op het toestel van de gebruiker, tenzij deze ervoor kiest ze te delen. Naast consulten kan de app ook medische brieven in begrijpelijke taal uitleggen. Volgens Ikazia draagt de technologie bij aan beter geïnformeerde behandelbeslissingen en minder misverstanden. Ditto is ontwikkeld door een Nederlandse startup en wordt inmiddels ook bij andere zorginstellingen ingezet. Surf signaleert veertien hoge privacyrisico’s in Afas Profit Surf heeft in een Data Protection Impact Assessment (DPIA) veertien hoge privacyrisico’s vastgesteld in Profit, het hrm- en payrollsysteem van AFAS. Volgens de onderwijs-ict-organisatie heeft Afas toegezegd de benodigde mitigerende maatregelen uiterlijk eind 2026 door te voeren. De risico’s hebben betrekking op de privacyrechtelijke rolverdeling, contractuele afspraken, de rechten van betrokkenen en de inrichting van de gegevensverwerking. Surf benadrukt dat de bevindingen vooral betrekking hebben op diagnostische gegevens en niet op de personeelsgegevens die instellingen zelf in Profit verwerken. Onderwijs- en onderzoeksinstellingen kunnen Profit voorlopig blijven gebruiken, maar Surf adviseert hen wel actie te ondernemen. Zo moeten zij onder meer interne processen aanpassen en de verwerkersovereenkomst met Afas herzien. Begin 2027 controleert Surf of de afgesproken maatregelen zijn uitgevoerd en volgt een geactualiseerde DPIA. DXC introduceert private-cloudoplossing voor gereguleerde sectoren DXC Technology heeft Private Cloud+ aangekondigd, een hybride- en private-cloudoplossing voor organisaties die werken met gevoelige of gereguleerde data. De dienst draait op infrastructuur van Dell Technologies en wordt beheerd via het orchestrationplatform DXC OasisS. Volgens DXC combineert Private Cloud+ de schaalbaarheid en het verbruiksmodel van publieke-cloudomgevingen met de controle en governance van een private cloud. De oplossing ondersteunt onder meer virtuele machines, containers, dataopslag, backup- en herstelvoorzieningen en ai-workloads. De dienst is gericht op sectoren met hoge eisen aan compliance en gegevensbescherming, zoals de overheid, zorg, financiële dienstverlening en industrie. Private Cloud+ is beschikbaar in drie varianten: Core, Dedicated en Government, die verschillen in onder meer beveiliging, tenant-isolatie en compliance-eisen. Met de introductie speelt DXC naar eigen zeggen in op de groeiende vraag naar hybride en multi-cloudomgevingen waarin datasoevereiniteit en cybersecurity centraal staan. Rijk lanceert dashboard voor inzicht in IT- en IV-personeel Rijksorganisaties krijgen voor het eerst toegang tot een rijksbreed dashboard met gegevens over het it- en informatievoorzieningspersoneel (IT/IV). Het dashboard is ontwikkeld in opdracht van CIO Rijk en biedt inzicht in onder meer de omvang, samenstelling en mobiliteit van het personeelsbestand. De gegevens zijn gebaseerd op het Kwaliteitsraamwerk Informatievoorziening (KWIV). Gebruikers kunnen zowel rijksbrede cijfers als gegevens van hun eigen organisatie raadplegen. Daarnaast bevat het dashboard informatie over externe inhuur. Volgens de Rijksoverheid moet het instrument organisaties ondersteunen bij het monitoren van beleid en strategische personeelsplanning. Ook moet het helpen bij beslissingen over de ontwikkeling van it-talent en de inzet van externe capaciteit. Het dashboard is sinds 24 juni beschikbaar voor rijksambtenaren via single sign-on (de gebruiker logt één keer in en krijgt daarna toegang tot meerdere applicaties of diensten, zonder opnieuw gebruikersnaam en wachtwoord te hoeven invoeren). De gegevens en functionaliteiten worden elk kwartaal uitgebreid en geactualiseerd.