computable

Het aantal privacyklachten neemt enorm toe. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ontving vorig jaar ruim 13.500 klachten en tips over mogelijke overtredingen van de privacywetgeving; 75 procent meer dan in 2024. Meestal gaat het om organisaties die niet (op tijd) vertellen welke persoonsgegevens ze gebruiken. Of die deze gegevens niet willen verwijderen als mensen dat vragen. Dat staat in de Klachtenrapportage 2025 van de AP. Voorzitter. Aleid Wolfsen vindt het verontrustend dat veel organisaties in eerste instantie verkeerd reageren als mensen gebruik willen maken van hun privacyrechten. Zo reageren organisaties regelmatig niet of te laat op inzageverzoeken. Een organisatie moet binnen een maand reageren op zo’n verzoek. Gebeurt dat niet, dan kan de AP handhaven. Onrust Ook over datalekken kwamen veel klachten binnen. In 2025 ontving de AP de meeste klachten over de zorg. Meer dan de helft hiervan ging over het datalek bij Clinical Diagnostics. Vooral onder deelnemers aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker was de onrust groot. Daarna volgden klachten over zakelijke dienstverleners en de overheid. De AP acht klachten over overheidsorganisaties die zonder geldige reden persoonsgegevens verwerken, extra zorgelijk. De overheid verwerkt vaak veel gevoelige persoonsgegevens. Mensen kunnen er niet voor kiezen om geen gebruik te maken van de overheid. De AP zag ook een toename van het aantal klachten over cameratoezicht op de werkvloer. Daarbij ging het bijvoorbeeld om situaties waarin werknemers aan de hand van camerabeelden werden aangesproken op hun functioneren.

Geplande keynote van SpaceX-topman valt in slechte aarde Binnen ASML is grote onrust ontstaan over de aanwezigheid van Elon Musk donderdag bij een interne technologieconferentie. De controversiële Amerikaan, wiens bedrijf SpaceX midden in de grootste beursgang aller tijden zit, spreekt online tijdens een evenement van de chipmachinefabrikant in Den Bosch. Hij doet dat een dag voordat zijn bedrijf SpaceX waarin ook xAI zit, een beursnotering krijgt. Op ASML’s interne platform Viva Engage klinkt veel kritiek. Sommige medewerkers zeggen het evenement of in elk geval het deel met Musk te willen boycotten. De FNV constateert dat de keuze voor een omstreden spreker als Elon Musk voor extra onrust op de werkvloer zorgt. De reorganisatie bij ASML, die grote gevolgen heeft voor honderden medewerkers, heeft ook al tot spanningen geleid. Peter Reniers, bestuurder Metaalbond FNV, zegt: ‘Juist in zo’n periode verwachten wij dat ASML zorgvuldig omgaat met keuzes die invloed hebben op medewerkers en de werkcultuur.’ Hij vindt het besluit van ASML om Elon Musk uit te nodigen als keynote-spreker dan ook onverstandig.  Reniers begrijpt goed dat medewerkers hier vragen over stellen en zich zorgen maken. Ze wijzen op zijn opvattingen over onder meer transgenders, zijn politieke betrokkenheid in de VS en zijn anti‑Europese houding. ‘Wij zien risico’s voor de sociale veiligheid binnen ASML. Elon Musk staat bekend om uitspraken en keuzes die volgens veel mensen niet passen bij inclusiviteit, respect voor werknemers en vakbondsrechten. Door hem een belangrijk podium te geven tijdens een intern evenement, wekt ASML de indruk dat het zijn manier van leiderschap en zijn visie op werk ondersteunt.’ Geen neutrale keuze Musks retoriek zou patronen vertonen die geassocieerd worden met autoritaire, reactionaire of extreemrechtse politiek. En dat terwijl ASML juist een beleid van inclusiviteit en diversiteit hanteert. Reniers: ‘Wij maken ons al langer zorgen over de manier waarop Elon Musk omgaat met werknemers en vakbonden. Bij verschillende bedrijven wordt hem verweten dat hij vakbondsactiviteiten tegenwerkt, grote groepen medewerkers ontslaat en een harde werkcultuur stimuleert.’ ‘Daarom zien wij de uitnodiging van Musk niet als een neutrale keuze’, vervolgt de FNV-bestuurder. ‘Volgens ons geeft ASML hiermee een duidelijk signaal af over welke vormen van leiderschap het bedrijf belangrijk vindt. Je kunt wel merken dat het bedrijf, dat altijd het Rijnlandmodel omarmde, nu totaal een andere richting op lijkt te gaan. Chipfabriek Musk zal donderdag zijn visie delen op ai, robotica, ruimtevaart en chipfabricage. De man achter Tesla en ruimtevaartbedrijf SpaceX gaat virtueel in gesprek met ASML-topman Christophe Fouquet, meldt het Eindhovens Dagblad. ASML stelt in een reactie dat Musk ‘als engineer’ is uitgenodigd.  Medewerkers leggen een verband met Musks plannen voor een gigantische chipfabriek, die goed moet zijn voor een jaarlijkse productie van 1 TWh rekencapaciteit. Voor deze Terafab-fabriek zijn uiteraard lithografiemachines nodig.   De chips die daar geproduceerd moeten worden, zijn bedoeld om de rekenkracht te leveren voor ai-datacenters die Musk in de ruimte wil laten bouwen. Door die datacenters op zonne-energie te laten draaien, denkt hij een alternatief te hebben voor het enorme stroomverbruik van datacenters op aarde. SpaceX De prospectus bij de beursgang van SpaceX leert dat Musk’s honger naar (ai)chips moeilijk te stillen is. Het is bovendien allerminst zeker dat hij op dit gebied gevrijwaard blijft van problemen. Om Musk’s enorme ambities in de ruimtevaart, connectiviteit (Starlink), ai (xAI) en content (X) waar te maken is een gigantische technische infrastructuur nodig. Voor al die grafische processors en andere hoogwaardige componenten zijn diens bedrijven aangewezen op een beperkt aantal leveranciers.  Met directe chipleveranciers heeft SpaceX helemaal geen langetermijncontracten.  Alle gpu’s worden op basis van orders aangekocht. Die directe chipleveranciers zijn weer afhankelijk van een klein groepje ‘fabs’ zoals TSMC en Intel.  Dat maakt SpaceX kwetsbaar. Voor de ai-datacenters die Musk in de ruimte wil bouwen, zijn voldoende ai-chips nodig, aanzienlijk meer dan waarover SpaceX momenteel kan beschikken.  Daarom bouwt Musk in Texas de Terafab. Maar als die niet succesvol is, heeft SpaceX een groot probleem. Dan zal SpaceX een belangrijk deel van de hardware voor de rekenkracht bij derden moeten blijven bestellen. Want uit de prospectus blijkt dat er zelfs een kans bestaat dat Terafab helemaal niet van de grond komt. Er zijn bijvoorbeeld geen garanties dat Tesla en Intel deel van deze fab zullen blijven uitmaken. Terugtrekken is mogelijk.  Terafab Ook xAi, het ai-bedrijf dat onder SpaceX is geschoven, loopt risico onvoldoende ai-processors beschikbaar te krijgen of bij schaarse onacceptabel hoge prijzen te moeten betalen. Als xAi in gebreke blijft, zal het daarvoor een hoge tol moeten betalen.  Een bijkomend probleem is dat Terafab, een project van vijfentwintig miljard dollar, nog maar in een uiterst pril stadium van ontwikkeling verkeert. De rolverdeling tussen Intel, Tesla en SpaceX is onduidelijk. Zelfs de samenwerking tussen Tesla en Terafab is nog niet goed geregeld.  Terafab is ontworpen om minder afhankelijk te zijn van ASML, zo blijkt uit andere bronnen. De architectuur van de chips die Terafab wil gaan maken, heeft niet de high end EUV-lithografiemachines nodig waarop ASML het monopolie heeft. De wachttijd voor deze machine is zo lang dat Terafab uitwijkt naar goedkopere DUV-machines die ASML sneller kan leveren.  Terafab heeft zijn lot verbonden aan GaN-chiplets (galliumnitride), een techniek van Intel, in plaats van silicium. Die chips zijn te produceren met DUV. Ook mikt Terafab op een fundamentele herziening van de manier waarop ai-chips worden verpakt. GaN is anders dan silicium stralingsbestendig waardoor deze chiplets geschikt zijn voor gebruik in datacenters die in een baan om de aarde worden geplaatst.  Afhankelijk Tot op zekere hoogte blijft de fab vooral indirect afhankelijk van het bedrijf uit Veldhoven. Een aantal leveranciers is afhankelijk van ASML-tools. Componenten als geheugens en controllers komen bovendien van leveranciers die met EUV-machines werken. Mogelijk wordt Terafab klant bij ASML voor de minder geavanceerde DUV-machines. Op vrijdag 12 juni gaat alle aandacht uit naar de beursgang die SpaceX waardeert op 1.777 miljard dollar. Met de aandelenuitgifte haalt SpaceX zo’n vijfenzeventig miljard binnen, niet gek voor een bedrijf dat vorig jaar 4,9 miljard verlies leed op een omzet van 18,7 miljard dollar. Donderdag hopen de ASML-medewerkers – althans het deel dat niet aan de boycot deelneemt – te horen wat Musks plannen voor ai, robotica, ruimtevaart en chipfabricage betekenen voor de vraag naar chipmachines. Het feit dat Musk dit een dag doet voordat SpaceX naar de beurs gaat, bewijst wel hoe belangrijk ASML in de techwereld is.

Event | Snowflake Summit 2026Tijdens zijn jaarlijkse Summit trad de Amerikaanse data- en ai-specialist Snowflake definitief het agent-tijdperk in. De rode draad van vrijwel alle aankondigingen: ai-agents die niet alleen inzichten leveren, maar ook taken uitvoeren, workflows automatiseren en rechtstreeks interageren met bedrijfsdata en applicaties.Daarmee verschuift Snowflake verder van zijn oorsprong als clouddatawarehouse naar een platform waarop data, ai, applicaties en governance samenkomen. ‘Vorig jaar waren we vooral bezig met wat de mogelijkheden van ai zijn. Dit jaar zijn we veel meer bezig met wat de concrete invulling is’, zo vat Timo Meijrink, head of solutions engineering Benelux bij Snowflake, het samen tijdens een gesprek in de marge van de Snowflake Summit, waar we deze nieuwigheden oppikten.CoWork voor kenniswerkersEen van de belangrijkste aankondigingen is Snowflake CoWork, de opvolger van Snowflake Intelligence. Waar de vorige generatie vooral gericht was op het opvragen van inzichten via natuurlijke taal, moet CoWork uitgroeien tot een persoonlijke ai-assistent voor kenniswerkers.Het systeem combineert bedrijfsdata, context en ai-modellen om gebruikers sneller tot antwoorden en acties te brengen. Daarbij wordt de stap gezet van klassieke dashboards naar een meer conversationele manier van werken. ‘Met CoWork lossen we eigenlijk het probleem op dat je de democratisering van data echt kunt toepassen in je organisatie’, aldus Meijrink.Snowflake richt zich daarbij niet uitsluitend op kantooromgevingen. Volgens Meijrink wordt CoWork ook ingezet in operationele omgevingen. Hij verwijst naar Toyota, waar productieplanners de technologie onder meer gebruiken om sneller antwoorden uit verschillende databronnen te halen. ‘Toyota heeft hun productieplanners uitgerust met Snowflake CoWork zodat zij binnen enkele seconden antwoorden krijgen uit verschillende databronnen waar ze vroeger dagen op moesten wachten.’Die aanpak sluit aan bij de bredere visie die Snowflake tijdens Summit 2026 presenteert: ai moet niet langer een gespecialiseerde technologie zijn voor datawetenschappers, maar een hulpmiddel dat in de dagelijkse werkzaamheden van een veel bredere groep medewerkers geïntegreerd raakt.CoCo als ai-ontwikkelaarNaast CoWork trekt ook CoCo veel aandacht. Het product, vroeger bekend als Cortex Code, profileert Snowflake als een speler in de snel groeiende markt van ai-ondersteunde softwareontwikkeling.CoCo moet ontwikkelaars, maar ook data engineers en analisten helpen om datapijplijnen, applicaties en ai-workflows via natuurlijke taal op te bouwen. Daarbij speelt volgens Snowflake vooral de integratie met de eigen dataomgeving een belangrijke rol. ‘De kracht van CoCo is dat die draait binnen je Snowflake-omgeving. Dus die heeft standaard alle context van je complete dataomgeving’, zegt Meijrink.Volgens Snowflake onderscheidt CoCo zich daardoor van generieke coding assistants. Omdat het systeem toegang heeft tot metadata, governance-informatie en specifieke Snowflake-functionaliteiten, moet het sneller tot bruikbare resultaten komen binnen een bestaande dataomgeving.Governance als versnellerOpvallend is dat governance en beveiliging een prominente plaats krijgen tijdens de conferentie. Terwijl veel ai-leveranciers vooral focussen op nieuwe modellen en toepassingen, blijft Snowflake zijn historische sterkte als beheerd dataplatform benadrukken.Dat resulteert onder meer in nieuwe functionaliteiten rond Horizon Context, een semantische laag die ervoor moet zorgen dat ai-agents, gebruikers en applicaties dezelfde definities en bedrijfscontext gebruiken.Volgens Meijrink vormt die focus op governance zelfs een voordeel voor Europese organisaties. ‘Doordat de Benelux altijd te maken heeft gehad met GDPR en dat soort zaken, hebben we een supersterke fundering rond onze data.’Volgens hem beschikken veel organisaties in België en Nederland daardoor al over een datafundament waarop ai-projecten sneller kunnen worden uitgerold dan in markten waar governance en datakwaliteit minder ver staan.Open standaarden als standaardNaast ai blijft Snowflake ook sterk inzetten op interoperabiliteit. Dat gebeurde vorig jaar al met de introductie van Polaris, de open catalogus rond Apache Iceberg. Tijdens Summit 2026 wordt die strategie verder uitgebreid met nieuwe mogelijkheden rond Horizon Catalog, Iceberg en datadeling tussen verschillende platformen.Het doel is om data toegankelijk te maken zonder ze voortdurend te moeten verplaatsen of dupliceren. ‘Juist door open standaarden te adopteren, kun je als organisatie al een heleboel van dat soort zorgen wegnemen’, aldus Meijrink. Voor hem zijn open standaarden ook een antwoord op vragen rond datasoevereiniteit en vendor lock-in die steeds vaker opduiken bij Europese organisaties. Snowflake laat klanten ook de keuze tussen cloudplatformen en llm’s.Kortom, met CoWork, CoCo, Horizon Context en verdere investeringen in open standaarden probeert Snowflake zich te positioneren als meer dan een dataplatform. De focus verschuift van experimenteren met ai naar het operationeel inzetten van ai-agents in bedrijfsprocessen. Daarbij moeten projecten sneller tastbare resultaten opleveren. Zoals Meijrink het formuleert: ‘Niks is zo onbevredigend als een complete migratie uitvoeren waar je aan de voorkant niets van ziet.’

Kanshebbers in de categorie customer experience Feedback-systemen, gepersonaliseerde podcasts, klanttevredenheidsdashboards, ai agents: de nominaties in de categorie customer experience voor de Computable Awards 2026 halen alles uit de kast om het de klant naar de zin te maken. Vanaf nu kan er gestemd worden op het beste customer experience-project van afgelopen jaar. Lees de details en stem! Deze categorie omvat organisaties die zich richten op het verbeteren van de klantervaring door het inzetten van digitale middelen. De eindklant wordt hierbij gedefinieerd als de gebruiker of afnemer van de producten of diensten van de organisatie, waarbij de behoeften, wensen en het gedrag van deze klant centraal staan in de strategiebepaling. De strategie is afgestemd op het creëren van maximale waarde voor de eindklant, door digitale oplossingen te ontwikkelen die aansluiten bij hun verwachtingen en het gebruiksgemak verhogen. Dit wordt vertaald naar processen door klantreizen (customer journeys) in kaart te brengen, service design thinking toe te passen en continu te innoveren vanuit klantbehoeften. Klantgerichte innovatie is zichtbaar in het gebruik van methodieken als customer journey mapping en service design, waarbij inzichten uit klantonderzoek en feedback cyclisch worden verwerkt in de ontwikkeling van nieuwe digitale diensten en producten. Deze klantinnovatie is verankerd in de bedrijfscultuur door multidisciplinaire samenwerking, een open feedbackcultuur en het stimuleren van experimenteren en leren van fouten. Het verwachte resultaat is een verbeterde klanttevredenheid, hogere loyaliteit en een efficiëntere dienstverlening, wat voor de eindklant leidt tot een meer persoonlijke, relevante en soepele digitale ervaring. Dit zijn de nominaties: AI maakt complexe kennis over geluidshinder bruikbaar voor heel Nederland (Ability en Provincie Zuid-Holland)Ability maakte samen met Provincie Zuid-Holland technisch onderzoek naar geluidshinder toegankelijk met AI. Bewoners, ondernemers en beleidsmakers krijgen nu sneller begrijpelijke, betrouwbare en direct toepasbare inzichten voor een gezondere leefomgeving.‣Stem op deze nominatie De stille kracht van AI in klantcontact: ADEZZ blijft persoonlijk in 15 landen (Fellowmind en ADEZZ)Persoonlijk blijven terwijl je internationaal opschaalt: het is een herkenbare uitdaging waar veel groeiende maakbedrijven mee worstelen. Fellowmind en ADEZZ laten samen zien hoe AI juist de menselijke maat versterkt, in plaats van dat het persoonlijk contact vervangt.‣Stem op deze nominatie Genesys Cloud Agentic Virtual Agent powered by LAMs (Genesys Cloud)Genesys Cloud heeft de Agentic Virtual Agent (AVA) ontwikkeld, gebouwd op large action models (LAMs), die autonome, end-to-end afhandeling van klantverzoeken mogelijk maakt. AVA begrijpt klantdoelen en voert acties uit over verschillende systemen heen. ‣Stem op deze nominatie Meer controle in first-mile pickup proces bij DPD (RoutiGo)DPD Nederland heeft met RoutiGo volledige controle en realtime inzicht gekregen in het first-mile pickup proces, waardoor de efficiëntie is verhoogd en de klanttevredenheid is gestegen door proactieve communicatie en transparantie richting klanten. ‣Stem op deze nominatie Inzet van AI om de klantenservice te moderniseren bij VodafoneZiggo (Xomnia en VodafoneZiggo )De case gaat over hoe VodafoneZiggo samen met Xomnia generatieve AI heeft ingezet om de klantenservice te moderniseren, waardoor klantvragen sneller en persoonlijker worden beantwoord en de werkdruk voor supportteams afneemt.‣Stem op deze nominatie Inzicht in de klanttevredenheid en servicebeleving op de servicepunten van RET (FourSmileys en RET)De case gaat over hoe de RET met behulp van het feedbacksysteem van FourSmileys specifiek inzicht krijgt in de klanttevredenheid en servicebeleving op de servicepunten, zodat de afdeling Service en Verkoop gerichte verbeteringen kan doorvoeren in hun dienstverlening.‣Stem op deze nominatie De BelevenisTafel bij negen Forum-bibliotheken: ‘Samen spelen, ontdekken en leren’De case gaat over de introductie van de BelevenisTafel in alle negen Forum-bibliotheken, waar jong en oud samen digitaal kunnen spelen, ontdekken en leren, met extra aandacht voor taalontwikkeling en eigen contentcreatie.‣Stem op deze nominatie Van dashboards naar datagedreven alerts met Power Platform (E-Mergo en Lavans)De case gaat over hoe Lavans met behulp van Power BI en Power Automate datagedreven klantcommunicatie en automatische meldingen heeft gerealiseerd om klanten actiever te informeren over het gebruik van bedrijfskleding, waardoor processen efficiënter zijn geworden en het team zelfstandig nieuwe datagedreven oplossingen kan ontwikkelen.‣Stem op deze nominatie Gemiddelde verkooptoename van 173.5% op verschillende actie producten bij Jumbo Middelburg (Jumbo en INNO-WAY)De case gaat over hoe een dynamische proeverijcampagne bij Jumbo Dauwendaele, uitgevoerd door INNO-WAY Robotics, de verkoop van Oreo en TUC aanzienlijk verhoogde door klanten actief te laten proeven en gepersonaliseerde promoties in te zetten.‣Stem op deze nominatie Hyper-gepersonaliseerde cultuurpodcasts die nieuwe bezoekers vaker laten terugkomen (Wondercast)Norday ontwikkelde samen met het Rotterdams Philharmonisch Orkest een AI-tool die nieuwe cultuurbezoekers persoonlijk voorbereidt op hun eerste concert, met als doel hen vaker te laten terugkeren naar de zaal.‣Stem op deze nominatie Hoe komen de Awards tot stand? 1. Tot 12 april konden ict-projecten in 16 categorieën worden ingediend. Daarbij moesten vier vragen worden beantwoord. 2. Een groep van in totaal 18 Computable-experts heeft de voordrachten digitaal beoordeeld. 3. De hoofdjury kende op 27 mei wegingen toe aan de vier beoordelingsaspecten. De weging voor de categorie Customer experience is: Klantdefinitie: 3% Klantgerichtheid: 7% Klantinnovatie: 43% Klantresultaat: 47% 4. Op basis van de expert-beoordelingen en de wegingen zijn de nominaties bepaald. 5. Vanaf 8 juni kan het publiek stemmen op de nominaties. Ook de hoofdjury beoordeelt alle nominaties. 6. De einduitslag wordt bepaald door 50 procent publieksoordeel en 50 procent hoofdjury-oordeel. Partner worden van de Computable Awards 2026?Wilt u partner worden van de Computable Awards 2026, het belangrijkste, jaarlijkse festijn in de Nederlandse ict-markt? Verbind dan uw naam aan dit evenement en woon op 17 november as de spectaculaire uitreiking bij!

In dit nieuwsoverzicht: Beursganger Anthropic wil pauze bij ai-ontwikkeling, betalingsachterstanden mede door trage automatisering bij facturatie, Datagroup koopt VMS, Van Dorp verwerft Kop Groep, BusinessCom in zee met Q data solutions en NetApp en Cisco samen in ai.   Anthropic bang van ai Anthropic waarschuwt dat de ontwikkeling van geavanceerde ai zo snel gaat dat systemen binnenkort zichzelf kunnen verbeteren zonder menselijke tussenkomst. Dat zou grote maatschappelijke risico’s kunnen opleveren. Het bedrijf pleit voor een internationale afspraak om de ontwikkeling van grensverleggende ai tijdelijk te kunnen pauzeren en om naleving te controleren. Net als bij kernwapens moet er internationale regulering komen. Druk op de pauzeknop, is de boodschap. Opmerkelijk voor een ai-bedrijf dat zich opmaakt voor een beursgang en momenteel bijna 1 biljoen dollar waard is.  In een blogpost, niet geheel gespeend van bangmakerij, tonen onderzoekers interne data die laten zien hoe snel de nieuwste modellen vooruitgaan en wijzen ze op het risico van ‘recursieve zelfverbetering’. Hoewel die drempel nog niet is bereikt, zou deze volgens Anthropic sneller kunnen komen dan verwacht. Anthropic zelf behoort tot de koplopers op ai-gebied, met de ai-assistent Claude en het nieuwe Mythos-model dat heel snel gaten in de veiligheid van systemen kan ontdekken. Meer informatie hier.  Exact wil wanbetaling indammen Exact merkt dat het facturatieproces in het Nederlandse mkb vaak nog beperkt is gemoderniseerd. Dat draagt bij tot meer betalingsachterstanden. Mkb’ers lopen gemiddeld 20.000 euro mis en bijna de helft weet het niet eens, zo blijkt uit het MKB Barometeronderzoek van de softwareontwikkelaar onder ruim 900 Nederlandse ondernemers.  Wanbetaling is een structureel probleem voor het Nederlandse mkb. Twee derde van de mkb’ers (67 procent) loopt jaarlijks omzet mis door niet betaalde facturen. Gemiddeld betaalt vijftien procent van de klanten te laat en drie procent van alle facturen worden nooit voldaan. Zicht op betalingen ontbreekt veelal. Achterwege blijft inzet van betere en efficiëntere facturatieprocessen om de administratieve rompslomp te verminderen. Slechts acht procent van de mkb’ers maakt gebruik van e-facturatie, daarbovenop verstuurt bijna de helft (47 procent) nog facturen per post of mail zonder handige betaallink of qr-code.  Daardoor blijft opvolging handmatig en worden betalingsachterstanden te laat opgemerkt. De achterblijvende automatisering bij veel ondernemers hangt samen met praktische drempels, zoals de implementatietijd (33 procent) en technische uitdagingen in bestaande software (29 procent). Datagroup lijft Valid in De Duitse Datagroup verwerft Valid Managed Services (VMS) uit Eindhoven. De transactie is nu officieel afgerond. Dis Valcq, Co-CEO en oprichter Valid, denkt klanten hierdoor beter te ondersteunen in een steeds complexer digitaal landschap. De Datagroup biedt VMS ook internationale slagkracht. Na de overname gaat Valid zich volledig richten op de doorontwikkeling en groei van haar consultancy. Van Dorp breidt uit Technisch installateur Van Dorp neemt Kop Groep over, actief in gebouwbeveiliging en ict-oplossingen. Rick van Dorp, directeur Strategie bij Van Dorp, zegt: ‘Hun expertise loopt van brand- en inbraakbeveiliging tot digitale infrastructuur, netwerken en computersystemen.’ Kop Groep zocht naar een grotere partner om verder te kunnen groeien. Samenwerking BusinessCom en Q data solutions De Veghelse it- en telecomdistributeur BusinessCom gaat strategisch samenwerken met Q data solutions. De vraag naar flexibele mobiele connectiviteit groeit snel; van failover en tijdelijke locaties tot IoT-projecten. Met de toevoeging van de managed datasim-oplossingen van Q data solutions speelt BusinessCom in op deze ontwikkeling. Het Brabantse bedrijf ontwikkelt zich van distributeur naar serviceprovider met een eigen ecosysteem. NetApp en Cisco breiden FlexPod uit NetApp en Cisco bundelen hun krachten voor snelle en veilige ai-innovatie. Ze willen het voor bedrijven eenvoudiger maken om de specifieke uitdagingen aan te pakken die ai-workloads met zich meebrengen op het gebied van rekenkracht, netwerk en opslaginfrastructuur.  Beide ondernemingen borduren voort op hun samenwerking rond FlexPod, een platform dat tijdwinst belooft bij het beheer en onderhoud van infrastructuur. FlexPod wordt uitgebreid om ai-adoptie te ondersteunen bij organisaties van verschillende omvang en volwassenheidsniveaus, met gebruik van vooraf geteste, gevalideerde architecturen en datamanagement op enterpriseniveau als vaste basis.

De gemeente Amsterdam heeft met KPN een contract van 74 miljoen euro afgesloten voor de afname van clouddiensten. Wethouder Alexander Scholtes, die ict in zijn portefeuille heeft, meldt deze aanbesteding op LinkedIn. Hij staat bekend als een groot voorvechter van digitale autonomie. De hoofdstad koos eerder voor meer onafhankelijkheid van grote technologiebedrijven. Voor KPN dat eind mei aankondigde samen met het Duitse Schwarz Digits in Nederland een soevereine cloud te beginnen, is de deal een mooie start. De telecomprovider verwacht meer gemeentelijke klanten te kunnen binnenhalen, nu Amsterdam over de brug is. ‘Met deze aanbesteding van KPN zetten we opnieuw een stap richting een soevereine overheid, en een sterke Europese techsector,’ zo verklaart Scholtes. Regie over digitale infrastructuur Scholtes zegt als wethouder ICT te hebben geleerd dat de overheid veel meer mogelijkheden heeft om digitaal autonomer te worden dan vaak wordt gedacht. ‘De afgelopen jaren is digitale autonomie soms neergezet als iets abstracts of als een probleem waar gemeenten weinig invloed op hebben. Mijn ervaring is juist het tegenovergestelde. Met aanbestedingen en contracten kunnen we wel degelijk sturen op meer regie over onze digitale infrastructuur en op minder afhankelijkheid van een klein aantal grote, niet-Europese techbedrijven.’ Medio maart 2025 kondigde Scholtes al een aantal maatregelen aan om de digitale onafhankelijkheid van zijn gemeente te versterken. Digitale autonomie werd een nieuw criterium bij de inkoop, te beginnen bij de aanbestedingen voor de dienstverlening Public Cloud en hosting.  Een andere maatregel was controle over eigen data. De gegevens van Amsterdammers blijven eigendom van de gemeente en worden niet zomaar gedeeld met technologiebedrijven. Dit is vastgelegd in contracten met leveranciers. De gemeente Amsterdam test ook alternatieve, open-source software. Digitale autonomie Begin dit jaar scherpte de hoofdstad zijn cloudbeleid aan na de dreigende overname van de Nederlandse it-dienstverlener Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Digitale autonomie kwam helemaal centraal te staan in de vernieuwde sourcing- en cloudstrategie 2026-2030.  De gemeente had vorig jaar september de dienstverlening public cloud aan Solvinity gegund omdat die dienstverlener zich tijdens de aanbestedingen profileerde als soevereine Nederlandse leverancier. Solvinity bood zich toen aan als alternatief voor de toenmalige leverancier KPN (met zijn Microsoft-Azure-onderdeel Inspark).  Amsterdam wist echter niet dat Kyndryl op het vinkentouw zat om Solvinity over te nemen, wat onlangs op een verbod van het ministerie van EZK stuitte. Met de keuze voor KPN is de kans op een overname door een buitenlandse partij gering, gelet op risico’s voor het publieke belang. KPN valt namelijk onder de werkingssfeer van de Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (WOZT).  Solvinity is pas sinds 1 juni van dit jaar aan de slag voor de gemeente Amsterdam. Het contract met KPN en Inspark liep op 31 mei af. In het FD stelt Scholtes dat het contract met Solvinity voor de publieke cloud gewoon doorloopt. Het overnameverbod haalde veel kou uit de lucht. Aanvullend gaan KPN en Schwarz Digits vijf jaar lang een private cloud leveren. Daar komen de meer gevoelige data in terecht.

Het digitale bureau IO past het Franse ai-model Mistral in in zijn bedrijfsplatform IO Bonzai. Daarmee wil het bedrijf inspelen op een groeiende vraag naar Europese alternatieven voor Amerikaanse ai-oplossingen. Via IO Bonzai kunnen organisaties voortaan kiezen voor diverse ai-modellen, en daar hoort intussen dus ook het Franse Mistral bij. ‘We maken Bonzai nu ook beschikbaar voor organisaties die bewust Europese technologie en databeheer binnen de EU wensen te houden’, zegt Pieter Janssens, ceo bij IO.Het platform ondersteunt naast Mistral ook cloudleveranciers als Google, AWS en Microsoft, maar richt zich met de keuze voor Mistral nadrukkelijk op bedrijven die bewust kiezen voor digitale onafhankelijkheid. Hiermee speelt IO, volgens Janssen, in op een actuele trend. Volgens cijfers van Gartner en Accenture, die hij aanhaalt, wil 6 op de 10 Europese cio’s minder afhankelijk worden van Amerikaanse aanbieders en plant een meerderheid concrete investeringen in sovereign AI. De Europese Commissie kondigde vorig jaar bovendien een investering van 200 miljard euro aan via het InvestAI-initiatief. IO Bonzai onderscheidt zich, aldus Janssen, van generieke ai-tools door integratie binnen de bestaande it-architectuur van een organisatie, inclusief toegangsrechten en datastructuren. Het platform richt zich op middelgrote en grote ondernemingen. Of Mistral een volwaardig technisch alternatief biedt voor de dominante Amerikaanse modellen, zal de praktijk moeten uitwijzen. Al is de bredere markttrend en interesse richting Europese ai-soevereiniteit wel aanwezig.

De enterprise software-architectuur staat op een breekpunt. Terwijl wetgeving zoals NIS2 en DORA onomstotelijke data-integriteit en sluitende audit-trails eist, blijven we onze kritieke applicaties bouwen op traditionele relationele of NoSQL-databases. Dit brengt fundamentele risico's met zich mee: logestanden zijn niet volledig tamper-proof, en de afhankelijkheid van hyperscalers vergroot de vendor lock-in. Een nieuw data-protocol in de vorm van de bedrijfsblockchain biedt kansen.De paradox van blockchain in een private contextPublieke blockchains introduceren zware consensusprotocollen (Proof of Work/Stake) en duizenden nodes omdat de deelnemers elkaar niet vertrouwen. In een enterprise-omgeving is die overhead niet nodig. De bedrijfscontext is namelijk wél vertrouwd en kent wél een centrale autoriteit.Door de fundamentele eigenschappen van blockchain, immutabiliteit, tamper-evidence en cryptografische integriteit, te isoleren en als applicatie-datalaag in te zetten, ontstaat een nieuwe, lichtgewicht software-architectuur met een extreem lean en performant data-protocol. Validatieprotocollen vervallen; er is slechts één leader node nodig. Eventuele fouten worden niet opgelost via ingewikkelde forks, maar simpelweg behandeld als softwarebugs tijdens reguliere testcycli.De nieuwe data-architectuur: scheiding van schrijfpad, leespath en bedrijfslogicaDe kern van de oplossing ligt in een fundamentele scheiding tussen het schrijfpad en het leespath, gecombineerd met een onveranderbare gebeurtenissenstroom als enige bron van waarheid.Alle mutaties worden via een centraal schrijfmechanisme verwerkt als events. Dit mechanisme valideert de transactie, voorziet deze van een deterministische timestamp en schrijft hem onherroepelijk weg naar een append-only ledger (cryptografisch geketende binary logs). Omdat het om een vertrouwde enterprise-omgeving gaat met één gezaghebbende node, is er geen behoefte aan zware gedistribueerde consensus. Het resultaat is voorspelbare, lage latency (sub-seconde finaliteit), eenvoudige foutafhandeling en een audit trail die standaard cryptografisch is.Voor reads bouwt een in-memory replica de actuele applicatiestatus op uit de events. Dit geeft extreem snelle queries zonder dat reads de writes belasten. Bij een crash of vermoeden van sabotage replay je de events vanaf het begin of vanaf een recente, cryptografisch beveiligde snapshot. Binnen milliseconden staat de volledige, consistente state weer klaar.De bedrijfslogica (validaties, workflows, berekeningen, compliance-regels) staat in een aparte module of library. Dit voorkomt duplicatie van regels over applicatielagen heen, garandeert één bron van waarheid voor domeinkennis (“zero logic drift”) en maakt de data-engine herbruikbaar voor talloze processen en applicaties binnen de organisatie.Kortom: de database wordt niet vervangen door “weer een database”, maar door een lichtgewicht, private blockchain data-protocol dat immutabiliteit, event sourcing en strikte scheiding van concerns combineert. En juist door deze scheiding tussen onveranderbare schrijfpad, snelle leesreplica en aparte bedrijfslogica-module worden audits niet langer een bron van zorg, maar een bijna geautomatiseerd proces.Audits worden cryptografisch in plaats van handmatigDankzij de onveranderbare gebeurtenissenstroom en de cryptografische chaining van de append-only ledger verandert de manier van auditen fundamenteel. In plaats van tijdrovend handmatig logbestanden door te spitten, kunnen auditors steekproeven nemen uit de leesbare audit logs. Met standaard cryptografische verificatie (hash chains en inclusion proofs) controleren ze razendsnel of de geselecteerde transacties echt en onveranderd in de keten aanwezig zijn.Het aanpassen van historische data wordt in deze architectuur extreem moeilijk. Omdat er regelmatig cryptografisch beveiligde snapshots van de actuele status worden gemaakt, heeft het manipuleren van oudere logs geen enkele invloed meer op de huidige werkelijkheid. Een aanvaller die iets ongemerkt wil wijzigen, moet niet alleen een specifiek log aanpassen, maar ook alle daaropvolgende logs handmatig herberekenen en consistent maken met de cryptografische keten. Bovendien moet de aanpassing de automatische recovery- en replicatiemechanismen overleven. Dat vereist in de praktijk volledige schrijftoegang tot het onderliggende systeem én een herstart van de applicatie. Dit niveau van tamper-evidence geeft auditors en toezichthouders de absolute zekerheid van data-integriteit die wetgeving zoals NIS2 en DORA vereist – zonder dat audits een handmatige nachtmerrie worden.Standaardisatie als fundament voor snelheid en kostenbesparingDoor de strikte scheiding van schrijfpaden, leespaden en bedrijfslogica kan de blockchain data-kern sterk gestandaardiseerd worden en hoeft de complexe onderliggende laag, inclusief audit trails en herstelmechanismen, maar één keer te worden gerealiseerd. Daarna is de applicatie eenvoudig schaalbaar en kunnen ontwikkelteams zich volledig richten op de echte bedrijfsprocessen en logica. Mits deze architectuur goed en gestandaardiseerd wordt toegepast, levert dat enorme ontwikkelsnelheden op, tot wel 50 tot 70 procent sneller dan traditionele trajecten.Tegelijk dalen de totale eigendomskosten significant. Minder opslag- en licentie overhead, minder operationele last door minder uitzoekwerk bij inconsistenties of restores, en fors lagere compliance- en auditkosten dankzij de ingebouwde cryptografische waarborgen. Het resultaat is enterprise software die niet alleen veiliger en beter controleerbaar is, maar ook wendbaarder, schaalbaarder en goedkoper in beheer over de gehele levensduur.Organisaties die deze aanpak willen toepassen zonder alles zelf te hoeven ontwikkelen, kunnen gebruikmaken van kant-en-klare, on-premise engines die precies dit model implementeren. Lees de whitepaper van Chain Solutions voor meer informatie: https://chainsolutions.io/assets/whitepaper-chain-engine.pdf

Wordt liquid cooling strategische factor voor Nederlandse ai-datacenters? De opmars van generatieve ai en high-performance computing vergroot niet alleen de vraag naar rekenkracht, maar ook naar efficiënte koeling. Vooral in Nederland, waar ruimte en netcapaciteit schaars zijn, heeft liquid cooling de potentie om te promoveren van nichetechnologie naar een strategische bouwsteen voor nieuwe datacenters. Die ontwikkeling stond centraal tijdens een internationaal persevenement van Schneider Electric in Buffalo, in de Amerikaanse staat New York (en op ongeveer dertig kilometer vanaf de Niagara Falls die met donderend geweld grote hoeveelheden energie opwekken). Volgens het bedrijf produceren moderne ai-workloads twintig tot vijftig keer meer warmte dan traditionele serveromgevingen. Daarmee komt de klassieke luchtgekoelde serverruimte steeds verder onder druk te staan. Voor Nederland is dat geen louter technisch vraagstuk meer. Het raakt direct aan de groei van datacenters, de energietransitie, netcongestie en de ambitie om een rol te blijven spelen in de Europese ai-infrastructuur. In die context ontwikkelt liquid cooling zich snel van nichetoepassing tot strategische infrastructuur. Om dat belang te begrijpen, moet duidelijk zijn wat er in moderne ai-datacenters verandert. Traditionele datacenters draaien vooral op cpu-servers: systemen met een beperkt aantal krachtige rekenkernen voor algemene it-taken, zoals databases, cloudtoepassingen en bedrijfssoftware. Ai-toepassingen gebruiken steeds vaker gpu-servers. Deze processoren, oorspronkelijk ontwikkeld voor grafische berekeningen, bevatten duizenden kleinere rekenkernen die gelijktijdig grote aantallen berekeningen kunnen uitvoeren. Dat maakt ze geschikt voor machine learning, ai-training, inferencing en high-performance computing (hpc). Prijs Die parallelle rekenkracht heeft wel een prijs: een fors hoger energieverbruik. Moderne ai-chips, zoals Nvidia H100- en Blackwell-gpu’s, kunnen honderden tot meer dan duizend watt per chip verbruiken. Een ai-server met meerdere gpu’s komt daardoor gemakkelijk boven de tien tot twintig kilowatt uit, terwijl complete racks inmiddels richting 150 tot 250 kilowatt bewegen. Dat is een vermogensdichtheid die traditionele luchtkoeling nauwelijks nog aankan. Volgens Schneider Electric ligt de praktische grens van luchtkoeling inmiddels rond tachtig kilowatt per rack. Daarboven wordt vloeistofkoeling feitelijk noodzakelijk. ‘De hoeveelheid lucht en luchtsnelheid die nodig zijn om zulke racks te koelen, zitten nu al aan hun maximum,’ zegt Hoang. Jarenlang was luchtkoeling voldoende. Koele lucht werd via serverruimtes, gangen en ventilatoren langs servers geleid om warmte af te voeren. Die techniek werd steeds verder verfijnd met containment-systemen, rijkoeling en high-density air cooling. Maar ai verandert de spelregels. Waar traditionele racks vaak tussen drie en twintig kilowatt verbruiken, zitten moderne ai-racks daar ver boven. Volgens Schneider Electric beperkt luchtkoeling inmiddels letterlijk het aantal gpu’s dat in een rack is te plaatsen. De reden is dat lucht warmte relatief inefficiënt afvoert, terwijl vloeistoffen daar veel beter in zijn. Schneider Electric stelt dat directe vloeistofkoeling tot drieduizend keer effectiever kan zijn in warmteafvoer dan luchtkoeling. Daarom verschuift de sector snel richting liquid cooling. Volgens het bedrijf zal uiteindelijk circa driekwart van de ai-deployments op vloeistofkoeling uitkomen. Direct-to-chip De belangrijkste vorm van liquid cooling in moderne ai-datacenters is direct-to-chip cooling. Daarbij stroomt koelvloeistof — meestal water in een gesloten systeem — direct langs de heetste onderdelen van een server: de cpu’s en gpu’s. Op die chips worden metalen cold plates geplaatst. De vloeistof neemt de warmte bij de bron op en transporteert die via leidingen naar een coolant distribution unit (cdu), die temperatuur, druk en doorstroming regelt. Het grote voordeel is dat warmte niet eerst via lucht uit de serverruimte hoeft te worden verwijderd. Daardoor zijn veel minder ventilatoren nodig en zijn racks veel dichter te bouwen. Luchtkoeling verdwijnt daarmee niet volledig. Ook in direct-to-chip-systemen blijft ongeveer tien tot dertig procent van de warmtebelasting afhankelijk van luchtkoeling, bijvoorbeeld voor geheugenmodules, netwerkcomponenten en andere elektronica. Dat maakt liquid cooling relevant voor hybride omgevingen waarin bestaande datacenters stapsgewijs worden aangepast aan ai-workloads. Ruimtedruk Tuan Hoang, head of cooling technology and product development bij Schneider Electric, legt uit dat liquid cooling juist voor Nederland een antwoord kan zijn op de groeiende ruimtedruk rond datacenters. ‘Liquid cooling kan veel meer warmte afvoeren dan traditionele luchtkoeling. Daardoor is minder ruimte nodig voor luchtstromen en luchtbeheer in een datacenter. En dat maakt de totale ruimtebehoefte kleiner, wat interessant is voor landen zoals Nederland, waar ruimte schaars is.’ Tuan Hoang, head of cooling technology and product development Schneider Electric. Volgens Hoang leidt de groei van ai normaal gesproken tot steeds grotere ondersteunende infrastructuren voor koeling en ventilatie. ‘Alle energie wordt uiteindelijk warmte. Traditionele luchtkoeling vraagt daarom grote ventilatoren, luchtkanalen en koelsystemen.’ Bij vloeistofkoeling verandert dat fundamenteel. Een cdu — de installatie die de koelvloeistof beheert — neemt volgens hem relatief weinig ruimte in beslag. ‘Een cdu voor één megawatt heeft ongeveer het formaat van een kast. In traditionele datacenters zou je daarvoor complete fan walls of grote luchtkoelsystemen nodig hebben.’ Volgens Hoang kan liquid cooling daardoor meer dan tachtig procent ruimte besparen ten opzichte van klassieke luchtkoeling. Dat komt doordat vloeistof warmte veel efficiënter transporteert dan lucht. ‘Vloeistof voert warmte ongeveer drieduizend keer efficiënter af’, aldus de koelingsexpert. Netcongestie Voor Nederland is vooral de mogelijke impact op netcongestie relevant. Nieuwe datacenters lopen tegen beperkingen van het elektriciteitsnet aan. Volgens Hoang kan liquid cooling helpen om beschikbare netcapaciteit efficiënter te benutten, omdat minder energie nodig is voor koeling en dus meer vermogen beschikbaar blijft voor it-apparatuur. Hij schetst een voorbeeld van een datacenter met een aansluiting van vijftig megawatt. Bij een traditionele Power Usage Effectiveness (PUE; internationale maatstaf om de energie-efficiëntie van datacenters en serverruimtes te meten) van 1,2 gaat ongeveer tien megawatt naar ondersteunende systemen zoals koeling, terwijl veertig megawatt beschikbaar blijft voor servers. ‘Als je met liquid cooling de benodigde koelenergie kunt terugbrengen naar bijvoorbeeld vijf megawatt, dan komt die extra vijf megawatt beschikbaar voor rekencapaciteit. Je benut de beschikbare stroom dus veel efficiënter voor het daadwerkelijke doel van het datacenter.’ Dat, zo stelt Hoang in het vooruitzicht, kan in een land met beperkte netcapaciteit een belangrijk economisch voordeel worden. Immersion cooling Naast direct-to-chip bestaat ook immersion cooling. Daarbij worden volledige servers ondergedompeld in een niet-geleidende vloeistof. Hierdoor is vrijwel alle warmte direct af te voeren zonder ventilatoren. Immersion cooling biedt maximale thermische efficiëntie en is geschikt voor extreme hpc-omgevingen en supercomputers. Tegelijk vraagt het om ingrijpende aanpassingen aan infrastructuur en hardware. Daarom lijkt direct-to-chip voorlopig de dominante route voor commerciële ai-datacenters. Immersion cooling blijft waarschijnlijk vooral relevant voor nichetoepassingen met extreme vermogensdichtheden. Wisselstroom De volgende ontwikkeling dient zich inmiddels ook al aan: 800 volt gelijkstroomarchitecturen (800 VDC). Traditionele datacenters gebruiken wisselstroom (AC), waarbij elektriciteit meerdere keren wordt omgezet voordat servers ermee kunnen werken. Dat veroorzaakt energieverlies en extra warmte. Bij 800 VDC wordt elektriciteit efficiënter verdeeld via gelijkstroom. Daardoor zijn minder omzettingen nodig, dalen verliezen en kunnen veel hogere vermogens per rack worden ondersteund. Voor ai-datacenters is dat essentieel. Nieuwe gpu-clusters verbruiken inmiddels zoveel stroom dat traditionele AC-architecturen steeds minder schaalbaar worden. Liquid cooling en 800 VDC versterken elkaar daarbij. Hogere elektrische dichtheid leidt immers direct tot hogere warmtedichtheid. Zonder geavanceerde koeling worden zulke vermogens praktisch onhaalbaar. Voor een land als Nederland, waar ruimte schaars en netcapaciteit beperkt zijn, kan deze combinatie bijzonder interessant worden. Compactere, efficiëntere ai-infrastructuur maakt het mogelijk om meer rekenkracht te leveren binnen dezelfde fysieke en energetische grenzen. Duurzaamheid Volgens Hoang wordt duurzaamheid een kernonderdeel van de ontwikkeling van nieuwe datacentertechnologie. ‘Alles wat we ontwikkelen, is erop gericht klanten te helpen hun duurzaamheidsdoelen te behalen,’ zegt hij. Watergebruik speelt daarin een belangrijke rol. Hoewel liquid cooling vaak met water wordt geassocieerd, benadrukt Schneider Electric dat ook waterloze of gesloten systemen mogelijk zijn. Het bedrijf ontwikkelt onder meer luchtgekoelde chillers die zonder waterverbruik functioneren. Belangrijker nog is volgens hem dat de sector meer keuzemogelijkheden krijgt. ‘Het belangrijkste is dat klanten zien dat er alternatieven zijn en dat duurzame groei van datacenters mogelijk is.’ Grotere vragen Liquid cooling lijkt op het eerste gezicht een technische optimalisatie van serverkoeling. In de praktijk raakt de technologie aan grotere vragen over energie, economie en digitale autonomie. Zonder efficiëntere koeling wordt verdere groei van ai-infrastructuur steeds moeilijker — technisch, financieel en maatschappelijk. Dat geldt wereldwijd, maar zeker voor een dichtbevolkt land als Nederland waar de keuze voor koeling kan uitgroeien tot een strategische factor in de verdere ontwikkeling van datacenters. Dat allemaal maakt dat de ai-economie van de toekomst niet alleen draait om chips en algoritmen, maar ook om iets fundamenteler: hoe houden we de enorme warmte van die digitale revolutie beheersbaar?

ING en Worldline hebben samen met Mastercard naar eigen zeggen een eerste zogenoemde Europese agentic betaling in productie gedemonstreerd. Daarbij wordt een betaling geïnitieerd door een ai‑agent, maar uitgevoerd binnen bestaande betaalinfrastructuur én met reguliere beveiligingsmechanismen. De transactie vond plaats op de financiële vakbeurs Money 20/20 begin juni in de RAI Amsterdam. De transactie vond plaats tussen een kaarthouder van ING en een Nederlandse webshop. Volgens de betrokken partijen verliep de betaling via bestaande netwerken in Nederland en België en werd deze verwerkt via het Mastercard-netwerk. Authenticatie en autorisatie gebeurden met de gebruikelijke methoden. De Franse betaalverwerker Worldline stelt dat hiermee is aangetoond dat door ai aangestuurde betalingen ook grensoverschrijdend binnen Europa kunnen functioneren, met behoud van inzicht en controle. ING trad op als uitgevende bank en verzorgde de verificatie van de betaling, terwijl Worldline de verwerking voor zijn rekening nam via zijn ‘acquiring- en issuing’-platforms. Herkenbaarheid In het praktijkvoorbeeld zoekt een klant van ING online een cadeau voor een huwelijksjubileum. Een ai-agent van de webshop selecteert concertkaarten binnen een vooraf vastgesteld budget en toont een voorstel. Pas na expliciete goedkeuring van de consument wordt de betaling uitgevoerd. Daarmee blijft de eindbeslissing bij de gebruiker, aldus de betrokken partijen. Volgens de partijen is het een belangrijk uitgangspunt dat deze transacties herkenbaar zijn als ‘agentic betalingen’. Banken houden daarmee zicht op de aard van de betaling en kunnen deze traceren, terwijl het koopproces voor consumenten en webwinkels grotendeels geautomatiseerd verloopt. Hans Overeem, hoofd betalingen bij ING Nederland, wijst op het praktische effect van dergelijke toepassingen: het kan het aankoopproces vereenvoudigen zonder dat dit ten koste gaat van beveiliging en vertrouwen. ‘Voor ING is dit een bouwsteen om ook in een omgeving met digitale assistenten een rol te blijven spelen’, zegt hij. Opschaling Ook Mastercard ziet de ontwikkeling als een volgende stap in digitale handel. Het bedrijf werkt aan standaarden voor zogeheten agentic commerce, waarbij software namens gebruikers transacties kan uitvoeren binnen afgesproken kaders. De demonstratie komt op een moment dat banken en betaalnetwerken kijken naar de opschaling van dit soort toepassingen. De vraag verschuift daarbij van technische haalbaarheid naar betrouwbaarheid en inzet op grotere schaal. Volgens ING, Worldline, en Mastercard legt deze productiebetaling een basis voor verdere toepassingen, zoals terugkerende transacties of aankopen binnen vooraf ingestelde limieten.

BLOG – De discussie over de Cloud Act en digitale soevereiniteit staat volop in de belangstelling. Het debat wordt echter regelmatig gevoed door aannames die ongemerkt als feiten worden gepresenteerd. Wanneer informatie ontbreekt, ontstaan al snel emotionele reacties, en dat is geen solide basis voor een inhoudelijke en constructieve dialoog.Dit kan leiden tot polarisatie en vormt soms zelfs een voedingsbodem voor wantrouwen en negatieve gevoelens. Juist daarom is nuance essentieel. De Cloud Act is in de kern bedoeld om veiligheid en rechtshandhaving te versterken, niet om willekeurige controle uit te oefenen. Ook digitale soevereiniteit speelt met goede intenties een prominente rol in het debat. Zoals bij veel complexe vraagstukken geldt echter dat er altijd meerdere perspectieven zijn. Door ruimte te maken voor die verschillende kanten van het verhaal ontstaat begrip, en daarmee een gesprek dat verder gaat dan angst of aannames.Amerikaanse wetDe Cloud Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act) is een Amerikaanse wet uit 2018 die het voor Amerikaanse opsporingsinstanties mogelijk maakt om technologiebedrijven te verplichten gegevens te verstrekken, ook wanneer deze data fysiek buiten de Verenigde Staten zijn opgeslagen. De wet geldt voor organisaties die onder Amerikaans rechtsgebied vallen, waaronder grote internationale cloud- en technologieproviders. Het primaire doel van de Cloud Act is het versterken van internationale opsporing en rechtshandhaving, met name bij zware criminaliteit zoals terrorisme, drugscriminaliteit en cybercrime. Door meer juridische duidelijkheid te bieden, moet de wet langdurige conflicten over de locatie en toegankelijkheid van data voorkomen.Data van Europese burgers, organisaties en overheden kunnen indirect onder Amerikaanse rechtsmacht vallenTegelijkertijd roept de Cloud Act in Europa belangrijke vragen op. De wet kan namelijk op gespannen voet staan met de Europese privacywetgeving, met name de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen Amerikaanse vorderingen tot gegevensverstrekking en de Europese verplichting om persoonsgegevens te beschermen. In de praktijk kan dit betekenen dat data van Europese burgers, organisaties en overheden indirect onder Amerikaanse rechtsmacht vallen, zonder dat hier Europese democratische controle tegenover staat. Dit zet druk op het principe van datasoevereiniteit en transparantie.Een nuancepunt is dat de Cloud Act geen onbeperkte of willekeurige toegang tot data toestaat. Bedrijven kunnen zich juridisch verweren en belangenafwegingen spelen een rol. Desondanks vindt de uiteindelijke besluitvorming plaats binnen het Amerikaanse juridische kader, wat bij Europese partijen onzekerheid veroorzaakt over rechtsbescherming en zeggenschap over data. Om deze risico’s te beperken, nemen organisaties diverse technische en organisatorische maatregelen, zoals sterke encryptie, klantgestuurd sleutelbeheer, contractuele afspraken met leveranciers en het uitvoeren van gegevensbeschermende effectbeoordelingen (DPIA’s). Hoewel deze maatregelen de risico’s verkleinen, kunnen zij de toepassing van de Cloud Act niet volledig uitsluiten.ControleDe discussie rond de Cloud Act loopt parallel aan de discussie over het streven naar digitale soevereiniteit. Digitale soevereiniteit verwijst naar het vermogen van landen en regio’s om controle te behouden over hun digitale infrastructuur, data en technologie. Voor Nederland en de Europese Unie wordt dit onderwerp steeds belangrijker. Een belangrijk voordeel van digitale soevereiniteit is de toegenomen controle over data.De uitvoering van digitale soevereiniteit is complex. De digitale wereld is sterk geglobaliseerd en verweven, waardoor volledige onafhankelijkheid in de praktijk nauwelijks haalbaar is. Eenzijdige focus op nationale of regionale oplossingen kan leiden tot fragmentatie van het internet en kan internationale handel en samenwerking belemmeren. Een alles-in-Nederland-benadering werkt belemmerend en staat haaks op het principe van een vrije markt. Effectieve beveiliging, duidelijke en goed afgestemde wet- en regelgeving en een bewuste verdeling van risico’s bieden organisaties op de lange termijn meer houvast.Nieuwe wetgevingEuropa werkt ondertussen aan een eigen juridisch kader, waaronder nieuwe wetgeving die vergelijkbaar is met de Cloud Act. Dit benadrukt het belang van een gezamenlijke Europese aanpak, waarin samenwerking centraal staat. Daarbij moet niet alleen worden gekeken naar juridische en technische maatregelen, maar ook naar realistische risicobeheersing. Hoe geavanceerd wetgeving ook is, één factor blijft constant: hackers lezen geen wetten, en juist daarom blijven goede beveiliging, bewustzijn en samenwerking cruciaal.Ruud Pieterse, enterprise-architect DXC TechnologyDit liveblog is afgelopen.Er zijn nog geen liveblog-updates. Toon meer

In dit nieuwsoverzicht: miljardenverlies door verouderde betaalsystemen, onzekerheid rond crypto Knaken, samenwerking tussen Impact IM en I-Experts, Siemens’ nieuwe industriële ai-platform en de overname van Timegrip door BCS. Onderzoek: verouderde betaalsystemen zijn miljardenstrop voor bedrijven Nederlandse bedrijven verliezen jaarlijks circa 7,15 miljard euro aan werkkapitaal door inefficiënties in internationale betaalsystemen. Dat blijkt uit onderzoek van financieel technologiebedrijf Airwallex en het Britse onderzoeksbureau Cebr. De kosten ontstaan door betalingsfouten, valutamarges, kosten van correspondentbanken (’tussenbanken’) en trage afwikkeling van internationale transacties. Wereldwijd zou hierdoor naar schatting 284 miljard euro aan bedrijfskapitaal vastzitten. Voor Nederland bedragen de kosten van betalingsfouten en herstelwerkzaamheden jaarlijks circa 551 miljoen euro. Daarnaast resulteren valutakosten en correspondentbanken in aanzienlijke verliezen, terwijl vertraagde afwikkelingen volgens het onderzoek honderden miljoenen euro aan werkkapitaal blokkeren. Airwallex stelt dat moderne betalingsinfrastructuur deze inefficiënties kan verminderen. Het bedrijf kondigt een vervolgstudie aan naar de impact van de zogenoemde Global Growth Tariff per sector en bedrijfsgrootte, met speciale aandacht voor saas, toerisme en e-commerce. Klanten in stress na stilvallen cryptoplatform Knaken Klanten van het Nederlandse cryptoplatform Knaken verkeren in onzekerheid nadat het bedrijf zijn dienstverlening heeft stopgezet. Gebruikers kunnen sinds eind vorige week niet meer inloggen en hebben daardoor geen toegang tot hun cryptobezittingen. Dat meldt NOS.nl. Volgens een mededeling op de website van Knaken volgt naar verwachting half juni meer informatie. Hoeveel klanten zijn getroffen en om hoeveel vermogen het gaat, is niet bekend. De problemen hangen samen met de invoering van de Europese cryptoregelgeving MiCA. Sinds eind juni 2025 moeten cryptodienstverleners beschikken over een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Knaken beschikte eerder over een registratie bij De Nederlandsche Bank, maar die volstaat niet meer onder de nieuwe regels. Branchekenners stellen dat de vergunningseisen voor kleinere cryptobedrijven zwaar zijn. Uit de jaarrekening over 2024 blijkt bovendien dat Knaken financieel kwetsbaar was, met een nettowinst van minder dan 30.000 euro op een omzet van circa 765.000 euro. Impact IM en I-Experts bundelen activiteiten De Apeldoornse it-bedrijven Impact IM en I-Experts gaan verder als één organisatie met twee afzonderlijke merken. De samenwerking is gisteren bekendgemaakt tijdens de klantendag van Impact IM. Met de krachtenbundeling willen de bedrijven organisaties ondersteunen bij datagedreven werken, de moderne digitale werkplek en de inzet van ai. Volgens de partijen neemt de vraag toe naar oplossingen die data, procesautomatisering en werkplektechnologie combineren. Impact IM is gespecialiseerd in data-analyse en business intelligence voor met name lokale overheden en bedient ruim tweehonderd organisaties. I-Experts richt zich als Microsoft Solutions Partner op Azure, ai, het Power Platform (verzameling low-code- en no-code-tools van Microsoft) en moderne werkplekoplossingen. De twee bedrijven blijven onder hun eigen naam actief, maar delen expertise en gaan vanaf oktober vanuit één kantoor in Apeldoorn werken. Financiële details over de samenwerking zijn niet bekendgemaakt. Siemens introduceert platform voor grootschalige inzet van industriële ai Siemens kondigt Intelligence Center X aan, een softwareplatform dat organisaties moet helpen ai-toepassingen op grote schaal in productieomgevingen te implementeren. Het platform combineert ai-agents, bedrijfsdata en workflows in één beheerde omgeving, zodat medewerkers en ai-systemen gezamenlijk kunnen opereren. Volgens Siemens biedt de nieuwe omgeving een antwoord op de problemen waarmee veel organisaties kampen bij het opschalen van ai-projecten. Door data, processen en governance centraal te organiseren, kunnen bedrijven ai volgens de leverancier sneller en meer gecontroleerd inzetten binnen operationele processen. Het platform combineert technologie uit het Mendix-lowcode-platform met Graph Studio en AI Studio uit het RapidMiner-portfolio van Siemens. Intelligence Center X maakt deel uit van het Siemens Xcelerator-portfolio en is beschikbaar voor industriële organisaties, maar ook voor sectoren als zorg, overheid, financiële dienstverlening en retail. BCS neemt Timegrip over en bouwt Europees hr-softwareplatform Hr-softwareleverancier BCS uit Den Haag neemt het Scandinavische workforce-managementbedrijf Timegrip over. Met de overname ontstaat volgens de betrokken partijen een pan-Europees platform voor human capital management, payroll en workforce-management. BCS levert hr- en payrollsoftware aan ruim 3.600 organisaties in de Benelux. Timegrip bedient meer dan 1.100 klanten in ruim dertig landen met oplossingen voor personeelsplanning, urenregistratie en hr-kostenbeheersing. De bedrijven zijn actief in onder meer retail, zorg, industrie en de publieke sector. De gecombineerde organisatie realiseert een omzet van meer dan zestig miljoen euro en telt circa 330 medewerkers. Het hoofdkantoor blijft gevestigd in Nederland, terwijl de gezamenlijke activiteiten zich uitstrekken over de Benelux, Scandinavië en Dach-regio.

BLOG – Als het internet-of-things (iot) uitvalt, kunnen de gevolgen best ernstig zijn: straatverlichting die uitvalt, beveiligingssystemen die niet meer werken, monitoren in ziekenhuizen die stilvallen… Ik zet de vier voornaamste oorzaken van iot-storingen op een rijtje en geeft aanbevelingen om het risico op uitval en de gevolgen ervan tot een minimum te beperken. In alle sectoren en zeker in kritieke nationale infrastructuur moet de uptime van het iot gemaximaliseerd worden om te vermijden dat de productie stilvalt, de regelgeving niet wordt nageleefd en klanten worden teleurgesteld. Daarvoor moet vanaf het begin bestendigheid en beveiliging in iot-oplossingen worden ingebouwd. Stroom- en netwerkstoringen De eerste keuze die je moet maken als je met het iot aan de slag wil gaan heeft te maken met connectiviteit: welke draadloze technologie wil je gebruiken – wifi, mobiel, satelliet, enzovoort? Die hebben allemaal voor- en nadelen, ook inzake bestendigheid. Van mobiele netwerken zijn de zendmasten bijvoorbeeld uitgerust met back-upsystemen. Zo blijft de connectiviteit vaak gewaarborgd, zelfs in situaties waarin andere opties, zoals wifi en glasvezel, uitvallen. Alle draadloze technologieën kunnen natuurlijk beïnvloed worden door omgevings- en technische factoren, zoals een storm of een ongeval die de stroomvoorziening of netwerkapparatuur doet uitvallen. Dat zijn bijna altijd tijdelijke storingen en de gevolgen ervan kunnen variëren, maar je kunt het risico uiteraard niet negeren. Je moet nog altijd maatregelen nemen om de continuïteit van de dienstverlening zo goed mogelijk te waarborgen. Dat kan bijvoorbeeld door middel van oplossingen voor noodstroom, zoals batterijen of noodgeneratoren. Je kunt je telecomleverancier vragen om te voorzien in geavanceerde netwerk- en sim-mogelijkheden die de bestendigheid vergroten. Denk hierbij aan basisfuncties met extra hoge beschikbaarheid of verbindingen tussen geografisch verspreide datacenters met afzonderlijke stroomvoorzieningen. Ook SIM-kaarten met ondersteuning voor meerdere netwerken en eSIM’s spelen hierin een belangrijke rol. Daarmee kun je namelijk tussen de infrastructuur van verschillende netwerkproviders schakelen. Om een maximale dekking en veerkracht te garanderen, moeten daarin voor elk land waar je oplossing wordt ingezet de simprofielen van drie tot vier netwerken opgeslagen zijn. Elektrische of mechanische storing of schade Slecht weer, natuurrampen en materiële schade (al dan niet opzettelijk veroorzaakt) kunnen leiden tot storingen in de netwerkinfrastructuur en apparatuur. Met een goede voorbereiding en een snel automatisch herstel kun je echter het risico op langdurige uitval beperken. Mobiele netwerken zijn ontworpen met een hoge mate van redundantie en meerdere lagen van noodoplossingen. Telecombedrijven maken vaak gebruik van redundante basisstations, onderlinge verbindingen en andere infrastructuur om een ononderbroken werking te garanderen in geval van natuurrampen of plaatselijke storingen. Je moet zelf wel vanaf het begin je doelstellingen vastleggen wat de hersteltijd betreft en maatregelen nemen om deze te halen. Daartoe behoren bijvoorbeeld redundantie en noodherstelplannen (die regelmatig moeten worden getest), evenals een back-upstrategie voor je gegevens, uiteraard met oplossingen voor gegevensherstel. Cyberaanvallen Een cyberaanval kan flink wat schade veroorzaken en ernstige gevolgen hebben voor zowel je reputatie als je bedrijfsactiviteiten. Daar kun je je tegen beschermen door een Zero-Trust-architectuur te implementeren met een robuust identiteits- en toegangsbeheer, inclusief meervoudige authenticatie en op rollen gebaseerde toegangscontrole. Gevoelige gegevens moeten zowel in rust als tijdens het transport worden versleuteld en je moet regelmatig kwetsbaarheidsscans uitvoeren. Krachtige eindpuntbeveiliging en netwerksegmentatie zijn eveneens essentieel. Beveiligingsmaatregelen moeten overigens niet alleen bedoeld zijn om inbreuken te voorkomen en op te sporen, maar ook om erop te reageren. Voorzie bijvoorbeeld in geautomatiseerd patchbeheer om kwetsbaarheden snel te verhelpen. Gebrekkig onderhoud Veel problemen kunnen worden vermeden als je je iot-infrastructuur, -applicaties en -apparaten in realtime monitort. Met AI-gestuurde voorspellende analyses kun je dan op storingen anticiperen en indien nodig proactief onderhoud uitvoeren. Door het logboekbeheer te centraliseren kun je problemen sneller opsporen en het incidentbeheer automatiseren, inclusief het uitsturen van waarschuwingen. Maak gebruik van de beschikbare tools voor snelle en betrouwbare software-updates. Ook zelfherstellende systemen vormen een effectieve aanvullende onderhoudsmaatregel. Kortom, iot-storingen zijn vaak het gevolg van verschillende factoren die je meestal niet in de hand hebt, maar hun impact kan aanzienlijk worden beperkt met de juiste aanpak. Organisaties die inzetten op redundantie, beveiliging en proactief beheer, beschermen niet alleen hun infrastructuur, maar ook hun reputatie en klanttevredenheid. Iot-betrouwbaarheid is dus zeker geen bijzaak, maar een strategische noodzaak.Rob Snijders is managing director bij Wireless Logic Benelux.

De Europese Innovatie Raad (EIC) lanceert woensdag 3 juni een miljardenfonds dat de meest veelbelovende Europese scale-ups op gebied van deep tech vleugels moet geven.  De officiële introductie van het Scaleup Europe Fund vindt plaats tijdens de EIC Summit in Brussel waar bijna ttweeduizend ondernemers, investeerders, onderzoekers en beleidsmakers samenkomen. Op elke euro die de EU bijdraagt, leggen private investeerders 3,5 euro bij. In totaal komt op deze manier vijf miljard euro aan groeikapitaal beschikbaar.  Inmiddels zijn bijna 350 investeringsrondes in startups en mkb-bedrijven afgerond. De nadruk ligt op investeringen in kansrijke gebieden zoals kunstmatige intelligentie, quantumtechnologie, chiptechniek, robotica en autonome systemen. Naast de Europese Commissie behoort ook het pensioenfonds ABP tot de oprichters van het fonds. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen had het fonds eerder aangekondigd. Tijdens het evenement in Brussel wordt ook het EU Innovatie Platform gelanceerd, een digitaal trefpunt voor innovatieve bedrijven die met EU-steun werken, de investeerderswereld en service providers.