computable

De Nederlandse ict-sector gaat minder groei laten zien dan voorheen, met uitzondering van een paar onderdelen. Wat is er gebeurd en wat staat ons te wachten? Computable zet de trends op een rij. Waar eerdere jaren gekenmerkt werden door dubbele groeicijfers voor de Nederlandse ict-sector, laten de prognoses nu een meer gematigd beeld zien. ING becijfert dat de it‑dienstensector in 2025 en 2026 rond de twee procent groeit, iets boven het bbp maar met een kleiner verschil dan voorheen. ABN AMRO ziet voor technologie, media en telecom een groei van 4,5 procent in 2025 en 4 procent in 2026, gedreven door digitalisering, cloudmigraties en ai‑innovaties. We pikken uit alle ontwikkelingen zes belangrijke trends: ai, data governance, cybersecurity, cloud, ot‑integratie en scholing. 1. Ai van hype naar tooling Ai is in 2025 verschoven van hype naar praktische inzet. Zo worden in de zorg ai‑modellen ingezet voor het analyseren van radiologiebeelden, waarbij privacy wordt gewaarborgd door lokale training en strikte governance. Banken gebruiken ai voor fraudedetectie, waarbij transacties real‑time worden geanalyseerd om verdachte patronen te signaleren. De overheid experimenteert met generatieve ai voor documentanalyse en chatbots die burgers ondersteunen bij digitale loketten. Floor Kloosterman van CIO Rijk benadrukt dan ook dat ‘deze vorm van kunstmatige intelligentie kansen én risico’s met zich meebrengt, zowel voor de overheid als voor de samenleving.’ Daarom is er nu zelfs een Nationaal AI Deltaplan. Waar generatieve ai in 2025 vooral wordt ingezet als ondersteunende tool, is de verwachting dat de volgende fase, agentic ai, in 2026 een fundamentele transformatie teweegbrengt. Uit een rapport van DeepL blijkt dat zeven op de tien leiders hun processen volgend jaar ingrijpend zien veranderen door ai‑agenten. Bijna de helft voorziet een transformatie, een kwart ervaart die al, en slechts zeven procent denkt dat ze geen invloed zullen hebben. ‘Ai‑agenten zijn niet langer experimenteel, maar ze zijn onvermijdelijk,’ aldus DeepL. Opvallend is dat de helft van de ondervraagde managers verwacht dat zulke ai meer nieuwe functies zal creëren dan bestaande functies zal vervangen. Daarmee wordt agentic ai niet alleen gezien als groeimotor, maar ook als katalysator voor nieuwe werkgelegenheid en internationale samenwerking. 2. Data, van veel naar betrouwbaar Datagedreven besluitvorming staat in 2025 bovenaan de agenda van vrijwel iedere cio. Het verzamelen, analyseren en benutten van data is inmiddels een strategische noodzaak, maar zonder solide governance en compliance‑kaders wordt data eerder een risico dan een kans. KPMG waarschuwde in maart 2025 dat ‘de druk op compliance‑afdelingen in Nederland toeneemt door de groeiende hoeveelheid wet‑ en regelgeving, waarbij meer focus ligt op dataprivacy en gegevensveiligheid’. Zo zet de retailsector klantdata steeds intensiever in voor personalisatie en dynamische prijsstrategieën. Bedrijven die deze data gebruiken, moeten niet alleen voldoen aan de AVG, maar ook anticiperen op de Europese AI Act die in 2026 van kracht wordt. In de energiesector speelt data governance een rol bij de verwerking van sensordata uit slimme meters. Deze gegevens zijn cruciaal voor het balanceren van vraag en aanbod op het net, maar vallen onder strikte regels voor privacy en beveiliging. Ook de overheid staat voor grote uitdagingen: burgerportalen en digitale loketten verwerken enorme hoeveelheden persoonsgegevens en moeten voldoen aan nieuwe kaders zoals NIS2 en DORA. Onderzoekers van de EU benadrukken dat Nederland weliswaar hoog scoort op connectiviteit en cloud‑adoptie, maar achterblijft op digitale vaardigheden en investeringen in digitaal onderwijs. Ze stellen dat ‘tekorten aan ict‑arbeidskrachten en afnemende investeringen in digitaal onderwijs de digitale transitie bemoeilijken.’ Ook compliance krijgt daardoor te maken met talent drain: er zijn simpelweg te weinig professionals om de groeiende regeldruk te managen. 3. Cybersecurity, meer dan techniek Cybersecurity is gegroeid van operationeel vraagstuk naar een strategisch thema dat de boardroom bereikt. Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) schetst een complex dreigingslandschap waarin aanvallen divers en onvoorspelbaar zijn en benadrukt dat ‘digitale basishygiëne op orde houden cruciaal blijft’. Bedrijven moeten niet alleen investeren in firewalls en antivirussoftware, maar complete security‑architecturen ontwikkelen die zero‑trust en segmentatie als uitgangspunt nemen. Martijn Dekker, hoogleraar Business & Cybersecurity aan de Universiteit van Amsterdam, stelt dan ook dat ‘cybersecurity is uitgegroeid tot een strategisch speerpunt voor elke organisatie’. Concrete voorbeelden laten zien hoe breed de impact is, vooral nu ook cybercriminelen op grote schaal ai inzetten. Spoorwegbedrijven investeren in monitoring van signaleringssystemen om sabotage en verstoringen te voorkomen. In de bijzonder kwetsbare zorgsector worden ransomware‑aanvallen bestreden met offline back‑ups en het segmenteren van medische apparatuur, zodat een aanval op één systeem niet direct de hele operatie lamlegt. In de industrie worden ot‑netwerken extra beveiligd tegen supply chain‑aanvallen, waarbij kwaadwillenden via leveranciers proberen toegang te krijgen tot kritieke infrastructuur. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur waarschuwt dat de beschikbaarheid van die kritieke infrastructuur geen vanzelfsprekendheid is en dat investeringen in redundantie en weerbaarheid noodzakelijk zijn. Innovatie klinkt beter in de boardroom, maar robuustheid moet net zo vaak centraal staan. Cybersecurity valt of staat echter met awareness. Laten we daarom eens niet kijken naar hoeveel honderduizend keer cybercriminelen gebruik probeerden te maken van zero-day-vulnerabilities of hoe vaak laat patchen té laat was, maar naar de boodschappers die ons helpen de zo noodzakelijke awareness te creëren. In de jaarlijkse Tyto top 500 tech influencers van Duitsland, Frankrijk, Nederland en het VK, komt een op de acht uit Nederland. Ruim meer dus dan ons aandeel in de totale bevolking ervan van een op dertien. Bijna de helft van die influencers heeft een blog, nieuwsbrief, podcast of YouTube-kanaal. De drie grootste groepen technologie-influencers in ons land zijn bedrijfsleiders met 43 procent, journalisten met 37 procent en academici met 12 procent. 4. Cloud, over schaal en autonomie Cloudmigratie blijft in 2025 een van de belangrijkste motoren achter de groei van de ict‑sector. Waar bedrijven enkele jaren geleden vooral kozen voor de cloud vanwege kostenbesparing en flexibiliteit, staat nu de vraag naar digitale autonomie centraal. Cloudadoptie stijgt gestaag, terwijl de afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers langzaam afneemt. Nederlandse organisaties gaan bewuster om met hun infrastructuurkeuzes en leggen meer nadruk op soevereiniteit, maar niet iedereen doet dat. Gemeenten migreren hun documentmanagementsystemen naar cloudplatforms, maar worstelen met exit‑strategieën: hoe stap je over naar een andere leverancier zonder dataverlies of hoge kosten? Banken en verzekeraars kiezen steeds vaker voor multi‑cloudstrategieën, waarbij workloads verdeeld worden over meerdere aanbieders om afhankelijkheid te beperken. SURF, de ict‑organisatie voor het hoger onderwijs, rolt Nextcloud breed uit om digitale autonomie te versterken en stelt dat ‘betrouwbaarheid en controle over data essentieel zijn voor onderwijsinstellingen’. 5. Ot‑integratie van it en industrie Operationele technologie (ot) krijgt meer aandacht, want met de groeiende complexiteit van cybersecurity neemt ook de dreiging op industriële netwerken en kritieke infrastructuren toe. ‘Ot en it bewegen steeds dichter naar elkaar toe. Systemen zijn met elkaar verbonden en steeds afhankelijker van elkaar. Juist daardoor vielen de verschillen in cultuur, risico en tempo meer op’, zag Marcel Jutte, onafhankelijke ot-security expert, op Cybersec Netherlands. Netbeheerders gebruiken ot‑monitoring om stroomstoringen sneller te detecteren en te verhelpen. In de maakindustrie worden sensoren gekoppeld aan ai‑systemen om productielijnen te optimaliseren en stilstand te voorkomen. Havens investeren in industriële netwerken die kranen en logistieke systemen monitoren, zodat cyberaanvallen niet direct leiden tot fysieke verstoringen. De arbeidsmarkt speelt hierbij een cruciale rol. HeadFirst becijferde dat het kabinet streeft naar één miljoen ict’ers in 2030, maar dat dit onhaalbaar is: zelfs in een scenario van explosieve groei zou Nederland maximaal 862.000 ict’ers tellen. Het tekort aan ot‑specialisten is echter bijzonder nijpend, omdat hun kennis van ICS‑ en SCADA‑systemen niet eenvoudig te vervangen is. 6. Scholing en investering Die krapte op de ict‑arbeidsmarkt dwingt onderwijsinstellingen tot versnelling. Om het tekort te verkleinen, investeren hogescholen en universiteiten in nieuwe opleidingen. Deze programma’s richten zich niet alleen op technische vaardigheden, maar ook op ethiek en governance, zodat afgestudeerden voorbereid zijn op de maatschappelijke impact van bijvoorbeeld ai. Het mbo speelt een sleutelrol in het opleiden van technici voor ot‑omgevingen. Ook nieuwe opleidingen rond industriële automatisering en iot‑beheer moeten het tekort aan specialisten verkleinen. Internationaal valt op dat Nederland achterloopt. Het EU Digital Decade‑rapport stelt dat slechts 64 procent van de bevolking digitale basisvaardigheden bezit, terwijl het doel voor 2030 op 80 procent ligt. Scandinavië is wat dat betreft een schoolvoorbeeld: daar is digitale scholing al vanaf de basisschool structureel ingebouwd. Naast scholing is de investeringsagenda bepalend voor de digitale transitie. ING signaleert dat de it‑dienstensector iets harder groeit dan de economie en dat clouduitgaven in 2025 met 14 procent toenemen. ABN AMRO ziet voor de TMT‑sector een groei van 5 procent in 2025, waarbij vooral cloud, security en ai de motoren zijn. Investeringen in cloud en security nemen samen meer dan de helft van het budget voor hun rekening. Ai‑hardware, zoals gpu’s en accelerators, groeit snel mee door de vraag naar generatieve toepassingen. Energiebedrijven investeren daarnaast in ot‑monitoring en predictive maintenance, wat de vraag naar industriële controllers en sensornetwerken vergroot. Onderweg naar morgen Nederland staat niet op zichzelf in de digitale transitie. Duitsland investeert fors in digitale soevereiniteit via het Gaia‑X‑project, dat Europese cloud-alternatieven moet versterken en data‑soevereiniteit waarborgt. Frankrijk legt nadruk op cybersecurity en heeft een nationaal programma binnen France 2030 dat zich richt op ot‑beveiliging en digitale weerbaarheid. Maar ook regionaal wordt er in ons land flink aan de weg getimmerd voor digitale soevereiniteit. Nederland is dus sterk in infrastructuur en bedrijfsadoptie, maar, zoals gezegd, kwetsbaar in talentontwikkeling en autonomie. Dit plaatst de Nederlandse ict‑sector in een positie waarin samenwerking met Europese partners echt noodzakelijk is om de digitale transitie te versnellen en de afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers te verminderen. De combinatie van technologische trends, compliance‑druk, cybersecuritydreigingen, arbeidsmarktkrapte en internationale afhankelijkheden maakt duidelijk dat Nederland voor een fase van consolidatie en strategische investeringen staat. Digitale autonomie, veiligheid, talentontwikkeling en samenwerking binnen Europa zijn de sleutelwoorden voor de komende jaren. Dit artikel is eerder gepubliceerd in Computable e-zine #1, 2026.

Microsoft wordt de enige huurder van een nieuw hyperscale datacenter in Amsterdam, aldus NRC. Het datacenter bestaat uit drie torens waarvoor apart vergunningen zijn toegekend. Daardoor is het project als geheel niet als hyperscaler aangemerkt. Het landelijk verbod op hyperscalers wordt omzeild door de separate vergunningverlening, zo schrijft NRC. Hyperscalers zijn sinds 2022 alleen toegestaan in de Eemshaven en in de Wieringermeerpolder. De komst van de hyperscaler in het Westpoort-gebied in Amsterdam was al enige tijd bekend. Pure Data Centres Group (Pure DC), een Britse bouwer en exploitant van datacenters, zegt één miljard euro in de ontwikkeling van deze hyperscaler te investeren. Met de aanduiding AMS01 komt de locatie van Pure DC te bestaan uit drie torens van 85 meter. Elk van de drie torens zal 26 MW aan datahallen huisvesten. De aankondiging van Pure DC staat ook haaks op het beleid van de gemeente Amsterdam om tot 2035 geen nieuwe datacenters meer toe te laten of uit te breiden, zo schreef Computable eerder. Uitgezonderd zijn projecten die een aanvraag hebben ingediend vóór 28 december 2023 of waarmee al verregaande gesprekken zijn. Dat zal opgaan voor het Pure DC-project want de plannen voor een datacentercampus aan de Donauweg 12 bestaan al enige tijd. Kritiek op de plannen klinkt er in het NRC-artikel van lokale politici en ngo’s. Zo zegt Rick Pijpers, oud-directeur van datacenterbedrijf Equinix en initiatiefnemer van de Nederlandse Soevereine Datacenter Cooperatie: ‘Behalve de eigen hyperscales in Middenmeer en straks Amsterdam huurt Microsoft ook nog een groot deel van de capaciteit van allerlei datacenters in de Haarlemmermeer. Alles gaat naar de Amerikanen en er is nauwelijks meer plek of stroom voor lokale datacenters, terwijl die juist belangrijk zijn voor Nederlandse bedrijven en overheden.’

Intel herstelt zich moeizaam. De geplaagde chipmaker is nog niet echt uit de problemen gelet op de financiële resultaten. En de vooruitzichten zijn evenmin gunstig. Voor het lopende kwartaal worden verdere verliezen verwacht. Tekorten in de industriebrede toeleveringsketen spelen Intel parten. De komende wintermaand neemt dit probleem nog toe. Pas in het voorjaar is een verbetering in zicht, zo bleek uit de donderdag gepubliceerde vooruitblik en jaarcijfers.  Tijdens een toelichting bleek niet alleen de supply chain hoofdbrekens te geven, maar ook de vraag. Intel investeert zwaar in zijn ‘foundry’-divisie. Maar nieuwe klanten hebben zich daarvoor nog nauwelijks aangemeld. De potentiële vraag is er wel, maar Intel ziet dat niet in de orderboeken terug. Intel-topman Lip-Bu Tan is teleurgesteld dat zijn onderneming kennelijk niet goed kan voldoen aan de behoefte van de klant. Pijnlijk is ook dat Intel niet heeft weten te anticiperen op de grotere vraag naar CPU’s bij datacenters die data in ai-modellen verwerken. Juist die ‘klassieke’ chips, decennialang de kurk waarop Intel drijft, gaan niet in die hoeveelheden naar de datacenters zoals de leverancier zou wensen. Intel moet nu snel apparatuur kopen om meer wafers te kunnen produceren. Productie Behalve de toeleveringsketen en de vraagkant baart ook de productie zelf zorgen. Bij de fabricage valt het percentage wafers tegen dat volledig functioneel is. Een wafer bevat honderden tot duizenden individuele chips. En een te hoog deel daarvan vertoont defecten, zo geeft Intel toe.  Twijfels zijn er ook over de vooruitzichten op de wat langere termijn. Over het toekomstige productieproces 14A (1,4 nanometer), Intel’s volgende generatie fabricagetechnologie, bleef het gisteren stil. Intel kan nog geen klanten aankondigen voor de opvolger van Intel 18A (1,8 nanometer). En zonder klanten durft Intel het niet aan om te investeren in fabrieken die 14A-chips kunnen vervaardigen. Rond volgend jaar kan 14A productierijp zijn. Afgelopen zomer verklaarde  Lip-Bu Tan dat Intel op de pauzeknop drukt als het orderboek hiervoor leeg blijft. Tijdens de CES begin januari zei hij dat de ontwikkeling van 14A goed gaat. Daaruit werd de conclusie getrokken dat de klanten er snel aan kwamen. Daarover is nu onzekerheid. Hoop gevestigd op Panther Lake Intel’s hoop is gevestigd op de hybride CPU‑architectuur Panther Lake, die stoelt op het geavanceerde productieproces Intel 18A. Panther Lake is de codenaam voor het nieuwe mobiele processor-platform (Intel Core Ultra Series 3). De grootschalige productie van 18A chips is in Arizona en Oregon opgestart. Intel Foundry gebruikt hiervoor ASML’s paradepaardje, een peperdure High NA-EUV. De eerste resultaten hebben de technische levensvatbaarheid van ASML’s ‘neusje van de zalm’ aangetoond. De machine kan de grote beloften van precisie en productiviteit waarmaken, zo blijkt uit een toelichting op de jaarcijfers. Volgens Intel is ‘High Numerical Aperture’(High NA) dé techniek voor toekomstige fabricage in grote volumes. Als Panther Lake ook commercieel aanslaat, zit Intel met deze chip voor mobiele systemen weer in het goede spoor.  Netto kwartaalverlies 333 miljoen dollar En dan de financiële resultaten. Het geduld van Intel’s geldschieters en aandeelhouders wordt nog even beproefd. Intel sloot het vierde kwartaal van 2025 af met een netto verlies van 333 miljoen dollar; slechter dan de beursanalisten gemiddeld hadden verwacht.  De omzet over die periode was 13,7 miljard dollar, 4 procent minder dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Voor het eerste kwartaal van dit jaar wordt een omzet van 11,7 miljard tot 12,7 miljard dollar geraamd.  Het afgelopen halfjaar was de koers van Intel behoorlijk opgelopen in de verwachting dat de chipmaker zou profiteren van de hausse bij ai-datacenters. Nvidia, Softbank en de Amerikaanse overheid schoten Intel te hulp, soms met forse investeringen. Beleggers zagen dat als een signaal om in te stappen. Maar de resultaten rechtvaardigen nog geen groot optimisme. De bedrijfseenheid Datacenter en AI (DCAI) zag de omzet in 2025 met 5 procent stijgen tot 16,9 miljard dollar. Maar dat was niet genoeg om de terugloop van 3 procent (tot 32,2 miljard dollar) bij de Client Computing Group (CCG) te compenseren. CCG, vroeger Network and Edge Group genaamd, daalde in het vierde kwartaal nog harder.

In dit nieuwsoverzicht: nationale coalitie neuromorphic computing, samenwerking Royal IHC en Demcon, Green Innovation HUB heet voortaan Innovally, AXS Ict helpt ONSbank en het Rotterdamse Last Mile Solutions ondersteunt DHL. Nationale coalitie werkt aan neuromorphic computing Nederland heeft een nieuwe coalitie opgezet rond neuromorphic computing, een technologie die is geïnspireerd op de werking van het menselijk brein en gericht is op energiezuinige dataverwerking. In het samenwerkingsverband Neuromorphic Computing NL (NC‑NL) bundelen kennisinstellingen, bedrijven en overheid hun activiteiten. De coalitie wordt gecoördineerd door Digital Holland (voorheen Topsector ICT) en bestaat onder meer uit de partijen Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit, TU Delft, TU Eindhoven, Universiteit Twente, Surf, TNO, Imec, Centrum voor Wiskunde & Informatica, Axelera AI, Innatera, Hoursec en IMChip. Aanleiding is de groeiende vraag naar ai‑toepassingen en de daarmee verbonden stijging van het energieverbruik van datacenters. Neuromorphic computing kan data lokaal en met veel minder energie verwerken, wat toepassingen mogelijk maakt aan de rand van het netwerk, zoals in sensoren, medische apparatuur en autonome systemen. Volgens de initiatiefnemers is voor de uitvoering van het actieplan een aanvullende investering van minimaal vijftig miljoen euro nodig in de komende vijf jaar. Royal IHC en Demcon werken aan autonome maritieme inzet Royal IHC (Kinderdijk) en Demcon Unmanned Systems (Scheveningen) zijn een samenwerking gestart om onbemande en autonome vaartuigen breder inzetbaar te maken in civiele en defensietoepassingen. De eerste stap is de ontwikkeling van zogeheten containerized launch-and-recovery-systemen voor onbemande oppervlaktevaartuigen en onbemande onderwatervoertuigen. Daarmee moeten operators vaartuigen eenvoudiger kunnen inzetten vanaf bestaande schepen en installaties.De bedrijven verwachten dat dit de basis vormt voor verdere integratie van autonome systemen. Royal IHC levert kennis van systeemintegratie en scheepsbouw, terwijl Demcon technologie inbrengt voor remote control en autonome besturing. Gezamenlijk willen zij opschaling en industriële toepassing van onbemande maritieme operaties versnellen. Green Innovation HUB wordt Innovally Het Almeerse innovatieplatform Green Innovation HUB gaat verder onder de naam Innovally. Met de nieuwe identiteit richt het platform zich niet langer alleen op groene innovatie, maar op het volledige spectrum van digitale en technologische ontwikkeling, waaronder robotica, ai, halfgeleidertechnologie en smart manufacturing. Er wordt gewerkt aan een financieringsbasis voor 2027–2030 met publieke en private partijen. Innovally moet bedrijven, overheden, kennisinstellingen en talent beter met elkaar verbinden om innovatie in de regio te versnellen. De naamswijziging sluit aan bij de groeiende hightech‑ambities van Almere, waar bedrijven als ASM International uitbreiden en waar een groot ai‑talentencluster ontstaat. Het is een initiatief van de gemeente Almere, de provincie Flevoland en VodafoneZiggo. ONSbank krijgt gratis it‑ondersteuning van AXS Ict Jaarlijks helpt Stichting ONSbank tientallen jongeren in een traject van zes maanden naar financiële zelfstandigheid. Omdat het hierbij gaat om privacygevoelige gegevens, is een waterdichte it-omgeving essentieel, maar dat kost geld. De stichting kan zich nu volledig richten op de begeleiding van jongeren met schulden dankzij een samenwerking met it‑partner AXS Ict uit Rotterdam. De it-leverancier neemt kosteloos het beheer van digitale veiligheid en techniek over, waardoor tijd en budget vrijkomen voor het zes maanden durende traject dat jongeren naar financiële zelfstandigheid moet brengen. De koppeling tussen ONSbank en AXS ict is tot stand gekomen via Stichting SMO, dat lokale bedrijven verbindt aan maatschappelijke initiatieven. DHL laadt dubbel zoveel elektrische bestelbussen dankzijLast Mile Solutions DHL kan ondanks netcongestie zijn elektrische wagenpark verder uitbreiden dankzij het energiebeheersysteem Edge van Last Mile Solutions uit Rotterdam. Het systeem verdeelt de beschikbare stroom dynamisch over voertuigen, waardoor per locatie bijna twee keer zoveel bestelbussen per nacht volledig kunnen worden opgeladen. De pakketvervoerder plaatste de afgelopen jaren 1600 laadpunten, maar liep op sommige locaties tegen beperkte netcapaciteit aan. Met Edge zijn inmiddels 45 locaties aangesloten en wordt het energieverbruik nauwkeurig gemonitord. Ook laadtransacties van onderaannemers worden via hetzelfde platform verwerkt. DHL onderzoekt uitbreiding naar complexere locaties en de elektrificatie van zijn vrachtwagenvloot.

Mews, de Amsterdamse leverancier van software voor de hotelbranche, heeft driehonderd miljoen dollar binnengehaald. Daarmee komt de waardering op 2,5 miljard dollar. Eerdere financieringsrondes brachten 510 miljoen dollar op. De nieuwe investering volgt kort na de afronding van Mews’ veertiende overname, DataChat, een platform voor generatieve ai-analyse. Het nieuwe groeigeld stelt Mews in staat om verder te investeren in artificiële intelligence (ai). In het platform, een besturingssysteem voor hoteliers, worden ai-agenten ingebouwd.  Die agent-gedreven systemen moeten complexe workflows automatiseren en de cognitieve belasting voor medewerkers verminderen. De vereenvoudiging van workflows maakt het mogelijk teams sneller in te werken. Ook biedt de software meer inzicht in het gedrag van de gasten, aldus Mews. De systemen kunnen de gastervaring verbeteren en de ontwikkeling en implementatie van producten versnellen. Achterlopen Ceo Matt Welle spreekt van een besturingssysteem dat de manier verandert waarop hotelhouders met hun gasten omgaan. Mews is er om de operationele complexiteit af te handelen. De Zweedse EQT Growth leidt de nieuwe financieringsronde, met de nieuwe investeerders Atomico en HarbourVest Partner aan boord. Ook de bestaande investeerders Kinnevik, Battery Ventures en Tiger Global doen weer mee. Kirk Lepke, partner bij EQT Growth, ziet een enorm groeipotentieel. ‘De horeca is een van de grootste industrieën ter wereld, maar de kernsystemen lopen nog steeds tientallen jaren achter,’ zegt hij. Tijdens de laatste Horecava bleek procesinnovatie op basis van ai een duidelijke trend. 

In dit nieuwsoverzicht: Fotonische EU-chipindustrie slaat alarm, ransomware-aanval op Veenkoloniaal Museum, mbo bij AppyThings, eerste Noorse overname Pride Capital Partners en ai-project laat ziekenhuizen beter anticiperen op pandemieën.Oproep tot investeringen in fotonische chipsDankzij jaren aan onderzoek en investeringen heeft de Europese fotonische chipindustrie een internationale voorsprong opgebouwd, met Nederland als koploper. Maar die voorsprong in fotonische chiptechnologie dreigt verloren te gaan zonder gerichte investeringen. Acht Europese ceo’s, gesteund door PhotonDelta, vragen overheden en EU om actie in aanloop naar de herziening van de Chips Act. De markt voor geïntegreerde fotonica groeit de komende jaren sterk, maar concurrentie uit de VS en Azië neemt snel toe.In een whitepaper pleit de sector voor een speciaal Europees programma, betere voorwaarden voor opschaling en toegankelijkere financiering voor bedrijven. Fotonische chips zijn volgens de initiatiefnemers belangrijk voor energiezuinige digitale infrastructuur, medische innovaties en strategische autonomie van Europa. Het betreft Aixtron, Almae Technologies, Ligentec, Phix, PhotonDelta, Smart Photonics, Soitec, VLC Photonics en XFabVeenkoloniaal Museum getroffen door ransomware-aanvalHet Veenkoloniaal Museum in Veendam kampt met de gevolgen van een cyberaanval. Op 7 januari ontdekten medewerkers dat de ransomwaregroep LockBit toegang had gekregen tot de systemen. Dat meldt RTV1. Daarbij zijn gegevens gestolen en bestanden versleuteld, waardoor personeel niet meer bij een deel van de digitale administratie en fotoarchieven kan. Volgens directeur Hendrik Hachmer gaat het onder meer om collectiebeelden en persoonsgegevens; betrokkenen zijn geïnformeerd. Het museum weet niet hoeveel losgeld wordt geëist en gaat niet onderhandelen. Een back-up van december voorkomt groter verlies. De oorzaak van de aanval wordt nog onderzocht.MGF stapt in AppyThings via management buy‑outInvesteringsmaatschappij MGF uit Den Bosch heeft samen met het managementteam van AppyThings een volledige management buy‑out gerealiseerd. Het team, bestaande uit Tom Hendrix, Reinier van der Hoeven en Wouter Leijdes, neemt via de constructie alle aandelen over van de oprichters van AppyThings: Bert van Vugt en Anthony Doerga.AppyThings (veertig man), met hoofdkantoor in Veenendaal, richt zich op it‑integratie met een focus op api‑management en event‑streaming. Het bedrijf behaalt een omzet van circa tien miljoen euro en is actief in Europa en het Midden‑Oosten. Met de instap van MGF verwacht AppyThings zijn groei te versnellen. MGF richt zich op mkb‑bedrijven met bewezen resultaten en minderheidsparticipaties.Pride Capital Partners doet eerste Noorse investeringPride Capital Partners heeft zijn eerste investering in Noorwegen afgerond met een deelname in Duell Software en ontwikkelbedrijf Panteon. Beide bedrijven zijn gevestigd in Kristiansand. De investeerder ondersteunt het management bij verdere organische groei en bij een buy‑and‑buildstrategie in de versnipperde Noordse markt. Duell levert cloudgebaseerde software voor handelsbedrijven, waaronder logistiek, voorraadbeheer, betalingen en dagelijkse operaties.  Project Anticipate moet ziekenhuizen beter voorbereiden op pandemieënDe Vrije Universiteit Brussel, het UZ Brussel en de Universiteit Antwerpen starten het onderzoeksproject Anticipate om ziekenhuizen beter te laten anticiperen op toekomstige pandemieën. Het project combineert ai, epidemiologische modellen en nieuwe diagnostiek om pathogenen sneller te detecteren en zorgcontinuïteit te waarborgen.Onderzoekers ontwikkelen simulatiemodellen die ziekenhuisprocessen nabootsen en ai‑technieken inzetten om effectieve maatregelen te bepalen. Daarnaast werkt het consortium aan diagnostische tools op basis van sequencing en ai, die worden getest in het UZ Brussel. Het project ontvangt ruim 2,4 miljoen euro steun van het Belgisch Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) en kan later ook worden toegepast in andere zorgomgevingen.

Onderzoekers van de KU Leuven hebben een ernstige kwetsbaarheid ontdekt in Google Fast Pair, een dienst die op grote schaal wordt gebruikt om Bluetooth-accessoires snel te koppelen. ‘Door voorrang te geven aan gebruiksgemak heeft de industrie het digitale slot op de voordeur verwaarloosd.’Bluetooth-oortjes en -koptelefoons zijn ontworpen om vooral moeiteloos te werken: openen, tikken en luisteren. Net dat gebruiksgemak blijkt nu dus een zwakke plek. En dat al een tijdje: Fast Pair werd in 2017 door Google geïntroduceerd om het koppelen van Bluetooth-apparaten eenvoudiger te maken, met automatische synchronisatie aan een Google-account.Maar volgens het onderzoek van Cosic, de beveiligingsgroep van de KU Leuven, ondermijnt dat ontwerp fundamentele veiligheidsprincipes van Bluetooth. Bij veel Fast Pair-gecertificeerde accessoires kan een aanvaller een verbinding tot stand brengen zonder dat het apparaat expliciet in koppelmodus staat of dat de gebruiker toestemming geeft. De onderzoekers bundelden hun aanvallen onder de naam WhisperPair. Die kunnen binnen enkele seconden en met standaardhardware worden uitgevoerd, op afstanden tot ongeveer 14 meter. Stalking Wat betekent dat in de praktijk? De onderzoekers tonen dat aan met enkele scenario’s. In zo’n eerste scenario kan een aanvaller in de buurt van een treinreiziger de verbinding met diens koptelefoon overnemen. Audio kan worden onderbroken of vervangen, en de microfoon kan ongemerkt worden geactiveerd om omgevingsgeluid of gesprekken op te nemen. Een tweede, ernstiger scenario draait rond stalking. Bepaalde Fast Pair-apparaten ondersteunen Googles Find Hub-netwerk. Als zo’n accessoire nooit eerder aan een Android-toestel is gekoppeld, kan een aanvaller zich registreren als ‘eigenaar’ en het apparaat – en dus de gebruiker – dagenlang volgen. Waarschuwingen tegen ongewenste tracking verschijnen vaak pas na 48 uur en ogen voor slachtoffers weinig alarmerend. Twee op drie apparaten kwetsbaar De privacyproblemen doen zich niet bij alle apparaten voor, maar wel bij de meeste. COSIC testte 25 apparaten van 16 fabrikanten, waaronder JBL en Sony.Bij 68 procent slaagden de onderzoekers er namelijk in de verbinding over te nemen en de microfoon te misbruiken. ‘Dit is niet een kwetsbaarheid in een goedkoop apparaat, maar een structurele fout in het hele Fast Pair ecosysteem, klinkt het bij de onderzoekers. Gebrek aan cryptografische bescherming De kwetsbaarheid is het gevolg van een te grote afhankelijkheid op checks op software-niveau in plaats van cryptografische bescherming. ‘De Fast Pair specificatie verwacht dat de firmware van het apparaat controleert of de pairing modus is ingeschakeld’, aldus de onderzoekers. ‘Deze verificatie wordt evenwel vaak fout geïmplementeerd door fabrikanten van Bluetooth accessoires.’Als oplossing stellen de onderzoekers IntentPair voor, een aanpassing waarbij alleen een fysieke handeling van de gebruiker (zoals een knop indrukken) cryptografisch kan bevestigen dat koppelen is toegestaan. Risico voor honderden miljoenen gebruikers Google heeft de kwetsbaarheid (met als referentie CVE-2025-36911) intussen als kritisch geclassificeerd en werkt samen met fabrikanten aan updates, die vanaf januari 2026 worden uitgerold. Voor gebruikers blijft het advies voorlopig alvast eenvoudig maar essentieel: installeer firmware-updates van Bluetooth-accessoires zodra die beschikbaar zijn.Al is men bij COSIC ook best hard in hun oordeel. ‘Een bijkomende dienst die ontworpen is om het koppelen van Bluetooth-accessoires gemakkelijker te maken, heeft grootschalige veiligheids- en privacy risico’s voor honderden miljoenen gebruikers geïntroduceerd’, stellen ze. ‘Door voorrang te geven aan gebruiksgemak heeft de industrie het digitale slot op de voordeur verwaarloosd. Want beveiliging is maar robuust als ze gekoppeld wordt aan cryptografische bescherming.’ Securitybudgetten-onderzoek Computable voert in samenwerking met Cybersec Europe ook dit jaar weer het jaarlijkse Securitybudgetten-onderzoek uit, en we hebben jouw inzichten hard nodig. Door mee te doen, krijg je direct inzicht in hoe jouw organisatie presteert ten opzichte van anderen. Het invullen van de enquête duurt slechts 5 minuten, maar levert een waardevolle, sectorbrede benchmark op die je direct kunt inzetten voor jouw strategische beslissingen in 2026. Doe mee!

Datarevival Deze rubriek is al een tijd lang grotendeels gewijd aan de huidige ai-revolutie. De generatieve ai (gen-ai) van nu lijkt overal op toepasbaar en beslist ook op het managen van klassieke databasesystemen. Het valt daarom op dat het binnen de ‘oude’ ict-branche stil blijft over wat artificiële intelligentie (ai) kan doen voor klassieke databasetoepassingen. Midden jaren 90 schreef ik voor het blad Database Magazine (DB/M). Het waren jaren waarin (relationele) databases mainstream waren geworden en de belangstelling voor data groot was. In die tijd schreef ik een stuk waarin ik mij afvroeg waarom het werk van een database administrator (dba), een vrij nieuwe functie, niet grotendeels zou kunnen worden geautomatiseerd. Deze dba had (en heeft) als taak om applicaties efficiënt te laten werken op de server-hardware. Zo kon (en kan) de dba bijvoorbeeld door het leggen van indexen voorkomen dat een complete tabel wordt uitgelezen om een record te vinden. Ik vroeg mij toen af waarom een index die nauwelijks wordt gebruikt niet automatisch wordt gerapporteerd. Of waarom het aanmaken van een index niet kan worden gesuggereerd als een grote tabel voortdurend compleet wordt doorlopen. Ik vraag mij dat nog steeds af. De ict is een gekke business. Nu met ai wordt deze oude vraag zelfs onontkoombaar. Gen-ai excelleert in het herkennen van patronen. Mooi, want datamodellering en database-ontwerp is het in datastructuren vangen van patronen. Of over een paar jaar ai de mens in alles verslaat betwijfel ik, maar een ai-model dat kan wedijveren met de beste datamodel-patroonherkenners moet mogelijk zijn. Hetzelfde geldt voor die oude vraag waarom het werk van de dba niet kan worden geautomatiseerd. Ik vermoed dat het zelfs zonder toegespitste modellen nu al mogelijk zou moeten zijn om knelpunten en verbeter-opties te identificeren. Wederom: waarom is dat niet gangbaar? Elke ict-consultant zou het water toch in de mond moeten lopen? Waar blijven de modellen-trainers of desnoods de promptengineers? Een gemene database-ontwerptest voor ai. Database-ontwerp, -generatie en -optimalisatie zijn lang niet de enige toepassingen in de categorie ‘laaghangend fruit’. Wat dacht u van documentatie-generatie? Of controle en verbetering van database-content? Stop een database-dump (data plus schema) plus het oude projectdossier in een gen-ai en laat het ding documentatie genereren. Als ik een tabel aanbied met, zeg, reisgidsen, dan herkent die ai dat probleemloos, zelfs zonder documentatie. Als zich tussen tweeduizend reisgidsen het fantasy-boek De reisgenoten van Tolkien bevindt, dan signaleert die ai dat probleemloos. Als auteursinformatie niet in een aparte tabel is gestopt maar in een veldje in de boekentabel, dan kan de ai spelfouten corrigeren, een stamtabel met auteurs aanmaken en de data converteren. De ai kan eveneens de mutaties verwerken, zodat we wéér tien jaar verder kunnen aanmodderen met stokoude legacy-systemen die allang vervangen hadden moeten zijn. Misschien is dat zelfs verstandig. Als de hype uitkomt en we over vijf jaar artificial general intelligence (agi) hebben, dan is het aan de beademing houden van legacy-systemen een slimme keuze. Ondertussen kun je als eigenaar van dergelijke systemen aan de slag met laaghangend ai-fruit: documenteren, (data)corruptie opsporen en corrigeren (ook tussen systemen!), datawarehouse-modelletjes genereren, datalakes draineren en – o ja – relationele databases optimaliseren en die halve dba op de loonlijst omscholen. Kortom, de mogelijkheden om de verdere ai-ontwikkelingen af te wachten en toch nuttig aan de slag te gaan zijn eindeloos. Misschien is een deel van de verklaring dat de oude en de nieuwe datawerelden te ver van elkaar afstaan. Heel jammer wel Je zou verwachten dat Nederlandse ict-publicaties vol staan met ronkende succesverhalen over dit soort toepassingen, maar nee. Bij het uitblijven van ict-oplossingen voor database-optimalisatie begreep ik het nog wel enigszins. Het was gedoe onder de motorkap, techneuten-voor-techneuten. Maar de helft van wat ik hierover schrijf gaat over innovaties die goed zijn uit te leggen aan de gemiddelde bestuurder. Misschien is een deel van de verklaring dat de oude en de nieuwe datawerelden te ver van elkaar afstaan. Heel jammer wel. Natuurlijk heb ik uitgezocht of er tools op de markt zijn die de functionaliteit bieden die ik hierboven beschrijf. ChatGPT vindt er slechts zes, die bij nazoeken ook een product van hallucinatie blijken te zijn. Het veld lijkt leeg. Wat een kansen voor onderzoekers en innovatieve ondernemers! Maar waarom niet zelf aan de slag met de bestaande algemene ai-producten? Zelf heb ik met ChatGPT een database-ontwerp gemaakt. Ik heb een casus (zie hierboven) voorgelegd die bijna elke deelnemer aan een workshop gegevensmodellering op het verkeerde been zet. ChatGPT doet het in sommige opzichten beter dan mijn cursisten, maar komt tegelijk met extreem gekke suggesties. Het is een bekend beeld: generatieve ai is vooral nuttig in de handen van experts. Voor de database-mensen: hier mijn dialoog met ChatGPT. Kort en goed: voor creatieve en ondernemende klassiek-geschoolde data-mensen is het na jarenlange droogte een geweldige tijd om professioneel bezig te zijn. Aan de slag ermee! Datarevival is een rubriek van René Veldwijk over de wondere wereld van data. Veldwijk is associé bij Ockham Groep en opiniemaker bij Computable. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1.

In dit nieuwsoverzicht: Amac opent grote winkel in Amsterdam, F1 Solutions naar Futureproof Group, Global Identity Trust Alliance ziet licht, acht miljoen voor Finst en Rivier in handen van NS en Transdev. Amac opent nieuwe flagshipstore op de Zuidas Amac opent later dit jaar een nieuwe flagshipstore in The CubeHouse op de Amsterdamse Zuidas. De locatie, met een oppervlakte van circa driehonderd vierkante meter, wordt de grootste Apple Premium Partner‑winkel van Nederland. Het is de eerste volledig nieuwe Amac‑vestiging sinds 2018 toen het filiaal in winkelcentrum The Wall in Utrecht werd geopend. Met de winkel richt Amac zich nadrukkelijk op zakelijke klanten in het zakendistrict. Er is een uitgebreid assortiment werkplekaccessoires en permanente aanwezigheid van Amac Pro‑medewerkers. De locatie biedt ook reparatieservices en trainingen. De opening staat gepland voor eind eerste of begin tweede kwartaal van 2026. Amac stelt de enige Apple Premium Partner in Nederland te zijn en een van de grootste van Europa. Amac heeft 47 vestigingen in het hele land, een webshop en Amac Pro voor zakelijke klanten en onderwijs. F1 Solutions treedt toe tot Futureproof Group Futureproof Group heeft F1 Solutions uit Hilversum overgenomen. Deze ict-dienstverlener, opgericht door Clemens Blom en Marcel Huijbens, richt zich op kantoorautomatisering, netwerk- en serverbeheer en telefonie voor mkb‑klanten. Volgens de oprichters helpt de aansluiting bij Futureproof Group om de dienstverlening verder uit te bouwen en de continuïteit te waarborgen. De deal werd afgelopen december beklonken. F1 Solutions is in 1997 gestart met F1 als verwijzing naar de functietoets op het toetsenbord (‘Press F1 for help!’, aldus de oprichters). Binnen de groep gaat F1 Solutions samenwerken met Futureproof-onderdeel Veldwerk, actief in Eemnes, Amsterdam en Heteren. Om die samenwerking te ondersteunen, verhuist F1 Solutions dit voorjaar naar de hoofdvestiging van Veldwerk in Eemnes. Foster+Freeman, Desko en Keesing starten Global Identity Trust Alliance Foster+Freeman, Desko en Keesing Technologies hebben de Global Identity Trust Alliance (Gita) opgericht. De drie bedrijven willen komen tot één standaard voor identiteitscontrole bij grenspassages. De alliantie richt zich op de afstemming tussen papieren reisdocumenten en digitale of biometrische verificatiesystemen. Gita introduceert een indeling met drie controletreden: een basale baliecontrole, een uitgebreide inspectie en een forensische analyse in een laboratorium. Door kennis en data te combineren, willen de partijen grensmedewerkers ondersteunen bij het sneller en nauwkeuriger beoordelen van documenten. De samenwerking moet identiteitsfraude binnen Europa en daarbuiten naar een hoger niveau tillen. Het Britse Foster+Freeman maakt forensische apparatuur, het Duitse Desko levert apparaten die reisdocumenten kunnen lezen en het Nederlandse Keesing Technologies biedt betrouwbare informatie over identiteitsdocumenten, zoals paspoorten en id-kaarten.   Finst haalt 8 miljoen euro op voor Europese uitbreiding Crypto‑platform Finst heeft in een Series A‑ronde acht miljoen binnengehaald. Endeit Capital leidt de investering, terwijl eerdere investeerders opnieuw deelnemen. De totale financiering komt hiermee op vijftien miljoen euro. Finst, gelanceerd in 2023, groeit snel in Europa en beschikt over bijna honderdduizend geverifieerde gebruikers. Het bedrijf ontving recent een MiCAR (Markets in Crypto-Assets Regulation)‑vergunning van de AFM. Deze EU-regelgeving stelt geharmoniseerde regels vast voor cryptodiensten in de hele EU. Met het nieuwe kapitaal wil Finst zijn dienstenpakket uitbreiden, onder meer met extra stakingopties (de mogelijkheid voor klanten om crypto‑assets in een blockchain vast te zetten – staken – in ruil voor een vergoeding), meer verhandelbare assets en nieuwe functionaliteiten voor particuliere en professionele klanten. Ook wordt gewerkt aan oplossingen voor financiële instellingen. NS en Transdev willen via RIG (9292.nl) Rivier overnemen NS en mobiliteitsdienstverlener Transdev Nederland hebben de Autoriteit Consument en Markt (ACM) om toestemming gevraagd voor de overname van het Rotterdamse Rivier via Reisinformatiegroep B.V. (RIG, beter bekend onder het merk 9292, waar NS, Transdev en een aantal andere ov-bedrijven aandeelhouder van zijn). Rivier, in 2021 opgericht door de openbaarvervoersbedrijven NS, HTM en RET, biedt een technisch b2b-platform dat verschillende vervoermiddelen eenvoudig digitaal bij elkaar brengt.

De Stichting Digitale Infrastructuur Nederland (DINL) wil strengere eisen voor de overheidsinkoop van kritieke it‑infrastructuur. Daarnaast moeten gevoelige overheidsdata en kritieke diensten bij Nederlandse dan wel Europese aanbieders worden ondergebracht. Dit stelt de coalitie van ‘non-for-profit-organisaties’ in een position paper ter voorbereiding van het rondetafelgesprek vandaag in de Tweede Kamer. Centraal in die bijpraatsessie staat de beoogde verkoop van Solvinity aan het Amerikaanse Kyndryl en de gevolgen daarvan voor DigiD. De Kamer is bang dat Nederland groot risico loopt wanneer Solvinity als leverancier van het platform waarop DigiD rust, in Amerikaanse handen valt. Dat staat haaks op het streven naar meer digitale autonomie in Europa. Unaniem DINL pleitte eerder voor het onderbrengen van gevoelige overheidsdata, essentiële overheidsdiensten en kritieke fysieke infrastructuur bij Nederlandse of Europese partijen. Een Kamermotie hierover werd unaniem aangenomen.  De belangenorganisatie pleit nu voor aanscherping van de Abro (Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten). Hetzelfde geldt voor de Abdo (Algemene Beveiligingseisen Defensieopdrachten). Aan beide inkoopkaders moet de eis worden toegevoegd dat uitsluitend Nederlandse en Europese bedrijven kunnen meedingen naar de aanbestedingen rondom kritieke it-infrastructuur.  DINL vreest dat Europa zonder gerichte investeringen en beleid structureel afhankelijk dreigt te worden van niet‑Europese digitale spelers. Dit leidt tot risico op geopolitieke druk en verlies van economische en maatschappelijke autonomie. Bedreiging Ook prof. Paul Tummers, onderzoeker geopolitiek en technologie aan de KU Leuven, waarschuwt voor de verkoop van Solvinity. Zo’n overname vormt een directe bedreiging voor de digitale identiteit van burgers (DigiD) en daarmee voor de democratische legitimiteit van de Nederlandse staat. Als DigID in handen komt van een Amerikaans bedrijf dat door president Trump onder druk is te zetten zonder ultieme mogelijkheid tot verweer, geeft dat het signaal dat de digitale relatie tussen overheid en burger niet is te garanderen. Dit schaadt de democratie, want DigiD is de hoeksteen van de relatie tussen burger en overheid. Bij een overname door een Amerikaans moederbedrijf ontstaat een ‘man in the middle’ die niet onder Nederlandse democratische controle valt. Daarnaast bestaat er een economisch risico. Het verkopen van onze kennis en capaciteit in digitale identiteit aan een buitenlandse (niet-EU) partij moet worden afgewezen, vindt Tummers. Want dit betekent verlies van strategische capaciteit en druist in tegen het doel van economische en technologische autonomie.  Als derde is er een risico van legitimiteit. Volgens Tummers, die als directeur bij de Europese Commissie verantwoordelijk was voor onder meer cybersecurity, elektronische en digitale identiteit, staat de reputatie van Nederland op het spel. ‘Met de beoogde Amerikaanse overname zal Nederland zeer waarschijnlijk als een minder betrouwbare partner gezien gaan worden voor samenwerking in Europa.’  Zeker nu de Europese digitale portemonnee (‘wallet’) voor de deur staat, zijn het vertrouwen en de gezamenlijke kennis in digitale identiteit technologie essentieel.   Het Solvinity/DigiD-dossier groeide deze week in omvang met bijdragen van NLdigital. Overigens is de huidige soevereiniteitskwestie mogelijk op te lossen, want het contract met Solvinity voor het leveren van het platform onder DigiD loopt dit jaar af. 

De aanhoudende cyberaanvallen en spionage vanuit China nopen de EU tot een aanscherping van de Cybersecurity-verordening. Ook de falende aanpak vanuit de EU vraagt om een hardere lijn. Een nieuw pakket maatregelen moet leiden tot een bescherming van kritieke ict-toeleveringsketens. Een ander doel is om cyberaanvallen doortastend te bestrijden, aldus EU-tech-chef Henna Virkkunen in een verklaring. In de voorstellen die de Europese Commissie lanceert, worden geen landen en bedrijven genoemd. Maar duidelijk is dat Brussel met een nieuwe Cybersecurity-wet aanstuurt op het weren van vooral Huawei en ZTE uit kritieke telecommunicatienetwerken. Geopolitieke landschap Sinds de Cybersecurity Act in 2019 is aangenomen, hebben zich in het geopolitieke landschap grote veranderingen voorgedaan. Het aantal cyberdreigingen nam hand over hand toe. Kritieke sectoren werden steeds meer belaagd. Statelijke actoren kunnen vitale delen van de economie en de hele maatschappij in de war schoppen. Tegelijkertijd bleef een effectieve reactie van de EU uit. Vijf jaar geleden kwamen de EU-lidstaten met een ‘toolbox’ aan maatregelen om de veiligheidsrisico’s rond de uitrol van 5G beter te kunnen beheersen. Maar dat bleek een papieren tijger. Veel landen gingen gewoon op oude voet door. Huawei werd weinig in de weg gelegd bij de verkoop van 5G-netwerkapparatuur, ook in kritieke netwerken. Henna Virkkunen zei tegenover Politico niet tevreden te zijn met de wijze waarop deze lidstaten de 5G Toolbox implementeren. Nog steeds zitten Chinese leveranciers in de vitale delen van deze netwerken. Strengere regels De EU-tech-chef wil daarom strengere regels. Die komen neer op wettelijke besluiten om risicovolle 5G-leveranciers te blokkeren. Vervolgens krijgen operators nog drie jaar de tijd voor het uitfaseren van componenten van deze (Chinese) leveranciers. Voor glasvezel, zeekabels en satellietnetwerken moeten de termijnen voor uitfasering nog worden vastgesteld. Ook in andere vitale sectoren dreigt zo’n ban. Maar zo’n blokkade buiten de telecom laat nog op zich wachten, omdat onderzoeken naar de risico’s daar nog niet zijn afgerond. Ook bedrijven die in China componenten laten maken, gaan mogelijk onder de nieuwe Cybersecurity-wet vallen. De Europese Commissie heeft achttien kritieke sectoren aangewezen waarvoor de nieuwe maatregelen gaan gelden. Hieronder vallen zelfrijdende voertuigen, drones en apparatuur voor nutsbedrijven. Ook diensten op gebied van cloudcomputing, medische apparaten, bewakingsapparatuur, ruimtevaart en halfgeleiders worden genoemd als kritieke sectoren. De EU-voorstellen voorzien ook in een eenvoudiger certificeringsproces voor cyberbeveiliging. Certificeringsregelingen zijn straks standaard binnen twaalf maanden te ontwikkelen. Hulpmiddel De certificeringsregelingen van Enisa (EU-agentschap voor cybersecurity) worden een praktisch en vrijwillig hulpmiddel voor bedrijven. Daarmee kunnen zij laten zien dat ze voldoen aan EU regels, wat hun administratieve lasten en kosten verlaagt. Niet alleen ict producten en diensten kunnen worden gecertificeerd, maar ook processen, beheerde securitydiensten en zelfs het cybergedrag van organisaties, zodat zij beter aansluiten op wat de markt vraagt. KPN is de afgelopen jaren minder afhankelijk van Huawei geworden, maar de Chinese gigant levert nog wel antennes en radio-units. Huawei zit niet meer in het 5G-core-netwerk, maar wel in het toegangsnetwerk. Chinese leveranciers zijn of waren wel betrokken bij het Nederlandse C2000 stelsel.

BLOG – De maakindustrie vertrouwt op statistische procescontrole (SPC) om productieprocessen te optimaliseren. Deze methoden hebben echter hun beperkingen. Dataverzameling op basis van steekproeven geeft een onvolledig beeld van de daadwerkelijke processen. Bovendien kan dit een belemmering vormen voor realtime-feedbackcontroles die nodig zijn om de bedrijfsvoering continu te optimaliseren. De hedendaagse digitalisering vereist uitgebreidere data, die grotendeels worden gegenereerd aan de frontlinie. Machine vision legt daarentegen real-world-gegevens vast over fysieke producten en processen. Dit omvat gedetailleerde geometrische metingen met een nauwkeurigheid tot op subpixel niveau, beoordelingen van de oppervlaktekwaliteit, positiegegevens, kleur- en contrastvariaties en andere kenmerken. Machine vision Machine vision is een technologie die machines in staat stelt beelden te ‘zien’, interpreteren en analyseren om taken uit te voeren, vergelijkbaar met menselijke zicht, door gebruik te maken van camera’s, sensoren, en algoritmen voor beeldverwerking. Dankzij vision systems worden ook tijdelijke trends binnen productieruns zichtbaar. Door vision data te koppelen aan geavanceerde analyses reaaliseerde fabrikanten al aantoonbare voordelen. Zo worden correlaties tussen procesparameters en kwaliteitsresultaten zichtbaar die met statistische methoden anders mogelijk over het hoofd zouden worden gezien. Fabrikanten hebben digitaliseringscapaciteiten nodig om vision data vast te leggen, op te slaan, te verwerken en te analyseren. Dit zal steeds sneller gaan naarmate de digitalisering verder toeneemt, in combinatie met kunstmatige intelligentie (ai), het industriële internet der dingen (iiot) en cloudgebaseerde technologieën. Dagelijkse leven Digitalisering en digitale transformatie zijn in essentie middelen om een doel te bereiken: het verbeteren van het werk en het dagelijks leven van organisaties, hun werknemers en klanten. Er wordt steeds meer aandacht besteed aan de eerstelijnswerkers, zij die ter plekke data verzamelen, vastleggen, digitaliseren en analyseren. Deze processen ondersteunen het geautomatiseerde en intelligente werk op het gebied van visuele inspectie. Digitalisering is het proces waarbij digitale technologieën, zoals 3d-sensoren, slimme camera’s en machine vision-software met deep learning-modellen, worden ingezet om bestaande bedrijfsmodellen, processen, diensten en producten te transformeren. Het gaat hierbij om het toepassen van technologieën zoals machine vision om de efficiëntie, productiviteit en de klantervaring te verbeteren. Het gaat dus niet om het simpelweg digitaliseren van informatie uit analoge formats (digitalization), maar om de bredere context van de integratie van digitale technologieën in verschillende aspecten van een productieomgeving. Uitdagingen Data is de drijvende kracht achter digitalisering. Bij effectief databeheer komen echter een aantal uitdagingen kijken. Er kunnen meerdere data-eigenaars, formaten en opslaglocaties bestaan die eerst gestandaardiseerd moeten worden. Naarmate de hoeveelheid data toeneemt, nemen ook de opslag- en rekenvereisten toe. Operations- en it-leiders staan bovendien voor de uitdaging om gegevens uit meerdere bronnen te integreren met behulp van verouderde manufacturing execution systems en enterprise resource planning-systemen. Een gebrek aan variatie in datasets, die de diversiteit van praktijkvoorbeelden en productieomgevingen zouden moeten weerspiegelen, leidt tot onvoldoende gegevens voor het trainen en testen van deep learning-ai-modellen. Deze uitdagingen kunnen nog groter worden als er geen cloudgebaseerde oplossingen worden overwogen. Om deze problemen aan te pakken, worden nieuwe deep learning-ai-modellen, datacapturing-technologieën, cloudplatforms en analyse oplossingen ontwikkeld, die nieuwe mogelijkheden bieden voor gegevensbronnen die momenteel onderbenut zijn, waaronder afwijkende gegevens van frontline kwaliteitscontroles afkomstig uit verschillende workflows en locaties. In de maakindustrie behoren defecten en afwijkingen in materialen, componenten en eindproducten, evenals de kwaliteit van verpakking, etikettering, barcodes en markeringen en de staat van geretourneerde goederen, tot de tot dusver onbetrouwbare databronnen. Dankzij moderne machine vision-oplossingen worden juist deze gegevens nu van grote waarde voor kwaliteitsbewaking en procesoptimalisatie. De oplossing Door de evolutie naar slimme, geautomatiseerde productieomgevingen zijn machine vision en vision analytics cruciaal voor een duurzaam concurrentievoordeel. In combinatie met closed-loop-procescontroles kan machine vision analytics bijvoorbeeld een productielijn automatisch aanpassen op basis van realtime-kwaliteitsmetingen. Het potentieel wordt nog groter bij complexe toepassingen zoals tolerantiestapeling, waarbij de optimalisatie van dimensionale kenmerken over meerdere productiestations gelijktijdig moet worden gecoördineerd. Er zijn al tal van praktijkvoorbeelden die laten zien dat wanneer frontline-activiteiten worden gedigitaliseerd, geautomatiseerd en verrijkt met ai, bedrijven niet alleen hun industry 4.0-doelstellingen versnellen, maar ook tastbare waarde creëren voor hun teams en klanten: Bosch implementeerde een machine vision-oplossing voor de inspectie van motoronderdelen, waarmee een productievolume van zevenduizend onderdelen per dag wordt gehaald en het aantal valse afkeuringen tot minder dan vijf procent werd teruggebracht; TAS gebruikt machine vision-software met deep learning om elektrische accudoppen te inspecteren. Zelfs de kleinste oppervlaktefouten worden gedetecteerd, wat veiligheid en naleving aanzienlijk verbetert; Idea, leverancier van industriële automatisering voor de auto-industrie, kan met één enkel vision system tweehonderd verschillende remschijven inspecteren dankzij geavanceerde machine vision-software. Onderscheidende factor Naarmate de maakindustrie steeds meer verbonden, geautomatiseerd en datagedreven wordt, wordt het benutten van uitgebreide procesgegevens voor optimalisatie een belangrijke onderscheidende factor. Door het toepassen van digitale technologieën zoals machine vision, 3d en aikunnen bedrijven langdurige uitdagingen overwinnen, inefficiënties verminderen en een fundament leggen voor toekomstig succes: Gebruik intelligente tools: investeer in machine vision, deep learning en 3d-sensoren om realtime-inzichten te verkrijgen en workflows te optimaliseren; Standaardiseer gegevens: zorg dat data binnen de gehele organisatie geïntegreerd, betrouwbaar en van hoge kwaliteit is. Alleen dan is het volledige potentieel van ai-gestuurde analyses en voorspellende modellen te benutten; Kies schaalbare oplossingen: gebruik cloudgebaseerde platforms om samenwerking en schaalbaarheid tussen meerdere locaties en regio’s te waarborgen en zo een uniforme digitale strategie te creëren. Fabrikanten beschikken vandaag al over de tools, inzichten en mogelijkheden om nieuwe manieren van werken te creëren die groei en innovatie stimuleren. Bedrijven die nu investeren in digitale procesoptimalisatie versterken niet alleen hun concurrentiepositie, maar leggen ook de basis voor een schaalbare, datagedreven toekomst. Stephan Pottel, manufacturing strategy director EMEA, Zebra Technologies