computable

Microsoft bereidt een nieuwe ontslagronde voor waarbij wereldwijd 5.500 banen verdwijnen. Daarmee schuift het bedrijf op naar plek vijf in de lijst van grootste techontslagen dit jaar, achter Oracle, Amazon, Cognizant en Meta. De sanering raakt vooral verkoop, consultancy en de Xbox-divisie en valt samen met de miljarden die Microsoft in zijn eigen ai-infrastructuur pompt. Maar verdwijnt dit werk echt door ai, of verhullen bedrijven een bredere herstructurering in de sector? Microsoft schrapt naar verwachting 5.500 banen, ongeveer 2,5 procent van het personeelsbestand. Het gaat om functies binnen de afdelingen verkoop, consultancy en de Xbox-divisie. Business Insider baseert zich op interne bronnen; Microsoft heeft niet gereageerd. Volgens de zakensite hangt de sanering samen met de enorme bedragen die het bedrijf in ai investeert. In 2025 kondigde Microsoft aan tachtig miljard dollar te investeren in datacenters voor het trainen van ai-modellen en de uitrol van ai- en cloudapplicaties. Het is bovendien al langer onrustig bij het bedrijf. In april 2026 kregen 8.750 werknemers een aanbod om hun arbeidsovereenkomst te beëindigen. De ontslagronde plaatst Microsoft op de vijfde plaats in de ranglijst van grootste banenreducties bij techbedrijven in 2026 tot nu toe. Het bedrijf staat achter Oracle (25.754), Amazon (16.600), Cognizant (15.000) en Meta (10.400), zo blijkt uit een analyse van het Britse Trading Platforms. Om een duidelijker beeld van deze verschuiving te geven analyseerde Trading Platforms de ontslagen in de techsector in 2026. Dat gebeurde aan de hand van gegevens van TrueUp, TechCrunch en meerdere WARN-documenten (Worker Adjustment and Retraining Notifications), waarin Amerikaanse bedrijven grote ontslagen of fabriekssluitingen moeten melden bij de staat waarin zij zijn gevestigd. Stevig op koers ‘Vanaf 2 juli 2026 heeft de wereldwijde technologiesector minstens 153.965 banen geschrapt, waarmee zij stevig op koers ligt om de 246.000 ontslagen in heel 2025 te overtreffen’, concludeert Trading Platforms. Oracle blijft de grootste bijdrager aan de personeelsreducties van dit jaar met 25.754 ontslagen. Dat aantal liep na uitbreiding van het herstructureringsprogramma verder op. Amazon schrapte in januari van dit jaar 16.000 banen. Dat is de tweede fase van een ingreep die in oktober 2025 begon met 14.000 ontslagen. Het Amerikaanse it-advies- en uitbestedingsbedrijf Cognizant schrapt wereldwijd tot 15.000 functies. Daarvoor is 200 tot 270 miljoen dollar gereserveerd voor ontslagvergoedingen, analyseert Trading Platforms. In India, waar meer dan 250.000 van de ruim 350.000 medewerkers van Cognizant werken, zal naar verwachting de grootste reorganisatie plaatsvinden. Het bedrijf maakt naar eigen zeggen de overstap naar een ‘slanker’ en ‘door ai versterkt’ leveringsmodel. Ook de personeelsafdeling van Meta, het moederbedrijf van Facebook, heeft een druk halfjaar achter de rug. Alles bij elkaar sneuvelden 10.400 functies, verdeeld over meerdere ontslagrondes. De meeste ontslagen vielen in mei, toen het bedrijf ongeveer tien procent van het personeelsbestand (8.000 banen) schrapte en tegelijkertijd de plannen om 6.000 nieuwe werknemers aan te nemen stopzette. Microsoft heeft de genoemde aantallen ontslagen in 2026 niet bevestigd. Volgens ingewijden vallen de banenreducties vooral binnen de afdelingen verkoop, consultancy en Xbox. Wel registreerde het bedrijf in 2025 al twee grote ontslaggolven. In mei werden 6.000 medewerkers ontslagen en in juli volgden nog eens 9.000 werknemers. Nederland vijfde In de rapportage van Trading Platforms over de eerste helft van 2026 eindigt Nederland met 2.380 ontslagen als vijfde in een landenoverzicht van banenverlies in de wereldwijde techsector. De lijst wordt aangevoerd door de Verenigde Staten (121.072), gevolgd door Australië (4.491), Israël (3.286) en India (2.577). Het hoge aantal ontslagen in Nederland hangt vooral samen met de reorganisatie bij ASML. Dat bedrijf kondigde eerder dit jaar aan 1700 banen te schrappen. ‘Gelet op de ontslagen van dit jaar is het makkelijk om te zeggen dat ai banen kost. Maar wanneer je beter kijkt, zie je dat twee verschillende ontwikkelingen een rol spelen’, zegt Stanislava Savisheva, analist bij Trading Platforms. Volgens haar speelt een herwaardering van bedrijven en hun activiteiten een belangrijke rol bij de reorganisaties. Daarnaast ziet zij routinematige herstructureringen en het spreiden van ontslagrondes over meerdere boekjaren. ‘Dat wordt gedaan om beleggers tevreden te houden.’ Volgens Savisheva koppelen Meta en Cognizant hun ontslagen expliciet aan ai. ‘Amazon deed dat niet. Het bedrijf benadrukte juist dat de 16.000 banen die in januari werden geschrapt bedoeld waren om bureaucratie weg te nemen en het management te vereenvoudigen, terwijl het tegelijkertijd miljarden bleef investeren in zijn ai-infrastructuur.’ Haar conclusie is dat alle grote technologiebedrijven fors investeren in ai. ‘Maar niet elk bedrijf wil zeggen dat ai achter de eigen personeelsreducties zit. Ai is de strategische prioriteit geworden waarvoor bedrijven hun organisaties herinrichten, of ze dat nu zeggen of niet.’

Het kabinet kiest voor een zo soeverein mogelijk ingerichte cloudomgeving die onder centrale regie wordt opgezet. Waar mogelijk wordt deze overheidsclouddienst ondergebracht in de eigen datacenters van het Rijk. Uiterlijk eind dit jaar kunnen de eerste applicaties op de soevereine cloud worden gehost. Staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid) meldt dat in een brief aan de Tweede Kamer. Het gebruik van Amerikaanse cloudaanbieders zoals Microsoft Azure wordt daarmee op minder vanzelfsprekend. Op advies van Gartner heeft Nederland gekozen voor het meest vergaande scenario: een volledig nieuwe, centraal aangestuurde overheidscloud die los van de bestaande systemen wordt opgebouwd. Volgens Gartner is dit tevens de meest kansrijke route. Alternatieve scenario’s kennen een langere doorlooptijd en dragen minder bij aan de opbouw van kennis en expertise binnen de overheid. De keuze voor maximale soevereiniteit betekent dat de overheid zowel praktisch als juridisch beschikt over de hardware, de fysieke toegang en de locatie. Dit sluit samenwerking met de markt niet uit. Inbreng van expertise vanuit de markt is noodzakelijk; de manier waarop dat gebeurt, wordt de komende maanden uitgewerkt. Technologie en exploitatie komen volledig onder EU-controle te staan. Ze zijn uitsluitend onderworpen aan EU-wetgeving en kennen geen kritieke afhankelijkheden van niet-EU-landen. Nederland kiest daarmee voor de hoogste categorie soevereiniteit (Seal4) uit het EU Cloud Sovereignty Framework. Eerste ontwerp Samen met experts uit de overheid wordt een eerste ontwerp van een soevereine clouddienst opgesteld. De focus ligt op een containerplatform dat voldoet aan de Haven-standaard. Het ontwerp wordt gebaseerd op open source (open en vrij beschikbare broncode), waardoor de afhankelijkheid van leveranciers afneemt. Vervolgens wordt het ontwerp gerealiseerd in een proof of concept. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van bestaande innovatievoorzieningen, waaronder Digilab. De soevereine clouddienst wordt daarna verder ontwikkeld; het ontwerp zal binnenkort openbaar worden gemaakt. Ook andere partijen, zoals onderwijs- en kennisinstellingen, kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling en er zelf gebruik van maken. Voor de opschaling naar grootschalige productieomgevingen wordt een sourcingtraject gestart. Daarbij worden naast overheidsorganisaties ook marktpartijen betrokken. Parallel aan de technische opschaling wordt een voorstel uitgewerkt voor een leverings- en serviceorganisatie, met bijzondere aandacht voor overheidsbrede dienstverlening. Daarbij wordt bekeken of deze organisatie een publiek, privaat of hybride karakter krijgt. Financieel valt er nog veel te regelen. Van der Burg merkt op dat een overheidsbrede soevereine clouddienst alleen succesvol kan zijn als voldoende overheidsorganisaties er gebruik van maken. Bovendien zullen zij hun bestaande infrastructuurbudgetten moeten inzetten voor de bekostiging van deze clouddienst. Volgens de staatssecretaris wordt de transitie aanzienlijk complexer en duurt zij langer als de eenmalige opstartkosten niet vooraf worden gefinancierd. De financiering van de soevereine overheidscloud wordt in de volgende fase verder uitgewerkt.

De smartphone is het belangrijkste communicatie-, identiteits- en authenticatieplatform van de moderne organisatie. Toch blijven enkele van de meest kritieke lagen in deze mobiele infrastructuur grotendeels gesloten, proprietary en slechts beperkt onafhankelijk en transparant toetsbaar. Onderzoek naar baseband-, sim- en spywarevectoren maakt duidelijk dat mobiele security niet langer als puur endpointvraagstuk is te behandelen.Smartphones worden in securitybeleid doorgaans beoordeeld op de zichtbare en beheersbare lagen. Is het toestel up-to-date? Is disk-encryptie actief? Wordt het apparaat beheerd via mobile device management (MDM) of enterprise mobility management (EMM; een bredere benadering dan MDM)? Zijn applicaties gescheiden, wachtwoorden sterk en is multi-factorauthenticatie verplicht?Die maatregelen zijn noodzakelijk, maar geven slechts een gedeeltelijk beeld van het mobiele risico. Een moderne smartphone is geen enkelvoudig systeem. Het toestel bestaat uit meerdere processoren, firmwarelagen, radio-interfaces, sim-functionaliteit en telecomprotocollen. Een deel daarvan bevindt zich buiten het bereik van de gebruiker, buiten het zicht van securityteams en vaak ook buiten onafhankelijke inspectie. Onderzoekers van de University of Birmingham wezen hier recent expliciet op (University of Birmingham, 2026). Juist daar ontstaat een structurele blinde vlek.Baseband als verborgen vertrouwenslaagOnder Android of iOS bevindt zich de baseband: de hardware en software die verantwoordelijk is voor communicatie met mobiele netwerken. Deze laag verwerkt 2G-, 3G-, 4G- en 5G-communicatie en staat rechtstreeks in contact met zendmasten. De baseband draait op een aparte processor, met grotendeels gesloten firmware die door een beperkt aantal leveranciers wordt ontwikkeld. De code is doorgaans niet openbaar, moeilijk onafhankelijk en transparant te auditen, en beperkt inzichtelijk voor de organisaties die dagelijks op deze infrastructuur vertrouwen (University of Birmingham, 2026).Dat is relevant, omdat de baseband geen perifere component is, maar een fundamentele laag voor connectiviteit, locatiebepaling en communicatie. Als deze laag kwetsbaar is, raakt dat niet alleen het toestel, maar ook het vertrouwen in mobiele communicatie als bedrijfsinfrastructuur.De kern van het probleem zit niet alleen in de aanwezigheid van bugs, maar in de manier waarop dergelijke componenten historisch worden getest. Conformiteitstesten controleren of een systeem correct reageert op geldige input. Security vereist een andere benadering: hoe gedraagt het systeem zich onder doelbewust afwijkende, kwaadaardige of onverwachte input?Onderzoekers van de University of Birmingham werken daarom aan methoden om baseband-firmware in gecontroleerde omgevingen adversarial te testen, onder meer via FirmWire, een platform voor systematische securitytesting van baseband-firmware. Volgens de University of Birmingham heeft onderzoek met FirmWire bijgedragen aan het blootleggen van meer dan twintig kwetsbaarheden in 2G- en 4G-basebandstacks. Verschillende bevindingen zijn vervolgens door leveranciers zoals Google, Samsung en MediaTek opgepakt in beveiligingsupdates (University of Birmingham, 2026).Sim-kaarten zijn geen passieve tokensEen tweede onderschatte laag is de sim. In veel organisaties wordt de sim nog gezien als een relatief passief authenticatiemiddel voor netwerktoegang. In werkelijkheid is het een kleine computer met eigen functionaliteit en een eigen attack surface.Een sim kan, afhankelijk van specificaties en implementatie, actief interactie met het toestel initiëren. Daarbij gaat het niet alleen om netwerkregistratie, maar ook om functionaliteit waarmee een toestel locatiegegevens kan delen, een sms kan versturen of een browser kan openen. De University of Birmingham onderscheidt drie aanvalsvlakken: fysieke aanvallen op toestel of sim, remote aanvallen via operatorbeheerinfrastructuur en technische aanvallen op fouten in sim-software (University of Birmingham, 2026).Voor enterprise security is dat belangrijk. Een toestel kan volledig compliant zijn binnen het MDM-beleid, maar toch afhankelijk blijven van sim- en operatorfunctionaliteit die de organisatie niet zelf controleert. Daarmee wordt mobiele security onderdeel van een bredere vertrouwensketen: toestel, firmware, sim, telecomoperator, roaminginfrastructuur en netwerkstandaarden.Van kwetsbaarheid naar commerciële surveillancecapaciteitDe technische discussie krijgt extra gewicht door de commerciële spywaremarkt. Amnesty International beschrijft in The Predator Files hoe commerciële surveillancebedrijven complete spywareketens aanbieden: exploits, infectievectors, spywareagents en backend-infrastructuur voor dataverzameling in één pakket. Deze mercenary spyware — surveillanceproducten die door private partijen aan overheden worden verkocht — verandert de aard van kwetsbaarheden fundamenteel (Amnesty International, 2023).Een fout in een basebandstack, browser, sim-implementatie of netwerkprotocol is niet langer alleen een technisch defect. Het kan een verhandelbare capability worden binnen een markt waarin exploitketens, infectiemethoden en operationele infrastructuur als dienst worden aangeboden.Amnesty International beschrijft in dit kader meerdere infectieroutes en markttermen, waaronder 1-click attacks, zero-click attacks, tactical infection en strategic infection. Tactical infection richt zich op apparaten in fysieke nabijheid, bijvoorbeeld via malafide wifi-netwerken, mobiele basisstations of kwetsbaarheden in baseband- en radio-interfaces. Strategic infection verwijst naar systemen die op ISP- of gatewayniveau kunnen worden ingezet om internetverkeer te manipuleren en doelwitten naar exploit-infrastructuur te leiden (Amnesty International, 2023).Dit verschuift mobiele security van een traditioneel endpointvraagstuk naar een infrastructuurvraagstuk. Het risico zit niet alleen in wat een gebruiker aanklikt, maar ook in welke netwerken, zendmasten, firmwarelagen en operatorprocessen het toestel automatisch vertrouwt.Governancevraag achter mobiele securityVoor cio’s, ciso’s, telecomproviders, managed service providers en overheden is dit meer dan een technisch detail. Het raakt aan governance, supply chain security en digitale soevereiniteit.Veel organisaties hebben hun endpointbeleid de afgelopen jaren sterk volwassen gemaakt. Devices worden beheerd, applicaties gecontroleerd en identiteiten centraal afgedwongen. Toch blijft een belangrijk deel van de mobiele stack buiten de directe invloedsfeer van de organisatie. Baseband-firmware, sim-functionaliteit en telecominfrastructuur zijn zelden onderdeel van reguliere security-assessments, terwijl zij een essentiële rol spelen in communicatie, authenticatie en locatiegebonden diensten.Mobiele security rust daarmee op institutioneel vertrouwen. Organisaties vertrouwen op chipfabrikanten, firmwareleveranciers, mobiele operators, sim-profielen, roamingpartners, standaardisatieprocessen en exportcontrolemechanismen. In normale bedrijfsvoering is dat onvermijdelijk. Maar vanuit risicoperspectief moet duidelijk zijn dat deze keten slechts beperkt verifieerbaar is.De vraag wordt daarmee niet alleen of een smartphone veilig is geconfigureerd, maar of de onderliggende infrastructuur voldoende transparant, toetsbaar en verantwoordbaar is.Exportcontrole is geen securitygarantieDe Europese dimensie is daarbij relevant. Amnesty International wijst erop dat de Intellexa-alliance zich positioneerde als ‘EU-based and regulated’, terwijl technologie van deze groep wereldwijd is gelinkt aan surveillanceactiviteiten tegen onder meer journalisten, politici, onderzoekers en maatschappelijke organisaties. Het rapport wijst daarnaast op complexe bedrijfsstructuren en tekortkomingen in exportcontrolemechanismen (Amnesty International, 2023).Dat legt een belangrijk spanningsveld bloot: formele regulering is niet hetzelfde als effectieve controle. Een exportlicentie zegt weinig over technische begrensbaarheid, operationele proportionaliteit of onafhankelijke auditbaarheid van spyware. Zeker bij hoog-invasieve spyware is dat problematisch. Volgens Amnesty International ontbreekt bij dit type spyware voldoende onafhankelijke auditability en is het moeilijk aantoonbaar te maken dat inzet technisch beperkt blijft tot noodzakelijke en proportionele doelen (Amnesty International, 2023).Daarmee ontstaat een fundamenteel governanceprobleem. Als een technologie technisch niet goed te beperken is, wordt proportionaliteit niet alleen een juridische toets achteraf, maar een ontwerpvraag vooraf. Kan het middel aantoonbaar worden beperkt tot een specifiek doelwit, een specifieke dataset en een specifieke bevoegdheid? Kan misbruik achteraf onafhankelijk worden vastgesteld? Kan de scope technisch worden afgedwongen? Als dat niet kan, is toezicht per definitie zwak.Wat organisaties hiervan moeten lerenVoor de Nederlandse it-sector ligt hier een duidelijke opdracht. Mobiele security moet breder worden beoordeeld dan alleen device management en applicatiecontrole. De mobiele stack is een keten waarin endpoint, firmware, sim, operatornetwerk, exploitmarkt en regelgeving samenkomen.Dat betekent niet dat elke organisatie zelf baseband-firmware moet kunnen auditen. Dat is onrealistisch. Het betekent wel dat organisaties kritischer moeten kijken naar leveranciersvertrouwen, toestelkeuze, lifecyclebeleid, telecomcontracten en incidentrespons rond mobiele dreigingen.Ook vraagt dit om meer druk op leveranciers en beleidsmakers. Securityclaims moeten niet alleen gaan over patchbeleid, encryptie of app-sandboxing, maar ook over firmwaretransparantie, onafhankelijke testbaarheid en toegang voor academisch securityonderzoek.Voor publieke organisaties komt daar een bredere soevereiniteitsvraag bij. Digitale soevereiniteit gaat niet alleen over cloudlocaties of datacenters, maar ook over hardware-, firmware- en telecomlagen waarop communicatie en identiteit rusten.Mobiele security als infrastructuurvraagstukDe belangrijkste conclusie is dat smartphonebeveiliging niet stopt bij Android of iOS. Onder het scherm bevindt zich een diepere vertrouwensketen met componenten die continu communiceren en beslissingen nemen, vaak zonder zichtbaarheid voor gebruikers of organisaties.Mobiele security verschuift daarmee van endpointbeheer naar infrastructuurvraagstuk: firmware, baseband, sim, telecomnetwerken en de commerciële markt die kwetsbaarheden omzet in surveillancecapaciteit. 

In dit nieuwsoverzicht: Nederland blinkt uit in digitale overheidsdiensten, Fortinet ziet omslag in ot-cybersecurity, KPN lanceert ai op mobiel voor mkb, HousApp haalt 4,3 miljoen euro op, en wetgeving remt invoering van autonome ai.Nederland koploper digitale overheid onder grote EU-landenNederland heeft de ‘best presterende digitale overheid’ van de grotere EU-lidstaten. Dat blijkt uit de ‘EGovernment Benchmark 2026’, opgesteld door Capgemini, Sogeti en IDC voor de Europese Commissie. Nederland staat achtste van álle EU-lidstaten (27) maar is de hoogst genoteerde lidstaat met meer dan vijftien miljoen inwoners.Nederland scoort vooral op de brede beschikbaarheid van digitale overheidsdiensten en cybersecurity. Zo voldoet 79 procent van de overheidswebsites aan gangbare beveiligingsstandaarden, tegenover een Europees gemiddelde van 47 procent.Volgens het rapport liggen de grootste uitdagingen nu bij digitale soevereiniteit en grensoverschrijdende dienstverlening. Meer dan de helft van de Nederlandse overheidswebsites draait nog op infrastructuur van niet-Europese aanbieders. Ook interoperabele digitale diensten, zoals eID’s en digitale wallets, vragen volgens de onderzoekers verdere ontwikkeling.Fortinet: organisaties kijken realistischer naar ot-cybersecurityOrganisaties beoordelen de volwassenheid van hun ot-cybersecurity kritischer dan voorheen. Dat blijkt uit het ‘2026 State of Operational Technology and Cybersecurity’-rapport van Fortinet, gebaseerd op een wereldwijd onderzoek onder ruim zevenhonderd ot-professionals.Het aandeel organisaties dat zichzelf op het hoogste volwassenheidsniveau plaatst, daalde van 49 naar zeventien procent. Volgens Fortinet komt dit niet door een verslechterde beveiliging, maar doordat organisaties meer inzicht hebben gekregen in hun ot-omgevingen en resterende kwetsbaarheden.Daarnaast is ot-beveiliging steeds vaker een verantwoordelijkheid van de ciso. Zestig procent van de organisaties heeft die verantwoordelijkheid al formeel belegd, terwijl 81 procent verwacht dit binnen een jaar te doen. Phishing blijft met 76 procent de meest voorkomende aanvalsvector, gevolgd door ransomware (50%). Ook verwacht 89 procent van de respondenten dat de regelgeving rond ot-cybersecurity de komende vijf jaar verder wordt aangescherpt.KPN voegt ai-functionaliteit toe aan mobiele abonnementen voor mkbKPN introduceert na de zomer een ai-uitbreiding voor mobiele abonnementen van mkb-klanten. De functionaliteit helpt ondernemers inkomende telefoongesprekken en berichten efficiënter af te handelen door gesprekken samen te vatten, voicemails automatisch naar tekst om te zetten en klantcontacten te prioriteren.Aanleiding is onderzoek van KPN, uitgevoerd door Motivaction onder 819 mkb-beslissers. Daaruit blijkt dat 61 procent van de ondernemers stress ervaart door de verwachting altijd bereikbaar te zijn. Daarnaast zegt iets meer dan de helft dat telefonische bereikbaarheid ten koste gaat van de concentratie van medewerkers. Hoewel twee derde van de respondenten verwacht dat ai de werkdruk kan verlagen door klantcontact deels over te nemen, gebruikt 82 procent ai nog niet structureel of strategisch.Volgens KPN moet de nieuwe mobiele ai-dienst ondernemers helpen hun bereikbaarheid te verbeteren zonder extra systemen of complexe implementaties.HousApp haalt 4,3 miljoen euro op voor ai-platform voor makelaarsHousApp heeft een seedinvestering van 4,3 miljoen euro opgehaald om de ontwikkeling van zijn ai-platform voor makelaars te versnellen. De investeringsronde is geleid door Arches Capital en Antler, met deelname van diverse angel-investeerders.Het Amsterdamse bedrijf, dat in juni 2025 van start ging, zegt ruim 2.200 makelaars als klant te hebben. De financiering wordt gebruikt voor productontwikkeling, uitbreiding van het engineeringteam en verdere groei. HousApp ontwikkelt software die administratieve taken voor makelaars automatiseert met ai. Het platform begon als bezichtigingsplanner en is uitgegroeid tot een ai-assistent voor het plannen en afhandelen van werkzaamheden. Eerder dit jaar nam HousApp branchegenoot Friva over om zijn positie op de Nederlandse proptechmarkt te versterken.Onderzoek: organisaties wachten met autonome ai op duidelijkere wetgevingNederlandse organisaties zijn terughoudend met het inzetten van autonome ai-systemen die zelfstandig beslissingen nemen. Uit onderzoek van Dynamic People onder 317 it- en businessbeslissers blijkt dat 44 procent eerst duidelijkere wetgeving over aansprakelijkheid wil voordat dergelijke toepassingen worden ingevoerd.Tegelijkertijd verwacht 67 procent binnen drie jaar te investeren in autonome erp-systemen. Naast wetgeving noemt 43 procent certificering of keurmerken als voorwaarde voor vertrouwen in ai, terwijl 41 procent eerst succesvolle praktijkvoorbeelden wil zien.Ook intern zien organisaties belemmeringen. Zo vindt 43 procent dat medewerkers en management meer kennis en training nodig hebben om ai verantwoord toe te passen. Verder noemt 35 procent onvoldoende ontwikkeld ai-risicomanagement als knelpunt. Volgens de onderzoekers zijn naast technologische investeringen ook governance en kennisontwikkeling nodig om autonome ai breder te kunnen inzetten.

Een groep van dertig Europarlementariërs uit zes politieke fracties roept de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, op om op korte termijn een speciale Europese top over kunstmatige intelligentie te organiseren. Het initiatief komt van de Nederlandse Europarlementariër Reinier van Lanschot (Volt); hij stelt dat Europa dringend een gezamenlijke strategie nodig heeft om de kansen en risico’s van ai te adresseren. Volgens de ondertekenaars loopt Europa achter in de ontwikkeling en toepassing van ai-technologie en is het sterk afhankelijk van buitenlandse aanbieders. Die afhankelijkheid wordt volgens hen extra risicovol door geopolitieke spanningen en recente Amerikaanse maatregelen rond de toegang tot geavanceerde ai-systemen. In de brief wordt gewezen op exportrestricties rond ai-modellen en beperkingen op beschikbaarheid van nieuwe ai-versies voor niet-Amerikaanse partijen. De Europarlementariërs waarschuwen dat ai een van de meest ingrijpende technologische transformaties van deze tijd is, maar nog onvoldoende structureel op de Europese politieke agenda staat. Tijdens recente Europese toppen zou het onderwerp telkens zijn ondergesneeuwd door acute crises zoals oorlogen, migratie en begrotingskwesties. Signalen In hun oproep verwijzen de ondertekenaars ook naar signalen uit de internationale veiligheids- en expertgemeenschap. Zo wordt gesteld dat frontier-ai binnen enkele maanden een significante impact kan hebben op cybercapaciteiten, en dat Europa een aanzienlijk kleiner aandeel in wereldwijde rekenkracht heeft dan de Verenigde Staten. Reinier van Lanschot (rechts) overhandigt de brief aan António Costa. ‘Wij kunnen nu het tij nog keren’, zegt Van Lanschot. ‘Het is cruciaal dat Europese leiders tijdens een ai-top tot een gezamenlijke aanpak komen waarin publieke waarden centraal staan. Alleen dan kan Europa de risico’s beheersen en de kansen benutten.’ De brief pleit voor een Europese Raad-top die niet alleen innovatie, maar ook veiligheid, ethiek, arbeidsmarktimpact en geopolitieke afhankelijkheid moet behandelen. De indieners willen dat het onderwerp uiterlijk vóór 15 oktober op de agenda komt. De oproep wordt ondersteund door Europarlementariërs uit de fracties EPP, S&D, Renew Europe, Greens/EFA, ECR, The Left en enkele onafhankelijke leden, onder wie voormalig president van Estland Toomas Hendrik Ilves. Met het initiatief hopen de politici de druk op nationale regeringsleiders op te voeren om ai hoger op de Europese beleidsagenda te zetten.

BLOG – Jan Baan en Ad Nederlof zeggen in hun artikel in het FD hardop wat de it-sector al jaren weet: saas-softwarebedrijven romen structureel de productiviteitswinst van hun klanten af. Ai biedt een uitweg, maar vibe coding is niet het antwoord.Saas-bedrijven hebben een verdienmodel gebouwd op lock-in, niet op geleverde waarde. De cijfers liegen er niet om. Gemiddeld gebruikt een organisatie maar twintig procent van de functionaliteit. Daarvoor betalen ze jaar op jaar honderd procent van de licentiekosten. Daarbovenop komt nog dat een groot deel van de medewerkers die de software nauwelijks gebruiken. En vrijwel elke organisatie bouwt uiteindelijk eigen aanvullende oplossingen. Vroeger was dat een Excel-macro, nu low-code-tools en opkomend met vibe coding. Dit doen we omdat de saas-software het unieke bedrijfsproces toch net niet precies dekt.Begrijp me niet verkeerd: deze softwarepakketten leveren een aanzienlijke productiviteitswinst voor de bedrijven die ze gebruiken. Echter, hier zit ook een nadeel aan. De exitdrempel wordt bewust hooggehouden door complexe migraties en ingewikkelde configuraties. Dat geeft leveranciers de ruimte om jaarlijkse licentieprijzen te verhogen, wetende dat klanten niet snel vertrekken. De productiviteitswinst die software oplevert, verdwijnt zo grotendeels naar de saas-leverancier en niet naar de bottom-line van de klant.AI-gegenereerde software als breekijzer, maar niet op de manier die hypeverhalen suggererenDe term ‘saaspocalypse’ circuleert al een tijdje in de sector. De aankondiging van een nieuw ai-model van Perplexity leidde recent tot een koersdaling van een aantal saas-leveranciers. Dat geeft aan hoe serieus de markt dit risico neemt.Maar de conclusie dat vibe coding (het door ai laten genereren van software op basis van functionele instructies) de oplossing is, klopt niet. Vibe coding produceert snelle resultaten, maar geen beheersbare, schaalbare software. Zeker niet voor vitale bedrijfsprocessen.Spec-driven ai engineering: software die van jou isDe echte verschuiving komt van een andere aanpak: spec-driven ai engineering. Daarbij sturen ai-agents de softwareontwikkeling aan, maar altijd binnen strakke kaders die van toepassing zijn op jouw organisatie. Denk dan aan scherpe specificaties, architectuurrichtlijnen, duidelijke kwaliteitsrichtlijnen, honderd procent traceerbaarheid, efficiënt gebruik van cpu (en ai-tokens), standaarden, securityrichtlijnen en zero-trustprincipes. De ai werkt in een sandbox met heldere grenzen, niet in het wilde weg.De kwaliteit van het resultaat staat of valt met drie elementen. Ten eerste een vlijmscherpe scope: de agent weet precies wat hij wel en niet doet, zonder ruimte voor interpretatie. Ten tweede volwassen skills: gedefinieerde, geteste competenties die de agent inzet, en geen ad-hoc generatie maar reproduceerbaar vakmanschap. Ten derde een heldere tooldefinitie: elke tool, library en procedure die de agent gebruikt is expliciet gespecificeerd, met duidelijke invoer, uitvoer en grenzen.Wie deze drie elementen op orde heeft, bouwt software van een niveau dat vibe coding structureel onmogelijk maakt om te evenaren. Niet sneller of goedkoper als enige argument, maar aantoonbaar beter, beheersbaarder en vollediger afgestemd op het bedrijfsproces.Aantoonbaar compliant, by designDit is waar het debat over ai-gegenereerde software een dimensie mist die voor veel sectoren doorslaggevend is: compliance.Software die is gebouwd via spec-driven ai engineering is honderd procent bewijsbaar compliant. Elke ontwerpkeuze is traceerbaar naar een specificatie. Elke functie is herleidbaar tot een vereiste. De volledige architectuur is gedocumenteerd vanuit de kaders waarbinnen de agents hebben gewerkt. Dat maakt het mogelijk om aan een toezichthouder of aan een auditor (in het kader van ISO 27001, NEN 7510, Dora of welke andere certificering dan ook) exact aan te tonen wat de software doet, waarom en hoe.Dat is niet iets wat je achteraf aan vibe-gegenereerde code toevoegt. Compliance is bij spec-driven engineering ingebakken in het proces.Voor organisaties in finance, zorg, overheid of vitale infrastructuur is dit geen bijzaak. Het is de voorwaarde waaronder software überhaupt in productie mag. En het is precies de reden waarom vibe coding in die sectoren geen serieuze optie is, hoe aantrekkelijk de snelheid ook lijkt.De nuance die ontbreekt in het debatDit betekent niet dat saas verdwijnt. Voor commodity-processen (hr-administratie, e-mail, crm-basisinrichting) blijft standaardsoftware doelmatig. De disruptie treft vooral de laag waar bedrijven nu het meest betalen voor het minste rendement: specialistische functionaliteit die nooit helemaal past, dure seat-licenties voor occasioneel gebruik en integraties die meer maatwerkkosten vergen dan de saas-oplossing zelf.Precies die laag is met spec-driven ai engineering vervangbaar door software die wél honderd procent aansluit en waarbij de productiviteitswinst door deze software niet langer wordt afgeroomd door een leverancier met een structurele informatieasymmetrie.ConclusieSaas-applicaties voldoen vaak niet aan de functionele eisen en worden maar beperkt gebruikt. De remedie is echter geen wilde ai-codegeneratie, maar een gestructureerde aanpak waarbij ai dient als engineeringtool met harde kaders. Spec-driven, zero-trust en volledig eigendom van de klant. Dat is hoe je de handboeien van saas afwerpt zonder nieuwe risico’s te introduceren.Robbrecht van Amerongen, hoofd strategie Amis / hoofd iot Conclusion

In dit nieuwsoverzicht: Investeringsbedrijven groeien fors sneller dan economie, Lenovo waarschuwt onvoorbereide it-leiders voor ai-cyberdreiging, Deloitte, Nebul en Blueriq tonen werking van soevereine ai in overheidsprocessen, Genesys koopt Pinkfish, en RDW kiest opnieuw voor Noordelijke Combinatie als it-partner.Investeringsfondsen creëren snelle banengroei bij Nederlandse bedrijvenNederlandse bedrijven met steun van private equity- en venturecapitalinvesteerders groeien sneller dan het gemiddelde bedrijfsleven. In 2023 en 2024 nam de werkgelegenheid bij deze bedrijven met vijf procent toe, tegenover een procent bij het gemiddelde Nederlandse bedrijf. Dat blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen (NVP).Bij mkb-bedrijven met een professionele investeerder aan boord lag de groei met 7,1 procent nog hoger. In totaal kwamen er bij bedrijven met een investeringsfonds als aandeelhouder 26.114 banen bij.Eind 2024 waren 2.949 Nederlandse bedrijven in handen van professionele investeerders. Deze ondernemingen bieden werk aan bijna 810.000 mensen, goed voor 7,9 procent van de Nederlandse beroepsbevolking. Volgens de NVP dragen investeringen bij aan innovatie, schaalvergroting en concurrentiekracht.‘It-leiders onvoldoende voorbereid op ai-gedreven cyberaanvallen’Negen op de tien it-leiders zijn onvoldoende voorbereid op cyberdreigingen die worden aangedreven door kunstmatige intelligentie. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van Lenovo. Organisaties erkennen vooral problemen door versnipperde verantwoordelijkheden, waarbij beveiliging verspreid is over interne teams, leveranciers en verschillende platforms.Om die complexiteit te verminderen, breidt Lenovo zijn Security Services uit met nieuwe endpoint resilience- en managed security-diensten. Het bedrijf wil organisaties één aanspreekpunt bieden voor de volledige levenscyclus van endpoints, van beveiliging tot herstel.De nieuwe diensten combineren hardwarebeveiliging, securitytechnologie en ai-gestuurde monitoring. Volgens Lenovo kunnen organisaties hiermee de operationele complexiteit rond beveiliging verminderen en sneller reageren op incidenten. Onderdeel van het aanbod is een beheerde endpointdienst met ondersteuning vanuit Lenovo’s wereldwijde 24/7 security operations center.Deloitte, Nebul en Blueriq lanceren platform voor soevereine ai bij overheidDeloitte, Nebul en Blueriq lanceren Overheidsprocessen.ai, een platform dat moet laten zien hoe Nederlandse overheidsorganisaties ai kunnen inzetten voor snellere en beter uitlegbare processen, zonder concessies te doen aan datasoevereiniteit.Centraal staat een demo rond een ai-ondersteund bezwaar- en beroepsproces. De oplossing draait op Europese infrastructuur, gebruikt open modellen en koppelt ai-uitkomsten aan vastgelegde beslisregels. Daarmee blijven besluiten controleerbaar en herleidbaar.Volgens de initiatiefnemers is de behoefte aan efficiëntere overheidsprocessen groot, terwijl organisaties zoeken naar manieren om ai verantwoord toe te passen. In een eerste pilot met de technologie werd volgens de partijen tot tachtig procent efficiencywinst aangetoond.Het platform combineert een demo, whitepaper en podcast over de toepassing van soevereine ai binnen de publieke sector.Genesys neemt Pinkfish over voor versnelling van agentic ai in klantcontactGenesys neemt Pinkfish over om de ontwikkeling van autonome klantervaringen te versnellen. De overname voegt geavanceerde workflowautomatisering en Model Context Protocol-gebaseerde integraties (MCP is een open protocol waarmee ai-modellen op een gestandaardiseerde manier verbinding kunnen maken met externe systemen, databronnen en tools) toe aan Genesys Cloud AI.Met de technologie van Pinkfish kunnen ai-agents niet alleen klantvragen beantwoorden, maar ook zelfstandig acties uitvoeren binnen bedrijfssystemen zoals crm-, erp- en facturatieplatformen. Daarmee wil Genesys de stap maken van ai-ondersteunde interactie naar volledig georkestreerde klantprocessen.Pinkfish brengt meer dan vijfhonderd integraties en ondersteuning voor duizenden MCP-tools mee. Volgens Genesys helpt dit organisaties om complexe klantprocessen sneller te automatiseren, terwijl controle en governance behouden blijven.De financiële details van de overname zijn niet bekendgemaakt. Genesys verwacht de Pinkfish-functionaliteit later beschikbaar te maken voor klanten via de Genesys AppFoundry-marktplaats.RDW verlengt it-partnership met Noordelijke combinatieDe Dienst Wegverkeer (RDW) heeft de samenwerking met de Noordelijke Combinatie (een samenwerkingsverband tussen Get There, New Nexus, Ilionx, Brunel en BQA) verlengd. De combinatie blijft de komende vier jaar it-professionals leveren aan de uitvoeringsorganisatie.De gunning volgde op een landelijke aanbesteding, waarbij de combinatie op basis van kwaliteitscriteria als beste uit de bus kwam. Get There treedt op als penvoerder. De samenwerking bestaat inmiddels tien jaar en richt zich op gezamenlijke invulling van grote publieke it-opdrachten. Eerder dit jaar werd ook het it-partnership met DUO opnieuw aan de combinatie gegund.Met de verlenging blijft de Noordelijke Combinatie betrokken bij de ontwikkeling en ondersteuning van de digitale dienstverlening van RDW vanuit Groningen.

Nederland steunt het plan van de Europese Commissie om de datacentercapaciteit in de Europese Unie fors uit te breiden, maar hult de eigen ambities vooralsnog in nevelen. Het kabinet geeft niet aan hoe Nederland wil bijdragen aan de Europese doelstelling om de capaciteit te verdrievoudigen. Ook ontbreken alternatieve voorstellen vanuit Den Haag. Dat stelt de Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie (NSDC) in een commentaar op een document (NBC-fiche) waarin het kabinet zijn standpunt over de Europese Cloud and AI Development Act (Cada) toelicht. De kern van de voorgestelde Cada-verordening is dat elke lidstaat binnen zes maanden minimaal één versnellingszone aanwijst waar datacenters sneller zijn te bouwen. Binnen dergelijke zones moeten vergunningsprocedures worden gestroomlijnd. Binnen een jaar zouden vergunningstrajecten volledig geregeld moeten zijn. In het document waarin het kabinet zijn inzet voor de Europese onderhandelingen beschrijft, blijft echter onduidelijk of Nederland daadwerkelijk een versnellingszone wil aanwijzen. Ook wordt niet duidelijk of zogenoemde soevereine datacenters — datacenters van Europese of niet-Amerikaanse aanbieders — een voorkeurspositie krijgen. De Europese Commissie wil dat Europa aanzienlijk meer datacentercapaciteit ontwikkelt. Datacenters worden gezien als een cruciale schakel in de Europese technologieketen, naast onder meer chips, cloudsoftware en kunstmatige intelligentie. Het kabinet heeft echter stevige bezwaren tegen de manier waarop de Commissie de uitbreiding wil organiseren. De belangrijkste aandachtspunten zijn: Nationale bevoegdheden: Nederland wil voorkomen dat Brussel bepaalt waar datacenters mogen worden gebouwd. Ruimtelijke ordening en milieubeleid vallen volgens het kabinet onder nationale verantwoordelijkheid. Verplichte versnellingszones: Nederland vraagt zich af of deze verplichting logisch is voor landen die al een grote datacenterconcentratie hebben. Het kabinet vreest dat landen met veel bestaande capaciteit extra verplichtingen krijgen zonder dat dit het Europese doel daadwerkelijk ondersteunt. Onduidelijke criteria: Nederland wil meer duidelijkheid over de voorwaarden voor het aanwijzen van versnellingszones om rechtsongelijkheid te voorkomen. Vergunningen en centraal loket: Het kabinet ziet weinig toegevoegde waarde in extra Europese verplichtingen rond vergunningverlening. Juridische basis: Volgens Nederland gebruikt de Europese Commissie de verkeerde juridische grondslag. De Commissie baseert het voorstel op artikel 114 van het Verdrag betreffende de werking van de EU (interne markt), terwijl Nederland vindt dat artikel 192 (milieu) beter aansluit vanwege de ruimtelijke en milieukundige gevolgen. De NSDC roept het kabinet op om duidelijkere keuzes te maken. Volgens de organisatie moeten de schaarse energie- en ruimtebronnen worden ingezet voor datacenters die Nederland economisch en strategisch voordeel opleveren. De Cada-verordening maakt deel uit van een omvangrijk pakket maatregelen en acties van de Europese Commissie om de digitale soevereiniteit van de EU te versterken.

In dit overzicht: ai stuwt digitale economie (en verandert ict-arbeidsmarkt), geen fundament voor ai in mkb, meer ciso’s rapporteren direct aan ceo, Dick Lans nieuwe Benelux-topman bij Elastic, en Zig breidt vastgoedsoftware uit met overname Provadie. Digitale economie groeit, maar ai verandert arbeidsmarkt in ict-sector De Nederlandse digitale economie blijft groeien, maar de ontwikkeling verschilt sterk per onderdeel. Dat blijkt uit de ‘Kwartaalmonitor Digitale Economie‘ van Dutch Cloud Community, Dutch Data Center Association, Rabobank en Pb7 Research. De uitgaven aan publieke cloud stegen in het eerste kwartaal naar 2,9 miljard euro, een groei van 16,5 procent op jaarbasis. Vooral infrastructure-as-a-service profiteert van de groeiende vraag naar ai-toepassingen. Ook het aantal ict-professionals bereikte een record van 586.000 werkenden. Tegelijkertijd daalde de werkgelegenheid binnen de digitale sector met 4,2 procent naar 367.000 personen, terwijl de toegevoegde waarde met 2,8 procent groeide naar 10,7 miljard euro. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat ai steeds meer invloed krijgt op productiviteit en bedrijfsprocessen. Bijna 70 procent mkb blijft steken in experimentele ai-fase Hoewel ai hoog op de agenda staat bij bedrijven, lukt het veel mkb-organisaties nog niet om de technologie breed toe te passen. Uit onderzoek van SAS en IDC onder ruim 1.600 mkb-bedrijven in 28 landen blijkt dat bijna zeventig procent zich nog in een experimentele of opportunistische fase van ai-volwassenheid bevindt. Veel bedrijven gebruiken ai voor losse toepassingen, maar missen een stevige basis met onder meer een datastrategie, governance, vaardigheden en processen. Daardoor blijft de stap naar structurele bedrijfsbrede inzet uit. Volgens SAS liggen de grootste uitdagingen bij versnipperde data, gebrek aan expertise en onvoldoende inzicht in rendement. De volgende stap is volgens het bedrijf niet meer experimenteren, maar ai schaalbaar, betrouwbaar en verantwoord inzetten. Ai- en cyberrisico’s geven ciso prominente rol in boardroom De rol van de chief information security officer (ciso) wordt steeds belangrijker binnen organisaties. Inmiddels rapporteert 42 procent van de ciso’s direct aan de ceo, tegenover veertien procent een jaar eerder. Dat blijkt uit de ‘Global Chief Information Security Officer Organization and Compensation Survey 2025’ van Heidrick & Struggles onder 371 ciso’s in Europa, de Verenigde Staten en Canada. De groeiende aandacht komt door de toenemende impact van ai en cybersecurity op bedrijfsvoering. Ciso’s worden niet langer alleen gezien als verantwoordelijken voor beveiliging, maar ook als strategische partners bij innovatie en risicobeheersing. Uit het onderzoek blijkt verder dat 96 procent van de ciso’s ai inzet om digitale beveiliging te verbeteren. Bijna zes op de tien noemen ai, machine learning en data-analyse als expertisegebieden voor de toekomst. Elastic benoemt Dick Lans tot country manager Benelux Dick Lans. Elastic heeft Dick Lans benoemd tot country manager Benelux. Hij gaat leidinggeven aan de regionale activiteiten van het bedrijf op het gebied van search, security en observability. Lans volgt de ontwikkeling van Elastic richting ai-infrastructuur op een moment waarop organisaties steeds meer zoeken naar manieren om bedrijfsdata beschikbaar te maken voor ai-toepassingen. Lans brengt ruim dertig jaar ervaring mee in de technologiesector. Hij werkte eerder in leidinggevende functies bij onder meer Pure Storage, Confluent, Red Hat en Oracle. Volgens Elastic neemt het belang van datatoegang en context toe door de opkomst van ai en agentic ai. Lans richt zich op verdere groei in de Benelux en ondersteuning van organisaties bij het ontwikkelen van ai-toepassingen op basis van hun eigen data. Zig breidt vastgoedsoftware uit met overname van Provadie Zig neemt Provadie over, een Nederlandse leverancier van saas-oplossingen voor vastgoedwaardering en taxaties. Met de overname breidt Zig zijn softwareaanbod uit van propertymanagement naar de bredere vastgoedketen. Provadie, opgericht in 2019 en gevestigd in Arnhem, automatiseert het taxatieproces met onder meer digitale dataverzameling, rapportages en compliancecontroles. Het platform wordt gebruikt door meer dan 1.650 klanten en heeft naar eigen zeggen een marktaandeel van ruim vijfitig procent binnen de Nederlandse taxatiesector. De overname is de zevende uitbreiding van Zig sinds de samenwerking met investeerder Main Capital Partners in 2021. Volgens Zig moet de toevoeging van waarderingssoftware leiden tot meer datagedreven besluitvorming bij vastgoedpartijen. De bedrijven zien kansen om de technologie van Provadie ook beschikbaar te maken voor woningcorporaties en institutionele vastgoedeigenaren, onder meer voor portefeuillebeheer en langetermijnplanning.

Veel softwareleveranciers dragen een implementatiepartner aan, maar dat maakt de softwareleverancier als licentiegever nog niet verantwoordelijk voor de installatie door die implementatiepartner. Dat is de les die voor de it-praktijk valt te trekken uit een recent gepubliceerd vonnis van de rechtbank Midden-Nederland. Een bedrijf dat via een reseller licenties op Salesforce had afgenomen, moet de vergoedingen voor die licenties betalen. Dat de aanbieder van de licenties een implementatiepartner had voorgesteld die het project niet tot een succesvol einde wist te brengen, is geen reden om de betaling van de softwarelicenties achterwege te laten. De implementatie duurde lang en mislukte uiteindelijk, waarna de licenties ongebruikt bleven. Toch moet de klant de licentievergoedingen over 2025 en de jaren 2026, 2027 en 2028 voldoen. Huub de Jong, it-advocaat en mediator bij Turing Law, wijst erop dat softwarelicenties ook in zo’n geval in principe gewoon betaald moeten worden. ‘Indien de implementatiepartner de software niet tijdig en/of correct heeft geïnstalleerd, betekent dit nog niet dat de software dus niet is geleverd.’ De rechter acht het daarbij van belang dat de klant werd bijgestaan door een ervaren projectmanager op het gebied van digitale diensten en producten. Dit onderstreept dat de klant wist, of had moeten weten, dat er een verschil bestaat tussen het aanbieden van licenties en de implementatie daarvan. Volgens De Jong werkt de kennis van een door de klant ingeschakelde projectmanager in dit geval in het nadeel van de klant, omdat deze kennis aan de klant kan worden toegerekend. De rechtbank oordeelt in het vonnis verder niet over het geschil tussen de klant en de implementatiepartner die voor de uitvoering van het project was ingeschakeld. Dat is een andere zaak die losstaat van de overeenkomst tot afname van de licenties. In deze zaak oordeelde de rechtbank dat de licentiegever geen verantwoordelijkheid droeg voor het handelen van de implementatiepartner of voor het functioneren van de applicatie. Een actieve rol van de licentiegever bij de implementatie van de software is nergens aangetoond. Verder oordeelt de rechter dat niet is gebleken dat de licenties voor de klant waardeloos zijn geworden. De implementatie zou in principe nog kunnen worden uitgevoerd. Een andere partij zou de software kunnen configureren op basis van de bedrijfsprocessen van de klant en kunnen koppelen aan de bestaande systemen. LicentieWatch is een rubriek over licenties, tarieven, abonnementen en andere afrekenmodellen voor ict-diensten, hard- en software. Tips, vragen of opmerkingen? Mail ons op redactie@computable.nl.

UWV gaat door met de tijdelijke proef met Microsoft Copilot en stopt met het Europese alternatief Mistral Le Chat. De keuze roept vragen op over digitale soevereiniteit, maar volgens minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) voldoet de pilot aan de geldende veiligheidseisen. Dit blijkt uit antwoorden van Vijlbrief op Kamervragen van Sarah El Boujdaini en Stephan Neijenhuis. Beide D66-kamerleden verbaasden zich over het inruilen van Le Chat. In het licht van soevereiniteit en autonomie is de UWV-pilot volgens hen onwenselijk. Vijlbrief benadrukt dat de pilot met Copilot tijdelijk en beperkt is. De proef past volgens hem binnen de rijksbrede kaders voor verantwoord gebruik van generatieve ai met de kanttekening dat er geen open of Europees ai-model is. UWV gebruikt in de pilot een gecontracteerde variant binnen het bestaande it-beheer, zodat vastgelegde afspraken rond beveiliging en gegevensverwerking worden nageleefd. De resultaten van de tijdelijke pilot worden eind dit jaar geëvalueerd. Er is geen besluit tot structurele inzet van Copilot Chat. Eventuele vervolgbesluiten worden nadrukkelijk beoordeeld op digitale soevereiniteit en het beperken van leveranciersafhankelijkheid. Daarom verkent UWV parallel Europese en soevereine alternatieven. Beperkt UWV verwerkt in deze tijdelijke pilot geen persoonsgegevens. Het gebruik is beperkt tot niet-gevoelige, niet-dossiergebonden toepassingen. Het eerder gebruikte Le Chat van het Franse Mistral AI wordt niet verder ingezet. Bij een pilot is het risico op vendor lock-in te verwaarlozen. Hetzelfde geldt voor het risico op geopolitieke afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders. De tijdelijke pilot leidt niet automatisch tot voortzetting of uitbreiding. Doel van de proef is dat medewerkers leren hoe Copilot Chat Web dagelijkse werkzaamheden kan ondersteunen. Zij kunnen het bijvoorbeeld gebruiken voor het samenvatten van informatie, schrijven, vergadervoorbereiding, het opzoeken van informatie en het maken van presentaties op basis van openbare bronnen. De motie-El Boujdaini over het principe ‘Europees, tenzij’ en digitale soevereiniteit in aanbestedingen wordt momenteel getoetst aan het voorstel van de Europese Commissie voor een Cloud and AI Development Act. D66 vroeg ook welke Europese ai-oplossingen binnen de Nederlandse overheid momenteel worden gestimuleerd. Vijlbrief wijst op de doorontwikkeling van Vlam AI (Veilige Lokale AI Modellen). Andere voorbeelden zijn het Nederlandse taalmodel GPT.nl en het programma Saidkick, dat stap voor stap toewerkt naar een overheidsbrede marktplaats voor generatieve ai.

In dit nieuwsoverzicht: Mirte-robots winnen miljoenenpremie voor slimmer techniekonderwijs, Nederland heeft beste mobiele streamingnetwerk onder WK-landen, Tesorion introduceert autonome pentests, het verschil tussen modem of router dat iedereen vergeet, en CSM Ingredients centraliseert supplychainplanning met SAP IBP.TU Delft ontvangt 1,2 miljoen euro voor ontwikkeling Mirte-robotplatformHet Mirte Robotteam van TU Delft heeft de Nederlandse Onderwijspremie 2026 ontvangen. De onderscheiding, uitgereikt door OCW-minister Letschert (D66), gaat gepaard met een bedrag van 1,2 miljoen euro. Het team gebruikt het geld om het modulaire robotplatform verder te ontwikkelen en beschikbaar te maken voor meer scholen.Mirte biedt een doorlopende leerlijn robotica voor leerlingen en studenten, van basisschool tot PhD-niveau. Jaarlijks werken meer dan duizend TU Delft-studenten met het platform en via workshops maakten al ruim tweeduizend scholieren kennis met robotica.Volgens initiatiefnemer Martin Klomp helpt Mirte om robotica toegankelijker te maken. Met de prijs wil het team de technologie verder verbeteren, onderzoek doen naar de onderwijseffecten en een bredere community rond roboticaonderwijs opbouwen.Nederland scoort hoogste mobiele streamingprestatie onder ‘voetballanden’Nederland heeft de beste mobiele streamingprestaties van alle deelnemende landen aan het voetbaltoernooi van 2026. Dat blijkt uit een ranglijst van NPerf, gebaseerd op metingen tussen 1 januari en 31 mei 2026. Nederland behaalt een streamingprestatie-index van 87,2 procent en voert daarmee de top twintig aan.De index meet hoe goed mobiele netwerken videostreaming ondersteunen in resoluties van 720p, 1080p en 2160p. Volgens het Frans online-platform dat de prestaties van internetverbindingen meet, kunnen Nederlandse gebruikers daardoor rekenen op een stabiele kijkervaring met hoge beeldkwaliteit en weinig onderbrekingen.Nederland blijft landen als Turkije (83,8 procent), Duitsland en Zwitserland (beide 81,6 procent) voor. De resultaten laten zien dat de Nederlandse mobiele infrastructuur goed is toegerust op de groeiende vraag naar videocontent via smartphones.Tesorion voegt ai-gedreven securityvalidatie toe aan cybersecuritydienstenCybersecuritydienstverlener Tesorion gaat samenwerken met Horizon3.ai en breidt daarmee zijn dienstverlening uit met het NodeZero AI-native Proactive Security Platform. De oplossing voert continu autonome pentesten uit om kwetsbaarheden en aanvalspaden in on-premises-, cloud- en hybride omgevingen inzichtelijk te maken.Met NodeZero kunnen organisaties beter bepalen welke risico’s daadwerkelijk exploiteerbaar zijn en welke maatregelen prioriteit hebben. Tesorion combineert het platform met de expertise van zijn soc-consultants voor implementatie, analyse en opvolging. Volgens Tesorion helpt de samenwerking organisaties om van periodieke beveiligingstests naar continue validatie van cyberweerbaarheid te gaan.Verschil tussen modem of router voor veel internetgebruikers verwarrendHoewel vrijwel elk huishouden dagelijks afhankelijk is van internet, blijft het verschil tussen een modem en een router voor veel gebruikers onduidelijk. Een modem legt de verbinding met de internetprovider en vertaalt signalen zodat apparaten toegang krijgen tot het internet. Een router regelt vervolgens het netwerk binnenshuis en verdeelt de verbinding over apparaten zoals laptops, smartphones en smart-tv’s.Volgens Panda Security gebruiken veel huishoudens tegenwoordig een gecombineerd gateway-apparaat waarin beide functies zijn samengebracht. Daardoor zijn de afzonderlijke rollen minder zichtbaar geworden. De techniek speelt ook een rol in smartphones: een mobiel modem maakt verbinding met 4G- en 5G-netwerken, terwijl hotspotfunctionaliteit de telefoon deels als router laat functioneren. In een wereld met steeds meer verbonden apparaten blijft basiskennis over netwerkapparatuur belangrijk, meent het cybersecuritybedrijf.CSM Ingredients stroomlijnt supplychain met SAP-planningsplatformVoedingsingrediëntenproducent CSM Ingredients heeft zijn supplychainplanning geïntegreerd met SAP. Met de implementatie van SAP Integrated Business Planning (SAP IBP), gekoppeld aan SAP S/4Hana, beschikt het bedrijf over één platform voor vraag-, aanbod- en capaciteitsplanning.De overstap vervangt versnipperde processen en Excel-bestanden en moet zorgen voor snellere besluitvorming, meer transparantie en een betere afstemming tussen productie, voorraad en klantvraag. Het systeem ondersteunt zowel strategische planning als operationele bijsturing.Volgens CSM Ingredients helpt de oplossing ook bij uitdagingen zoals houdbaarheid van producten en capaciteitsbeheer. Samen met Implement Consulting Group richtte het bedrijf zich niet alleen op technologie, maar ook op procesverbetering en gebruikersadoptie. Het SAP-platform moet daarmee een fundament vormen voor verdere groei en toekomstige acquisities.

Voor een nieuwe nationale supercomputer maakt het kabinet 185 miljoen euro vrij. De huidige supercomputer Snellius is namelijk dringend aan vervanging toe. Bij voorkeur wordt de supercomputer in Europa besteld. Bij de aanschaf en uitvoering van deze opvolger zullen NWO en SURF digitale autonomie, (cyber- en kennis-)veiligheid en (energie)duurzaamheid bevorderen. Beide instellingen gaan ook extra sparen om de structurele middelen voor super-computingfaciliteiten te borgen. Daarnaast komt er extra geld voor de Einstein Telescope. Impuls onderzoek en wetenschap Beide investeringen maken onderdeel van de extra impuls die het kabinet geeft aan onderzoek en wetenschap. Het kabinet kondigde afgelopen vrijdag aan om hier structureel 428 miljoen euro meer voor uit te trekken. Daarmee gaat ook een streep door bezuinigingen op onderzoek van het vorige kabinet. Zo komt er 47 miljoen euro in de cofinanciering van Europese partnerschappen zoals het ontwikkelen van supercomputers. Dit zorgt bijvoorbeeld voor dat de Nederlandse kennissector en het bedrijfsleven toegang houden tot onderzoeksdata via de European Open Science Cloud en tot supercomputers via EuroHPC. Een van de maatregelen waar meer geld voor komt is dat universiteiten meer focus aanbrengen in hun onderzoek. Voor de ene universiteit is dat bijvoorbeeld specialiseren op onderzoek over digitalisering en ai en voor een andere op biotechnologie of veiligheid en weerbaarheid. Afgelopen jaren is gebleken dat onderzoek van wereldniveau zo veel beter van de grond komt. Hier komt 132 miljoen euro per jaar extra voor. Ook komt er 80 miljoen per jaar extra voor wetenschappers om hen nog beter te helpen met het verkrijgen van Europese onderzoekssubsidies, waarmee nu al heel veel cruciaal onderzoek in Nederland wordt gefinancierd. Cyberweerbaarheid Ook voor veiligheid is extra aandacht. Daarom krijgen onderwijsinstellingen in de komende jaren extra geld, in totaal 80 miljoen euro, om hen te helpen met hun kennisveiligheid en het versterken van hun cyberweerbaarheid. Nodig zijn fysieke en digitale maatregelen ter bescherming van kennisontwikkeling en internationale samenwerking. Het Dreigingsbeeld Statelijke Actoren laat zien dat Nederlandse kennisinstellingen en wetenschappers doelwit zijn van (digitale) aanvalscampagnes om hoogwaardige technologie buit te maken. Ook toont het dreigingsbeeld dat kennis en technologie ook op reguliere wijze worden verkregen, bijvoorbeeld via academische samenwerkingen.

In dit nieuwsoverzicht: TMC behoudt ondernemerschap tijdens wereldwijde expansie, tijdelijke expositie in Amsterdam in teken van Tikkie, overheid zet stap naar quantumveilig netwerk met Rinis, Advisie wordt Alistar en verbreedt digitale dienstverlening, en Prosus investeert fors in zorgplatform Alan. TMC vernieuwt topmanagement voor internationale groeifase Technology consultancybedrijf TMC uit Eindhoven vernieuwt zijn topmanagement om de volgende fase van internationale groei te ondersteunen. Het bedrijf, actief in achtien landen, wil in 2032 doorgroeien naar 10.000 medewerkers en een omzet van een miljard euro. Het nieuwe managementteam bestaat uit vijf leiders met ieder een eigen verantwoordelijkheidsgebied. Ceo Emmanuel Mottrie blijft verantwoordelijk voor de strategische koers. Rogier van Beek wordt chief people officer, terwijl Pascal Klinkenberg de financiële leiding overneemt. Daarnaast starten Yves de Beauregard en Nassim Daoudi als verantwoordelijken voor respectievelijk kernmarkten en groeimarkten. Met de nieuwe structuur wil TMC inspelen op ontwikkelingen zoals ai, internationale engineeringteams en wereldwijde dienstverlening. De organisatie wil daarbij het eigen employeneurship-model (combinatie van een dienstverband met ondernemerschap) en de ondernemende cultuur behouden. Miljardste betaalverzoek via Tikkie als spiegel van Nederland Tikkie bestaat tien jaar (video). De betaalapp van ABN Amro groeide sinds de introductie in 2016 uit tot een vast onderdeel van het Nederlandse betaalgedrag. Inmiddels gebruiken ruim tien miljoen Nederlanders de app en zijn meer dan één miljard Tikkies verstuurd. De ontwikkeling van Tikkie weerspiegelt maatschappelijke trends. Zo groeide ‘padel’ uit tot een veelgebruikte omschrijving in betaalverzoeken en laat ook de populariteit van producten als matcha veranderingen in consumentengedrag zien. Nederlanders betalen hun Tikkies bovendien sneller: de gemiddelde betaaltermijn daalde van 21,5 uur in 2016 naar 11,5 uur in 2026. Ter gelegenheid van het jubileum opent Tikkie een tijdelijke expositie in Amsterdam over de geschiedenis van de app, betaalgewoonten en de rol die digitale betalingen spelen in het dagelijks leven. Buitenlandse Zaken kiest Rinis voor quantumveilige overheidscommunicatie Het ministerie van Buitenlandse Zaken sluit zich aan bij stichting Rinis als strategische netwerkpartner voor de ontwikkeling en het beheer van quantumveilige communicatie. De samenwerking krijgt hiermee een structurele basis binnen het quantumprogramma van het ministerie. Rinis ondersteunt de opbouw van ROQ-NL, het Nederlandse quantumnetwerk, waarin technieken als quantum key distribution en post-quantum cryptografie worden gecombineerd en getest. Deze technologieën moeten digitale communicatie beschermen tegen toekomstige aanvallen met quantumcomputers. Volgens Buitenlandse Zaken is voorbereiding noodzakelijk, omdat quantumtechnologie grote gevolgen kan hebben voor digitale veiligheid. Rinis brengt dertig jaar ervaring met kritieke overheidsinfrastructuur in en wil de opgedane kennis via zijn samenwerkingsverband beschikbaar maken voor de bredere publieke sector. Een eerste quantumveilige verbinding tussen Rinis, het ministerie van Justitie en Veiligheid en Buitenlandse Zaken is inmiddels operationeel. Prosus injecteert 400 miljoen euro in ai-zorgbedrijf Alan Prosus investeert vierhonderd miljoen euro in het Europese healthtechbedrijf Alan. De investering maakt deel uit van een financieringsronde van 480 miljoen euro en waardeert Alan op 5,5 miljard euro. Met de kapitaalinjectie wil het bedrijf internationale groei en de ontwikkeling van ai-gedreven zorgproducten versnellen. Alan combineert zorg, verzekering en preventie in één digitaal platform en richt zich daarmee op een verschuiving van reactieve behandeling naar continue gezondheidsbegeleiding. Kunstmatige intelligentie speelt een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Het bedrijf behaalde in het eerste kwartaal van 2026 meer dan achthonderd miljoen euro aan terugkerende jaaromzet en bedient inmiddels ruim 1,1 miljoen gebruikers. Alan is actief in onder meer Frankrijk, Spanje, België en Canada. Voor Prosus past de investering binnen de strategie om het digitale zorgaanbod uit te breiden. De samenwerking moet Alan helpen internationaal op te schalen, terwijl Prosus zijn positie in de groeiende ai-zorgmarkt versterkt. Exact-specialist Advisie verder als Alistar Exact-partner Advisie gaat vanaf 1 juli verder onder de naam Alistar. Met de naamswijziging rondt het technologiebedrijf een integratieproces af dat begon nadat Advisie onderdeel werd van Alistar. Voor klanten verandert er weinig: de consultants, dienstverlening en Exact-expertise blijven behouden. Wel krijgen zij toegang tot een breder aanbod op het gebied van onder meer data, ai, cloud, cybersecurity en managed services. Met één merk wil Alistar duidelijker positioneren dat het organisaties ondersteunt met een geïntegreerde aanpak voor digitale transformatie. Exact blijft daarbij een belangrijke pijler binnen de dienstverlening. Alistar telt ruim 830 medewerkers en ondersteunt meer dan 5.000 klanten in België, Nederland en Frankrijk. Volgens ceo Jan Hofman blijft de kracht van Advisie binnen het Exact-ecosysteem behouden, terwijl klanten kunnen profiteren van de bredere technologische expertise binnen de organisatie.