computable

De Nederlandse internetsector heeft de Gedragscode Abusebestrijding en de Gedragscode Notice and Take Down vernieuwd. Met deze geactualiseerde versies wil de sector online misbruik sneller en effectiever bestrijden. Ook moeten de nieuwe codes praktische handvatten bieden voor digitale serviceproviders om te voldoen aan de Europese Digital Services Act (DSA).In de Gedragscode Abusebedrijding is onder meer een vereenvoudiging van de meldingen-sectie met doorverwijzing naar de Gedragscode Notice and-Take-Down doorgevoerd. Daarin zijn termijnen verduidelijkt. Ontvangstbevestiging, beoordeling én verwijdering moeten binnen één werkdag plaatsvinden. De gedragscodes zijn opgesteld door DINL, Dutch Cloud Community (DCC), NBIP en de Vereniging van Registrars (VvR) en worden ondersteund door onder meer de Dutch Data Center Association (DDA) en het Anti-Abuse-Netwerk (AAN). Ze zijn ondergebracht bij het onafhankelijke initiatief Clean Networks. Dat wordt beheerd door NBIP en is mogelijk gemaakt door een subsidie van de Europese Unie en subsidies van (destijds) het Digital Trust Center en het SIDN Fonds. Ook het ministerie van Justitie & Veiligheid is nauw betrokken, meldt Clean Networks in een persbericht. Naast de gedragscodes heeft Clean Networks een threat intelligence-platform waar organisaties meldingen ontvangen over kwetsbaarheden binnen hun netwerken en als gevolg concrete acties kunnen nemen om misbruik te bestrijden. DSA Met de vernieuwde gedragscodes vertaalt de sector de verplichtingen uit de Digital Services Act (DSA) – de opvolger van de E-commercerichtlijn – samen met de Nederlandse wetgeving en actuele best practices naar concrete en toetsbare maatregelen voor digitale serviceproviders. Zo beschrijven de gedragscodes onder meer dat aanbieders gebruikers de mogelijkheid moeten bieden om technisch misbruik, zoals malware of DDoS-aanvallen, te melden. Daarnaast moeten zij beschikken over een duidelijke notice and take down-procedure voor de afhandeling van meldingen over illegale content. ‘Het gaat niet om vrijblijvende intenties, maar om praktische afspraken waarmee providers direct aan de slag kunnen’, reageert Octavia de Weerdt, algemeen directeur bij NBIP in een persbericht. Concrete normen op vijf onderdelen De gedragscode Abusebestrijding bevat concrete normen op vijf onderdelen:– Beleid & proceduresJe hanteert een Abuse Policy (AP) en Acceptable Use Policy (AUP). Je maakt duidelijk naar afnemers wat wel en niet is toegestaan en wat er gebeurt bij overtredingen.– Know Your Customer (KYC)Procedures voor het verifiëren van afnemers. Ook bij betaling met cryptovaluta vindt verificatie plaats voor de eerste transactie.– Notice-and-Take-Down (NTD)Een werkbare procedure om meldingen te ontvangen, te beoordelen en waar nodig actie te ondernemen.– Meldingen opvolgenJe bent proactief: bij abusemeldingen neem je direct contact op met de afnemer. Bij ernstige abuse neem je direct maatregelen.– HandhavingBij langdurig of herhaald overtreden van je AUP schors je diensten of beëindig je contract.De gedragscodes worden jaarlijks herzien, zodat zij blijven aansluiten op nieuwe vormen van online abuse, technologische ontwikkelingen en veranderende wet- en regelgeving.Bron: Clean Networks

Opnieuw recordcijfers voor Nvidia, de chipleverancier waarop de meeste ai-servers in datacenters draaien. Voor het kwartaal dat eindigde in juli meldt Nvidia een omzet van 96,2 miljard dollar, 18 procent meer dan in het kwartaal daarvoor en 106 procent meer dan een jaar geleden. De omzet overtrof de verwachtingen van de analisten. Die hadden uitgekeken naar de resultaten van Nvidia omdat dat een graadmeter is van de gezondheid van de ai-sector. Nvidia ziet de vraag naar haar chips verder versnellen. Dat vooruitzicht temperde de vrees dat de investeringen in ai-infrastructuur te ver doorschieten en er straks overcapaciteit bij de ai-datacenters ontstaat.  Nvidia levert niet alleen chips maar financiert ook steeds vaker de gigantische ai-fabrieken waar deze halfgeleiders terechtkomen. Beleggers begonnen zich de afgelopen weken zorgen te maken dat Nvidia zich in de vinger snijdt met deze deals. Maar de fraaie kwartaalresultaten en optimistische prognoses over de omzetgroei in het boekjaar 2028 (70 procent meer omzet) zorgden voor een koersstijging van 4 procent.  De bruto-marge kwam uit op liefst 75 procent, ook al niet mis. De netto-winst bedroeg 59,7 miljard dollar tegen 28,4 miljard dollar in dezelfde periode een jaar eerder. Nvidia profiteert als geen ander van de ai-hausse.  Nvidia-topman Jensen Huang zei tijdens de presentatie van de kwartaalcijfers dat ai een omslagpunt heeft bereikt. ‘Het verricht nuttig werk. De tokens ervan zijn productief en winstgevend. Nu is rekenkracht omzet genereren. En de vraag neemt toe. Vorig jaar rond deze tijd was één enkel ai-lab de drijvende kracht achter de ontwikkeling; vandaag beleven we een gouden tijdperk van nieuwe ai-labs en startups, meerdere grensverleggende labs die parallel opschalen, een bloeiend ecosysteem van open modellen en fysieke ai die online komt – met een sterke impuls in de VS en de rest van de wereld. De uitbouw van de ai-infrastructuur is in volle gang.’ Nvidia’s Vera Rubin platform dat ai-servers aandrijft, zal de komende maanden in datacenters belanden van CoreWeave, Google Cloud, Microsoft Azure, Oracle Cloud Infrastructure en Nebius. Anders dan bij de vorige generatie ai-chips (Blackwell geheten) zijn er geen technische vertragingen. Vera Rubin is nu volledig operationeel is, zei Jensen Huang.

Vind je route naar een weerbare digitale keten op Cybersec Netherlands 2026Een organisatie kan kwetsbaar zijn voor een aanval via een leverancier. De vraag is niet alleen of een leverancier veilig is, maar ook hoe je die veiligheid gedurende de hele samenwerking beheerst. Op Cybersec Netherlands vind je antwoorden als je onderstaande route volgt langs workshops en stands.Dat maakt supply-chain security steeds belangrijker. Het gaat niet alleen om de selectie van leveranciers, maar ook om het beheersen van risico’s zodra systemen, data en processen met andere organisaties worden verbonden. Wie op 9 en/of 10 september naar Cybersec Netherlands 2026 in Jaarbeurs Utrecht gaat, kan die vraag vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Van inzicht in apparaten en technische afhankelijkheden tot leveranciersrelaties, securityvalidatie en samenwerking. Samen vormen ze een route langs vijf manieren om de digitale keten weerbaarder te maken.Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe je grip krijgt op supplychain-security?Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.Supply-chain security begint met de ongemakkelijke constatering dat een organisatie niet overal zelf controle over heeft. Leveranciers beheren systemen, software wordt ontwikkeld door externe partijen en digitale diensten draaien soms op infrastructuur van anderen. De vraag is daarom niet alleen of een leverancier veilig is, maar ook hoe je die veiligheid gedurende de hele samenwerking beheerst.Stap 1: breng ook apparaten en technologie van derden in kaartEen organisatie kan alleen grip houden op haar digitale keten wanneer duidelijk is welke apparaten en technologieën daadwerkelijk met de eigen omgeving zijn verbonden. Dat geldt niet alleen voor systemen die de organisatie zelf beheert. Ook onbekende of onvoldoende beheerde apparaten kunnen een aanvalspad vormen.De sessie ‘Via onbekend iot-device toegang tot 2000 servers: een real-life pentest case’ (9 september,14.00 – 14.30 uur, Masterclass theater 3) laat zien hoe groot de gevolgen daarvan kunnen zijn. Dirk Maij, chief technology officer bij Onyx Cybersecurity, bespreekt een praktijkcase waarin een onbekend iot-device uiteindelijk toegang gaf tot ongeveer tweeduizend servers.Audittrail sluit hier goed op aan als exposant (stand 11C024). De organisatie richt zich op inzicht en controle binnen digitale omgevingen. Welke apparaten zijn aanwezig, hoe zijn ze verbonden en welke risico’s ontstaan wanneer technologie buiten het directe beheer van de organisatie valt?Wat levert deze stop op?Een beter beeld van apparaten en technologie van derden die onderdeel zijn van je digitale keten en daarmee van mogelijke onbekende aanvalspaden.Stap 2: pak technische schuld en verouderde afhankelijkheden aanNiet ieder risico ontstaat doordat een organisatie iets onbekends over het hoofd ziet. Ook bekende systemen kunnen een probleem worden wanneer verouderde technologie, achterstallig onderhoud of technische schuld zich opstapelt.De sessie ‘The painful cost of ‘we’ll fix it later’: how cybercriminals exploit technical debt for profit’ (10 september, 14.45 – 15.05 uur, Mainstage) gaat precies daarover. Rebecca Lumley, strategic threat intelligence analyst, en Tom Moester, consultancy lead & commercial partnerships bij Hunt & Hackett, laten zien hoe technische schuld niet alleen een operationeel probleem is, maar ook door cybercriminelen kan worden uitgebuit. Uitgestelde verbeteringen kunnen zich uiteindelijk vertalen naar kwetsbaarheden, verouderde afhankelijkheden en grotere aanvalsmogelijkheden.DNV sluit als exposant goed aan bij deze stap (stand 11C051). Het houdt zich onder meer bezig met certificering, assurance en risicobeheersing en helpt organisaties risico’s binnen processen en systemen aantoonbaar te beheersen. Daarmee past het bij de vraag hoe technische risico’s structureel worden aangepakt.Wat levert deze stop op?Meer inzicht in de risico’s van technische schuld en een duidelijker beeld van welke verouderde systemen en afhankelijkheden niet langer kunnen worden genegeerd.Stap 3: maak security onderdeel van de leveranciersrelatieEen leverancier beoordelen voordat een contract wordt gesloten is belangrijk. Maar security moet vervolgens onderdeel blijven van de relatie. Dat wordt extra relevant wanneer leveranciers software of technologie leveren die zelf weer onderdeel wordt van bedrijfskritische processen.De sessie ‘Preparing for the Cyber Resilience Act: EU funding and ready-to-use solutions’ (10 september, 14.00 – 14.30 uur,Stronger Together Partner Dome 7) sluit hierop aan. De Cyber Resilience Act legt volgens Nina Huijberts, adviseur bij NCC Nederland, nieuwe eisen op aan de cybersecurity van producten met digitale elementen.Qensora past goed bij deze stap als exposant (stand 11B028). De organisatie richt zich op cybersecurity en helpt organisaties onder meer met het beoordelen en beheersen van securityrisico’s. Daarmee sluit Qensora aan bij de praktische vraag hoe organisaties security niet als een eenmalige leverancierscheck moeten behandelen, maar als onderdeel van de hele relatie.Wat levert deze stop op?Een beter beeld van de securityverantwoordelijkheid binnen leveranciersrelaties en van de manier waarop nieuwe Europese regelgeving die verantwoordelijkheid verder vormgeeft.Stap 4: test of risico’s in de keten daadwerkelijk beheersbaar zijnSecurityafspraken en risicoanalyses zijn waardevol, maar uiteindelijk moet blijken of beveiligingsmaatregelen ook standhouden wanneer iemand ze daadwerkelijk probeert te omzeilen. Dat geldt voor de eigen organisatie, maar net zo goed voor onderdelen van de digitale keten.De sessie ‘Always under attack: turning purple teaming into continuous security validation’ (9 en 10 september, 12.30 – 13.00 uur, Masterclass theater 2) van Joey Verleg, security engineer bij Crimson7, sluit hierop aan. Purple teaming brengt aanvallende en verdedigende securityteams samen om beveiligingsmaatregelen continu in de praktijk te valideren. Zo wordt sneller zichtbaar waar verdediging en werkelijkheid uit elkaar lopen.Crimson7 zelf sluit hier natuurlijk goed op aan als exposant (stand 11C015). De organisatie richt zich op cybersecurity en securitytesting en past daarmee bij de gedachte achter deze stap. Het gaat niet alleen om de vraag of een leverancier aan beveiligingseisen voldoet, maar ook of de maatregelen daadwerkelijk bestand zijn tegen een aanval.Wat levert deze stop op?Meer zekerheid dat beveiligingsmaatregelen niet alleen op papier werken, maar ook in de praktijk worden getest en verbeterd.Stap 5: versterk de keten door samenwerkingEen digitale keten bestaat uit meerdere organisaties die van elkaar afhankelijk zijn. Geen enkele organisatie kan alle risico’s zelfstandig oplossen. Informatie delen, ervaringen uitwisselen en gezamenlijk leren zijn daarom belangrijke onderdelen van cyberweerbaarheid.De sessie ‘The new NCSC and increasing national cyber resilience through public private collaboration’ (9 september, 13.05 – 13.25 uur, Mainstage) sluit daar direct op aan. Eefje Zents, chief relations officer bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), bespreekt hoe het NCSC samenwerkt met verschillende stakeholders om kennisdeling en cyberweerbaarheid te vergroten. Voorbeelden als het Anti Phishing Shield en het Cyber Resilience Network laten zien hoe publieke en private partijen gezamenlijk aan weerbaarheid kunnen werken.Dat perspectief is ook relevant voor supply-chain security. Een kwetsbaarheid bij één partij kan gevolgen hebben voor meerdere organisaties in dezelfde keten. Door kennis en ervaringen te delen, kunnen organisaties niet alleen hun eigen risico’s beter begrijpen, maar ook bijdragen aan de weerbaarheid van de keten als geheel.Security Delta (HSD) is betrokken bij deze stap (stand 11C024). Het samenwerkingsverband brengt bedrijven, overheden en kennisinstellingen bij elkaar rond cybersecurity. Daarmee vormt het een logische laatste stop van de route, want de weerbaarheid van een keten wordt niet alleen bepaald door individuele maatregelen, maar ook door de bereidheid om kennis en verantwoordelijkheid te delen.Wat levert deze stop op?Een bredere kijk op supply-chain security. Niet iedere organisatie hoeft ieder risico alleen op te lossen, zolang partijen kennis delen en de keten als geheel sterker maken.Keten zo sterk als het inzicht erinWie deze route volgt, ziet dat supply-chain security veel verder gaat dan een vragenlijst voor leveranciers. Het begint met inzicht in apparaten en technologie van derden en vraagt vervolgens om het aanpakken van technische schuld, structurele leveranciersafspraken en voortdurende securityvalidatie. Samenwerking maakt die aanpak compleet.Een digitale keten wordt niet weerbaar doordat alle risico’s verdwijnen, maar doordat afhankelijkheden zichtbaar en risico’s beheersbaar worden. Het doel is om afhankelijkheden zichtbaar te maken, risico’s beheersbaar te houden en snel te kunnen handelen wanneer er toch iets misgaat. Wie dat goed organiseert, maakt niet alleen zijn eigen organisatie sterker, maar ook de keten waarvan die organisatie afhankelijk is.Kom naar Cybersec Netherlands 2026!Wil je zelf ontdekken hoe je grip krijgt op supplychain-security?Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht.Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek.👉🏼 Registreer je gratis.

Meta treft een schikking van maximaal 16,68 miljard dollar met Amerikaanse staten over de vermeend verslavende werking van Facebook en Instagram op jongeren. Het technologieconcern gaat de platforms bovendien aanpassen met gebruikslimieten en strengere nachtelijke blokkades. Gezien de veel hogere potentiële schadeclaims die lagen te wachten, lijkt Meta daarmee financieel relatief goed weg te komen. De zaak werd aangespannen door 29 Amerikaanse staten. Zij beschuldigen Meta ervan Facebook en Instagram bewust zo te hebben ontworpen dat kinderen en tieners er langdurig op blijven. Ook zou het bedrijf gebruikers hebben misleid over de veiligheid van zijn platforms en zonder toestemming persoonsgegevens van minderjarigen hebben verzameld. Meta ontkent de beschuldigingen. De schikking voorkomt een langdurig proces waarin de staten volgens eerdere inschattingen tientallen tot honderden miljarden dollars hadden kunnen eisen. Meta betaalt maximaal 16,68 miljard dollar, verspreid over tien jaar. Ongeveer 5,3 miljard dollar daarvan is voorwaardelijk: dit bedrag is afhankelijk van vergelijkbare afspraken met YouTube en TikTok. Meta verwacht daarnaast circa tien miljard dollar aan juridische kosten. Daar staat tegenover dat Meta zijn platforms ingrijpend moet aanpassen. Voor tieners komen standaard dagelijkse gebruikslimieten en nachtelijke blokkades. Ook worden leeftijdscontroles, ouderlijk toezicht en maatregelen tegen ongewenste content aangescherpt. De overeenkomst bevat geen erkenning van schuld en moet nog door een rechter worden goedgekeurd. Uit de lucht De schikking komt niet uit de lucht vallen. In New Mexico, een zuidelijke staat grenzend aan Mexico, werd Meta eerder dit jaar al veroordeeld tot in totaal 942 miljoen dollar wegens het misleiden van consumenten over de veiligheid van Facebook en Instagram en het schaden van het welzijn van kinderen. Daarnaast lopen nog duizenden vergelijkbare zaken tegen Meta en andere sociale platforms. Ook in Europa ligt Meta onder vuur. De Europese Commissie stelde onlangs voorlopig vast dat het ontwerp van Instagram en Facebook mogelijk in strijd is met de Digital Services Act. Daarbij kijkt Brussel naar eindeloos scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en gepersonaliseerde aanbevelingen. Meta kan nog op de voorlopige bevindingen reageren.

In cybersecurity automatiseert ai steeds meer van het instapwerk, juist de taken waarmee junioren ooit het vak leerden. Dat zet de toevoer van nieuw talent onder druk, terwijl organisaties hun teams van bovenaf opnieuw opbouwen met schaarse senioren. Niet het aantal mensen, maar hun vaardigheden bepalen voortaan de arbeidsmarkt.Jarenlang luidde de cybersecuritysector dezelfde noodklok: er zijn te weinig mensen. Dat verhaal is ingehaald door de praktijk. Bedrijven die jarenlang vergeefs naar mensen zochten, ontdekken nu dat het echte gat ergens anders zit. Het simpele werk verdwijnt naar de machine: het uitpluizen van meldingen, het wegstrepen van loze alarmen, de eerste blik op een incident. Precies dat neemt ai nu over. De taken die overblijven, vragen om mensen met meer kennis, ervaring en oordeel.De leerschool verdwijnt‘Als er onvoldoende professionals zijn die de basisvaardigheden leren, hebben we straks geen senioren en experts meer’, zei James Lyne, ceo van SANS Institute, tijdens de presentatie van hun jaarlijkse Cybersecurity Workforce Report op RSAC in San Francisco eerder dit jaar. Het instapwerk in cybersecurity was de plek waar junioren het vak onder de knie kregen. Door duizenden meldingen te beoordelen, leerden ze patronen herkennen en een aanval doorzien. Verdwijnt dat werk, dan verdwijnen ook de eerste treden van de carrièreladder. ‘Het echte risico is niet de ai zelf. Het is dat we ai inzetten om die groeipaden weg te automatiseren in plaats van ze te versnellen’, zegt Jay Bhalodia, security customer success leader bij Microsoft Federal, in het SANS-rapport.Organisaties lossen het gat voorlopig op door ervaren mensen van buiten aan te trekken in plaats van ze zelf op te leiden. Maar die schaarse senioren zijn nauwelijks te vinden: meer dan de helft van de seniorfuncties kost organisaties langer dan een halfjaar om in te vullen, blijkt uit het SANS-onderzoek.Ai wast bezuinigingen witToch is voorzichtigheid op zijn plaats met de conclusie dat ai de banen inpikt. Volgens Rob T. Lee, chief ai officer bij SANS Institute groeien teams vooral nauwelijks doordat budgetten al jaren stagneren, niet door ai. Bedrijven die ontslagen aan ai toeschrijven, verbergen daarmee vaak een gewone bezuiniging. En het oude verhaal over een gigantisch tekort aan beveiligers klopt volgens hem niet. Hij zocht jarenlang naar de openstaande vacatures die het veelbesproken tekort aan cybersecuritymensen zouden moeten verklaren, maar kon ze niet vinden. ‘Vraag een ciso met tien mensen hoeveel hij er echt nodig heeft om zijn werk goed te doen, en hij zegt dertig. Zo is dat getal ontstaan’, zegt Lee.Wat ai wél doet, is werk verschuiven in plaats van mensen vervangen. ‘Ik zie ai als een netto positief voor de capaciteiten van het personeel’, aldus Lee. Onderzoek van securitybedrijf Exabeam bevestigt dat beeld: negen op de tien securityleiders zegt dat ai hun operaties al verbetert of dat dit jaar nog gaat doen. De voornaamste gebieden zijn dreigingsdetectie, productiviteitswinst voor het team en geautomatiseerde incidentrespons. Het gaat er niet om mensen te schrappen, maar het werk te verbeteren en efficiënter te doen. De security-analist gaat zo van zelf elke taak uitvoeren naar het aansturen en controleren van de techniek.Dat telt extra voor organisaties die een groot securityteam simpelweg niet kunnen betalen. ‘Neem waterleiding- en nutsbedrijven’ zegt Lee. ‘Die kunnen zich geen uitgebreid securityteam veroorloven. Maar als je ai-agents kunt inzetten om aanvallen te detecteren met het budget van één medewerker, dan lost ai dat probleem op.’ Daar is het geen bedreiging, maar de enige manier om mee te komen.Ouderwetse oplossingMaar ai lost alleen het capaciteitsprobleem op, niet het opleidingsprobleem. Hoe een sector nieuwe professionals kweekt als het instapwerk is verdwenen, is een vraag die andere vakgebieden al lang geleden hebben beantwoord. Zo doorlopen artsen coassistentschappen voordat ze zelfstandig patiënten zien. Advocaten beginnen als stagiair en leren het vak van binnenuit. Lee vindt dat cybersecurity dat ook gewoon moet doen. ‘We zijn niet de unieke uitzondering die we soms denken te zijn’, zegt hij. Gestructureerde begeleiding en interne leertrajecten zijn veruit de effectiefste manier om mensen te ontwikkelen, blijkt uit het SANS-onderzoek.In een markt waar vaardigheden het schaarse goed zijn, is behoud net zo urgent als doorstroom. Bijscholen pakt allebei aan. Burn-out is een van de voornaamste redenen waarom securitymensen vertrekken, blijkt uit hetzelfde onderzoek. Niet verrassend: wie vastloopt in hetzelfde routinewerk zonder perspectief, brandt op. Doorlopend leren doorbreekt dat. Mensen die merken dat ze ergens naartoe werken, haken minder snel af. Toch heeft maar een kwart van de organisaties een helder loopbaanpad voor het securityteam. Wie dat verwaarloost, verliest mensen niet alleen aan burn-out, maar ook gewoon aan een beter aanbod van de concurrent.Nederlandse situatieNederlandse organisaties zijn beduidend voorzichtiger met ai in security dan organisaties elders. Slechts dertig procent zegt dat ai hun beveiliging nu al verbetert, tegen 46 procent wereldwijd, blijkt uit het Exabeam-onderzoek. Nederlands geld gaat eerder naar het moderniseren van verouderde systemen dan naar ai voor de securityafdeling zelf.Toch is dat geen teken van achterstand. In Europa is het tekort aan mensen juist relatief beperkt: slechts eenderde van de organisaties mist de juiste mensen en vaardigheden, meldt het World Economic Forum in zijn Global Cybersecurity Outlook. Het probleem is hier niet te weinig handen, maar te weinig actuele kennis. De Europese regelgeving jaagt die verschuiving aan: NIS2 en DORA verplichten organisaties tot nieuwe specialismen, en wie die inhaalslag niet maakt, loopt al snel achter de feiten aan.Daarmee verandert ook de waarde van de herkomst van een professional. Een diploma of een lange staat van dienst zegt steeds minder; aantoonbare en actuele kennis steeds meer. Lyne: ‘Cybersecurityprofessionals die ai gebruiken, vervangen waarschijnlijk degenen die dat niet doen.’ Werkgevers kijken dan ook steeds vaker naar wat iemand echt kan dan naar papieren.Tegelijk ontstaan er rollen die drie jaar geleden nog niet bestonden. Specialisten in het veilig inzetten van ai, red teamers die ai-systemen aanvallen om zwakke plekken te vinden, experts die deepfakes herkennen en bestrijden. Ingenieurs die organisaties begeleiden bij de overstap naar encryptie die bestand is tegen quantumcomputers. Dat is geen toekomstmuziek; bedrijven werven daar nu al actief op. Het WEF rekent netwerk- en securitykennis tot de snelst groeiende vaardigheden richting 2030.Organisaties die nu alleen ervaren mensen binnenhalen en het instapwerk wegautomatiseren, planten de kiem voor het tekort van morgen. Het talent dat over vijf jaar die nieuwe rollen moet invullen, krijgt nergens de kans om het vak te leren. Lee: ‘Voor de mensen die je nu in dienst hebt, moet je voortdurend manieren vinden om hun vaardigheden te vergroten, hen bij te scholen en nieuwe rollen te geven naarmate het vakgebied verandert.’ Wie dat niet doet, levert straks zijn beste mensen in bij een concurrent die hen die kans wél biedt.

COLUMN – Tijdens de World Humanoid Robot Games in China, een soort Olympische Spelen voor robots, heeft een robot het wereldrecord van Usain Bolt op de honderdmetersprint verpulverd. De robot deed 9,32 seconden over de afstand, meer dan een kwartseconde sneller dan de tijd van Bolt. Toen ik dit las, was ik verbaasd: ik dacht dat dit allang kon en we veel verder waren. Het lijkt me trouwens niet helemaal eerlijk. Het is een beetje alsof een puber van 15 de eerste etappe van de Tour de France heeft gewonnen, op z’n fatbike. We zouden ons meer moeten verbazen Dat ik in de veronderstelling was dat een robot al veel sneller is dan de mens, komt omdat we heel snel wennen aan ontwikkelingen. Vroeger waren we helemaal verbaasd als we twee balkjes op het scherm konden laten bewegen. En als die twee balkjes dan ook nog een klein vierkantje konden aantikken, dan was het net alsof je tennis speelde op de televisie. Kinderen hebben deze verbazing niet meer. Ik zag mijn neefje van anderhalf onlangs boos op z’n tablet kijken. Je zag hem denken: wat is dit ding traag, joh. Tubbies Je went eraan dat dingen snel gaan. Als je tegenwoordig naar de Chinees gaat en een rijstafel voor acht personen bestelt, dan ga je na drie minuten op je horloge kijken. Waar blijft het eten? Ik heb nog meer te doen vandaag. Ook als we een product online bestellen, zijn we boos als het de volgende ochtend nog niet is bezorgd. Wel jammer. We zouden ons meer moeten verbazen. We zouden met z’n allen kunnen juichen als Microsoft opstart, even een sprongetje als de wifi het doet en gewoon heel verbaasd kijken als je na zes minuten de rijsttafel voor acht personen in een tasje voor je neus hebt. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

In dit nieuwsoverzicht: Markt voor ai-beveiliging groeit naar 4,8 miljard dollar, Nederlandse cio investeert eerst in fundament voor ai, commissarissen waarschuwen voor samenkomende risico’s, Croonwolter&dros automatiseert service met SAP, Prianto breidt Quest-samenwerking uit in Benelux. Markt voor ai-beveiliging groeit naar 4,8 miljard dollar De wereldwijde markt voor het beveiligen van ai groeit volgend jaar naar bijna 4,8 miljard dollar. Dat is een stijging van 68,7 procent ten opzichte van 2026, voorspelt Gartner. In 2028 kan de markt bijna 7,7 miljard dollar bedragen. Ai-applicatiebeveiliging blijft in 2027 de grootste bestedingscategorie, met naar verwachting 851 miljoen dollar. Ai-gebruikscontrole volgt met 749 miljoen dollar en groeit met 73 procent het sterkst. Ook ai-gateways groeien snel, met 71 procent. Gartner waarschuwt dat meer dan de helft van succesvolle cyberaanvallen op ai-agents in 2029 misbruik zal maken van zwakke toegangscontroles of promptinjecties. Traditionele beveiligingstools schieten volgens het onderzoeksbureau tekort bij deze specifieke dreigingen. Organisaties hebben daarom gespecialiseerde ai-beveiliging nodig naast bestaande beveiligingsmaatregelen. Nederlandse cio kiest eerst voor stevige basis voor ai Nederlandse cio’s richten zich bij digitale investeringen vaker op cloud, infrastructuur en cybersecurity dan op snel rendement uit ai. Dat blijkt uit het rapport ‘CIO 2026 Outlook’ van Experis. Wereldwijd ziet 54 procent van de cio’s inmiddels positief rendement op ai-investeringen, tegenover 46 procent in Nederland. Cloud en schaalbare infrastructuur zijn in Nederland voor 53 procent de belangrijkste bron van rendement, tegen 41 procent wereldwijd. Automatisering en ai worden door 26 procent genoemd, tegenover 34 procent wereldwijd. Tegelijkertijd staat de afstemming tussen business en it hoog op de agenda. 65 procent van de Nederlandse cio’s noemt dit een grote verantwoordelijkheid, tegen 48 procent wereldwijd. Ook cybersecurity krijgt veel aandacht: 73 procent noemt dit een investeringsprioriteit voor het komende jaar. Het onderzoek ondervroeg 1.930 technologieleiders in twaalf landen. Commissarissen willen meer aandacht voor samenhangende risico’s Nederlandse commissarissen vinden dat organisaties beter moeten zijn voorbereid op risico’s die elkaar versterken. Vooral de combinatie van geopolitieke spanningen, cyberdreigingen, ai en digitale afhankelijkheid vraagt om meer aandacht in de boardroom. Dat blijkt uit het achttiende ‘Grant Thornton Commissarissen Benchmark’-onderzoek van Board in Balance. Een scenario met langdurige stroom- en internetuitval laat volgens de studie zien dat veel organisaties onvoldoende rekening houden met het samenvallen van risico’s. Ook de afhankelijkheid van cruciale software en hardware baart zorgen. Veel organisaties hebben Europese alternatieven nog onvoldoende onderzocht. Daarnaast moet het toezicht op ai worden versterkt. Commissarissen willen beter zicht op de voordelen, risico’s en beheersmaatregelen. Het onderzoek omvat 198 vragenlijsten en 113 persoonlijke interviews. De onderzoekers benadrukken dat een open bestuurscultuur, kritische tegenspraak en permanente educatie essentieel zijn voor weerbaar bestuur. Croonwolter&dros automatiseert met SAP Technisch dienstverlener Croonwolter&dros werkt met SAP-specialist McCoy aan verdere standaardisatie en automatisering van service- en onderhoudsprocessen. Het bedrijf gebruikt daarvoor SAP S/4HANA Private Cloud en SAP Field Service Management. Croonwolter&dros ging in 2024 live met de nieuwe SAP-omgeving. Na de migratie van een versnipperd applicatielandschap ligt de focus op het vereenvoudigen van processen en verminderen van handmatig werk. In sommige processen is het aantal benodigde handelingen al teruggebracht van tien naar vijf. Een voorbeeld is een klantenkaart op SAP Business Technology Platform, waarmee monteurs veiligheidsvoorschriften, contractafspraken en projectinformatie kunnen raadplegen. Ook onderzoekt het bedrijf verdere automatisering van de planning van serviceorders. De samenwerking krijgt een nieuwe dimensie doordat Accenture McCoy overneemt. De Nederlandse SAP-specialist telt meer dan 380 SAP-professionals en wordt onderdeel van Accenture Edge. De overname moet de SAP-dienstverlening van Accenture in het Europese mid-marketsegment versterken. Financiële details zijn niet bekendgemaakt; goedkeuring door toezichthouders is nog vereist. Croonwolter&dros bereidt zich daarnaast voor op SAP’s ai-copilot Joule en ai-agents. Prianto breidt samenwerking met Quest uit in Benelux Prianto | QBS Software breidt de samenwerking met softwareleverancier Quest Software in de Benelux uit. De distributeur richt zich daarbij op partnergroei, ondersteuning en business development rond datamanagement, cybersecurity en platformmodernisering. Onderdeel van de samenwerking is het nieuwe Quest Edge Partner Program. Dat programma moet partners helpen om niet alleen softwarelicenties te verkopen, maar klanten gedurende de hele levenscyclus te ondersteunen. Het programma werkt met de pijlers Build, Sell en Service. Prianto | QBS Software ondersteunt resellers, msp’s en solution providers vanuit Rotterdam met pre-sales en technische kennis. Via het Europese QBS-netwerk krijgen partners daarnaast toegang tot een breder ecosysteem van softwareleveranciers. Volgens Prianto | QBS Software moet de samenwerking partners helpen meer diensten en terugkerende omzet te realiseren en langdurige klantrelaties op te bouwen.

NTT Data en Palo Alto Networks gaan een meerjarige strategische samenwerking aan om bedrijven te helpen ai veilig in te zetten en zich beter te wapenen tegen cyberaanvallen. De partijen willen hun gecombineerde activiteiten tegen eind 2029 laten uitgroeien tot een omzet van een miljard dollar. De samenwerking moet organisaties helpen bij de beveiligingsrisico’s die ontstaan door de snelle opkomst van ai. De technologie biedt bedrijven nieuwe mogelijkheden, maar maakt ook cyberaanvallen geavanceerder en vergroot het aantal systemen dat moet worden beveiligd. De beide bedrijven combineren daarvoor de cybersecuritytechnologie van Palo Alto Networks met de it- en dienstverleningsexpertise van NTT Data. De eerste aandacht gaat uit naar sterk gereguleerde en kritieke sectoren, waaronder financiële dienstverlening, gezondheidszorg, industrie en de publieke sector. De gezamenlijke oplossingen moeten onder meer ai inzetten om aanvallen sneller te detecteren en erop te reageren. Ook ondersteunen ze organisaties bij het opstellen van beleid voor verantwoord ai-gebruik en het beveiligen van digitale identiteiten van medewerkers, machines en ai-systemen. Daarnaast vallen cloudomgevingen, netwerken en firewalls binnen de samenwerking. Ingrijpend ‘Ai verandert zowel het bedrijfsleven als cybersecurity ingrijpend, waardoor nauwe samenwerking belangrijker is dan ooit’, zegt Nikesh Arora, voorzitter en ceo van Palo Alto Networks. Volgens hem moet de samenwerking bedrijven helpen sneller te moderniseren zonder concessies te doen aan beveiliging. Ook NTT Data-topman Abhijit Dubey wijst op het snel veranderende dreigingsbeeld. Door ai-gestuurde cybersecurity te combineren met de eigen expertise en dienstverlening wil het bedrijf klanten helpen ai sneller en veiliger toe te passen. De samenwerking wordt ondersteund door gezamenlijke investeringen en meer dan tweeduizend gecertificeerde specialisten. NTT Data beschikt wereldwijd over ruim 7.500 cybersecurityprofessionals, meer dan zeventig deliverycenters en meer dan twintig Cyber Defense Centers. Palo Alto Networks levert onder meer zijn beveiligingsplatformen en de dreigingsinformatie van Unit 42.

Eurofiber heeft een herfinanciering van 2,2 miljard euro afgerond om verdere investeringen in zijn digitale infrastructuur in Europa mogelijk te maken. De aanbieder van datacenterdiensten, die over een eigen glasvezelnetwerk beschikt, meldt dat de lening gekoppeld is aan zogenoemde ESG-doelen, (environmental, social & governance). ESG betekent dat er eisen worden gesteld aan CO2-reductie, circulariteit en genderdiversiteit binnen het bedrijf. De nieuwe langetermijnfinanciering vervangt een bestaande  ronde van 1,5 miljard euro en bestaat uit omvangrijke, nog niet opgenomen, toegezegde kredietfaciliteiten. De transactie kreeg brede steun van banken en institutionele beleggers, meldt Eurofiber. Eurofiber zegt dat de nieuwe lening het bedrijf meer financiële ruimte geeft en dat hun manier van financieren nu breder gespreid en stabieler is. ‘De middelen moeten de uitbreiding van glasvezelnetwerken, cloudinfrastructuurdiensten en klantgedreven innovatie ondersteunen, nu de vraag naar veilige en schaalbare connectiviteit blijft stijgen, schrijft het bedrijf. Volgens ceo Alex Goldblum bevestigt de transactie het vertrouwen van financiers in de langetermijnstrategie. BNP Paribas en Rothschild & Co traden op als financieel adviseurs; Clifford Chance verzorgde het juridisch advies. Recent deelde Eurifiber ook cijfers waaruit blijkt dat de groei van het bedrijf wordt gestuwd door overnames en net­werk­uit­brei­ding.

Het nationaal agentschap voor disruptieve innovatie (NADI) krijgt een budget dat mogelijk oploopt tot 1 miljard euro. Tijdens de Haagse begrotingsonderhandelingen zou er bereidheid zijn ontstaan om de 500 miljoen euro te verdubbelen die in het coalitieakkoord was gereserveerd. Dit melden bronnen aan BNR. Het agentschap wordt gegoten naar het model van het Amerikaanse innovatie-instituut Darpa en het Duitse Sprin-D.  Gemikt wordt op een startkapitaal van ten minste 300 miljoen euro met jaarlijkse overheidsbijdragen van 150 miljoen euro over een periode van vijf jaar. Dat zou voldoende zijn om zes tot tien programma’s parallel te laten draaien.  Ondernemer Jelle Prins, die de opzet en vormgeving van het agentschap leidt, is optimistisch over het politieke klimaat rond NADI. Volgens hem groeit het besef in Den Haag dat zo’n agentschap nodig is voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland. En om NADI echt goed van de grond te krijgen is een grote opzet gewenst. Om meer risico’s te nemen zijn veel projecten vereist omdat de kans op een mooie knaller dan veel groter wordt.  AI Deltaplan ‘Venture capital bedrijven werken ook zo. Ze wedden op meerdere paarden in de hoop dat daar een winnaar tussen zit. Wordt die grotere schaal niet bereikt dan zie je risicomijdend investeringsgedrag ontstaan. En dat is nou juist niet de bedoeling,’ aldus Prins die het Nederlandse AI Deltaplan schreef en ook mede-oprichter is van het medische ai-bedrijf Cradle.  Politiek Den Haag en beleidsmakers hebben volgens Prins ook goed geluisterd naar de adviezen van Rafael Laguna de la Vera, de oprichter/directeur van het Duitse Sprin-D. Laguna die meer dan veertig jaar onderneemt en investeert in de software-industrie, weet hoe belangrijk het is om een lange adem te hebben.  Instrumenten zoals NADI die technologische doorbraken moeten ondersteunen, zet je voor ten minste vijf jaar op, met verlengingen van vijf jaar. Pas over tien jaar worden de eerste successen zichtbaar. Het agentschap moet in een vroeg stadium potentieel veelbelovende projecten met een groot technologisch risico ondersteunen. Prins: ‘Zeker bij dit soort innovaties bestaat een lange horizon. Je weet pas over tien, soms wel twintig jaar of het werkt.’ Al twee decennia geleden startte het quantum computing onderzoek in Delft. Nu pas begint venture capital deze sector binnen te stromen. Ook voor ASML werd meer dan twintig jaar geleden de technische basis gelegd. ‘Financierders willen na zeven tot tien jaar hun geld terugzien’. Initiatieven zoals het Nederlandse Darpa zijn broodnodig om het gat tussen de publieke financiering van onderzoek en het aanbod van durfkapitaal te vullen. Dit geldt zeker als het technologisch risico nog te groot is, en het pad naar succes nog te ver weg is voor venture capital. Revolverende financiering De eerste opzet in het coalitieakkoord was een revolverende financiering. De opbrengsten van het 500 miljoen grote kapitaal zouden weer in het fonds terechtkomen voor nieuwe investeringen. De initiatiefnemers achter NADI vonden dat een te zwakke basis voor een geloofwaardige start, zo bleek uit een brief aan de Tweede Kamer. Het revolverende deel zou maximaal dertig procent moeten bedragen, menen investeerders, onderzoekers, kennisinstellingen en innovatieve bedrijven. De rest krijgt de vorm van een subsidie. Ze schreven in hun brandbrief aan de Kamer minimaal 300 miljoen euro nodig te hebben plus 150 miljoen euro per jaar. Over een periode van vijf jaar is dat 1 miljard euro. Dat zou voldoende zijn om zes tot tien programma’s parallel te laten draaien. Het rapport van de commissie Wennink over het Nederlandse verdienvermogen beveelt voor NADI 1,5 tot 2 miljard euro aan. Maar dat bedrag lijkt politiek onhaalbaar. Onafhankelijk Prins vindt het ook belangrijk dat NADI echt onafhankelijk wordt zonder aansturing via ministeries of coalitiebelangen. Langdurige financiering moet mogelijk zijn, ook als kabinetten van politieke kleur wisselen. Uit ervaringen in andere landen blijkt dat een oprichtingswet dit veilig kan stellen. Bij Sprin-D bleef dit achterwege wat nu wordt betreurd. Bij het Britse Aria gebeurde dit wel met gunstige gevolgen. Ook van belang is dat de programmadirecteuren voldoende mandaat krijgen. Met aansturing per comité word je risicomijdend. De politieke bemoeienis werkt eveneens slecht want dan valt de keuze op een veilige invulling van projecten.  Als alles meezit, kan NADI dit jaar nog van de grond komen, aldus Prins. Hij denkt dat dit agentschap het meest gebaat is met een geleidelijke start, ook qua bestedingen. Ook Sprin-D pakte het zo aan. Inmiddels worden vanuit dit programma meer dan driehonderd projecten gesteund. Proxima Fusion, een startup op gebied van de risicovolle kernfusie-techniek, behoort tot de paradepaardjes. Onlangs verzekerde dit bedrijf, actief in de ontwikkeling van schone energie, zich van 411 miljoen euro aan nieuw kapitaal. Zonder een agentschap die het technologisch risico wegneemt, was het nooit zover gekomen. Maar risico dragen betekent ook dat dingen kunnen falen, besluit Prins die tot zijn tevredenheid constateert dat dit besef ook in Nederland is neergedaald.

Niet-technici hebben de afgelopen maanden een zwaar stempel gedrukt op de herziening van het cloudbeleid in Nederland en de EU. Beleidsmakers, juristen, adviseurs en ambtenaren domineerden. Voor de komende fase waarin de implementatie voor de deur staat, is het belangrijk dat goed wordt geluisterd naar de techneuten. Geef de it’ers met praktische kennis van zaken een grotere stem, zegt Jan Willem des Tombe, global strategic relations director bij Leaseweb.  Het kabinet Jetten en de Europese Commissie hebben vlak voor het zomerreces de contouren van het gewenste beleid geschetst. Maar de uitvoering van de plannen heeft nog een lange weg te gaan. ‘Het stadium van praten is voorbij. Het komt nu aan op het doen; het invulling geven aan het beleid,’ aldus des Tombe. Een zinvolle praktische uitwerking van het autonome cloudbeleid is daar gebaat mee. ‘Want de industrie heeft vaak al lang de oplossingen in huis. It’ers kennen de valkuilen, de mogelijkheden en onmogelijkheden.’ Des Tombe constateert dat de afgelopen periode in het licht heeft gestaan van de vraag hoe we het willen hebben. ‘Dat betekende veel praatsessies en overleg. Geleidelijk komen daar vormen van standaarden uit.’ Maar de weg naar het einddoel van soevereiniteit is nog niet helemaal duidelijk. ‘De ideeën voor de implementatie kan je beter overlaten aan de technici, de doeners, de mensen die echt verstand hebben van it. En dat zijn meestal niet de juristen van het advocatenkantoor.’  Zelfbeschikking Den Haag en Brussel hebben zich volop op de soevereine cloud gestort. Rond juni werd de richting duidelijk. Zo zijn de kaders herzien voor het gebruik van de publieke cloud door de overheid. Er komen strengere regels. En de Europese Commissie heeft nu voorstellen gelanceerd voor Europese tech-soevereiniteit, het Cloud Sovereignty Framework en wetgeving inzake cloud- en ai-ontwikkeling (CADA).  Zelfbeschikking is het uitgangspunt. Regie over data in een geopolitieke wereld krijgt vorm, evenals de controle over de infrastructuur waarop de platformen van bedrijven rusten. Wat dat betreft gaat het de goede kant op, constateert Des Tombe. ‘De wens om het anders te doen vertaalt zich in nieuw beleid.’  Maar er liggen ook beren op de weg. ‘Vertragend werkt de versnippering binnen de EU: veel landen, wetten en culturen. Dat vraagt om interoperabiliteit. Bovendien zijn we gewoontedieren.’ De ministeries bepleiten veranderingen, maar als het op de uitvoering aankomt zijn er tegenkrachten. Dan wordt gezegd dat het toch wel heel complex is om van leverancier te veranderen. Des Tombe ziet dat de overheid een veelkoppig monster is dat niet altijd in de praktijk brengt wat wordt gepredikt. Soms blijft alles bij het oude.  Consumerization of it Ook in het bedrijfsleven is de invloed van het it-management geslonken. Vroeger domineerde de it-afdeling. ‘It was in de ogen van de business ingewikkeld. De it’ers zaten in een kamer zonder ramen. Tijdens het werk kon je hen maar beter niet lastig vallen. Rond 2010 kwam de cloud op waarna de business-afdelingen het stokje overnamen. De ‘consumerization of it’ speelde ook een rol. De business had bepaalde wensen die vanuit de cloud werden ingevuld. Voetstoots werd aangenomen dat alles uit de cloud okee was. Over wat er in cloud zit, hoe het werkt en of iets past bij de eigen business werden verder geen vragen gesteld.’  Evenmin kwam ter discussie of men niet te veel afhankelijk werd van één leverancier. ‘Het zal wel goed zijn,’ was de gedachte. Volgens Des Tombe is het heel gezond dat bedrijven en instellingen zich hierover bezinnen. De roep naar digitale soevereiniteit werkt wat dat betreft tot een mooie katalysator.  Denkfout Over soevereiniteit bestaan nogal wat misverstanden. Hardnekkig is het idee dat vooral de fysieke locatie van bijvoorbeeld de servers bepaalt hoe soeverein men is. ‘Er speelt veel meer. Denk aan eigenaarschap, juridische structuur, governance, inkoop en contractuele voorwaarden.’ Een tweede veelgemaakte denkfout is dat 100 procent autonomie mogelijk is. ‘It bestaat uit een samenstel van componenten in diverse lagen waardoor er altijd wel een niet-Europese schakel in de keten zit.’ Verder is soevereiniteit geen feature maar een architectonische keuze. Onafhankelijkheid en controle over de eigen data en technologie zijn niet achteraf met regels af te dwingen. Je moet vanaf het begin nadenken hoe it-systemen, infrastructuren en netwerken zijn ontworpen.  ‘Bij Leaseweb heeft die architectuurkeuze van begin af aan voorop gestaan,’ zegt Des Tombe. ‘Snelle, goedkope oplossingen mogen daarbij niet prevaleren. Daar past een hybride aanpak bij; een mix van private cloud met on premise en dedicated servers en publieke cloud met gebruikmaking van maatwerkoplossingen op basis van ontwikkelde standaarden. Bij elke soort workload wordt bepaald hoe en waar die het beste tot zijn recht kan komen. Data over industriële processen met al hun geheimen zullen al snel in een private cloud terecht komen. Niet-persoonlijke data en data die niet naar een klant zijn te herleiden kunnen naar de publieke cloud. Hyperscalers bieden uitkomst bijvoorbeeld in december als bepaalde webwinkels een groot deel van hun omzet moeten waarmaken en extra capaciteit nodig is.’ Europa Naast aanbieders van hybride clouds komen in Europa publieke cloud partijen op zoals OVHcloud, Scaleway, Proximus, T-Systems en Hetzner. Ook zijn grote private clouds in aanbouw zoals die van Schwarz Digits’ StackIT dat voor de infrastructuur samenwerkt met KPN. Leaseweb kijkt ook naar de mogelijkheden die de Open Cloud Alliantie (OCA) biedt. Dit samenwerkingsverband van Centric, Info Support, Intermax, KPN, Nebul, Previder en Uniserver werkt aan technische standaarden die mogelijk ook voor Leaseweb interessant zijn.  De belangstelling voor de soevereine cloud laat de marketingafdelingen in de it-branche op volle toeren draaien. Iedereen benadrukt hoe ‘soeverein’, ‘trusted’, ‘EU-ready’ en ‘compliant-by-design’ het eigen aanbod. Maar door gebrek aan definities hebben de marketeers vrij spel. Zelden is het zichtbaar hoe soeverein een leverancier is op de meetlat van autonomie.  Des Tombe wijst in dit verband op de rol die zijn bedrijf speelt als actieve deelnemer aan IPCEI‑CIS, het EU‑programma voor soevereine cloud. Via het European Cloud Campus‑project bouwt Leaseweb aan een multi‑provider cloud‑edge‑continuüm dat Europese data-soevereiniteit moet versterken. Een schaalbaar compute platform, open api’s, container-platformen en multi‑tenant‑architecturen vormen de basis voor toekomstige soevereine cloud-diensten. Ook allerlei microservices komen daarbij.  Volgens Des Tombe is dit geen sinecure om te doen. Meerdere partijen zijn betrokken wat veel overleg vergt. Het is een dynamisch proces waarbij veel kennis en ervaring worden opgebouwd. Maar het project brengt Europa een stap in de richting van datasoevereiniteit.

De wereldwijde omzet in de halfgeleiderindustrie zal naar verwachting dit jaar 1,6 biljoen dollar bedragen. Dit betekent een stijging van 92 procent ten opzichte van de omzet van 809 miljard dollar in 2025. Zo voorspelt marktvorser Gartner. In 2027 zal de omzet naar verwachting 1,9 biljoen dollar bedragen. ‘De halfgeleiderindustrie betreedt een fundamenteel nieuwe groeifase,’ aldus Ben Lee, analist bij Gartner. ‘Het tempo van de industriële expansie versnelt aanzienlijk, gedreven door aanhoudende investeringen in ai-infrastructuur en een sterker dan verwachte prijsontwikkeling voor geheugen.’ Naarmate de ai-infrastructuur groeit, hervormt dit niet alleen de investeringen in het halfgeleider-ecosysteem, maar herdefinieert het ook de toepassingsmix van de industrie. ‘Het ecosysteem van ai-datacenters zal naar verwachting groeien van 36,5 prcent van de chip-omzet in 2026 tot meer dan 53 procent in 2030.’ Geheugenchips blijven dit jaar de belangrijkste motor achter de groei van de halfgeleiderindustrie. Ze zullen naar verwachting 54 procent van de totale halfgeleider-omzet uitmaken; een stijging ten opzichte van 27 procent in 2025. Vorig jaar bedroeg de omzet van geheugenchips 220 miljard dollar. Dit jaar wordt een omzet van 837 miljard dollar verwacht, in 2027 zelfs 1.075 biljoen dollar. Momenteel is het tekort aan geheugenchips enorm, wat ook laptops en smartphones duurder maakt. Deloitte ziet tot 2029 geen verbetering in deze situatie.  De omzet van DRAM (tijdelijk werkgeheugen) zal dit jaar naar verwachting met 246 procent groeien, terwijl de omzet van NAND-flashgeheugen met 372 procent zal toenemen. Hoewel er in 2027 extra capaciteit op de markt komt, zullen de vraag-aanbodverhoudingen naar verwachting krap blijven, omdat de implementatie van ai-infrastructuur het geheugenverbruik blijft verhogen. AI heeft geheugenmarkt veranderd ‘Ai-infrastructuur heeft de dynamiek van de geheugenmarkt fundamenteel veranderd,’ aldus Shrish Pant, analist bij Gartner. ‘Hoewel de prijsstijgingen de groei in 2026 versnellen, zullen de voortdurende implementatie van ai-infrastructuur, de hogere geheugencapaciteit per ai-server en de aanhoudende vraag naar high-bandwidth memory (HBM) de omzetgroei van geheugen tot en met 2027 en daarna ondersteunen.’ Voorlopig lijkt de groei van de jaarlijkse kapitaaluitgaven voor de ontwikkeling van ai nog lang door te gaan. Investeringsbank Goldman Sachs ziet die uitgaven van ongeveer 765 miljard dollar dit jaar toenemen naar 1,6 biljoen dollar in 2031. Adviesbureau McKinsey schat dat de totale investering in de bouw van datacenters tegen het einde van dit decennium 1 biljoen dollar zal bedragen.

Advanced Micro Devices (AMD) heeft naar eigen zeggen halverwege 2026 een verviervoudiging bereikt van de energie-efficiëntie van zijn ai-systemen. Daarmee ligt de chipfabrikant voor op zijn tussendoel van een verdrievoudiging en ruim boven de historische ontwikkeling. AMD baseert de vergelijking op een referentie uit 2024. Het Amerikaanse chipbedrijf wil de energie-efficiëntie van ai-training en -inferentie op rackschaal tegen 2030 met een factor twintig verbeteren. Daarbij kijkt het niet alleen naar de chips, maar naar het complete systeem, inclusief geheugen, verbindingen, software en rackontwerp. Volgens AMD kunnen verdere efficiëntiewinsten klanten meer rekenkracht per watt leveren en tegelijk het elektriciteitsverbruik en de totale eigendomskosten verlagen. Ook moeten de verbeteringen beperkingen rond stroomvoorziening, koeling en datacenterinfrastructuur verminderen. Ai-racks AMD verwacht dat in 2030 twee van zijn ai-racks ongeveer dezelfde rekenprestaties kunnen leveren als 570 racks uit 2024. Bij een representatieve ai-trainingsbelasting zou dat het elektriciteitsverbruik in de gebruiksfase met een factor twintig en de koolstofintensiteit met een factor 28 kunnen verlagen. De cijfers komen tegelijk met AMD’s duurzaamheidsrapport over 2025-2026. Daarin meldt het bedrijf een daling van de operationele uitstoot van broeikasgassen met dertig procent sinds 2020. Daarnaast kwam 58 procent van het wereldwijd door AMD gebruikte elektriciteitsverbruik uit hernieuwbare bronnen. Ook zegt AMD 99 procent van de fabrieken van zijn productieleveranciers te hebben gecontroleerd op verantwoord ondernemen.

In zes dagen 120 kilometer wandelen over de Camino Portugués en tegelijkertijd een mobiele app ontwikkelen. Drie jonge ontwikkelaars gaan volgende week (van 24 tot en met 31 augustus) deze uitdaging aan. Max Helmantel (26), Stijn Smit (24) en Caesar Schoorl (21) onderzoeken hoe een ai-ondersteunde digitale workflow eruitziet die niet aan een bureau is gebonden, maar met de ontwikkelaars meebeweegt. Tijdens de tocht van Tui naar Santiago de Compostela gebruiken de makers smart glasses, spraakbesturing en ai-tools. De laptops in hun rugzakken worden onder meer bediend met een Nintendo Switch-controller. Een Xreal-bril fungeert als scherm voor de code, terwijl de wandelaar zicht houdt op de omgeving. Ook een goede ventilatie van de laptops is belangrijk, omdat deze tijdens het wandelen in de rugzak worden meegenomen. Meerdere powerbanks staan garant voor voldoende stroom en een Starlink-verbinding moet onderweg internettoegang bieden. Vlnr: Stijn Smit, Caesar Schoorl en Max Helmantel. Voor spraakbesturing gebruiken de ontwikkelaars Wispr Flow, een ai-spraak- en dicteertool. Volgens de makers van de applicatie kunnen gebruikers er tot vier keer sneller mee schrijven dan met een toetsenbord. Via oortjes kunnen de ontwikkelaars opdrachten geven aan ai-agents die helpen bij het programmeren. Volgens Helmantel is de technologie inmiddels ver genoeg gevorderd om een mobiel kantoor mogelijk te maken. De drie ontwikkelaars verdelen de werkzaamheden zoals in een traditioneel ontwikkelteam, met taken rond planning, ontwerp, appconcept, gebruikersflows en assets. Bij de ontwikkeling besteden ze ook aandacht aan privacy by design. Mind De app komt na afloop van de tocht in handen van de Stichting Mind, die zich inzet voor mensen met psychische problemen en hun naasten. Het concept gebruikt praten over het weer als laagdrempelige ingang voor gesprekken over mentale gezondheid. Via een korte check-in kunnen gebruikers stilstaan bij hoe hun dag voelt, waarna de app passende tips, informatie en oefeningen biedt en kan verwijzen naar de Mind Hulplijn. Het project maakt deel uit van Back to Being, waarin de drie ontwikkelaars onderzoeken hoe ai en technologie kunnen helpen om mentale gezondheid laagdrempeliger bespreekbaar te maken. De tocht moet tegelijk laten zien dat technologie niet noodzakelijk betekent dat mensen achter een bureau en een scherm zitten. ‘We kunnen met ai steeds makkelijker ideeën uitwerken, teksten maken en processen versnellen’, zegt Schoorl. ‘Maar ondertussen verdwijnen we nog steeds vaak achter een laptop, binnen, aan een bureau. Met Back to Being willen we laten zien dat technologie ook anders kan werken.’ De makers zijn van plan hun voortgang tijdens de tocht te delen via Instagram en een speciale site.