computable

In dit nieuwsoverzicht: QuTech maakt miniatuur-Vermeer, HeadFirst regelt inhuur voor Schiphol, IBM koopt HRL van Boeing en General Motors, Dassault Systèmes lijft ArisGlobal in en kartelonderzoek ACM publieke sector. TU Delft toont precisie quantumchiptechniek met miniatuur van Vermeer Onderzoekers van QuTech, onderdeel van de TU Delft in Delft, hebben met UV-laserlicht een microscopische versie van Vermeers Meisje met de parel gemaakt. Het kunstwerk is ongeveer 50 micrometer groot, vergelijkbaar met de breedte van een mensenhaar. De miniatuur dient vooral als demonstratie van een techniek waarmee onderzoekers quantumdefecten kunnen aanbrengen in siliciumcarbide. Deze defecten kunnen functioneren als qubits, de bouwstenen van quantumtechnologie. De methode werd oorspronkelijk ontwikkeld aan Harvard en is door QuTech verder uitgewerkt voor toepassing in speciaal vervaardigde nanostructuren. Volgens de onderzoekers maakt de techniek het mogelijk om zeer gecontroleerd een siliciumatoom uit het kristalrooster te verwijderen. Siliciumcarbide wordt al op grote schaal gebruikt in onder meer elektronica voor elektrische auto’s. De techniek moet bijdragen aan de ontwikkeling van quantumchips en toepassingen zoals het quantum-internet.Foto-bijschrift: Laurens Feije (rechts) en mede-onderzoeker Jasper Hu (links) van QuTech werken aan de optische opstelling, die niet alleen wordt gebruikt voor het printen met UV-laserlicht, maar ook voor het testen van quantum internet-technieken. Schiphol kiest HeadFirst Group voor beheer externe inhuur Royal Schiphol Group heeft HeadFirst Group geselecteerd als zogeheten managed service provider (MSP) voor de sourcing, selectie en het contractbeheer van tijdelijke externe professionals. De samenwerking start op 1 januari 2027 en volgt op een Europese aanbestedingsprocedure. Het contract heeft een looptijd van vier jaar en kan tweemaal met twee jaar worden verlengd. De geraamde totale waarde in het bestek is 1,04 miljard euro. HeadFirst, gevestigd in Hoofddorp, gaat Schiphol ondersteunen bij het beheer van externe capaciteit en expertise. Daarbij ligt de nadruk op functies waarvoor schaarste bestaat, zoals it-specialisten, dataspecialisten, projectmanagers en security-experts. Met de keuze voor deze personeelsmakelaar zegt Schiphol te kiezen voor een partner die sourcing, leveranciersmanagement, arbeidsmarktdata en capaciteitsadvies samenbrengt. IBM koopt quantumonderzoeker HRL Laboratories IBM versterkt zich op quantumgebied met HRL IBM neemt HRL Laboratories over, een quantum-onderzoeks- en ontwikkelbedrijf uit Malibu (Californië). Financiële details zijn niet bekendgemaakt. De transactie wordt naar verwachting in het derde kwartaal van 2026 afgerond. Met de overname haalt IBM kennis in huis op het gebied van silicon-spin-qubits, een technologie voor quantumcomputers. Volgens het concern vult die expertise de bestaande werkzaamheden rond superconducting qubits aan. Daarnaast brengt HRL kennis mee op het gebied van quantumsensoren, materialenonderzoek, elektronica en geavanceerde productieprocessen. HRL is momenteel eigendom van Boeing en General Motors. Beide bedrijven blijven na de overname samenwerken met IBM aan quantumtoepassingen en andere technologieontwikkeling. Dassault Systèmes verstevigt positie in life sciences met overname ArisGlobal Dassault Systèmes heeft het Amerikaanse ArisGlobal overgenomen voor circa 1,8 miljard dollar in contanten met daarbovenop maximaal 200 miljoen dollar extra als ArisGlobal meerjarige doelstellingen voor ai-gerelateerde omzet behaalt. Met de acquisitie wil het Franse softwareconcern zijn positie in de life sciences-sector uitbreiden en werken aan een ai-platform dat gegevens over moleculen, patiënten en behandelresultaten met elkaar verbindt. Volgens topman Pascal Daloz combineert Dassault Systèmes daarmee zijn kennis van modellering en simulatie met de expertise van ArisGlobal op het gebied van veiligheid en regelgeving. Het platform moet processen rond onderzoek, klinische ontwikkeling, productie en compliance samenbrengen. Naast de overname presenteerde Dassault Systèmes zijn cijfers over het tweede kwartaal van 2026. De omzet steeg met 4 procent naar bijna 1,56 miljard euro en de operationele winst kwam uit op 358,3 miljoen euro. ACM onderzoekt mogelijk kartel bij leveranciers publieke sector De Autoriteit Consument & Markt maakte eerder deze maand bekend een onderzoek in te stellen naar een mogelijk kartel tussen toeleveranciers aan instellingen in de publieke sector. De toezichthouder heeft invallen gedaan bij enkele bedrijven en informatie opgevraagd. De ACM doet in deze fase vanwege het onderzoeksbelang geen verdere mededelingen over de inhoud van het kartelonderzoek. Volgens de ACM bestaat het vermoeden dat leveranciers onderling afspraken hebben gemaakt over de verdeling van klanten. Dergelijke kartelafspraken zijn verboden omdat ze kunnen leiden tot hogere prijzen, minder innovatie en minder keuze voor afnemers. De komende periode onderzoekt de toezichthouder of de mededingingsregels daadwerkelijk zijn overtreden. Daarbij kan ook blijken dat geen sprake is van een overtreding. Bij een vastgestelde overtreding kan de ACM een boete opleggen tot maximaal tien procent van de jaaromzet van een bedrijf.

ANALYSE – Wat ruim twaalf jaar geleden begon als een geschil over de ontwikkeling van bedrijfskritische software, heeft zich ontwikkeld tot een van de meest opmerkelijke civiele procedures van de afgelopen jaren. Op 17 juli 2026 sprak de Hoge Raad zich voor de vierde keer uit in dezelfde zaak: Berkleef vs. Capgemini. Opnieuw vernietigde het hoogste rechtscollege een arrest van een gerechtshof en verwees het de zaak, ditmaal naar het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch. De meeste civiele procedures eindigen na een uitspraak van de rechtbank of het gerechtshof. Sommige halen de Hoge Raad. Slechts een handvol zaken keert daar meerdere malen terug. De zaak Berkleef vs. Capgemini behoort tot die uitzonderingen. Vier arresten van de Hoge Raad later moet de kwaliteit van de software nog altijd voor het eerst inhoudelijk worden beoordeeld. Een juridische marathon In de afgelopen twaalf jaar leek de procedure meerdere malen haar einde te hebben bereikt. Toch volgde telkens opnieuw een volgende processtap, omdat volgens Kenneth Berkleef (Equihold) de kern van het geschil nog steeds onbeantwoord was gebleven. Dat leidde uiteindelijk tot vier arresten van de Hoge Raad – een uitzonderlijk verloop in een civiele procedure. Die volharding beperkte zich niet tot de rechtszaal. De jarenlange procedure bracht aanzienlijke kosten met zich mee. Om de strijd te kunnen voortzetten ontwikkelde Berkleef CapClaim. Daarmee werd voor hem de financiële drempel van een langdurige procedure tegen een grote marktpartij overbrugd. De zaak vertelt niet alleen het verhaal van een conflict tussen een ondernemer en een beursgenoteerde multinational. Los van de uiteindelijke uitkomst laat deze zaak zien hoeveel creativiteit, doorzettingsvermogen en geloof in juridische beginselen soms nodig zijn om een principiële rechtsvraag tot aan de hoogste rechter te brengen. Het uiteindelijke antwoord op die vraag maakt de uitspraak relevant voor de ict-sector. In veel conflicten over softwareprojecten spelen contractuele afspraken, aansprakelijkheidsbeperkingen en discussies over ingebrekestellingen een centrale rol. Waar gaat de procedure nu nog over? De recente verwijzingsprocedure van de Hoge Raad gaat niet langer over de contractuele grondslag van het geschil. Het arrest van het Gerechtshof Den Haag is op dat onderdeel in stand gebleven. De Hoge Raad oordeelde dat het hof de vordering uit onrechtmatige daad niet zonder zelfstandige beoordeling had mogen afwijzen. Daarom zal het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch zich uitsluitend over die vraag buigen. De Hoge Raad heeft zich nadrukkelijk niet uitgelaten over de vraag of Capgemini daadwerkelijk onrechtmatig heeft gehandeld. Dat oordeel is aan het verwijzingshof. De kern van het geschil Juist op dat punt bevat de conclusie van Ruth de Bock, advocaat-generaal van het Parket van de Hoge Raad eerder dit jaar een opmerkelijke observatie. Zij adviseerde partijen serieus te onderzoeken of een minnelijke regeling mogelijk is en schreef: ‘Bij deze stand van zaken verdient het m.i. sterk aanbeveling dat partijen trachten in der minne tot een oplossing te komen, bijvoorbeeld onder leiding van een mediator. De raderen van de rechtspraak hebben tot nu toe bedroevend weinig bijgedragen aan een oplossing, althans een definitieve beslechting van het geschil tussen partijen. Dat is niet los te zien van het feit dat in ruim twaalf jaar procederen nog geen begin is gemaakt met de beoordeling van de kern van dit geschil, namelijk de kwaliteit van de door Capgemini geleverde software.’ Die passage springt in het oog. Niet omdat de advocaat-generaal vooruitloopt op de uitkomst van het geschil, maar omdat zij benoemt wat in deze procedure feitelijk is gebeurd: na ruim twaalf jaar procederen is de kwaliteit van de software nog steeds niet inhoudelijk door een rechter beoordeeld. Dat roept een bredere vraag op die verder reikt dan deze zaak alleen: in hoeverre laat het civiele procesrecht ruimte voor een inhoudelijke beoordeling wanneer een procedure jarenlang wordt beheerst door processuele vraagstukken? Meer dan een geschil tussen twee partijen Welke uitkomst de verwijzingsprocedure uiteindelijk ook krijgt, de zaak Berkleef vs. Capgemini heeft inmiddels een betekenis gekregen die verder reikt dan het belang van partijen. Zij roept vragen op die voor veel ondernemingen herkenbaar zijn. Hoe ver reikt de verantwoordelijkheid van een it-leverancier? Wanneer kan naast een contractuele tekortkoming ook sprake zijn van een onrechtmatige daad? En hoe voorkomt het procesrecht dat een inhoudelijke beoordeling van zulke verwijten jarenlang uitblijft? Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch zal zich uitsluitend uitlaten over de vraag of de door Berkleef gestelde feiten – indien en voor zover zij komen vast te staan – kunnen leiden tot aansprakelijkheid uit hoofde van onrechtmatige daad. Daarmee lijkt na ruim twaalf jaar procederen eindelijk de fase te zijn aangebroken waarin de inhoud van het geschil centraal komt te staan. Juist daarom zal de uitspraak van het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch met belangstelling worden gevolgd. Niet alleen door de betrokken partijen, maar ook door juristen, it-specialisten, softwareleveranciers en ondernemingen die afhankelijk zijn van complexe softwareontwikkeling.

Digitale omgevingen waarin vertrouwd data gedeeld worden, ofwel dataspaces, moeten sneller hun weg vinden naar de praktijk. Daarin kan de Duitse industrie mogelijk een doorbraak forceren. Dat hopen ontwikkelaar van een soevereine Europese cloud Gaia-X en standaardisatieclub IDSA. Die twee partijen ondertekenden onlangs een samenwerkingsovereenkomst met de Acatech Foundation. Dat is een stichting verbonden aan de Duitse Nationale Academie voor Techniekwetenschappen. Zij geeft onafhankelijk advies over technologie, ondersteunt innovatieprojecten en helpt om nieuwe digitale infrastructuren, zoals Europese dataspaces, van de tekentafel naar de praktijk te brengen. De doelstelling van de samenwerking omvat het plan om dataspaces breed toepasbaar te maken, in Duitsland, Europa en wereldwijd. Dataspaces maken soevereine, regelgebaseerde data-uitwisseling tussen organisaties mogelijk. ‘De technische fundamenten zijn er al: standaarden, architecturen en referentie‑implementaties zijn ontwikkeld’, schrijven de drie organisaties in een gezamenlijk persbericht. Ze willen die bouwstenen nu willen opschalen naar praktische toepassingen over sectoren en landsgrenzen heen. Door competenties, netwerken en middelen te bundelen, moet een breed gebruik van vertrouwde data‑infrastructuren worden versneld. Daarin dienen dataspaces volgens de betrokken organisaties als motor voor innovatie, concurrentiekracht en digitale soevereiniteit. Digitale transformatie De Acatech Foundation brengt een onafhankelijk ecosysteem mee uit bedrijfsleven, wetenschap en politiek en heeft ervaring uit praktijkprojecten zoals de Mobility Data Space. Gaia‑X en IDSA leveren hun internationale netwerk van hubs en expertisecentra. Het gaat om technologische en organisatorische fundamenten voor soevereine dataruimtes zoals het IDSA Rulebook, het Manifesto for Data Spaces, het Reference Architecture Model en het Gaia‑X Trust Framework. De samenwerking richt zich op gezamenlijke initiatieven, kennisdeling, betrokkenheid in elkaars netwerken en gecoördineerde activiteiten richting politiek, bedrijfsleven en maatschappij. Zo willen de partners dataspaces positioneren als een essentieel instrument voor de digitale transformatie. Volgens Ulrich Ahle, ceo van Gaia‑X, zijn vertrouwde datainfrastructuren geen toekomstbeloften meer, maar staan deze klaar voor gebruik. Hij krijgt bijval van Manfred Rauhmeier, bestuurslid Acatech Foundation: ‘De conceptfase ligt achter ons.  Nu telt implementatie. Met IDSA en Gaia‑X verbinden we ons ecosysteem met de leidende initiatieven voor vertrouwde dataspaces en brengen we ze naar de praktijk waar ze waarde creëren.’ Lars Nagel, ceo van IDSA voegt toe: ‘We hebben de basis gelegd voor vertrouwde en soevereine data‑uitwisseling. Nu hebben we partners nodig die dit breed toepasbaar maken. De samenwerking met de Acatech Foundation is een belangrijke stap om dataspaces in de praktijk te brengen.’ Datasoevereiniteit Europa zet stevig in op technologische en data-soevereiniteit en Gaia‑X speelt daarin een centrale rol. Het initiatief, ooit gestart als Europees antwoord op Amerikaanse cloudreuzen, heeft de afgelopen jaren gewerkt aan gemeenschappelijke standaarden en een federatieve data‑infrastructuur. Nu verschuift de aandacht naar praktijktoepassingen en opschaling, maar veel dataspaces kampen nog met financiering, adoptieproblemen en een kip‑ei‑impasse. Succesverhalen zoals het data-collaboratie-platfom voor de automotive-sector Catena‑X en SCSN (Smart Connected Supplier Network) laten zien dat het model potentie heeft. Maar volgens betrokkenen is het nu aan Europa om door te pakken. De de tijd van praten is voorbij, blijkt ook uit het artikel: Gaia-X de papieren tijger getemd dat eerder op Computable verscheen. Gaia‑X AISBL is een internationale non‑profitorganisatie in Brussel die het Gaia‑X Trust Framework ontwikkelt en verspreidt via een netwerk van nationale hubs. Acatech Foundation richt zich op praktijkgerichte projecten die innovatie en concurrentiekracht in Duitsland versterken. IDSA is een non‑profitvereniging met meer dan 180 leden uit 33 landen en ontwikkelde de technische en governance‑basis voor wereldwijde dataspaces, waaronder de IDS‑referentiearchitectuur en internationale standaarden

BE Semiconductor Industries (Besi) uit Duiven profiteert sterk van de ai-hausse. Vooral hogere ai-uitgaven bij klanten stuwden de omzet in het tweede kwartaal op tot 250 miljoen euro. Dat is een stijging van 68,7 procent vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. De fabrikant van machines voor de assemblage van chips ziet ook een sterke ordergroei voor fotonica- en datacenter-toepassingen. De laatste vraag is eveneens ai-gedreven. Voor zowel huidige als volgende generatie ai-apparaten breidt de hybride bonding-capaciteit, een specialiteit van Besi, zich uit. Besi ontving ook nieuwe orders voor ai-energiebeheerapplicaties van meerdere klanten. Het bedrijf meldt over de eerste helft van dit jaar een ordergroei van 116,5 procent tot  562,6 miljoen euro, een toename van 302,7 miljoen euro. Ongeveer 60 procent van de opdrachten betreft systeemorders voor ai-applicaties. Een jaar geleden was dat 50 procent. Daarnaast ziet Besi hernieuwde groei voor high-end smartphone-toepassingen. Voorop lopen Besi maakt machines om computerchips in elkaar te zetten en te verbinden. Dit deel van het chipmaken verandert snel. Besi loopt voorop met een techniek (hybrid bonding) om meer losse chips op moleculair niveau samen te voegen in één behuizing. Hierdoor worden chips veel sneller. Deze techniek is erg belangrijk voor de groei van Besi. Het is wel de vraag hoe snel de chipwereld deze nieuwe methode gaat gebruiken, want concurrenten hebben andere (soms goedkopere) oplossingen. Positief is dat Besi in het afgelopen kwartaal voor hybrid bonding twee grote orders van bestaande klanten kreeg en één order van een nieuwe, nader genoemde hyperscaler-klant. Momentum De nettowinst over het tweede kwartaal kwam 177 procent hoger uit op 89 miljoen euro. Besi verwacht dat het order-momentum in het lopende kwartaal zal aanhouden. ‘Klanten geven aan dat we ons in een meerjarige investeringscyclus voor ai bevinden, die verder wordt ondersteund door de toegenomen vraag naar agentische ai-toepassingen. Deze vraag leidt tot een grotere vraag naar datacenter-cpu’s en veel van onze geavanceerde verpakkingssystemen’, aldus Besi.

In dit nieuwsoverzicht: Atos Sovereign Cloud voor kritieke infrastructuur, Intel en Fortinet ontwikkelen nieuwe securitychip, ChatGPT beste WK-voorspeller, Amstelveense zorgen over privacy na datalek in Aalsmeer en NetApp koopt DataPelago.Atos lanceert Sovereign Cloud voor kritieke sectorenDe Franse it-dienstverlener Atos introduceert Atos Sovereign Cloud. Dat cloudplatform is specifiek gericht op overheden, defensie, zorginstellingen, beheerders van kritieke infrastructuur en andere sterk gereguleerde organisaties. Het platform is ontworpen met digitale soevereiniteit ‘als uitgangspunt’, meldt Atos in een persbericht. De componenten van het platform zijn opensource. Hosting, het operationele beheer en de contractering kunnen desgewenst volledig binnen de EU plaatsvinden.De aanbieder belooft uitgebreide mogelijkheden op het gebied van databeheer, operationele onafhankelijkheid, cyberweerbaarheid en ai-innovatie. Naast toepassingen voor het orkestreren en moderniseren van applicaties biedt de dienstverlener via Atos Amplify ook adviesdiensten rondom digitale soevereiniteit.Atos zet digitale soevereiniteit in als strategische herpositionering. Het bedrijf stabiliseert zich na een zware periode en verwacht veel van dit nieuw gekozen groeipad. [Pim van der Beek]Intel en Fortinet werken samen aan nieuwe securitychipChipmaker Intel en cyberbeveiliger Fortinet kondigen een strategische samenwerking aan voor de ontwikkeling van de Fortinet Security Processor 6 (SP6). De alliantie brengt Fortinets expertise op het gebied van eigen, speciaal ontwikkelde securityprocessors samen met de geavanceerde ontwerp-, packaging- en productiecapaciteiten van Intel. De krachtenbundeling moet de ontwikkeling van SP6 versnellen en versterken, melden beide bedrijven in een aankondiging van de samenwerking.Fortinet-ceo Ken Xie: ‘Door deze samenwerking met Intel verder uit te breiden, kunnen we profiteren van de unieke combinatie van geavanceerde halfgeleidertechnologie, productie-expertise en wereldwijde toeleveringscapaciteiten.’ Het doel van de samenwerking is een sterk geïntegreerde securityprocessor te ontwikkelen. Deze moet organisaties ondersteunen bij steeds complexere beveiligingsdiensten en voldoen aan de hoge prestatie-eisen van moderne ict-omgevingen.Het in 2000 opgerichte Fortinet maakt gebruik van asic chips (application specific integrated circuits) dat zijn chips die specifiek gericht zijn op één taak. Daardoor kunnen ze, anders dan generieke chips, security verwerking extreem snel, efficiënt en voorspelbaar uitvoeren. [Pim van der Beek]ChatGPT scoort het best in WK-voorspeltest van vijf ai-modellenChatGPT heeft van vijf onderzochte ai-modellen de meeste punten behaald bij het voorspellen van de 104 wedstrijden van het WK 2026. Dat blijkt uit een onderzoek van Bureau Onder uit Zwolle, dat de voorspellingen van ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot en Perplexity gedurende het toernooi bijhield met het puntensysteem van Scorito.ChatGPT eindigde met 35 punten voorsprong op Claude. Het model voorspelde 33 keer een verkeerde uitslag en had bij 14 wedstrijden de exacte eindstand correct. Gemini eindigde als laatste.Alle modellen kregen vooraf dezelfde prompt, inclusief het Fifa-speelschema, Fifa-rankings en recente wedstrijdresultaten. Drie modellen – ChatGPT, Claude en Perplexity – voorspelden Spanje als wereldkampioen. Volgens het seo-bureau laat de test zien dat ai-antwoorden onderling kunnen verschillen en dat gebruikers uitkomsten niet zonder controle moeten overnemen.Amstelveense partij stelt vragen over privacy na datalek in AalsmeerActief voor Amstelveen heeft schriftelijke vragen gesteld aan het college van B en W naar aanleiding van een datalek bij de gemeente Aalsmeer. Daarbij werden in twee gevallen burgerservicenummers van inwoners openbaar gepubliceerd in documenten rond omgevingsvergunningen, meldt het Amstelveens Nieuwsblad.De partij wijst erop dat Amstelveen en Aalsmeer sinds 2013 gebruikmaken van dezelfde ict-systemen en werkprocessen. De gemeente Amstelveen verzorgt daarbij de ict voor beide gemeenten. Begin dit jaar werd de samenwerking nog geëvalueerd en besloten beide gemeenten deze te verlengen tot 2030.De fractie wil weten of vergelijkbare incidenten ook in Amstelveen kunnen voorkomen en welke maatregelen worden genomen om de privacy van inwoners en ondernemers te beschermen. Daarnaast vraagt de partij of eventuele tekortkomingen samenhangen met een gebrek aan financiële middelen of gespecialiseerde ict-expertise.NetApp neemt DataPelago over voor ai-dataverwerking bij opslaglaagOpslagspecialist NetApp heeft DataPelago overgenomen, een leverancier van ai-data-infrastructuur uit Californië. Met de overname wil het eveneens Californische NetApp dataverwerking met gpu-versnelling dichter bij de opslaglaag brengen voor ai- en analytics-toepassingen.De technologie van DataPelago, Nucleus, verwerkt data op de plek waar deze is opgeslagen via een combinatie van cpu’s en gpu’s. Volgens NetApp maakt dit het mogelijk data voor ai-toepassingen te gebruiken zonder deze eerst naar aparte rekenomgevingen te verplaatsen.NetApp stelt dat deze aanpak infrastructuurkosten kan verlagen en prestaties kan verbeteren ten opzichte van traditionele methoden. Na afronding van de overname blijft DataPelago als volledige dochteronderneming opereren. Het bedrijf levert zijn technologie al aan grote ondernemingen in verschillende sectoren.

Tijdens een interne evaluatie ontsnapte een experimenteel OpenAI-model zelfstandig uit een beveiligde testomgeving en compromitteerde de productie-infrastructuur van ai-platform Hugging Face. OpenAI omschrijft het zelf als een ‘ongezien cyberincident waarbij gebruik is gemaakt van state-of-the-art cybermiddelen’.Terwijl de wereld nog nakijkt van Anthropic Mythos, publiceert OpenAI een incidentrapport dat best wel evenveel aandacht verdient.Wat is er precies gebeurd? Modellen op basis van GPT-5.6 Sol en een nog krachtiger pre-releasemodel – beide met bewust verlaagde veiligheidsdrempels om hun maximale cybercapaciteiten te kunnen meten – werden ingezet op een interne cybersecuritybenchmark.In die geïsoleerde omgeving vonden de modellen zelfstandig een zero-day kwetsbaarheid in een interne package registry proxy. Ze bouwden zo een keten van aanvalsvectoren op tot ze een remote code execution op de Hugging Face-servers bereikten en toegang kregen tot de productiedatabase. Het securityteam van Hugging Face detecteerde en stopte de activiteit. OpenAI ontdekte het anomale gedrag intern.Nieuw speelveldDimitri Van Zantvliet, ciso bij de NS, plaatst het incident in een bredere context. ‘Als dit representatief is voor waar frontier-modellen vandaag staan, dan verandert het speelveld fundamenteel’, schrijft hij op LinkedIn. ‘De tijd tussen het ontdekken van een kwetsbaarheid en het grootschalig misbruiken ervan wordt steeds korter. Cyberoperaties worden autonomer, meer schaalbaar en sneller dan veel organisaties kunnen bijbenen.’Onafhankelijke evaluaties van het UK AI Security Institute bevestigen overigens die trend: frontier-modellen zijn steeds beter in staat tot complexe, langdurige cyberoperaties in reële omgevingen. Van Zantvliet wijst ook op geopolitieke implicaties. ‘Als de VS en China dit soort modellen beschikbaar gaan stellen, hebben we er in de EU een ander probleem bij als we zelf niet snel eigen capaciteit ontwikkelen.’Strenge maatregelenOpenAI kondigt intussen strengere beveiligingsmaatregelen aan rond evaluatieomgevingen en trekt Hugging Face in zijn trusted access-programma. Beide bedrijven pleiten voor open samenwerking als basis voor ai-veiligheid, een boodschap die na dit incident moeilijk te negeren valt.Toch raadt Van Zantvliet aan om ook kritisch te blijven. ‘Misschien zit er een marketingcomponent in’, oppert hij. ‘Dat geldt inmiddels voor vrijwel alle frontier ai-labs. Die triljoenen moeten ook terugverdiend worden.’

DATAREVIVAL – Dit is mijn eerste Datarevival-bijdrage waarbij het mij niet lukt om een samenhangend betoog te produceren. Mijn bijdrage moet gaan over ‘datasoevereiniteit’, maar ik kom niet verder dan mijn losse aantekeningen te sorteren en puntsgewijs te droppen. Misschien ziet iemand een lijn in deze opsomming.  Onze overheid is terecht terughoudend met het centraal registreren van onze meest intieme fysieke persoonsgegevens. Foto’s en vingerafdrukken stoppen we niet in een centrale database. Maar vlieg naar sommige buitenlanden en dezelfde lichaamsgegevens belanden zonder veel maatschappelijk debat in grens- en immigratiesystemen. In bestuurderskringen leeft het idee dat data veiliger zijn als ze op een server in Nederland of de EU staan. Je doet gewoon alsof je niet weet wat de essentie van het begrip ‘cloud’ is en vertrouwt verder op het digibete publiek. Europese banken weigeren soms klanten met een link met de VS. De controle op deze US Persons voor de Amerikaanse overheid is te kostbaar. Telecombedrijf Odido lekte persoonsgegevens van zes miljoen (ex-)klanten, en dat op een manier die extreem nalatig was. Grote kans dat Odido wegkomt met een overzichtelijke boete. De rechtszaak die namens benadeelde (ex-)klanten is aangespannen, zal hun schade niet dekken. De verantwoordelijke Odido-bestuurders hoeven evenmin te vrezen voor strafrechtelijke consequenties, anders dan bijvoorbeeld bij omkoping of ernstige bedrijfsongevallen. Het brede verzet tegen de Solvinity-casus – ‘DigiD in Amerikaanse handen’ – is helemaal gerechtvaardigd. Maar er zijn legio situaties waarin Amerikaanse (of Chinese) bedrijven Nederlandse persoonsgegevens verwerken. Moeten we die gaan onteigenen? Geen beginnen aan. Ik begrijp het kabinet wel. Het UWV is in stilte bezig met het adopteren van Microsoft Dynamics als basis voor zijn cliëntenadministraties. Redelijkerwijs konden ze niet voorzien dat dit een politiek probleem zou worden. Maar daar bovenop komt het besluit – eveneens in stilte – dat de Europese ai-chatbot wordt ingeruild voor Microsoft Copilot. (Handig voor Microsoft: data en chats over data.) Uitvoerende ambtenaren lijken geen boodschap te hebben aan de zorgen van politiek en burgerij over de omgang met hun gegevens. Datzelfde UWV werkt met een leverancier van software die mensen aan vacatures koppelt op basis van tien miljoen van LinkedIn geripte Nederlandse persoonsprofielen. (Ja, ook dat van u.) Het UWV noch de Autoriteit Persoonsgegevens lijkt daar moeite mee te hebben. Het UWV heeft wel gevraagd of de directe persoonsgegevens uit het systeem zijn te halen. Dat is blijkbaar voldoende. Nog één UWV’tje om het af te leren: de WIA-uitkeringen van veel burgers zijn verkeerd berekend. Uitkeringsgerechtigden hebben recht om te weten op basis van welke persoonsgegevens hun uitkering is berekend, en het UWV erkent dat ook (blz. 50). Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het UWV die gegevens ook uitlevert. Over naar de Belastingdienst. Vroeger waren belastingheffing en controle daarop gebaseerd op gegevens die wij burgers moesten aanleveren, alles bij wet geregeld. Nu controleert de Belastingdienst ook op basis van gedragsgegevens, denk aan leaseauto’s op het parkeerterrein van de Efteling. Hoe ver dat mag gaan, is nauwelijks geregeld. Iedere EU-burger mag zich vestigen in elk EU-land, maar registraties zijn nog steeds nationaal. Voor ‘legal aliens’ – belastingontwijkers, uitkeringsoplichters en criminelen – levert dat vaak grote voordelen op vergeleken met burgers die al vanaf hun geboorte in overheidsadministraties zitten (Polenfraude, Bulgarenfraude). Het gevolg is feitelijke rechtsongelijkheid tussen groepen burgers. Maar als fraude wordt aangepakt, krijgen we weer Ongekend Onrecht. De EU bespreekt toegang tot onze chatdata, uiteraard met een nobel doel. De uitvoering moet gebeuren door Amerikaanse Big Tech – what could possibly go wrong? Als uitsmijter deze testcase: de VS willen toegang tot Europese biometrische databanken. Als de EU niet meewerkt, is het mogelijk voorbij met visumvrij reizen voor EU-burgers. Dit is een greep uit eindeloos veel voorbeelden, maar hopelijk begrijpt u mijn punt. Natuurlijk is er laaghangend fruit. Maak dat Odido-laksheid niet meer loont. Geef het recht op inzage in eigen persoonsgegevens tanden. Regel bij wet dat de Belastingdienst, net als vroeger, alleen persoonsgegevens registreert die wettelijk zijn beschreven. Toon ballen richting de Amerikaanse overheid. En vanzelfsprekend: pak dat UWV eindelijk eens aan. Maar datasoevereiniteit – de greep van individuen op hun persoonsgegevens en het deugdelijke beheer en de bescherming van die gegevens door de overheid – is een brij van inconsistenties, hypocrisie en misstanden. Ophef is bijna altijd ad hoc en kortdurend. En als de politiek al iets belangrijk vindt, trekt de ambtenarij zich daar weinig van aan. Veiligheid, controle en internationale verhoudingen zijn veel belangrijker dan (data)soevereiniteit. Maar het echte probleem is dat we geen denkkader hebben om datasoevereiniteit vorm te geven in relatie tot andere, óók belangrijke criteria. Daardoor verliezen fatsoenlijke mensen én landen de discussie met autocraten en Big-Techplutocraten in de VS, die graag wijzen op de excessen in Europa. Dáár ligt de uitdaging. Al het andere is hypocrisie en de waan van de dag. Helaas. Ik heb geen idee hoe dit aan te pakken. Datarevival is een rubriek van René Veldwijk over de wondere wereld van data. Veldwijk is associé bij Ockham Groep en opiniemaker bij Computable. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

In dit nieuwsbericht: VMware-klantenbestand ITQ naar Leaseweb, CuspAI brengt de AI Materials Foundry, 20 miljoen voor Keiron Printing Technologies, verlenging sponsorcontract Nexperia bij N.E.C en omzet Randstad stijgt.  Leaseweb neemt VMware-klanten van ITQ over Leaseweb neemt het Broadcom VMware VCSP-klantenbestand van ITQ over. Door de transactie stappen 51 klanten over naar het VMware Cloud Foundation-platform van Leaseweb. Samen vertegenwoordigen zij circa 35.000 cores. Daarmee groeit het aantal beheerde cores van Leaseweb naar 65.000. Het in Amsterdam gevestigde Leaseweb claimt hiermee de grootste VMware Pinnacle-partner van Nederland te zijn geworden. De overname volgt op een eerder aangekondigd partnerschap tussen Leaseweb en ITQ, waarbij ITQ Leaseweb koos als infrastructuurpartner voor VMware Cloud Foundation-diensten. De overgenomen white label-VSCP-partners kunnen hun VMware-diensten blijven aanbieden via de Pinnacle-partnerstatus van Leaseweb. Als geautoriseerde VMware Cloud Service Provider werkt het bedrijf rechtstreeks samen met Broadcom. Daarnaast richten Leaseweb en het in Beverwijk gevestigde ITQ zich op VMware-partners waarvan het Broadcom-partnerschap niet wordt verlengd. Zij kunnen hun activiteiten onderbrengen op de infrastructuur van Leaseweb. Binnen de samenwerking levert Leaseweb de VMware Cloud Foundation-infrastructuur, terwijl ITQ ondersteuning biedt op het gebied van VMware-advies, migraties en implementaties. Max Welling’s CuspAI lanceert AI Materials Foundry Het Brits-Nederlandse ai-bedrijf CuspAI introduceert de AI Materials Foundry. Oprichter Max Welling spreekt van een wereldwijd netwerk van data, laboratoria, rekenkracht en diepgaande wetenschappelijke expertise om het ontwerp van nieuwe materialen te versnellen. Doel is de bouwstenen van de toekomst te ontdekken. Meer dan 45 partners, waaronder Meta, Nvidia, Hyundai, Henkel en Lam Research, gaan samen enkele van de meest cruciale en complexe materiaaluitdagingen van de industrie aanpakken. Ai maakt een snelle transitie naar de fysieke wereld, aldus hoogleraar machine learning Welling. De enorme complexiteit van fysieke systemen wordt echter vaak onderschat. De echte wereld is rommelig, multidimensionaal en wordt beheerst door natuurwetten die geen enkele software zelfstandig kan doorgronden. Om echt impact te hebben, moet ai diep geworteld zijn in de fysieke realiteit. Dit vereist nauwe feedbackloops, domeinspecifieke expertise en robuuste wetenschappelijke partnerschappen. Dit is precies de gedachte achter de Materials Foundry. CuspAI sloot recent een Series B-financiering van 450 miljoen af, waarmee het bedrijf een waarde van 2,6 miljard dollar bereikt. [Alfred Monterie] 20 miljoen euro voor Eindhovens printtech-scale-up Keiron Printing Technologies uit Eindhoven haalt twintig miljoen euro op in een financieringsronde. De deeptech scale-up besteedt het geld aan marketing en het opschalen van een platform om printplaten (PCB’s) meer geschikt te maken voor ai. Keiron is pionier in het contactloos aanbrengen van soldeerpasta voor elektronica.  Ai-chips hebben zeer veel verbindingen waardoor dit uiterst nauwkeurig moet gebeuren. Keiron speelt met zijn lasertechniek daar op in. Dit productieplatform werkt niet alleen preciezer, maar biedt ook meer flexibiliteit en maakt een betere procescontrole mogelijk. Elektronicafabrikanten kunnen hierdoor gemakkelijker mee in de ontwikkelingen rondom ai. Het bedrijf bouwt voort op technologie die is ontstaan binnen TNO en werkt aan een oplossing voor een wereldwijd productieprobleem. Invest-NL, DeepTechXL, Waves Capital, Cottonwood Technology Fund, Atum, Ramphastos (van N.E.C.-geldschieter Marcel Boekhoorn) en TNO Ventures doen mee aan de financieringsronde. [Alfred Monterie] Nexperia verlengt hoofdsponsordeal met N.E.C. tot 2028 Betaaldvoetbalclub N.E.C. en hoofdsponsor Nexperia hebben hun samenwerking verlengd tot en met 2028. Het huidige contract liep nog tot de zomer van 2027, maar is opengebroken en met een seizoen verlengd. Daarmee blijft het logo van chipfabrikant Nexperia op het shirt van de Nijmeegse eredivisieclub staan. Volgens beide partijen bouwt de samenwerking sinds de start van het hoofdsponsorschap in 2024 voort op gedeelde sportieve, commerciële en maatschappelijke ambities. De verlenging valt samen met de plaatsing van N.E.C. voor Europees voetbal, waardoor club en sponsor voor het eerst in achttien jaar samen actief zijn op het Europese toneel. Het eveneens in de Waalstad gevestigde Nexperia noemt de overeenkomst een bevestiging van de langdurige betrokkenheid bij de stad en de regio. Randstad groeit dankzij vraag naar personeel voor Amerikaanse datacenters Randstad heeft in het afgelopen kwartaal de omzet met bijna 2 procent zien stijgen naar 5,9 miljard euro. Het uitzendbedrijf uit Diemen behaalde in dezelfde periode een winst van 84 miljoen euro. De groei komt vooral door de toenemende vraag naar uitzendkrachten voor datacenters in de Verenigde Staten. Volgens ceo Sander van ’t Noordende hangt die ontwikkeling samen met de opkomst van ai, waarvoor meer datacentercapaciteit nodig is. Daardoor groeit de behoefte aan vakmensen die datacenters bouwen en onderhouden, aldus een NOS-bericht. In Nederland daalde de vraag naar uitzendkrachten. Randstad wijt dat aan nieuwe regelgeving waardoor arbeidsvoorwaarden voor uitzendkrachten en vaste medewerkers sinds 1 januari zijn gelijkgetrokken. In Spanje steeg de vraag juist met 12 procent, terwijl Frankrijk en België achterbleven door gewijzigde wetgeving en het verlies van enkele grote klanten. Randstad ziet de vraag inmiddels stabiliseren.

Switch Datacenters zet een eerste stap om een nieuw datacenter te realiseren in een gebied waar eigenlijk een bouwstop voor datacenters geldt. Het tekende deze week samen met de gemeente Uithoorn, een collectief van tientallen glastuinbouwers en energiebedrijf Liander een meerpartijenovereenkomst voor de ontwikkeling van een warmtenet. Dat warmtenet krijgt aanvoer van het geplande datacenter in De Kwakel-Kudelstaart (gemeente Uithoorn). Het plan is om daar in een bestaand pand een datacenter te bouwen. Door dat aan te sluiten op het nieuw warmtenet kunnen omliggende glastuinbouwbedrijven van het gas af en op stroom besparen. Maar zover is het nog niet. Eerst moeten de vergunningen nog rond. Het datacenter moet zorgen voor een vermindering van de verwachte netcongestiedruk doordat de tuinders geen grote industriële aansluitingen meer nodig hebben voor stroomverbruik, stelt energieleverancier Liander. Als de vergunningen rondkomen dan wordt er gebruik gemaakt van een bestaande netaansluiting en een bestaand logistiek centrum dat wordt omgebouwd tot datacenter. Het gaat om een pand met 7800 vierkante meter datacenter whitespace (serverruimte). Het pand dat wordt omgebouwd tot datacenter krijgt volgens de plannen een 60 MVA-aansluiting dat zich afhankelijk van de klant en apparatuurkeuzes vertaald naar 42 tot 50 megawatt it-vermogen. ‘Als de vergunning er komt in de komende periode zal het 12 tot 18 maanden duren voor de eerste fase van het plan klaar is. Op zijn allervroegst is de eerste fase dan in 2028 klaar voor oplevering aan klanten’ deelt woordvoerder van Switch Datacenters, Cara Mascini. In de gemeente Uithoorn geldt in principe een strikt verbod op de nieuwbouw van grootschalige datacenters. Volgens de provinciale Omgevingsverordening NH2020 valt Uithoorn namelijk onder het gebied waar datacenters zijn uitgesloten. Er mogen geen nieuwe datacenters worden gebouwd met een oppervlakte van meer dan 2000 m² en een elektrisch vermogen groter dan 5 MVA. De gemeente Uithoorn heeft dit verankerd in het beleidsplan Parapluplan Datacenters. Dat is ontworpen om datacenters zo veel mogelijk te weren wegens de druk op het energienet, landschapsvervuiling en lage werkgelegenheid. Switch Datacenters speelt slim in op de Datacenterstrategie Noord-Holland 2025–2027 van Provincie Noord-Holland. Dat beleidsstuk laat ruimte voor solitaire datacenterontwikkelingen buiten de aangewezen clustergemeenten (Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon). Voor deze ontwikkelingen geldt dat bedrijven, naast de bestaande vestigingsvoorwaarden, moeten voldoen aan aanvullende criteria. Zo moet een datacenterontwikkeling ‘aansluiten bij de ruimtelijke en strategische doelstellingen en ambities van de betreffende gemeente, bijdragen aan het verminderen van netcongestie en een positieve bijdrage leveren aan de brede welvaart.’ Uitzondering Het project in De Kwakel vormt die uitzondering ‘vanwege de maatschappelijke impact door vermindering van de netcongestiedruk in de regio’, stelt Switch. Ook andere elementen, zoals het hergebruik van een bestaand logistiek pand dat circulair verbouwd wordt tot een modulair datacenter, spelen mee. De restwarmte (datathermie) wordt direct gebruikt om nabijgelegen kassen grotendeels gasloos te verwarmen. Er blijft een restdeel nodig voor piekbelasting. Liander: ‘Door restwarmte uit het datacenter centraal te benutten, is niet voor iedere tuinder een eigen warmtepomp nodig. Dat vermindert de druk op het elektriciteitsnet en helpt netcongestie te voorkomen.’ Mascini van Switch Datacenters laat aan Computable weten dat er eerst nog heel wat stappen gezet moeten worden voor het datacenter gebouwd kan worden en dat het bedrijf een risico heeft genomen om voor de toekenningen van de vergunning al een pand te kopen. Switch Datacenters verwacht een goede afloop. Onlangs kreeg DKK Warmtenet De Kwakel -Kudelstaart BV een subsidie Stimulering Duurzame Energietransitie van het Rijk. Daarmee is volgens de betrokken partijen het fundament gelegd onder de financiële haalbaarheid van het project en krijgt de verdere ontwikkeling een versnelling. Als de vergunningen straks zijn verleend, dan is dat voor zover bekend de eerste uitzondering waarbij een datacenter vanwege maatschappelijk belang gebouwd kan worden in een gebied in Nederland waar eigenlijk een bouwstop is. Locaties Switch Datacenters Switch Datacenters heeft momenteel acht geplande of operationele datacenterlocaties. In Nederland zijn dit operationele en toekomstige locaties in en rond Amsterdam (waaronder Diemen) en Woerden. Daarnaast breidt het bedrijf internationaal uit met een locatie in Warschau (Polen).Het portfolio en de geplande locaties van Switch Datacenters zijn:AMS2: Woerden, Nederland;AMS3: Amsterdam Zuidoost, Nederland (operationeel, uitgebreid in 2026);AMS4: Diemen, Nederland (operationeel sinds 2024, nabij Amsterdam Science Park);AMS5: Regio Amsterdam (in ontwikkeling);AMS6: De Kwakel-Kudelstaart  (in ontwikkeling, waarschijnlijk geopend vanaf 2028);AMS7: Haarlemmerliede (in ontwikkeling, geopend vanaf 2027);AMS8: Maasdijk/Rotterdam (in ontwikkeling, bouw gepland in 2026);WAW1: Regio Warschau, Mory, Polen (in ontwikkeling).Switch had ook een AMS1-datacenter in Amsterdam-Zuidoost (Lemelerbergweg) maar dat is in april 2019 voor dertig miljoen euro overgenomen door Equinix (en is gebrand tot Equinix AM11).‘In alle projecten die in ontwikkeling zijn, werkt Switch samen met lokale warmtenetten en of bedrijfs/industriële afnemers zoals de kassen in De Kwakel, ook in het buitenland, het is onderdeel van onze formule’, meldt het bedrijf.  

Ctac kampt nog steeds met tegenwind. De Bossche it-dienstverlener meldt net als vorig jaar druk op de omzet uit projecten, detachering en licentie-verkopen.  In de eerste helft van dit jaar is het Ctac nog niet gelukt om de resultaten een beter aanzien te geven. Algemeen directeur Gerben Moerland hintte eerder op een stabiele tot licht stijgende omzet en een geleidelijke normalisatie van de kostenstructuur in 2026. Hij noemde 2025 tijdens de presentatie van de jaarcijfers een transitiejaar, waarin gericht is geïnvesteerd in de technologische basis, schaalbaarheid en commerciële slagkracht. Hij verwachtte afgelopen februari dat deze investeringen vanaf 2026 bijdragen aan structurele verbetering van de resultaten.  Daar is nu nog weinig van zichtbaar. Ctac wijt dat aan ‘uitdagende marktomstandigheden’. Geopolitieke onzekerheid, langere besluitvormingstrajecten bij klanten en een lagere vraag naar resourcing hebben geleid tot tegenvallende cijfers. Door uitgestelde investeringsbeslissingen bij klanten en een veranderende marktdynamiek daalden de halfjaarresultaten. De omzet kromp van 62,8 miljoen euro naar 58,2 miljoen euro. Het ebitda-resultaat daalde van 4,6 miljoen euro naar drie miljoen euro. Het nettoresultaat was marginaal positief. Aanscherping? Ctac (vooral dienstverlening aan SAP-klanten en Microsoft-diensten) zegt de koers aan te scherpen in die veranderende markt. De meeste kansen bieden ai-gerelateerde dienstverlening. Ctac heeft zijn hoop gevestigd op zijn nieuwe ‘dedicated-ai’ bedrijfseenheid. Ook groeit de behoefte aan soevereine cloudoplossingen, waarbij data en it-omgevingen binnen Nederland of Europa worden beheerd. Het bedrijf neemt maatregelen om de organisatie aan deze snel veranderende marktomstandigheden aan te passen. Daarbij worden de commerciële activiteiten sterker op groeimarkten (ai en soevereine cloud) gericht. Voorts wordt het kostenniveau verder verlaagd, terwijl Ctac flexibeler moet worden. Ctac onthoudt zich van een resultaten-prognose voor geheel 2026. Wel zegt het bedrijf ‘in te zetten op een significant herstel van de resultaten in 2027’. 

In dit nieuwsoverzicht: Conclusion wint Peridos-tender RIVM, snelste groei voor domeinspecifieke taalmodellen, Unit 42 waarschuwt voor bucket hijacking, Apple weer meest waardevolle bedrijf en Gerard Sanderink nog verder op zijspoor bij Oranjewoud gezet. Conclusion beheert Peridos voor RIVM Conclusion heeft een aanbesteding van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gewonnen voor het beheer en de doorontwikkeling van Peridos, het landelijke informatiesysteem voor prenatale screening. Het contract heeft een looptijd van vier jaar, met een optie op twee verlengingen van drie jaar. De maximale contractwaarde wordt in het bestek geschat op zo’n vijfentwintig miljoen euro. Peridos, in 2011 ontwikkeld en daarna beheerd door Topicus, ondersteunt de registratie, beveiliging en gegevensuitwisseling rond prenatale screening tussen zorgverleners, laboratoria en screeningsorganisaties. Vanwege het medisch kritische karakter geldt voor het systeem een uptime-eis van 99,9 procent. De Coöperatie Landelijk Bureau Prenatale Screening (CLBPS) verzorgt het functionele beheer van de applicatie. Conclusion neemt de technische doorontwikkeling, het technisch beheer en de hosting op het AWS-platform voor zijn rekening. Bij het Utrechtse bedrijf werken ruim tweehonderd specialisten met kennis van de zorgsector aan digitaliserings- en informatie-uitwisselingsvraagstukken. Ook is het bedrijf betrokken bij de ontwikkeling van het Landelijk Platform Zorgcoördinatie. Snelste groei bij domeinspecifieke taalmodellen Aan ai-modellen en -platforms wordt dit jaar wereldwijd tot 64 miljard dollar uitgegeven. Dat is een stijging van 63,4 procent ten opzichte van 39 miljard dollar in 2025, aldus marktvorser Gartner. De uitgaven aan generatieve ai-modellen zullen naar verwachting met 117 procent groeien, terwijl de uitgaven aan ai-platforms in 2026 met 36,9 procent toenemen.  Het snelst is de groei van domeinspecifieke taalmodellen (DSLM’s) en gespecialiseerde modellen. Naar verwachting zullen die dit jaar met 210 procent toenemen. Op de lange termijn zullen de grootste winnaars de leveranciers zijn die bedrijven helpen bij het beheren van waar en hoe ai in workflow wordt ingezet.  De budgetten voor ai binnen bedrijven worden steeds kritischer bekeken, met een toenemende focus op efficiënt gebruik, kostenbeheersing en meetbare resultaten. De uitgaven verschuiven naar aanbieders die aantoonbare meerwaarde kunnen bieden op het gebied van kosten, latentie, prestaties en betrouwbaarheid, aldus Gartner. Waarschuwing voor misbruik verlopen cloud-opslaglocaties Het onderzoeksteam van netwerkbeveiliger Palo Alto Networks, Unit 42, waarschuwt voor een nieuwe vorm van datalekken in de cloud: het zogeheten bucket hijacking. Dat iseen aanval waarbij cybercriminelen verwijderde of verlopen cloud‑opslaglocaties opnieuw registreren en zo ongemerkt bedrijfsdata onderscheppen. Buckets in de context van cloud computing zijn containers voor objectopslag waarin elk type bestand – zoals foto’s, video’s, back-ups of logbestanden – samen met bijbehorende metadata opgeslagen worden. Vooral organisaties die buckets gebruiken voor automatische log‑opslag, back‑ups of configuratiebestanden lopen gevaar wanneer achterliggende koppelingen blijven bestaan nadat een bucket is verwijderd.  Applicaties blijven dan data sturen naar een bucketnaam die inmiddels is vrijgekomen en door een aanvaller kan worden geclaimd. Zo kunnen interne logs of configuraties onbedoeld bij derden belanden. De onderzoekers adviseren om verwijderrechten te beperken, afhankelijkheden volledig te inventariseren en actief te monitoren op het verwijderen en opnieuw aanmaken van kritieke opslaglocaties. Regelmatige controles op verouderde configuraties blijven daarbij essentieel. Apple neemt koppositie van Nvidia over als meest waardevolle bedrijf Apple heeft Nvidia afgelost als meest waardevolle beursgenoteerde onderneming ter wereld. De beurswaarde van de iPhone-maker kwam uit op circa 4,88 biljoen dollar, terwijl Nvidia door een koersdaling van 3,5 procent terugviel naar ongeveer 4,86 biljoen dollar.   De wisseling aan kop weerspiegelt een veranderende kijk van beleggers op kunstmatige intelligentie. Waar Nvidia lange tijd profiteerde van de vraag naar chips voor ai-toepassingen, krijgt Apple meer waardering voor de manier waarop het ai wil inzetten binnen zijn producten en diensten, aldus persbureau Reuters. Het in Cupertino gevestigde Apple stond voor het laatst in april 2025 bovenaan de ranglijst. Nvidia voerde sinds juni 2025 de lijst van meest waardevolle bedrijven aan. Vorige maand presenteerde Apple een vernieuwde versie van spraakassistent Siri, waarmee het bedrijf zijn positie in de ai-markt wil versterken.   Rechtbank zet Sanderink uit Stak bij Oranjewoud-concern De Haagse rechtbank heeft Gerard Sanderink ontslagen als bestuurder van de Stichting Administratiekantoor (Stak) die certificaten uitgeeft voor zijn bouw- en ingenieursbedrijven Oranjewoud, Strukton en Antea. De maatregel volgt op een verzoek van de holding van het concern, waar interim-bestuurders Peter Wakkie en Willem Meijer de leiding hebben. Dat meldt zakenblad Quote. Volgens de rechtbank is het ontslag logisch omdat Sanderink vanwege wanbeleid al geruime tijd geen zeggenschap meer heeft over zijn ondernemingen. Eerder verloor hij al zijn bestuursbevoegdheden over zijn zakenimperium en werd it-bedrijf Centric tegen zijn zin verkocht aan een consortium van investeerders. Het nieuw aangestelde Stak-bestuur zegt te streven naar stabiliteit bij Oranjewoud en de dochterondernemingen Strukton en Antea. Een verkoop van Oranjewoud is volgens het bestuur vooralsnog niet aan de orde. Sanderink verblijft volgens Quote sinds 2023 buiten Nederland en is niet bereikbaar voor commentaar.

It-leveranciers uit de EU krijgen meer kans om bij openbare aanbestedingen in de prijzen te vallen. De Europese Commissie lanceert nieuwe plannen die overheden toestaan specifiek Europese bedrijven en producten te bevoordelen. Het Europees aanbestedingsrecht staat op het punt grote veranderingen door te maken die ook voor de it-branche behoorlijke gevolgen kunnen hebben. Volgens Table.Briefings gaat de Europese Commissie op het gebied van aanbestedingen steeds meer een ‘Chinese koers’ volgen waarbij de eigen industrie wordt bevoordeeld. Verschuiving naar kwaliteit Prijs is niet meer het dominante criterium, zo blijkt uit het concept-document dat is uitgelekt. De goedkoopste aanbieder krijgt niet langer automatisch de opdracht. Een verschuiving vindt plaats naar kwaliteit. De voorgestelde EU-verordening dwingt overheden meer op veiligheid en autonomie te letten. Het is de bedoeling dat ze meer nadruk leggen op criteria zoals klimaatbescherming, maatschappelijke verantwoordelijkheid en de veerkracht van de Europese toeleveringsketen. Duurzaamheids- en sociale criteria gaan een belangrijkere rol spelen, evenals strategische autonomie.  Kwaliteitscriteria moeten minstens dertig procent van de beoordeling uitmaken, meldt persbureau Reuters. Voor arbeidsintensieve contracten loopt dit percentage op tot minstens vijftig procent. Uitzonderingen voor de laagste bieding blijven mogelijk, maar moeten expliciet door de autoriteiten worden gemotiveerd. China Europese autoriteiten kunnen biedingen voor grote overheidscontracten die minder dan vijftig procent Europese componenten kennen, uitsluiten. In strategisch belangrijke sectoren mogen EU-bedrijven worden bevoordeeld, aldus Reuters. Hoewel China niet in het document wordt genoemd, is duidelijk dat het verminderen van China’s dominantie op het gebied van zeldzame metalen en het enorme handelstekort met China op de achtergrond spelen.  De voorstellen adresseren ook de veiligheidsaspecten van openbare aanbesteding. Inkopers van de overheid worden in sommige gevallen verplicht rekening te houden met risico’s die gepaard gaan met cybersecurity, kritieke infrastructuur, verstoringen in de leveringsketen, strategische afhankelijkheden en invloed van buitenlandse mogendheden.   De nieuwe Europese wet zorgt voor één digitaal systeem voor overheidsopdrachten in de hele EU. Er komen online bedrijfsreferenties met een overzicht van hun eerdere werk en ervaring. Verschillende computerprogramma’s voor aanbestedingen kunnen makkelijk informatie met elkaar delen. Verder wordt gewerkt aan gedeelde databanken. Er komen centrale plekken met gegevens over opdrachten in eigen land en de hele EU. Het moet eerlijker worden, makkelijker te controleren, en eenvoudiger voor bedrijven om opdrachten in andere EU-landen te krijgen. Dwingende verordening De hervorming van het aanbestedingsrecht is gericht op een fundamentele modernisering en vereenvoudiging. Bestaande richtlijnen worden samengevoegd tot één enkele, direct toepasbare EU-verordening. Een dwingende verordening gaat veel verder dan vrijblijvende richtlijnen. Verwacht wordt dat de nieuwe criteria wel tot meer administratieve druk leiden. Ook de verschuiving van economische marktwerking naar politiek-strategische sturing kan weerstanden oproepen.  De voorstellen van de Commissie beogen de Europese aanbestedingsregels uit 2014 te vervangen. Openbare aanbestedingen vertegenwoordigen 14 tot 19 procent van het bruto binnenlands product van de EU.

De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) en de Zwolse app-ontwikkelaar Sipp laten een supporters-app onderzoeken door een externe partij. Dat gebeurt nadat een beveiligingsonderzoeker aan de bel trok over onrechtmatig gebruik van persoonsgegevens zoals het Burgerservicenummer (BSN) door de app. Het onderzoek wordt uitgevoerd door het bedrijf Sportinnovator. ‘De uitkomsten worden uiterlijk in augustus 2026 verwacht’, meldt de KNVB na vragen van Computable. Het gaat om een pdt-app (persoonlijke digitale toegang) van de Zwolse leverancier Siip die de identiteit van een gebruiker koppelt aan een toegangskaart voor voetbalwedstrijden. De app wordt door meerdere clubs in het betaald voetbal gebruikt. De app-ontwikkelaar stelt dat het id-profiel van de gebruiker het toestel niet verlaat en dat dit niet op een server wordt opgeslagen. Maatschappelijk hacker en beveiligingsonderzoeker Mick Beer stelde na een test vast dat privacygevoelige data naar een server worden gestuurd en claimt dat dit in strijd is met privacyregels. Het gebruik van persoonsgegevens zoals BSN is volgens hem niet gegrond voor het doel van de app: toegangscontrole bij de verkoop van tickets voor voetbalwedstrijden. Of er op de server ook opslag plaatsvindt van die data is nog onderdeel van zijn vervolgonderzoek. Volgens de leverancier worden gegevens alleen geverifieerd via een proces dat versleuteld op de achtergrond loopt, maar worden gegevens niet opgeslagen in de app. Het id-profiel en de data blijven volgens de app-bouwer op het toestel van de gebruiker en worden ook niet op een server opgeslagen. De app-maker kondigde in een mailwisseling met de hacker een onafhankelijke externe audit aan naar de genoemde privacy-klachten. Het gaat om hetzelfde onderzoek dat nu ook door de KNVB bevestigd is.

In de rubriek De Overstap gidst ict‑journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar soevereine zakelijke oplossingen. In deel 8: waarom je soevereiniteit niet kunt kopen maar moet ontwerpen, de zoektocht naar alternatieven voor Linkedin en tips voor handige tools.Laatst hoorde ik iemand zeggen dat digitale soevereiniteit eigenlijk heel eenvoudig is: vervang Microsoft door open source, zet de software bij een Europese hostingprovider en klaar is Kees. Dat klinkt aantrekkelijk. Alleen werkt het in de praktijk natuurlijk niet zo.Open source kan een belangrijke bijdrage leveren aan digitale soevereiniteit, maar het installeren van een open source-platform betekent nog niet automatisch dat een organisatie werkelijk digitaal soeverein is. Wie bijvoorbeeld Drupal, Nextcloud of LibreOffice gebruikt, heeft onmiskenbaar een stap gezet. Je kunt de broncode bekijken, de software kan worden aangepast en de afhankelijkheid van één licentiemodel neemt af. Maar daarna beginnen de echte vragen.Waar draait de software?Wie beheert de infrastructuur waarop de software draait?Waar staan de back-ups?Welke externe diensten zijn gekoppeld?Wie levert de zoekfunctie, identiteitscontrole, analytics of ai-functionaliteit?En onder welk juridisch regime vallen die leveranciers?Precies daar zit volgens FOSS Force de volgende fase van het Europese debat over digitale soevereiniteit. De aandacht verschuift van de applicatie naar de volledige digitale keten. Hosting, beheer, integraties, databeschikbaarheid en bestuurlijke controle worden minstens zo belangrijk als de softwarelicentie.Van privacy naar infrastructuurDe soevereiniteitsdiscussie begon ooit vooral bij privacy en surveillance. Inmiddels gaat het veel breder over cloudafhankelijkheid, cybersecurity, kunstmatige intelligentie, digitale identiteit en de machtspositie van grote technologiebedrijven. Wetgeving als de AVG en NIS2 dwingt organisaties bovendien beter te kijken naar datastromen, leveranciersrisico’s, beveiligingsupdates, incidenten en continuïteit.Dat raakt ook open source. Een organisatie kan een open source-platform gebruiken en toch volledig afhankelijk blijven van een Amerikaanse cloudprovider. Bestanden kunnen in Nextcloud staan, terwijl gebruikers inloggen via een externe identity service en ai-verwerking plaatsvindt buiten Europa. Formeel is de software open. Praktisch ligt een belangrijk deel van de controle nog steeds elders.De hele keten teltEen applicatie staat nooit op zichzelf. Achter een eenvoudige website kunnen tientallen externe diensten schuilgaan: hosting, databases, zoektechnologie, kaartendiensten, analytics, formulieren, authenticatie en beveiliging. We kennen allemaal wel de online enquêtes over digitale autonomie die gemaakt zijn en verwerkt worden via (jawel) Google. Waarom gebruiken we niet gewoon Europese of open source-varianten als LimeSurvey, TypeForm of FormBricks. Is dat weer die eerder al in deze rubriek gesignaleerde gemakzucht? Of kennen we simpelweg die alternatieven niet?Terug naar open source en digitale soevereiniteit. Wanneer één onderdeel moeilijk te vervangen is, kan alsnog een stevige afhankelijkheid ontstaan. Dat geldt ook wanneer data wel geëxporteerd kan worden, maar daarna nauwelijks opnieuw bruikbaar blijkt. Digitale soevereiniteit draait daarom niet alleen om de vraag of een organisatie bij haar data kan. De belangrijkere vraag is of zij met die data en systemen verder kan wanneer een leverancier wegvalt, prijzen verhoogt of voorwaarden verandert.Open source als bouwsteenDat maakt open source niet minder belangrijk. Integendeel. Open source maakt het mogelijk software te onderzoeken, aan te passen en bij verschillende partijen onder te brengen. Ook kan kennis en beheer makkelijker over meerdere leveranciers worden verdeeld. Maar open source is een bouwsteen, geen eindresultaat. Een open platform dat slechts door één partij wordt beheerd, vormt immers ook een risico. Hetzelfde geldt voor open software die sterk leunt op gesloten clouddiensten of die nauwelijks professionele ondersteuning kent. Open source-leveranciers zullen daarom meer moeten bieden dan alleen toegankelijke broncode. Organisaties willen ook weten hoe updates, beveiliging, ondersteuning en dataoverdracht zijn geregeld.Het is geen vinkjeMisschien moeten organisaties daarom stoppen met open source als een eenvoudig vinkje te behandelen.Open source gebruikt? VinkjeEuropese cloud? CheckData in Nederland? Ook een vinkjeDigitale soevereiniteit geregeld? Helaas: geen vinkjeDigitale soevereiniteit is geen product dat je koopt. Het is een manier van ontwerpen, inkopen en besturen. Zeg maar: een architectuur. Het vraagt inzicht in de hele keten: van software en hosting tot contracten, kennis, koppelingen en data.Praten over digitale autonomie op LinkedInIk heb er in deze rubriek al vaker op gewezen: er zit iets merkwaardigs in de manier waarop we als Nederlanders en Europeanen met elkaar over digitale soevereiniteit praten. Veel mensen schrijven op LinkedIn hun vingers blauw over digitale autonomie. Ze waarschuwen daar keer op keer voor de macht van Amerikaanse technologiebedrijven en pleiten voor Europese alternatieven.Maar is LinkedIn niet gewoon onderdeel van diezelfde Big Tech?Het platform is eigendom van Microsoft. Wie op LinkedIn oproept om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse technologiebedrijven, doet dat dus op een platform van een van de grootste Amerikaanse technologieconcerns. Dat is een beetje alsof we de roadmap naar digitale autonomie van ons bedrijf met elkaar bespreken via Microsoft Teams.Natuurlijk begrijp ik waarom we het doen. LinkedIn is de plaats waar veel zakelijke contacten zitten. Wie iets publiceert, weet dat een relevant deel van de doelgroep daar aanwezig is. Maar dat is nu juist platformafhankelijkheid. We blijven omdat iedereen er zit. En omdat iedereen blijft, krijgen alternatieven nauwelijks een kans.Vertrouwen uitbestedenDaar komt nog iets bij. LinkedIn presenteert zich als de plaats waar professionele identiteit zichtbaar en controleerbaar wordt gemaakt. Een artikel van Hacking, but Legal laat zien hoe kwetsbaar dat systeem in feite is. In dat artikel wordt uitgelegd hoe iemand die ten onrechte beweerde voor een bedrijf te werken, toch een verificatiebadge kon krijgen. Met andere woorden: LinkedIn bevestigde dat deze persoon voor dat bedrijf werkte. Ten onrechte dus. Bizar genoeg kon de oprichter van datzelfde bedrijf zijn eigen arbeidsrelatie juist niet eenvoudig via de procedure van LinkedIn laten bevestigen.Een door LinkedIn geverifieerde identiteit bewijst dus niet automatisch dat ook de vermelde functie of werkgever klopt. Toch plaatst LinkedIn bij zo’n claim het bedrijfslogo, koppelt het profiel aan de bedrijfspagina en telt de persoon mee als medewerker. Voor de buitenwereld ziet dat er al snel officieel uit. Maar het hoeft dus helemaal niet te kloppen. Het bedrijf zelf kan zo’n foutieve vermelding niet direct verwijderen. Het moet de claim rapporteren en soms zelfs een formele procedure volgen.Heel vreemd natuurlijk: de drempel om een arbeidsrelatie te claimen is daarmee lager dan de drempel om die claim te corrigeren. Ook de verificatie zelf blijft sterk verbonden met Microsoft en LinkedIn. Daarmee besteedt een bedrijf dus niet alleen zichtbaarheid en werving uit, maar ook een deel van haar professionele identiteit en reputatie.Waar zijn de alternatieven?Een goede en belangrijke vraag! Want het lijkt me dat we op zoek moeten naar alternatieven. Zelf ben ik weer actief geworden op het Duitse Xing. Dat platform is vooral bekend in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Toch is het geen vanzelfsprekende vervanger van LinkedIn. Veel functies zijn alleen beschikbaar in de betaalde versie en het platform voelt behoorlijk gesloten.Maar misschien is dat vooral een kwestie van wennen.Bovendien is het de vraag hoe actief de gebruikers er zijn. Een Duitse bekende die ik uitnodigde om via Xing te linken, accepteerde mijn verzoek. Hij bedankte me echter vooral voor de herinnering dat hij überhaupt nog een account bij Xing had. Hij was het alweer vergeten. Dat lijkt me voor een sociaal netwerk geen sterk signaal.Een ander mogelijk alternatief is Monnett uit Luxemburg. Dat platform richt zich op echte sociale interactie en een schone, door gebruikers gestuurde omgeving. Het is nog jong en minder duidelijk op zakelijk netwerken gericht.Daarmee lijkt er ruimte voor een echt Europees professioneel netwerk. Zo’n platform moet dan wel meer bieden dan alleen een Europees adres. Het moet transparant zijn over algoritmen en datagebruik. Gebruikers moeten hun contacten en inhoud eenvoudig kunnen meenemen. Ook verificatie van professionele identiteit mag niet afhankelijk zijn van één commercieel ecosysteem.Dat is een stevig project. Het netwerkeffect van LinkedIn is moeilijk te doorbreken. Toch is het wellicht de moeite van een serieuze brainstorm waard. Want zolang we vrijwel alle discussies over Europese digitale autonomie voeren op een platform van Microsoft, blijft er iets wringen.Linux mee op vakantie?Met de vakantie voor de deur, komt ook weer de vraag op: wat nemen we aan elektronica mee? Voor mij draait die vraag vooral om: werklaptop mee? Of hobbylaptop? Of allebei? Een kennis van me die thuis net is overgestapt van Windows op Linux Mint kwam met een opmerkelijke vraag: ‘Is dat niet riskant, mijn Linux-laptop mee op vakantie nemen?’Die vraag kwam voort uit – zeg maar – gebrek aan ervaring. Na twintig jaar een Windows-laptop gebruiken, zijn mensen na een overstap vaak nog wat onwennig en onzeker: wat als die Linux-machine vastloopt of niet meer wil opstarten? Mijn antwoord was een wedervraag: ‘Heb je tot nu toe last van opstart- of andere problemen met de nieuwe laptop?’ Het antwoord was duidelijk: nee. Waarom zou dat tijdens een vakantie dan wel gebeuren? Vanwege de hogere temperaturen in Zuid-Europa? Met de zomerse temperaturen in ons eigen land zal dat het probleem niet zo snel zijn!Wellicht kun je het ook andersom zien: tijdens vakantie heb je tijd om soms even rustig wat te ‘rommelen’ met een nieuwe laptop. Bijvoorbeeld in de vroege ochtend als het gezin nog slaapt en jij met een overheerlijke espresso in de schaduw op het terras van het vakantiehuisje in Spanje of Italië zit. Voor mij persoonlijk zijn dat altijd fijne momenten.Open source notitie-appIk heb een haat/liefde-verhouding met persoonlijke productiviteit. Ik gebruik daar de nodige tools voor en test regelmatig nieuwe uit. Maar er ontbreekt eigenlijk altijd wel iets. Het zijn ook vaak silo’s: bedoeld voor dan wel notities maken, dan wel rss-feeds volgen dan wel bookmarks vastleggen en dergelijke. Tot nu toe heb ik geen oplossing gevonden die alles combineert. Ook tools als Obsidian bevielen uiteindelijk toch niet. Suggesties? Laat het weten.Dat is dan ook de reden dat ik begin volgend jaar naar de PKM Summit 2027 in Utrecht ga. Dit is een internationaal event over personal knowledge management met sprekers die ingaan op zowel tools als werkmethoden. Met name dat laatste vind ik interessant. Want misschien moet ik wel gewoon besluiten om mijn eigen manier van werken te ondersteunen met een eigen tool die ik dan maar zelf bouw. Het kernwoord in ’personal knowledge management’ is immers ‘persoonlijk’. Dus misschien moet ik wel iets maken op maat van mijn persoonlijke voorkeuren en kronkelige manier van werken.Persoonlijke toolsTenslotte nog een paar handige tools die ik aan het uitproberen ben:Flameshot, een open source-tool voor Windows, MacOS en Linux om screenshots mee te bewerken en bijvoorbeeld van opmerkingen te voorzien.Joplin is een open source notitie-app. Een betaalde cloudversie (kost 2 of 3 euro per maand) maakt het mogelijk de notities te synchroniseren tussen meerdere apparaten.Hiawatha is een open source webserver.Vikunja is een open source-project voor het werken met to do-lijstjes. Je kunt het zelf hosten of via de ontwikkelaar gebruiken.Bubbles is momenteel mijn favoriete website cq webapp als het gaat om het volgen van interessante nieuwe posts op indywebsites. Het is ontwikkeld door een Duitse developer en biedt posts over een bonte verzameling onderwerpen. Heerlijk om in de vroege ochtenduren onder het genot van een kop koffie doorheen te bladeren.