computable
94 nieuwsberichten gevonden
Nederland voorzitter Europees digitaal consortium Edic
4 weken
Nederland is voorzitter en gangmaker van het nieuwe gezamenlijke Europees consortium Edic, om digitale gemeenschapsgoederen te ontwikkelen. Het initiatief moet bijdragen aan digitale soevereiniteit en versterking van de Europese infrastructuur voor ai, cloud, cybersecurity en sociale netwerken.
Na goedkeuring door de Europese Commissie, is het Edic (European Digital Infrastructure Consortium) Digitale Gemeenschapsgoederen officieel in Den Haag gelanceerd. Nederland is samen met ‘co-founders’ Duitsland, Frankrijk en Italië gangmaker om de digitale infrastructuur binnen Europa te versterken. Het consortium richt zich op het ontwikkelen van digitale gemeenschapsgoederen: open en transparante alternatieven voor diensten zoals ai, cloud computing, cybersecurity en sociale netwerken. Deze worden gezamenlijk ontwikkeld en beheerd door publieke en private partijen, waaronder kennisinstellingen en bedrijven uit Europa.
Sterker digitaal ecosysteem
Volgens staatssecretaris Eddie van Marum (Digitalisering) is de afhankelijkheid van technologie uit andere werelddelen te groot: ‘Tachtig procent van onze digitale technologie en infrastructuur komt nog uit niet-Europese landen. Dat kan en moet anders.’ Hij noemt het consortium een belangrijke stap richting digitale soevereiniteit. Het Edic Digitale Gemeenschapsgoederen zal bestaande Europese initiatieven ondersteunen via technische en juridische bijstand, en hulp bieden bij fondsenwerving. Daarnaast komt er een centrale plek, zowel fysiek als online, waar projecten terecht kunnen voor ondersteuning. ‘Burgers en bedrijven moeten erop kunnen vertrouwen dat de digitale overheid altijd blijft functioneren, ook in tijden van digitale dreiging of internationale spanningen,’ aldus de staatssecretaris.
De doelstellingen van het consortium zijn onder meer het versterken van het digitale ecosysteem in Europa, het ontwikkelen van een duurzaam financieringsmodel en het stimuleren van het gebruik van digitale gemeenschapsgoederen door overheden, bedrijven en burgers. Art de Blaauw, directeur CIO Rijk en voorzitter van dit Edic, benadrukt het belang van schaalvergroting: ‘Met de [sic] EDIC Digitale Gemeenschapsgoederen bundelen we onze krachten en schalen we gezamenlijke Europese oplossingen op.’
Digitale samenwerking in EDIC
Het Edic staat onder voorzitterschap van Nederland. Inmiddels zijn naast de vier oprichtende landen nog vijf landen aangesloten. Meerdere andere EU-lidstaten hebben interesse getoond om zich aan te sluiten.
Het Edic is een juridisch instrument waarmee EU-lidstaten gezamenlijk digitale infrastructuurprojecten kunnen opzetten en uitvoeren. Edics worden opgericht op aanvraag van minimaal drie lidstaten, met goedkeuring van de Europese Commissie. Ze faciliteren samenwerking tussen publieke en private partijen en kunnen nieuwe infrastructuur bouwen of bestaande uitbreiden. Voorbeelden zijn ALT-Edic (taalmodellen), CitiVerse (digitale tweelingen van steden), DC-Edic (digitale commons) en Europeum-Edic (blockchain voor publieke diensten). Lidstaten bepalen zelf de governance en blijven open voor nieuwe deelnemers. Edics kunnen bij erkenning als internationale organisatie vrijstelling krijgen van btw en accijnzen.
Het nieuwe ransomwarehandboek: ai-gestuurde afpersing en data-first-aanvallen
4 weken
BLOG – Ransomware ondergaat een enorme transformatie. Tussen april 2024 en april 2025 blokkeerde de cloudinfrastructuur van Zscaler bijna elf miljoen ransomwarepogingen. Dit komt neer op een stijging van circa 146 procent ten opzichte van het voorgaande jaar en is de grootste hoeveelheid sinds we dit bijhouden. Deze transformatie draait echter niet alleen om hoeveelheid, het gaat vooral om personalisatie.Wat begon als opportunistische aanvallen die gebruikmaakten van brute kracht om systemen te infiltreren en te versleutelen, zijn nu gerichte campagnes met data-afpersing en psychologische druk. Hierbij gaan cybercriminelen verder dan alleen encryptie; ze gebruiken de gestolen data als wapen en maken gebruik van generatieve ai om aanvallen met ongekende snelheid en precisie op te schalen.Exfiltreren In plaats van slachtoffers de toegang tot hun systemen te verhinderen, richten cybercriminelen zich nu vooral op het exfiltreren van gevoelige informatie en dreigen ze om het publiekelijk naar buiten te brengen. Deze tactiek speelt in op de angst voor ernstige reputatieschade, non-compliance en het verlies van intellectueel eigendom. Dit zet veel organisaties ertoe aan om toch losgeld te betalen, ongeacht de toegankelijkheid van hun systemen.Een sector die vaak wordt geplaagd, is de olie- en gassectorDeze verandering wordt vooral gedreven door de opkomst van generatieve ai. Verkenning, phishing en de ontwikkeling van malware is met deze technologie efficiënt te automatiseren. De huidige ransomwarecampagnes zijn dan ook zeer gepersonaliseerd, maken vaak gebruik van imitatie en richten zich op gebruikers met bevoorrechte toegang om de impact te maximaliseren. Breed, opportunistisch spammen heeft plaatsgemaakt voor gepersonaliseerde, op maat gemaakte inbraken waardoor grote laterale bewegingen binnen het netwerk van het slachtoffer mogelijk zijn. Om dit soort aanvallen tegen te gaan moeten it-teams ai-gestuurde verdedigingsstrategieën gebruiken en ai met ai bestrijden.DoelwittenNaast de verandering in ransomwaretactieken, is er ook een verandering in doelwitten. Het afgelopen jaar is het aantal ransomware-aanvallen sterk toegenomen in sectoren waar verstoring, datagevoeligheid en regelgeving een grote rol spelen. Met name de gezondheidszorg is een aantrekkelijk doelwit vanwege de enorme hoeveelheid protected health information (PHI). Deze sector heeft het afgelopen jaar maar liefst 725 inbreuken gezien en 275 miljoen blootgestelde dossiers. Ook technologie en productie waren erg vaak het aanvalsobject, vooral vanwege hun datarijke omgevingen en onderlinge operationele afhankelijkheid.Een andere sector die vaak wordt geplaagd, is de olie- en gassector. In deze sector is een toename zichtbaar van 935 procent in ransomware-anvallen. Dit komt vooral door de toegenomen automatisering en kwetsbare industriële controlesystemen, waardoor zelfs eenvoudige aanvallen zeer effectief zijn. Ook het aantal aanvallen op de landbouwsector neemt toe (+677%). De oorzaak hiervan is de snelle ontwikkeling van gedigitaliseerde landbouw, van slimme tractoren tot iot-sensoren. Deze digitalisering gaat sneller dan de cybersecurity-paraatheid van landbouworganisaties.Verouderde beveiligingHet probleem in deze gevallen is niet per se de digitale transformatie zelf, maar de verouderde beveiligingsarchitectuur. Ondanks de toenemende verfijning van ransomware, vertrouwen veel sectoren nog steeds op verouderde beveiligingsarchitecturen zoals vpn’s, firewalls en point solutions zoals anti-malware. Deze oplossingen zijn niet ontworpen om moderne dreigingen tegen te gaan. Daarnaast creëren gefragmenteerde systemen blinde vlekken in versleuteld verkeer, een beperkt zicht op dreigingen en inconsistente beleidshandhaving. Erger nog, ze verlenen vaak te veel toegang, waardoor aanvallers zich lateraal door netwerken kunnen bewegen zodra ze binnen zijn.Om deze en andere uitdagingen aan te pakken, pleiten experts voor het gebruik van cloud-native, ai-gestuurde zero-trust-architecturen. Deze platforms combineren de beveiliging voor gebruikers, apparaten en applicaties, ongeacht de locatie, terwijl ze de risico’s minimaliseren en de bescherming vereenvoudigen.AanvalsoppervlakOm moderne ransomware-dreigingen effectief het hoofd te bieden, moeten organisaties allereerst hun aanvalsoppervlak minimaliseren. Dit doen ze door gebruikers, applicaties en apparaten te verbergen achter een veilige cloudproxy. Deze aanpak elimineert openbare ip-adressen en directe netwerktoegang, waardoor het voor aanvallers aanzienlijk moeilijker wordt om kwetsbaarheden te vinden en te misbruiken.Een robuuste verdediging vereist ook proactieve maatregelen om initiële inbraken te voorkomen. Het uitvoeren van een transport layer security (tls)/secure socket layer (ssl)-inspectie, de implementatie van inline sandboxing en het isoleren van verdachte bestanden stoppen dreigingen voordat ze het netwerk bereiken.Het voorkomen van laterale bewegingen binnen het netwerk is even essentieel. Door directe verbindingen tussen gebruikers en applicaties tot stand te brengen, kunnen aanvallers zich niet langer vrij bewegen zodra ze binnen zijn. Ai-gestuurde segmentatie past de toegang verder aan op basis van gebruikersgedrag en context, terwijl misleidende technologieën potentiële aanvallers strategisch in gecontroleerde vallen lokken.Tot slot is het blokkeren van data-exfiltratie cruciaal om de impact van ransomware te beperken. Inline data loss prevention (dlp), cloud access security broker (casb)-technologieën en uitgebreide verkeersinspectie kunnen ongeautoriseerde gegevensoverdracht naar schaduw-it en command-and-control-infrastructuur voorkomen. Met deze geïntegreerde, door ai verbeterde strategieën blijven organisaties de nieuwste ransomwaretactieken voor en beschermen ze hun bedrijfsmiddelen beter.PrecisiewapenIn dit nieuwe tijdperk van ai-gestuurde data-afpersing heeft ransomware zich ontwikkeld tot een precisiewapen dat zowel technologische kwetsbaarheden als de menselijke psychologie uitbuit. Door de verschuiving van encryptie naar exfiltratie, versterkt door generatieve ai en gepersonaliseerde targeting, zijn aanvallen sneller en hebben ze een grotere impact. Naarmate cybercriminelen zich verder aanpassen, moeten organisaties met dezelfde flexibiliteit en snelheid reageren: ze moeten verouderde verdedigingsmechanismen vervangen door intelligente, geïntegreerde beveiligingsframeworks die dreigingen anticiperen, isoleren en neutraliseren voordat ze escaleren.En dat moet dringend gebeuren; de inzet is niet langer alleen operationeel, maar ook existentieel.Deepen Desai, evp, chief security officer, Zscaler
Kort: Consument vertrouwt ai minder maar gebruikt het meer, glasvezelexamens van FttX Certificering (en meer)
4 weken
In dit nieuwsoverzicht: Consumentenvertrouwen in ai daalt, maar gebruik neemt toe, Lemontree krijgt nieuw directieteam, FttX Certificering geeft examens voor glasvezeltechnici-examens, Vilans kiest Info Support voor digitale zorgplatforms, en Conclusion legt digitaal fundament voor ecologisch windpark.
Consumentenvertrouwen in ai daalt, maar gebruik neemt toe
Bijna drie op de vijf consumenten gebruiken generatieve ai in plaats van traditionele zoekmachines voor productaanbevelingen, zo concludeert Capgemini uit eigen onderzoek. Het vertrouwen in ai daalde wereldwijd van 73 procent naar 58 procent, en in Nederland naar 52 procent. Vooral jongere generaties tonen vertrouwen: 38 procent van Gen Z en Millennials tegenover acht procent van Gen X en tien procent van babyboomers. Meer dan de helft van de consumenten is bereid extra te betalen voor ai-diensten die cyber security en databescherming garanderen, aldus de onderzoekers. Daarnaast wil 74 procent in Nederland dat ai-bedrijven wettelijk aansprakelijk zijn bij schade.
Lemontree krijgt nieuw directieteam
It-dienstverlener Lemontree, die zich richt zich op bedrijfskritische it-omgevingen in sectoren zoals zorg, logistiek en zakelijke dienstverlening, krijgt per 1 januari 2026 een nieuw directieteam, zo meldt het bedrijf. Oprichter Tony Johnson draagt de dagelijkse leiding van bedrijf in Alphen aan den Rijn over aan ceo Sjoerd Eckhardt, coo Nick Remmers en cto Chris Ketting. Johnson blijft betrokken als non-executive en chief culture. Met de nieuwe structuur legt het bedrijf meer autonomie en verantwoordelijkheid in de teams en schenkt het extra aandacht aan cultuur en klantgerichtheid.
FttX Certificering geeft examens voor glasvezeltechnici-examens
De stichting FttX Certificering heeft examens geopend voor alle elf certificaten voor glasvezeltechnici. Nieuw zijn certificaten voor glasvezellassen in distributiepunten en hoofdnet, storingsmonteurs bovengronds en ondergronds, storingen in het hoofdnet en glasvezel blazen. Eerder waren al zes certificaten beschikbaar, waaronder voor patchmonteurs en meettechnici. De certificaten zijn branchebreed erkend en vaak vereist door opdrachtgevers. Ontwikkeling en onderhoud van de examens gebeurt door een college van deskundigen met vertegenwoordigers van onder andere BAM Telecom, Circet Nederland, Delta Fiber, Eurofiber, KPN en VodafoneZiggo. Oude diploma’s van partijen zoals BAM en KPN Glashelder worden tijdelijk gelijkgesteld. Opleidingen worden verzorgd door aannemers en gespecialiseerde opleiders.
Vilans kiest Info Support voor digitale zorgplatforms
Vilans, de landelijke kennisorganisatie voor langdurige zorg, heeft het Veenendaalse Info Support geselecteerd als nieuwe it-partner voor beheer en doorontwikkeling van haar digitale platforms en de Mijn Vilans protocollen. De keuze volgde op een Europese aanbesteding. De nieuwe it-partner, gespecialiseerd in softwareontwikkeling, ai en cloudarchitectuur, gaat het platform moderniseren en migreert alle data naar een toekomstbestendige architectuur, zodat zorgprotocollen veilig en toegankelijk blijven. Vilans blijft verantwoordelijk voor de inhoud, terwijl Info Support de technische stabiliteit en innovatie waarborgt. Het doel is zorgprofessionals sneller toegang te geven tot actuele en toepasbare kennis.
Digitaal fundament voor ecologisch windpark Hollandse Kust West
Conclusion Mission Critical en Ecowende hebben aangekondigd te gaan samenwerken aan het digitale fundament voor het offshore windpark Hollandse Kust West. De eerste levert een it4ot-omgeving die turbines, operationele systemen en sensoren verbindt en continu beschikbaar houdt. Conclusion AMIS voegt hier een centraal dataplatform aan toe dat technische en ecologische data, zoals onderwaterleven en vogelmigratie, ontsluit voor analyse. De samenwerking moet zowel operationele veiligheid als ecologische monitoring ondersteunen. Het project gaat energieopwekking combineren met ecologische verantwoordelijkheid en vereist maximale betrouwbaarheid van systemen.
Rapport Wennink pleit voor veel ai, fotonica en halfgeleiders
1 maand
Als klein land met beperkte middelen en diverse schaarstes kan Nederland niet alles tegelijk. De route naar toekomstige welvaart vraagt om scherpe keuzes. Peter Wennink, oud-topman ASML, adviseert in zijn vandaag verschenen advies aan minister-president Schoof de nadruk op vier domeinen te leggen. Zijn rapport, een vertaling van het rapport Draghi naar de Nederlandse context, legt de nadruk op digitalisering & ai, life sciences & biotechnologie, veiligheid & weerbaarheid en energie- & klimaattechnologie.
Deze vier domeinen zijn onderling nauw verweven. Ai, fotonica en halfgeleiders versnellen innovaties in vrijwel alle sectoren, terwijl geavanceerde materialen en nieuwe biotechnologische productietechnieken directe toepassingen vinden in energie, gezondheid en veiligheid.
In een eerste brede inventarisatie in deze domeinen, in opdracht van Schoof en het ministerie van EZ, heeft Wennink 51 concrete proposities opgehaald. Ruim duizend experts uit bedrijfsleven, wetenschap en overheid hebben deze proposities uitgewerkt met een totaal investeringspotentieel van 126 miljard euro, waarvan het merendeel privaat wordt ingebracht. Volgens de oud-topman moet, na zijn onderzoek, Nederland tot 2035 minstens 151–187 miljard euro extra aan productiviteitsverhogende investeringen mobiliseren om structurele economische groei van minimaal 1,5 procent per jaar te realiseren.
Belemmering
In het rapport staat ook dat het ontbreken van de juiste randvoorwaarden momenteel de grootste belemmering vormt voor de noodzakelijke groei. Vergunningverlening gaat veel te traag en complex, het tekort aan goed geschoold talent loopt op, energieprijzen liggen hoger dan in omliggende landen, stikstof en netcongestie zetten te veel economische ontwikkelingen op slot, en zowel fysieke als digitale infrastructuur kent achterstallig onderhoud.
Het rapport stelt verder dat een slagvaardiger bestuur noodzakelijk is om deze strategische opgaven te realiseren.
Opvallende punten
Veel projecten bewegen zich op gebied van digitalisering en ai:
Wennink pleit voor de realisatie van volwaardige hoog-volume productiecapaciteit voor fotonische chips. Daarin wordt ten volle benut de synergie tussen de sterke platformen binnen Nederland, oftewel siliciumnitride en indiumfosfide, inclusief metrologie en heterogene integratie. Met deze unieke faciliteit wordt het leidende Nederlandse ecosysteem verder versterkt om ook in de toekomst een wereldspeler van belang te zijn;
Verder vraagt hij aandacht voor neuromorphic computing, een nieuwe manier om chips te ontwerpen en te gebruiken, geïnspireerd op de werking van hersenen. Het kan ai-processen tot 1.000x energiezuiniger maken, berekeningen onvertraagd bij een sensor uitvoeren en complexe problemen met grote hoeveelheden data beteroplossen ondanks ruis;
DeltaAI is een voorstel voor een ai-lab dat generatieve ai-systemen bouwt en implementeert voor bedrijven en overheden, én eigen producten ontwikkelt via een interne venture studio (Delta Labs). Het richt zich op complexe, sectorspecifieke vraagstukken waarvoor op maat gemaakte ai-modellen nodig zijn;
Het Nederlandse Ellis Instituut wordt een nationaal ai-onderzoekscentrum dat wetenschappelijk excellentie koppelt aan ondernemerschap en valorisatie. Dit versterkt de kennisbasis, innovatiekracht en strategische autonomie in Nederland. Met dit nieuwe vlaggenschip-project binnen het Europese Ellis-netwerk van ai-onderzoekscentra wordt.
Voorts moet Nederland het Europese zwaartepunt voor fundamentele, grensverleggende en verantwoorde ai-ontwikkeling worden, met als voorstellen:
Het Foundational Robotics Lab wordt een nationaal centrum voor toegepaste robotica en fysieke ai. Het brengt topingenieurs, onderzoekers en ondernemers samen in kleine, multidisciplinaire teams die in korte cycli werken aan doorbraken in fysieke intelligentie. Het lab is geen traditioneel onderzoeksinstituut, maar een ondernemende organisatie waar toegepast onderzoek hand in hand gaat met bouwen, testen en opschalen;
Een Nederlandse Biofoundry is een nog op te richten biofoundry die het biotechnologisch onderzoek revolutioneert door zich structureel te richten op het verzamelen, standaardiseren en beschikbaar stellen van datasets voor de biotechnologie. Daarmee maakt het, met behulp van ai, de volgende generatie autonoom onderzoek mogelijk;
Nederland heeft een van de meest dynamische quantum-ecosystemen ter wereld, stelt Wennink. Het QuantumValley-project schaalt deze unieke combinatie van wetenschap, talent en start-ups op tot een volwaardige industrie. Voorgesteld wordt via vier strategische investeringslijnen de industriële productie, infrastructuur en toepassingen van quantumtechnologie te versterken. Dat leidt tot economische groei, hoogwaardige banen en strategische autonomie voor Nederland en Europa;
Verder is geld nodig voor het ChipNL-project, een geïntegreerd Nederlands innovatieprogramma dat het concurrentievermogen van de halfgeleidersector versterkt door unieke systeemintegratie en samenwerking. Het bundelt r&d op edge-ai-chipdesign (hardware-software en fotonische integratie), advanced chip packaging Osat (open ecosysteem voor ontwikkeling en productie) en equipment voor chiplet-technologie (nieuwe machines voor precisieassemblage) en metrologie binnen More-than-Moore-roadmaps;
Prioriteit is ook gewenst voor IAMM, een nieuw r&d-instituut in Almere dat ai, materialenwetenschap en metrologie samenbrengt in één geïntegreerde omgeving. Het instituut richt zich op het versnellen van materiaalontwikkeling en karakterisering voor de halfgeleiderindustrie met spill-over effecten naar andere maatschappelijke domeinen. Door unieke infrastructuur en co-locatie van expertise maakt IAMM snelle iteratie en technologische doorbraken mogelijk;
Het project Robotica Center of Excellence realiseert een kennis- en applicatiecentrum voor geavanceerde robotica binnen de hightech-maakindustrie in Nederland. Het initiatief beoogt om productieprocessen te optimaliseren en de arbeidsproductiviteit te verhogen door verdergaande automatisering en innovaties op het gebied van onder andere sensoren, actuatoren, ai en edge computing. Adoptie wordt versneld door ontwikkeling en applicatie bij elkaar te brengen binnen de gedeelde faciliteiten (fysiek en digitaal);
Ontwikkeling van een grootschalige Europese ai-gigafabriek in Europoort Rotterdam (>100.000 GPU’s, 250–750 MW it-capaciteit). De fabriek produceert en levert ai-rekenkracht via een open-cloudomgeving voor bedrijven, overheid en kennisinstellingen. CO2-neutraal ontwerp, passend in het energiesysteem, met gebruik van wind-op-zee-stroom en restwarmte-uitkoppeling, geplaatst nabij de aanlanding van wind-op-zee-stroom zodat het geen negatief effect heeft op netcongestie;
Het project Dutch Data & Energy Clusters heeft tot doel infrastructuur te realiseren in de vorm van een cluster van datacenters als opmaat naar een toekomstbestendig ecosysteem waar Nederland zijn digitale economie en samenleving op kan bouwen. Het project voorziet in de vestiging van datacenters die slim en strategisch worden aangesloten op het energienet en goed ingepast in de ruimte, nu en in de toekomst.
Pagina's
