computable

De overname van it-dienstverlener Solvinity door Kyndryl kan wel degelijk leiden tot het weglekken van persoonsgegevens en andere kritieke overheidsinformatie naar Amerikaanse partijen. Solvinity, dat het platform voor DigiD levert, valt dan onder de reikwijdte van Amerikaanse wetgeving die autoriteiten in de VS toegang biedt tot de gegevens die door Solvinity in opdracht van de Staat worden verwerkt. Dit blijkt uit antwoorden van staatssecretaris Eddie van Marum (BBB, verantwoordelijk voor digitalisering) op Kamervragen van Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA). Daarmee herroept hij uitspraken die eind november zijn gedaan bij WNL op zondag. Van Marum zei toen dat DigiD ‘Nederlands blijft’ en dat Solvinity ‘geen toegang heeft’ tot DigiD. Dat werd later tegengesproken door experts en onderzoeksjournalisten zoals die van Follow the Money. De omstreden overname door het Amerikaanse Kyndryl betekent een potentieel lek, geeft Van Marum toe. ‘In ieder geval in theorie,’ probeert hij het gevaar in de Kamerbrief te bagatelliseren. Maar bagatelliseren wordt moeilijk, nu de Tweede Kamer zich volop op deze kwestie heeft gestort. D66 en CDA willen eind januari een hele serie overleggen, ook met Solvinity, Kyndryl en Logius, om op dit punt de onderste steen boven water te krijgen. Ook Van Marum zal zich moeten verantwoorden.  Amerikaanse Cloud Act Volgens hem maakt de mogelijke overname van Solvinity door Kyndryl geen verschil met betrekking tot het risico dat data mogelijk worden opgevraagd door Amerikaanse autoriteiten. Want voor enkele departementen levert Solvinity toegang tot de genoemde platform-as-a-service (paas)-diensten op Microsoft Azure. Bij gebruik van dit soort clouddiensten bestaat er vrijwel altijd een risico dat een beroep wordt gedaan op wetgeving zoals de Amerikaanse Cloud Act, aldus de staatssecretaris.  Zelfs wanneer data zich buiten de VS bevinden, kunnen Amerikaanse autoriteiten toegang eisen, zolang ze onder beheer staan van een Amerikaans bedrijf zoals Kyndryl. Dat raakt direct aan de digitale autonomie van Nederland. Ook de veiligheid van persoonsgegevens van miljoenen burgers is in het geding. Geen pogingen Verder blijkt dat Solvinity al in maart van dit jaar de directeur van Logius heeft ingeseind dat het bedrijf naar een nieuwe eigenaar zocht. Twee maanden later mocht hij deze informatie delen met het ministerie van BZK. In november werd bekend dat het om het Amerikaanse Kyndryl ging. Kamerleden zullen willen weten waarom het ministerie al die tijd geen pogingen ondernam om Solvinity in Europese handen te houden.  De landsadvocaat onderzoekt of in de lopende contracten met Solvinity een ontbindende voorwaarde opgenomen in het geval het bedrijf wordt overgenomen door een bedrijf dat onder niet-Europese surveillancewetgeving valt. Op dit moment worden verschillende contracten beoordeeld. De landsadvocaat bekijkt ook of er andere mogelijkheden zijn om de contracten met Solvinity te ontbinden, als inderdaad blijkt dat door de Amerikaanse overname de vertrouwelijkheid en veiligheid van kritieke overheidsinformatie in het geding komt. De Algemene Rijksvoorwaarden bij it-overeenkomsten 2022 biedt mogelijkheden als er sprake is van een ingrijpende wijziging in de zeggenschap, bijvoorbeeld bij een overname.

BLOG – De spelregels van softwareontwikkeling worden herschreven. Generatieve ai gaat verder dan automatiseren; het verandert het werk van engineers wezenlijk en verschuift de nadruk van handmatig coderen naar coördinatie, validatie en systeemarchitectuur. Dat vraagt om een andere mindset. Uit onderzoek blijkt dat zeventig procent van de ontwikkelaars nu al ai-tools gebruikt (of dat van plan is). Wat vroeger uren programmeren kostte, kan nu in enkele minuten. Dit is een fundamentele verandering in hoe software wordt gebouwd en welke vaardigheden daarvoor nodig zijn. Ai verkort iteratiecycli, haakt in op ci/cd-pijplijnen en stemt infrastructuur autonoom af. In deze nieuwe werkelijkheid moeten softwareontwikkelaars verder gaan dan het uitvoeren van instructies. Er worden strategische beslissingen van ze verwacht over hoe software wordt gebouwd. Ontwikkeltaken Het werk verandert snel: het management-consultancybedrijf Bain & Company constateert een efficiëntiewinst van tien tot vijftien procent over ontwikkeltaken dankzij de inzet van ai. Steeds meer tijd van engineers gaat naar het beoordelen, valideren en cureren van ai-output. Omdat de nadruk steeds vaker ligt op de juistheid en betrouwbaarheid van code, is een andere mindset nodig. En deze ontwikkeling heeft invloed op meer dan alleen individuele taken. Leveringspijplijnen worden steeds ai-gedrevener: in een enquête uit 2025 voeren taakautomatisering (55 procent), code-optimalisatie (48 procent) en softwaretesten (46 procent) de lijst aan van waar organisaties hun ai-investeringen op richten. Bots schrijven tests, doen voorstellen voor pull requests en pushen code naar staging-omgevingen (een soort oefen- of testomgeving voor bijvoorbeeld een applicatie). Ontwikkelaars gaan daardoor geautomatiseerde processen monitoren die voorheen praktisch werk vereisten. Feitelijk wordt iedereen gedwongen als architect te denken Het operationaliseren van ai voegt een extra verantwoordelijkheidslaag toe: modellen kun je niet blind naar operations doorzetten. Ontwikkelaars moeten erop toezien dat systeeminzicht, testen en datapijplijnen op orde zijn. Wat engineering-teams doen, gaat verder dan het leveren van losse features: ontwikkelaars houden toezicht op ai-agenten die code genereren en infrastructuur bijwerken, met oog voor kostenoptimalisatie en compliance. Deze bredere scope maakt dat ontwikkelaars steeds vaker optreden als bewakers van betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid gedurende de hele softwarelevenscyclus. Carrière Ontwikkelaars moeten eerder in hun carrière als een architect gaan denken. Ai versnelt het coderen zo sterk waardoor ontwikkelaars zich minder met implementatiedetails bezighouden en meer met het definiëren van wat ze willen bereiken. Een GitHub-onderzoek laat zelfs zien dat door ai vrijgespeelde tijd het vaakst wordt besteed aan systeemontwerp en samenwerking. Start projecten niet met api-calls, maar met een duidelijk begrip van de beoogde zakelijke waarde en organisatiedoelen. De verantwoordelijkheid over systemen ligt niet langer uitsluitend bij senior ontwikkelaars. Junior ontwikkelaars worden gevraagd ontwerpafwegingen te maken, omdat ai de kleinere componenten al afhandelt. Feitelijk wordt iedereen gedwongen als architect te denken, inclusief sociaal-technische aspecten zoals eerlijkheid en privacy. Er ontstaan abstracties op hoger niveau die de scheidslijn tussen coderen en uitrollen vervagen. De rol van de ontwikkelaar omvat nu het ontwerpen van systemen die, met behulp van ai, kunnen evolueren, schalen en begrijpelijk blijven. Minder tijd gaat naar het ontwikkelen van losse features en meer naar de eindverantwoordelijkheid voor complete systemen die de organisatiedoelen weerspiegelen. Vaardigheden De vereiste vaardigheden reiken verder dan traditioneel coderen. Prompt-engineering is inmiddels een essentieel vak. LinkedIn-vacatures waarin ai of generatieve ai wordt genoemd, kenden de afgelopen twee jaar zeventien procent groei in het aantal sollicitaties. Even belangrijk is datageletterdheid: iedere ontwikkelaar moet weten hoe data worden verzameld, verwerkt en waar vooroordelen kunnen ontstaan. Zonder die kennis kun je de betrouwbaarheid van ai-toepassingen niet waarborgen. Uitlegbaarheid is geen optie maar een vereiste. Ontwikkelaars moeten niet alleen kunnen vertellen wat een model doet, maar ook waarom het tot een bepaalde uitkomst komt. Dat gaat samen met ethische afwegingen, waarin eerlijkheid, privacy en verantwoordelijkheid net zo zorgvuldig worden gewogen als performance en kosten. Kennis van gedistribueerde systemen is eveneens cruciaal. Serverless-modellen, streamingplatforms en patronen voor state-management vragen ontwikkelaars minder in code-regels te denken en meer in systeemcompositie. De grenzen tussen software-, data- en machine learning-engineering vervagen, waardoor samenwerking over deze disciplines heen onmisbaar wordt voor betrouwbare ai-gedreven applicaties. Tot slot: continu bij- en omscholen is de norm. Teams reserveren elk kwartaal tijd om snel evoluerende tools opnieuw te leren. Generieke programmeertalen blijven essentieel, maar net zo belangrijk is het vermogen om nieuwe talen en ecosystemen snel eigen te maken. Ontwikkelaars die permanent leren omarmen, zijn het beste in staat om de leiding te nemen. Omslag Het is veel om te beheersen, maar het maakt het werk juist interessanter en bevredigender. En de omslag is al gaande: onderzoeksbureau Gartner verwacht dat in 2028 driekwart van de enterprise-ontwikkelaars ai-codeassistenten gebruikt, een gigantische sprong ten opzichte van de minder dan tien procent begin 2023. Ontwikkelaars die met deze verantwoordelijkheden meegroeien, staan midden in de volgende golf van enterprise-transformatie. Zij vormen niet alleen de software die we gebruiken, maar ook de systemen die bepalen hoe een organisatie werkt en zich ontwikkelt. In het ai-tijdperk groeit elke ontwikkelaar uit tot zowel dirigent als architect. Martijn Kieboom, manager solutions engineering, Confluent

COLUMN – Waarom brak er vorige week geen volksopstand uit? Ons hele stroomnetwerk zit vol, maar datacentra blijven als paardenbloemen uit de grond schieten. Ze verbruiken inmiddels bijna vijf procent van de stroom – en dit gaat richting de tien tot vijftien procent. Als we te veel boeren hebben, blokkeren we de A4. Als we te veel immigranten, veranderen we in agressieve nazi’s. Maar nu er veel te veel datacentra komen, houden we onze mond. Is het omdat we het niet snappen? Denken we dat het wel meevalt? Of denken we: als ict een probleem heeft, dan zal ict het ook wel oplossen? We zijn juist bang dat we gekke henkie zijn en meer doen dan andere landen Het sociaal experiment van sociale media hebben we ook al door onze vingers laten glippen. De halve jeugd zit bij de ggz of thuis met een burn-out; welke rol sociale media daarin spelen, weten we niet precies. Sterker, we onderzoeken het niet eens. Kan het zo zijn dat we in nieuwe ontwikkelingen alleen maar de voordelen willen zien? Of geloven we de grote beloften te graag? Boomer Ik denk dat we bang zijn om achter te lopen. Je wilt natuurlijk niet die trage boomer zijn die alles tegenhoudt. Gek genoeg zijn we wat betreft klimaatbeleid helemaal niet bang om achter te lopen. Daar zijn we juist bang dat we gekke henkie zijn en meer doen dan andere landen. Vandaar dat ik de volgende oplossing heb bedacht: wat als we deze twee nu eens combineren? Dat we net zo hard van stapel lopen met het klimaatbeleid en de energietransitie als met de datacentra. We zouden dan nog veel meer datacentra kunnen neerzetten dan we nu al doen. En als dit niet werkt, dan moeten we toch met z’n allen, al zwaaiend met Nederlandse vlaggen, de A4 maar blokkeren. Het liefst met een trekker. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

FNV ICT, CNV en De Unie willen weten wat de gemiddelde loonontwikkeling is in de ict-sector. Daarvoor zijn de vakbonden een onderzoek gestart naar de salarissen in de ict van de afgelopen tien jaar. Ook willen ze achterhalen of er een loonkloof bestaat tussen mannelijke en vrouwelijke ict’ers. Elke ict-professional kan meedoen aan de enquête, ook niet-leden. De bonden krijgen ict-sector-breed signalen van medewerkers die ontevreden zijn over hun salarisontwikkeling. ‘We weten als vakbonden dat medewerkers bij ict-bedrijven vaak zelf over hun salaris moeten onderhandelen. Maar we hebben geen precies beeld van wat dat in de praktijk heeft opgeleverd’, zegt FNV-bestuurder Ger Klinkenberg, initiatiefnemer van het onderzoek. Met de gegevens van dit onderzoek willen FNV ICT, CNV en De Unie inzichtelijk maken wat er nu écht met de koopkracht ict’ers is gebeurd de laatste tien jaar. ‘Zijn er verschillen in loonontwikkeling tussen ict-bedrijven en houdt die ontwikkeling gelijke tred met andere sectoren, of anders met de inflatie of de lonen in Nederland?’ Hoe staat het met het uurloon en wat is het verschil tussen beloning van mannen en vrouwen in de ict? Dat zijn de vragen die we willen beantwoorden met het onderzoek’, aldus Klinkenberg. Het onderzoek loopt tot en met 4 januari 2026. Meedoen kan via deze link. Scheve salarisgebouwen De ict-sector kent weinig cao’s. Volgens de FNV-bestuurder moeten medewerkers zelf hun salarisonderhandelingen voeren ‘Dat leidt vaak tot scheve salarisgebouwen. Ict’ers die al lange tijd dezelfde baan hebben, krijgen dan hooguit een inflatiecorrectie. Echte salarisverhoging krijg je doorgaans alleen als je naar een andere functie promoveert.’ Vooral bij de grote bedrijven is de gemiddelde loonontwikkeling huilen met de pet op. Soms hebben ondernemingsraden er nog een positieve invloed op, aldus Klinkenberg. ‘Werkgevers vergeten nog wel eens dat een evenwichtig loongebouw een positieve invloed heeft op de sfeer in het bedrijf én op het binnenhalen van, moeilijk te verkrijgen, personeel.’ Aan het ‘Onderzoek bruto salaris ontwikkeling in de ICT 10 jaar terug’ kan anoniem worden deelgenomen. De uitkomsten worden gedeeld met de deelnemers. Ook zullen de bonden de resultaten meenemen in gesprekken met werkgevers in de ict.