computable

Lou Gerstner, voorzitter en ceo van IBM van 1993 tot 2002, is afgelopen zaterdag overleden. Hij wist IBM in de jaren 90 van de ondergang te redden. Gerstner leidde een van de meest succesvolle reorganisaties in de tech-geschiedenis.  Gerstners beslissing om IBM niet op te splitsen, maar te transformeren naar een dienstengerichte onderneming bleek een schot in de roos. Hij ging daarmee in tegen de adviezen van zowat alle consultants. ‘Er werd serieus gedebatteerd over de vraag of IBM überhaupt nog wel moest blijven bestaan’, schrijft IBM-topman Arvind Krishna in een mail die zondag naar alle IBM’ers is verstuurd. ‘Lou kwam bij IBM op een moment dat de toekomst van het bedrijf werkelijk onzeker was. De sector veranderde snel en IBM’s business stond zwaar onder druk,’ schrijft Krishna.   ‘Zijn leiderschap in die periode heeft het bedrijf hervormd. Niet door achteruit te kijken, maar door zich onophoudelijk te richten op wat onze klanten in de toekomst nodig zouden hebben.’ Gerstner verlegde de focus van hardware naar diensten, toen het tijdperk van de mainframes voorbij was. IBM werd bij zijn aantreden beschouwd als een dinosaurus, een bureaucratie van vierhonderdduizend mensen die onvoldoende kon profiteren van de pc-revolutie.  Klantgerichtheid Gerstner, die van buiten het bedrijf kwam en laatstelijk bij een koekjesfabrikant werkte, veranderde ook de cultuur naar klantgerichtheid. Hij sneed in de kosten. Het grijze-pakken legioen uit Armonk kreeg ook een diepgaande herstructurering voor de kiezen.  Hij maakte naam als een rechtdoorzee, no-nonsense figuur die een hekel had aan hoogdravend gebrabbel. Zo verafschuwde hij het te pas en te onpas gebruiken van het woord cyberspace, zo schreef Computable in 1999. IBM-topman Krishna zegt daarover: ‘Al vroeg in zijn carrière onderbrak hij een lange interne presentatie en zei simpelweg: laten we gewoon praten. De boodschap was duidelijk: minder naar binnen gericht, meer echte discussie en veel meer aandacht voor de klant. Die mentaliteit zou zijn hele ambtstermijn kenmerken.’ Gerstner had heel snel door waar het bij IBM aan ontbrak. Krishna: ‘Lou geloofde dat een van de grootste problemen van IBM was dat we geoptimaliseerd waren rond onze eigen processen, discussies en structuren in plaats van rond de resultaten voor de klant. Zoals hij later zei, was het bedrijf een fundamentele waarheid van zakendoen uit het oog verloren: de klant begrijpen en leveren wat de klant daadwerkelijk waardeert. Dat inzicht leidde tot echte verandering. Vergaderingen werden directer. Beslissingen werden meer gebaseerd op feiten en de impact op de klant dan op hiërarchie of traditie. Innovatie was belangrijk als het kon worden omgezet in iets waar klanten op zouden kunnen vertrouwen.’ Krishna roemt ook zijn beslissing om IBM als één geheel te behouden. ‘Destijds was het bedrijf georganiseerd in vele afzonderlijke bedrijfsonderdelen, die elk hun eigen koers volgden. Lou begreep dat klanten geen gefragmenteerde technologie wilden, maar geïntegreerde oplossingen.’  Case study Hij begreep ook dat strategie alleen niet genoeg zou zijn. Krishna: ‘Hij geloofde dat blijvende verandering een cultuurverandering vereiste – een verandering in hoe mensen zich gedragen als niemand kijkt. Wat er echt toe deed, was wat IBM’ers belangrijk vonden, hoe eerlijk ze de realiteit onder ogen zagen en hoe bereid ze waren zichzelf en elkaar uit te dagen. In plaats van de aloude waarden van IBM overboord te gooien, spoorde hij het bedrijf aan om ze te vernieuwen en aan te passen aan de eisen van een heel ander tijdperk.’  Zijn leiderschap wordt nog steeds gebruikt als business‑school-case-study. Hij schreef in 2002 het boek ‘Who Says Elephants Can’t Dance?’. Zijn opvolgers nemen zijn lessen nog steeds ter harte. Ook de huidige ceo, Arvind Krishna, laat IBM dansen. De overname van opensource-softwaregigant Red Hat is daar een voorbeeld van. Gerstners geest waart 32 jaar na zijn aantreden nog steeds in het bedrijf rond. 

BLOG – Bedrijven en overheden zijn het erover eens: het moet makkelijker zijn om van clouddienstverlener te wisselen en zo de afhankelijkheid van een handjevol grote spelers te verkleinen. De afgelopen jaren zijn er op Europees niveau grote stappen gezet om hiervoor de basis te leggen.Een federatief cloud-ecosysteem is een cloudinfrastructuur waarin onafhankelijke organisaties samenwerken door hun cloudbronnen en -diensten te delen binnen een gedeeld kader. In zo’n ecosysteem wisselt de gebruiker eenvoudig tussen clouddienstverleners. Je gebruikt bijvoorbeeld Amazon Web Services voor de hosting van databases, maar ook een Europees platform voor interne bedrijfstoepassingen.Waarom is die keuzevrijheid belangrijk? Voor veel organisaties is het van strategisch belang om te kunnen kiezen waar hun data worden opgeslagen en verwerkt. Verschillende wetgevingen, compliance-eisen en technologische voorkeuren vragen om een flexibele infrastructuur. Daarnaast lopen organisaties het risico op een vendor lock-in, waarbij overstappen naar een andere aanbieder complex of kostbaar kan zijn. Meer keuzevrijheid geeft organisaties meer grip op hun data en beperkt de afhankelijkheid van één aanbieder.Bovendien draagt een divers aanbod aan clouddiensten bij aan een gezond en innovatief ecosysteem. Door interoperabiliteit te stimuleren, ontstaat er een eerlijker speelveld voor zowel kleine als grote clouddienstverleners, binnen én buiten Europa.SpeelveldDeze ontwikkelingen benadrukken de behoefte aan een gelijkwaardiger speelveld, waarbij kleinere, Europese dienstverleners meer ruimte krijgen om te concurreren met de gevestigde orde. Er wordt weleens gesproken over ‘een Europese cloud’. Ik spreek liever van een federatief cloud-ecosysteem, omdat het geen doel moet zijn om volledig af te stappen van Microsoft, Google en Amazon; iets wat bovendien onhaalbaar is. In een federatief cloud-ecosysteem concurreren de hyperscalers op gelijkwaardig niveau met de vaak kleinere Europese spelers.TalenMomenteel werken veel cloudproviders en applicatieontwikkelaars nog met verschillende talen en standaarden. Om een federatief cloud-ecosysteem te realiseren, moeten alle lagen van de infrastructuur op elkaar aansluiten: van de fysieke infrastructuur tot de diensten (iaas, paas, saas) en governance.Hiervoor is Europese samenwerking nodig. De afgelopen jaren zijn er diverse initiatieven ontstaan die op verschillende niveaus hieraan bijdragen. In onderstaande figuur is te zien hoe deze initiatieven zich tot elkaar verhouden.Figuur 1: Diverse Europese projecten die op verschillende niveaus bijdragen aan de ontwikkeling van een federatief cloud-ecosysteem (bron: TNO).De Europese Commissie heeft via het programma IPCEI CIS subsidie beschikbaar gesteld voor organisaties die een bijdrage willen leveren aan een cloud-ecosysteem (zie ook figuur 1). Een van de zelfstandige projecten binnen IPCEI CIS is Ecofed (European Cloud Services in an Open Federated Ecosystem), dat in 2024 van start ging en loopt tot 2027.Ecofed richt zich op de technische basis voor een cloud-ecosysteem, de referentiestructuur. Deze architectuur bepaalt hoe verschillende partijen binnen het ecosysteem met elkaar samenwerken en welke standaarden en protocollen worden gehanteerd.Api-definitieIn 2024 heeft Ecofed gestandaardiseerde api-definitie geïntroduceerd die fungeert als een gemeenschappelijke taal tussen cloudproviders en applicatiebouwers. Hierdoor kunnen verschillende systemen en applicaties met elkaar samenwerken.Daarnaast wordt er gewerkt aan een orkestratielaag, die je ook kunt zien als de spreekwoordelijke dirigent in het cloud-ecosysteem. Deze laag maakt het mogelijk om verschillende applicaties automatisch te deployen in én te verplaatsen naar verschillende cloudomgevingen. De orkestratielaag krijgt de vorm van een opensource-oplossing. In deze oplossing is het mogelijk een applicatie automatisch over meerdere cloudproviders uit te rollen of juist te migreren van de ene naar de andere dienstverlener.Tot slot werkt Ecofed aan een formele beschrijvingstaal voor de applicaties binnen dit ecosysteem. Dit maakt het mogelijk applicaties op een uniforme manier te definiëren en te configureren. Dit kun je vergelijken met de manier waarop muzikanten in een orkest hun partijen afstemmen om samen een harmonieus geheel te vormen.VerwachtingDe verwachting is dat gebruikers binnen enkele jaren gebruik kunnen maken van dit federatieve cloud-ecosysteem. Hoe meer cloudaanbieders en gebruikers zich in de loop der jaren aansluiten, hoe sneller deze ontwikkelingen gaan. Ook wetgeving speelt daarbij een rol. Nieuwe en aangescherpte wetgeving – zoals de Cyber Resilience Act en NIS2 – stellen strengere eisen aan de digitale weerbaarheid van organisaties. Dit kan organisaties stimuleren om bewuster om te gaan met risico’s, leverancierskeuzes en databeheer, waardoor de vraag toeneemt naar oplossingen die meer flexibiliteit en controle bieden.Ingrijpende keuzeOverheden en bedrijven staan voor de uitdaging om ingrijpende keuzes te maken over cloudinvesteringen voor de toekomst. Keuzes met impact op de veiligheid van gegevens, de wendbaarheid van organisaties en de digitale autonomie van Europa. Overheden kunnen hier een voortrekkersrol aannemen. Niet alleen door Europese initiatieven te financieren, maar ook door zelf als een van de eerste gebruikers van dit ecosysteem toe te treden.Bas Meerman, managing director, Info Support Nederland

ServiceNow heeft een akkoord bereikt om het cybersecuritybedrijf Armis over te nemen voor 7,75 miljard dollar in cash. De deal, de grootste in de geschiedenis van de enterprise software-maker, onderstreept de strategische verschuiving van ServiceNow naar cybersecurity. De overname moet ServiceNow’s marktpotentieel voor security- en riskoplossingen meer dan verdrievoudigen en het bedrijf sneller richting autonome, proactieve cybersecurity brengen. De aandacht van ServiceNow voor security is niet nieuw, maar met deze deal schakelt het bedrijf een versnelling hoger. ServiceNow’s security- en riskbusiness overschreed in het derde kwartaal van 2025 al de grens van een miljard dollar aan jaarlijkse contractwaarde, maar met Armis versnelt het bedrijf zijn ambities aanzienlijk. Armis, opgericht in 2015 en gewaardeerd op 6,1 miljard dollar in een financieringsronde in november, specialiseert zich in cyber exposure management en cyber-fysieke security. Het bedrijf beheert cyberrisico’s over het volledige aanvalsoppervlak in it, operational technology (ot), medische apparaten en andere omgevingen voor bedrijven, overheden en kritieke infrastructuur wereldwijd. Hun platform wordt vaak ingeschakeld door grote organisaties, waaronder naar eigen zeggen meer dan 35 procent van de Fortune 100-bedrijven en zeven van de Fortune 10. Strategische security-focus Amit Zavery, president, chief operating officer en chief product officer bij ServiceNow, benadrukt de strategische visie: ‘ServiceNow bouwt het securityplatform van morgen. In het tijdperk van agentic ai zijn intelligent trust en governance -die elke cloud, elk asset, elk ai-systeem en elk apparaat omspannen – non-negotiable als bedrijven ai op lange termijn willen opschalen.’ De overname is de nieuwste in een reeks security-acquisities. In recente maanden kocht ServiceNow beveiligingsbedrijf Veza, ai-bedrijf Moveworks voor 2,85 miljard dollar en salesautomatiseringsplatform Logik.ai. Cfo Gina Mastantuono verklaarde intussen tegenover Reuters dat de security-stack met Armis intussen ‘zeer goed gepositioneerd’ is en dat het bedrijf geen verdere overnames in het securitydomein nodig heeft.

2025 was het jaar van de digitale soevereiniteit. Het leidde tot veel discussie, niet alleen in de ict-sector maar ook daarbuiten. In politiek Den Haag en in EU-kringen werd er eveneens volop over gediscussieerd. Computable publiceerde er een themanummer over met ook praktische tips over hoe je over kunt stappen van Amerikaanse hyperscalers naar Europese alternatieven. Al gebeurt dat nog slechts mondjesmaat. Maar wie weet wordt 2026 het jaar van de migraties! Er gebeurde gelukkig nog wel meer in de ict-wereld. Ai was natuurlijk dominant aanwezig, waarbij de industrie al roept dat de volgende stap – agi (artificial general intelligence) – steeds realistischer wordt. Het idee dat ai de menselijke cognitieve vaardigheden kan evenaren of overtreffen, zorgt voor torenhoge verwachtingen; de ai-goudkoorts stuwt de investeringen in (jonge) bedrijven tot grote hoogte. Hoe lang gaat dat nog goed? Verder kwamen er in 2025 weer de, helaas gebruikelijke, hacks en andere cybersecurity-narigheid voorbij, was er opnieuw allerlei quantum-nieuws, waren er volop overnames en werden de Computable-artikelen over het UWV het beste gelezen. En de roep om een aparte minister van Digitale Zaken viel weer herhaaldelijk te horen. Niet alleen in de aanloop naar de verkiezingen maar ook daarna, middels brieven aan informateurs en formateurs. We zullen zien of het nieuwe kabinet in 2026 zo’n nieuwe post krijgt. ‘Van A tot Z’ In de Computable Kerstpuzzel 2025 ‘Van A tot Z’ komt dit ict-jaar nog een keer langs in de vorm van cryptische omschrijvingen over bedrijven, instellingen, personen, zaken en ontwikkelingen die in het nieuws zijn geweest. Aan u, puzzelaar, de opdracht om dit alfabet te ontcijferen en bij alle 26 letters het juiste antwoord te vinden. De website van Computable biedt daarbij uitkomst. Stuur de oplossing via het online-invulformulier www.computable.nl/kerstpuzzel-2025 voor 12 januari 2026 naar de redactie. Deelnemers met het juiste antwoord maken kans op een mooie prijs. Veel plezier met puzzelen en succes!Klik hier voor een pdf van de Computable Kerstpuzzel 2025 ‘Van A tot Z’ Wat zit er in de prijzenpot? – Drie VVV-cadeaukaarten – Twee tickets voor The Art of Banksy. Voor het eerst komt de internationaal toonaangevende tentoonstelling The Art of Banksy naar Utrecht. Vanaf 2 april 2026 opent Koninklijke Jaarbeurs haar deuren voor deze unieke expositie met meer dan 150 originele en gecertificeerde werken van de wereldberoemde, maar anonieme street-artkunstenaar Banksy. – Een exemplaar van ‘Source Code – Mijn oorsprong’, beschikbaar gesteld door uitgeverij Querido. In dit boek blikt Microsoft-oprichter Bill Gates terug op zijn jeugd. De miljardair en filantroop weidt niet uit over Microsoft, de Gates Foundation of de toekomst van technologie, maar vertelt zijn persoonlijke, nog onbekende verhaal.

Europa en Duitsland in het bijzonder nemen hun ai-toekomst in eigen handen; met het Soofi-project (Sovereign Open Source Foundation Models) als een belangrijke mijlpaal op dit pad. Het moet Europa’s antwoord op ChatGPT worden. T-Systems en moederbedrijf Deutsche Telekom zijn ict-partners. Bij dit Europees alternatief (Soofi) voor ai-modellen uit de VS en China ligt de nadruk op Europese talen en industriële en publieke toepassingen. T-Systems bouwt mee aan een nieuw soeverein Europees taalmodel. De Duitse onderneming levert de infrastructuur voor dit grootschalige onderzoeksproject. Deze voorziening richt zich op de ontwikkeling van een opensource-llm (large language model) van circa honderd miljard parameters. T-Systems en Deutsche Telekom De volledige ontwikkeling, training en beheer liggen in Europese handen. Het model wordt getraind op de nieuwe Industrial AI Cloud van T-Systems, een onderdeel van een van de grootste ai-fabrieken van Europa. De infrastructuur voldoet aan hoge eisen op het gebied van databescherming, security en betrouwbaarheid. Moederconcern Deutsche Telekom gaat de complete technische infrastructuur voor het project leveren. T-Systems wordt operationeel verantwoordelijk voor de soevereine ai-computerinfrastructuur voor Soofi, inclusief datacenters, connectiviteit en cybersecurity. Basis leggen Dr. Ferri Abolhassan, ceo T-Systems International en bestuurslid Deutsche Telekom, zegt: ‘Met Soofi leggen we de basis voor de inzet van kunstmatige intelligentie op industrieel niveau, zonder de controle over data, modellen en processen te verliezen.’ Volgens de initiatiefnemers ontbrak het dusver aan een Europees groot taalmodel (llm) van voldoende omvang dat kan dienen als uitgangspunt voor branchespecifieke specialisaties, resource-efficiënte afgeleiden en streng gereguleerde toepassingen. Bovendien definieert Europa zijn eigen standaarden met de EU AI-wet en strenge regels voor gegevensbescherming, die niet altijd vanaf het begin in mondiale modellen worden opgenomen. Vooral in gevoelige sectoren zoals onderwijs, geneeskunde, bestuur en productie is ai nodig die de Europese waarden respecteert, transparantie biedt en ‘compliance by design’ mogelijk maakt. Opensource Soofi zal opensource zijn. Het model biedt gebruikers in de EU een gratis basis voor eigen ai-toepassingen. Het vervangt Teuken7B, een meertalig ai-model met zeven miljard parameters dat Fraunhofer in 2024 heeft getraind voor alle Europese talen. Bedrijven kunnen op Soofi voortbouwen om hun eigen domeinspecifieke taalmodellen te ontwikkelen – voor gereguleerde sectoren, gevoelige dataomgevingen of meertalige Europese markten. En dit alles zonder afhankelijk te zijn van niet-Europese basistechnologie. Het consortium omvat vooral Duitse onderzoeksinstellingen, startups en het KI Bundesverband. Alle EU-lidstaten en het hele Europese bedrijfsleven kunnen ervan gebruik maken.

De top 3 van de Computable 100 is stationair ten opzichte van de vorige editie: ASML, Microsoft en Apple voeren de lijst aan. Het jaarlijkse Computable-onderzoek naar het imago van ict-bedrijven toont hoe de markt aankijkt tegen ict-bedrijven. Van oudsher domineren de wereldspelers de bovenste regionen, en ook het Nederlandse ASML behoort al jaren tot die categorie die verder vooral bestaat uit Amerikaanse bedrijven. De hoofdlijst is een totaalscore die is gebaseerd op zes verschillende onderdelen. Zo wordt uitgevraagd hoe bedrijven het als zakenpartner doen, hoe innovatief ze zijn, wie aantrekkelijke werkgevers zijn voor ict’ers en welke medewerkers over het hoogste kennisniveau beschikken. Daarnaast worden deze bedrijven beoordeeld op basis van duurzaamheid en financiële stabiliteit. ASML voert vijf deellijsten aan en moet alleen Microsoft als favoriete zakenpartner voor laten gaan. Dat ASML jaar na jaar zo hoog scoort is niet verwonderlijk. Het zeer winstgevende bedrijf behoort tot de absolute wereldtop in de semiconductor-industrie en levert lithografie-machines aan andere wereldspelers als TSMC en Samsung. Daarnaast is er rond het bedrijf een ecosysteem ontstaan van ruim 5000 leveranciers waarvan zo’n 1600 in Nederland, waarmee veel zowel directe als indirecte hoogwaardige werkgelegenheid is gecreëerd. ASML behoort aantoonbaar tot de meest innovatieve technologiebedrijven ter wereld. In 2024 gaf ASML circa 4,3 miljard euro uit aan r&d, ongeveer vijftien procent van de totale omzet. Van de circa 42.000 medewerkers wereldwijd werkt ongeveer 35 procent direct in r&d-functies gericht op ondermeer software, mechatronica, optica en systeemarchitectuur. Het sterkste bewijs van innovatiekracht is de technologische marktpositie. ASML heeft nagenoeg 100% marktaandeel in EUV-lithografie. Stijgers en dalers De bedrijven in de top 10 zijn nagenoeg constant. Alleen Cisco is eruit gevallen en IBM is naar de 10e plaats gestegen. Onderin de lijst zijn de fluctuaties heviger met 45 plaatsen winst voor Asus en 34 plaatsen verlies voor Ingram Micro. Nederlandse bedrijven Van de top 100 bedrijven hebben er 39 Nederlandse wortels. Beschouw je alleen de Nederlandse bedrijven, dan wordt de top 3 van de totaallijst en alle deellijsten uiteraard aangevoerd door overall winnaar ASML. Ook Afas is in alle lijsten in de top 3 te vinden. Verder ranken dienstverlener Linkit en betaalplatform Adyen hoog. Topics Tot slot is aan de respondenten gevraagd welke bedrijven het goed doen in specifieke ict-topics. (Deze resultaten tellen niet mee in de totaaluitslag.) ASML zien we hier niet vaak terug. In de top 3’s komen Microsoft, KPN en Accenture vaak naar voren. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1. Verantwoording imago-onderzoekEnigma Research Enigma Research heeft gebruik gemaakt van online kwantitatief marktonderzoek. De resultaten zijn verwerkt met behulp van het (mobiele) onderzoekssysteem van Enigma Research. In totaal 634 personen deden aan dit onderzoek mee. In het onderzoek werd specifiek gevraagd naar het imago als zakenpartner, als werkgever, op het gebied van innovatie, op basis van het kennisniveau van de medewerkers, qua financiële stabiliteit, duurzaamheid en 25 ict-deelgebieden.De berekening vond plaats door de deeltotalen op te tellen en te indexeren ten opzichte van de nummer één. Mocht er ergens een gelijke stand optreden, dan werd in de hoofdlijst de onderlinge verhouding bepaald op basis van het totaal aantal gegeven beoordelingen (waarbij minder beoordelingen bij een gelijke score voorgaat). In de deelcategorieën werd bij een gelijke stand de onderlinge verhouding bepaald op basis van meest gegeven hoogste scores.

De ai-fabriek in Groningen kan al in april aanstaande starten met de opening van het expertisecentrum waar op den duur zo’n vijftig mensen komen te werken. De openstelling van de ai-supercomputer wordt nu eind 2027 of begin 2028 voorzien. Dit hangt af van de aanbesteding door de EuroHPC Joint Undertaking (EuroHPC JU). In totaal is met de ai-fabriek ruim tweehonderd miljoen euro gemoeid.  Dit blijkt uit een brief aan de Tweede Kamer waarin het kabinet de laatste stand van zaken meldt. De Groningse ai-fabriek maakt de ontwikkeling van verantwoorde en geavanceerde ai-modellen en -toepassingen toegankelijk. De doelgroep bestaat uit het innovatief mkb, startups, onderzoekers en overheden. De voorbereidingen voor het beschikken van de subsidie aan het consortium voor de ai-fabriek zijn in de afrondende fase. Het is van belang dat (potentiële) gebruikers zo snel mogelijk aan de slag kunnen met het voorbereiden van aanvragen om te kunnen rekenen. De doelgroepen zouden al vroegtijdig geholpen kunnen worden met het aanvragen van rekentijd. Bestaande supercomputers in andere lidstaten bieden daartoe kansen. Dit biedt de mogelijkheid om al vóór ingebruikname van de Nederlandse supercomputer ervaring op te doen, projecten voor te bereiden en te starten en kennis te vergaren. Het potentieel van de Groningse ai-fabriek kan zo sneller worden benut.  Die fabriek, een publieke faciliteit, is gericht op de pre-commerciële fase. Daarnaast komen er in Europa ook ai-gigafabrieken, grote privaat-publieke reken- en datacentra bestemd voor het trainen en runnen van de volgende generatie ‘frontier’ ai-modellen. De Europese Commissie stelt voor om binnen de EU vijf ai-gigafabrieken te ontwikkelen. Verwacht wordt dat in het eerste kwartaal van 2026 de officiële call hiervoor open gaat. Vooraf moeten consortia die willen meedingen, een financiële commitment afgeven. Het kabinet moet daarover nog een besluit nemen.  Volgende ai-modellen Met het oog op dit initiatief voor ai-gigafabrieken heeft Economische Zaken aan het bureau Ecorys gevraagd om te onderzoeken wat de meerwaarde is van het vestigen van zo’n ai-gigafabriek in Nederland. Vanuit gebruikersfunctionaliteit hangen nut en noodzaak af van het ontwerp van deze fabriek, aldus Ecosys in een rapport. Voor ai-inferencing (het inzetten van reeds getrainde ai-modellen) volstaat een federatief model met kleinere ai-gigafabriek faciliteiten (multi-site).  De meerwaarde van een centrale (single-site) ai-gigafabriek ligt vooral in het kunnen trainen van de volgende generatie ‘frontier’ ai-modellen. Op dit moment is echter nog geen Nederlandse onderneming hiertoe in staat. Wel verwacht Ecorys dat de vraag naar rekenkracht, in ieder geval voor inferencing, in de toekomst sterk zal toenemen in Nederland. Daardoor kan een ai-gigafabriek voor ai-inferencing wél van meerwaarde kan zijn.  Een gefaseerde uitrol van rekenkrachtcapaciteit kan ervoor zorgen dat het rekenkracht-­aanbod meegroeit met de vraag, aldus Ecosys. Naast gebruikersfunctionaliteit vormen de hoge kosten, de locatiekeuze en de energievoorziening, mede door de bestaande netcongestie, belangrijke uitdagingen.