computable
100 nieuwsberichten gevonden
Rapport Wennink pleit voor veel ai, fotonica en halfgeleiders
4 weken
Als klein land met beperkte middelen en diverse schaarstes kan Nederland niet alles tegelijk. De route naar toekomstige welvaart vraagt om scherpe keuzes. Peter Wennink, oud-topman ASML, adviseert in zijn vandaag verschenen advies aan minister-president Schoof de nadruk op vier domeinen te leggen. Zijn rapport, een vertaling van het rapport Draghi naar de Nederlandse context, legt de nadruk op digitalisering & ai, life sciences & biotechnologie, veiligheid & weerbaarheid en energie- & klimaattechnologie.
Deze vier domeinen zijn onderling nauw verweven. Ai, fotonica en halfgeleiders versnellen innovaties in vrijwel alle sectoren, terwijl geavanceerde materialen en nieuwe biotechnologische productietechnieken directe toepassingen vinden in energie, gezondheid en veiligheid.
In een eerste brede inventarisatie in deze domeinen, in opdracht van Schoof en het ministerie van EZ, heeft Wennink 51 concrete proposities opgehaald. Ruim duizend experts uit bedrijfsleven, wetenschap en overheid hebben deze proposities uitgewerkt met een totaal investeringspotentieel van 126 miljard euro, waarvan het merendeel privaat wordt ingebracht. Volgens de oud-topman moet, na zijn onderzoek, Nederland tot 2035 minstens 151–187 miljard euro extra aan productiviteitsverhogende investeringen mobiliseren om structurele economische groei van minimaal 1,5 procent per jaar te realiseren.
Belemmering
In het rapport staat ook dat het ontbreken van de juiste randvoorwaarden momenteel de grootste belemmering vormt voor de noodzakelijke groei. Vergunningverlening gaat veel te traag en complex, het tekort aan goed geschoold talent loopt op, energieprijzen liggen hoger dan in omliggende landen, stikstof en netcongestie zetten te veel economische ontwikkelingen op slot, en zowel fysieke als digitale infrastructuur kent achterstallig onderhoud.
Het rapport stelt verder dat een slagvaardiger bestuur noodzakelijk is om deze strategische opgaven te realiseren.
Opvallende punten
Veel projecten bewegen zich op gebied van digitalisering en ai:
Wennink pleit voor de realisatie van volwaardige hoog-volume productiecapaciteit voor fotonische chips. Daarin wordt ten volle benut de synergie tussen de sterke platformen binnen Nederland, oftewel siliciumnitride en indiumfosfide, inclusief metrologie en heterogene integratie. Met deze unieke faciliteit wordt het leidende Nederlandse ecosysteem verder versterkt om ook in de toekomst een wereldspeler van belang te zijn;
Verder vraagt hij aandacht voor neuromorphic computing, een nieuwe manier om chips te ontwerpen en te gebruiken, geïnspireerd op de werking van hersenen. Het kan ai-processen tot 1.000x energiezuiniger maken, berekeningen onvertraagd bij een sensor uitvoeren en complexe problemen met grote hoeveelheden data beteroplossen ondanks ruis;
DeltaAI is een voorstel voor een ai-lab dat generatieve ai-systemen bouwt en implementeert voor bedrijven en overheden, én eigen producten ontwikkelt via een interne venture studio (Delta Labs). Het richt zich op complexe, sectorspecifieke vraagstukken waarvoor op maat gemaakte ai-modellen nodig zijn;
Het Nederlandse Ellis Instituut wordt een nationaal ai-onderzoekscentrum dat wetenschappelijk excellentie koppelt aan ondernemerschap en valorisatie. Dit versterkt de kennisbasis, innovatiekracht en strategische autonomie in Nederland. Met dit nieuwe vlaggenschip-project binnen het Europese Ellis-netwerk van ai-onderzoekscentra wordt.
Voorts moet Nederland het Europese zwaartepunt voor fundamentele, grensverleggende en verantwoorde ai-ontwikkeling worden, met als voorstellen:
Het Foundational Robotics Lab wordt een nationaal centrum voor toegepaste robotica en fysieke ai. Het brengt topingenieurs, onderzoekers en ondernemers samen in kleine, multidisciplinaire teams die in korte cycli werken aan doorbraken in fysieke intelligentie. Het lab is geen traditioneel onderzoeksinstituut, maar een ondernemende organisatie waar toegepast onderzoek hand in hand gaat met bouwen, testen en opschalen;
Een Nederlandse Biofoundry is een nog op te richten biofoundry die het biotechnologisch onderzoek revolutioneert door zich structureel te richten op het verzamelen, standaardiseren en beschikbaar stellen van datasets voor de biotechnologie. Daarmee maakt het, met behulp van ai, de volgende generatie autonoom onderzoek mogelijk;
Nederland heeft een van de meest dynamische quantum-ecosystemen ter wereld, stelt Wennink. Het QuantumValley-project schaalt deze unieke combinatie van wetenschap, talent en start-ups op tot een volwaardige industrie. Voorgesteld wordt via vier strategische investeringslijnen de industriële productie, infrastructuur en toepassingen van quantumtechnologie te versterken. Dat leidt tot economische groei, hoogwaardige banen en strategische autonomie voor Nederland en Europa;
Verder is geld nodig voor het ChipNL-project, een geïntegreerd Nederlands innovatieprogramma dat het concurrentievermogen van de halfgeleidersector versterkt door unieke systeemintegratie en samenwerking. Het bundelt r&d op edge-ai-chipdesign (hardware-software en fotonische integratie), advanced chip packaging Osat (open ecosysteem voor ontwikkeling en productie) en equipment voor chiplet-technologie (nieuwe machines voor precisieassemblage) en metrologie binnen More-than-Moore-roadmaps;
Prioriteit is ook gewenst voor IAMM, een nieuw r&d-instituut in Almere dat ai, materialenwetenschap en metrologie samenbrengt in één geïntegreerde omgeving. Het instituut richt zich op het versnellen van materiaalontwikkeling en karakterisering voor de halfgeleiderindustrie met spill-over effecten naar andere maatschappelijke domeinen. Door unieke infrastructuur en co-locatie van expertise maakt IAMM snelle iteratie en technologische doorbraken mogelijk;
Het project Robotica Center of Excellence realiseert een kennis- en applicatiecentrum voor geavanceerde robotica binnen de hightech-maakindustrie in Nederland. Het initiatief beoogt om productieprocessen te optimaliseren en de arbeidsproductiviteit te verhogen door verdergaande automatisering en innovaties op het gebied van onder andere sensoren, actuatoren, ai en edge computing. Adoptie wordt versneld door ontwikkeling en applicatie bij elkaar te brengen binnen de gedeelde faciliteiten (fysiek en digitaal);
Ontwikkeling van een grootschalige Europese ai-gigafabriek in Europoort Rotterdam (>100.000 GPU’s, 250–750 MW it-capaciteit). De fabriek produceert en levert ai-rekenkracht via een open-cloudomgeving voor bedrijven, overheid en kennisinstellingen. CO2-neutraal ontwerp, passend in het energiesysteem, met gebruik van wind-op-zee-stroom en restwarmte-uitkoppeling, geplaatst nabij de aanlanding van wind-op-zee-stroom zodat het geen negatief effect heeft op netcongestie;
Het project Dutch Data & Energy Clusters heeft tot doel infrastructuur te realiseren in de vorm van een cluster van datacenters als opmaat naar een toekomstbestendig ecosysteem waar Nederland zijn digitale economie en samenleving op kan bouwen. Het project voorziet in de vestiging van datacenters die slim en strategisch worden aangesloten op het energienet en goed ingepast in de ruimte, nu en in de toekomst.
Ondernemingskamer: Gerard Sanderink voerde jarenlang wanbeleid bij Centric
4 weken
De Ondernemingskamer heeft woensdag 11 december uitspraak gedaan in de zaken Centric en Oranjewoud, twee ondernemingen waar de veel besproken Twentse zakenman Gerard Sanderink jarenlang aan de touwtjes trok. Bij beide ondernemingen is sprake geweest van wanbeleid, concludeert de Ondernemingskamer.
Bij Centric ging het in de periode 1 januari 2018 tot 3 november 2022 behoorlijk mis. In die bijna vijf jaar is het (gezonde) voortbestaan van de Centric-ondernemingen onder grote druk komen te staan, schrijven de rechters.
Voor dat wanbeleid is in de eerste plaats de voormalig bestuurder en grootaandeelhouder Gerard Sanderink verantwoordelijk, stelt de Ondernemingskamer. Hij bleek moeilijk andere kapiteins aan dek te dulden. In een tijdsbestek van krap vijf jaar hebben zes uitvoerend bestuurders het veld moeten ruimen. Dit was buitengewoon impactvol voor de organisatie. De Ondernemingskamer houdt ook Rian van Rijbroek, die formeel geen bevoegdheden had maar als penvoerder van Sanderink welbewust in het bestuur van Centric en namens het bedrijf is opgetreden, voor het wanbeleid verantwoordelijk.
Bij Centric zijn ook andere bestuurders voor het wanbeleid verantwoordelijk gehouden, omdat zij niet of niet tijdig ingrepen waar dat wel had gemoeten. Bij Oranjewoud is niet verzocht om ook andere bestuurders verantwoordelijk te houden.
Wanbeleid
De Ondernemingskamer heeft eerder een onderzoek bevolen naar de gang van zaken bij Centric en bij Oranjewoud. Uit de onderzoeksrapporten blijkt nu dat bij die ondernemingen sprake is geweest van wanbeleid.
Medio 2018 kreeg Sanderink kennis aan Rian van Rijbroek, die enige bekendheid genoot onder meer door een televisieoptreden bij het programma Nieuwsuur. Als zelfverklaard cybersecurity-specialist was zij naar eigen zeggen werkzaam geweest voor de Amerikaanse veiligheidsdiensten. Hoewel Van Rijbroek geen functie vervulde bij Centric Holding bemoeide ze zich wel herhaaldelijk met de gang van zaken daar. Dat zorgde voor onrust in het management van Centric.
Tot overmaat van ramp betrok Sanderink Centric en Oranjewoud in een steeds verder escalerend conflict met zijn ex-partner Brigitte van Egten. Sanderink ging zich daarbij in toenemende mate irrationeel gedragen. Dit leidde tot een reeks van rechtszaken waar Centric en Oranjewoud ook zelf indirect bij betrokken raakten en een stroom van aanhoudende negatieve media aandacht.
Hierdoor verloren zowel klanten als zakelijk dienstverleners het vertrouwen in de ondernemingen en dit had ernstige nadelige gevolgen voor Centric en voor Oranjewoud.
Te weinig weerstand
In diezelfde periode functioneerde het bestuur van Centric onvoldoende. De opeenvolgende bestuurders slaagden er telkens niet in om voldoende weerstand te bieden aan het steeds irrationeler wordende gedrag van de grootaandeelhouder. Van collegiaal bestuur was bij Centric geen sprake: inspraak, tegenspraak en medezeggenschap werden monddood gemaakt, omzeild of genegeerd. Dit alles is volgens de Ondernemingskamer strijdig met elementaire beginselen van verantwoord ondernemerschap.
Scherpe neus
De onderzoeker van de Ondernemingskamer noemt Sanderink een ondernemer met een scherpe neus voor business-kansen. Op het vlak van governance houdt hij er in toenemende mate afwijkende, particuliere meningen op na hoe hij, in hoedanigheid van bestuurder, aandeelhouder of beiden, zich binnen maar ook buiten Centric kan manifesteren. Van zijn repertoire maakt deel uit de uitspraken: ‘ik ben eigenaar en ik kan met de onderneming doen wat ik wil’, ‘ik bepaal wie er hier werkt’. ‘je moet er nu uit’ etc. Het feit dat hij ‘eigenaar’ is, maakt dat hij bepaalt. Dat rijmt niet met de geldende normen voor goed bestuur en verantwoord ondernemerschap, aldus het onderzoek.
Begin 2023 had de Ondernemingskamer een onderzoek bevolen naar het beleid en de gang van zaken van Centric. Overigens verkeert de it-dienstverlener uit Gouda momenteel in rustig vaarwater.
Event | AWS re:Invent 2025
4 weken
Op hun gebruikersconferentie re:Invent toonde AWS opnieuw hoe het zijn cloudgecentreerde machine richting een volwaardige ai-industrie duwt. Matt Garman, ceo van AWS, blijft trouw aan de uitvoerige keynotes van zijn voorgangers. Maar achter de vele slides schuilt een duidelijke boodschap: (agentic) ai is niet langer een extra bouwsteen, maar meer dan ooit de nieuwe runtime waar de rest van het AWS-ecosysteem omheen wordt georganiseerd. ‘Agenten zijn een van de grootste opportuniteiten voor organisaties.’Agentic ai stond helemaal centraal op re:Invent. ‘Ik geloof dat er in de toekomst miljarden agenten zullen zijn binnen elk bedrijf en op elk denkbaar gebied, voorspelt Matt Garman, sinds vorig jaar ceo van AWS. ‘Agenten zijn spannend omdat ze actie kunnen ondernemen en dingen voor elkaar kunnen krijgen’, zo voegde hij eraan toe.Waar de re:Invent-editie van vorig jaar vooral draaide om de introductie van eigen modellen (Nova) en het eerste aanbod voor dergelijke agentic systemen, legt AWS dit jaar de nadruk op schaalbaar, langdurig en controleerbaar ai-werk. Hiermee legt de techgigant zijn toekomst duidelijk in handen van een wereld die draait om ai en ai-agents.Dat blijkt allemaal uit vier opvallende pijlers en aankondigingen: de introductie van AI Factories, het nieuwe ontwikkelaarshulpmiddel Kiro, de verdere uitbouw van Bedrock AgentCore en de opmerkelijke open-trainingsaanpak Nova Forge.
1. Ai komt naar je toe
Een grote verschuiving komt er met AI Factories, een aanbod dat ai-infrastructuur als kant-en-klaar industrieel bouwblok naar de datacenters van klanten brengt. Veel organisaties botsen op de financiële, logistieke en regelgevende complexiteit van het opzetten van ai-infrastructuur. AWS speelt daarop in met grootschalige omgevingen waarin NVIDIA- en hun eigen Trainium-hardware, Bedrock en SageMaker geïntegreerd worden geleverd.Het idee doet denken aan een private region, maar dan volledig geoptimaliseerd voor ai. Het lijkt een logische evolutie voor klanten die datasoevereiniteit eisen en zich willen wapenen tegen lange GPU-wachtlijsten, al blijft de impact op lock-in natuurlijk nog een vraagstuk.
2. Agents als tieners
Vorig jaar introduceerde AWS het begrip frontier agents al voorzichtig, als concept. Dit jaar worden ze concreet met drie uitvoeringen die lange tijd autonoom kunnen werken: een Kiro-ontwikkelaarsagent, een security agent en een DevOps agent. AWS belooft productiewaardige betrouwbaarheid en schaalbaarheid, al blijft het onduidelijk hoe vaak in de praktijk menselijke tussenkomst alsnog nodig is om afwijkend gedrag bij te sturen.
Bedrock AgentCore, dat vorig jaar nog in zijn kinderschoenen stond, wordt nu gepositioneerd als het industriële fundament voor zulke agents. Met nieuwe mogelijkheden zoals rond policy (grenzen stellen in natuurlijke taal) en evaluaties wil AWS vooral voorspelbaarheid afdwingen in een domein dat net door zijn onvoorspelbare karakter zo moeilijk te operationaliseren is. Ceo Matt Garman vergeleek die opvolging in zijn keynote met de opvoeding van zijn eigen tienerkinderen, die net hun rijbewijs hadden behaald. ‘Trust, but verify. Net zoals teenagers.’
3. De volgende generatie supermodellen
Bij het aanbod rond modellen kiest AWS voor een open strategie, zoals eerder al bleek met de aanvulling van hun eigen de Nova-modelreeks, die werd aangevuld. De nieuwe modellen moeten een bredere waaier aan taken ondersteunen, al blijft performance in de praktijk sterk use case-afhankelijk. Daarnaast biedt AWS eigenlijk de meest vooraanstaande modellen in de markt aan, van OpenAI tot Anthropic, van Deepseek tot Mistral. ‘Keuze voor de klant staat hierbij voorop’, aldus Garman.Nova Forge introduceert ‘open training’: klanten krijgen toegang tot pre-trained checkpoints én tot de samengestelde datasets van Amazon, zodat ze zelf blends kunnen maken met eigen data.
4. Modernisering van uw oude meuk
Transform, de modernization-dienst die vorig jaar voor het eerst aandacht kreeg, schakelt een versnelling hoger met agentic ai-capaciteiten voor legacy-omgevingen. Van klassieke mainframes tot VMware en Windows die aan vernieuwing toe is.AWS claimt modernisatiewinsten van vijfvoudige snelheid en drastische kostenreducties. De cases, bij onder meer Air Canada, klinken indrukwekkend, maar sommige organisaties zullen nog altijd botsen op organisatorische en procesmatige complexiteit om de overgang ook echt door te voeren.
5. Bouwstenen blijven belangrijk
Naast het ai-geweld blijft AWS investeren in de klassieke fundamenten. De eigen chipset Graviton5 en nieuwe GPU-gedreven EC2-varianten tonen dat AWS ook de compute-ladder verder uitbreidt. De cloud blijft de onderlaag; ai stapelt zich erbovenop.Maar de meeste aandacht gaat duidelijk naar ai, en agentic ai in het bijzonder. Het ging op de gebruikersconferentie wel af en toe over soevereiniteit. Maar minder over cloudmigraties en ook minder, laat staan over de outage waar het bedrijf enkele weken geleden mee te maken had.
Als we één ding onthouden van re:Invent 2025 is dat AWS bevestigt dat het ai beschouwt als een industrieel proces: reproduceerbaar, schaalbaar en centraal gemanaged. De aankondigingen zijn omvangrijk en ambitieus, maar het blijft zoeken naar de balans tussen automatisering en controle.Voor organisaties die ai willen operationaliseren is AWS’ aanbod intussen best indrukwekkend. Nu is het natuurlijk de kwestie dat die klanten volgen. En met hen de 1 miljard aangekondigde agents.
AWS-ceo Matt Garman tijdens zijn keynote.
Molly koopt GoCardless voor 1,1 miljard euro
4 weken
De Amsterdamse financiële dienstverlener Mollie gaat de Britse concurrent GoCardless inlijven. Met de overname, de grootste uit de geschiedenis van de Nederlandse fintech, is een bedrag van 1,1 miljard euro gemoeid. GoCardless is gespecialiseerd in bankbetalingen. Het nieuwe platform combineert die met kaartbetalingen en lokale betaalmethoden.Met de deal verdubbelt het aantal klanten van Molly naar ruim 350.000 bedrijven. De overeenkomst maakt hun betaalinfrastructuur minder versnipperd. Vooral bedrijven met terugkerende verdienmodellen zoals abonnementen kunnen hiervan profiteren, aldus het fintech-bedrijf. Saas- en software-platformen die Mollie Connect gebruiken, kunnen het netwerk voor bankbetalingen van GoCardless direct in hun eigen product integreren. Volgens Mollie kunnen ze ook soepel internationaal opschalen.
De transactie wordt naar verwachting medio volgend jaar afgerond.
Aardobservatie als motor voor verantwoorde supply chains
4 weken
Van pixels tot beleid
Aardobservatie speelt een steeds grotere rol binnen modern supply chain management. Data afkomstig van satellieten helpen bij het verbeteren van het inzicht in leveringsketens en risicobeheersing. De innovatie in de monitoring versnelt, niet in de laatste plaats door Nederlandse bedrijven en instellingen die actief zijn op dit gebied. Computable sprak met Thijs Perenboom, directeur bij 52impact, en dr. Edo Loenen, business-unit-manager Environment & Sustainability bij S[&]T.
Aardobservatie zorgt stilletjes aan voor een revolutie in supply chain management (scm). De hoeveelheden data die satellieten naar de aarde sturen, zijn veel groter dan bij traditionele trackingsystemen. Per pixel is een resolutie van 30 cm mogelijk. Aardobservatie is vaak ook goedkoper dan het plaatsen van sensoren over uitgestrekte gebieden. Slimme analysemethoden maken het mogelijk de enorme hoeveelheden data te doorploegen. Ook ai en machine learning dragen veel bij tot het beter analyseren van geo-data voor ketenoptimalisatie. Loenen: ‘Met de hand analyseren van al die data is veel werk. Als je de modellen goed traint, wordt alles ineens behapbaar.’
Bij de interpretatie van beelden wordt grote vooruitgang geboekt. Zo heeft het een strategische impact. Perenboom (52impact): ‘Het sturen van satellietdata naar de aarde is duur. Daarom zitten in de nieuwste generatie satellieten chips die ter plekke bijvoorbeeld wolken op foto’s wegknippen of onbruikbare opnames weggooien.’
Bedrijven als S[&]T zijn gespecialiseerd in het aanpassen van bestaande software voor het verwerken van satellietbeelden. Beeldherkenningssoftware waarmee je bijvoorbeeld honden of katten kunt onderscheiden, werkt standaard niet goed voor satellietbeelden. Loenen (S[&]T): ‘Maar we kunnen wel dezelfde technologieën gebruiken.’
Vooral de landbouw is een belangrijk toepassingsgebied van remote sensing. Daar wordt aardobservatie veel gebruikt voor het monitoren van de staat van de begroeiing ten behoeve van opbrengstprognoses. Volgens Loenen kan de hele keten die daaraan vast zit, hiervan profiteren. Dat geldt zeker als ruwe grondstoffen de basis vormen.
Regelgeving
Aardobservatie speelt ook een rol in governance. Deze techniek maakt het gemakkelijk om aan bepaalde regelgeving te voldoen. Denk aan de nieuwe Europese wet EUDR die de wereldwijde ontbossing als gevolg van het verbruik van belangrijke grondstoffen moet tegengaan. Deze regels treden eind 2026 in werking.
Bedrijven die bepaalde producten op de Europese markt willen verkopen, moeten aantonen dat die grondstoffen niet van ontboste percelen komen of bossen aantasten. Voorbeelden van afgeleide producten zijn leer, rundvlees, chocolade, koffie, soja, hout, rubber en palmolie.
Verantwoorde inkoop wordt mogelijk door bestudering van satellietfoto’s. Perenboom: ‘Zelfs het leer van riemen moet duurzaam zijn. Aardobservatie leert waar de velden met koeien liggen. Door deze opnamen van locaties te vergelijken met oudere beelden zie je of daar eerder bos was. Ook zie je waar de slachthuizen liggen. Ook bijvoorbeeld velden met mango- en sinaasappelbomen worden op hun oorsprong onderzocht.’
Ontbossing
Edo Loenen: ‘Aardobservatie helpt eveneens in de strijd tegen ontbossing. Satellietfoto’s met hun hoge resolutie geven snel een goed beeld van de toestand waarin bossen verkeren. Analyses zijn steeds beter te automatiseren. Bij de beeldherkenning is de vooruitgang groot. Deze input is geschikt voor tijdreeksanalyses. Hierdoor wordt het mogelijk om veranderingen in grote gebieden gemakkelijk in kaart te brengen.’ De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) let erop dat de winning van grondstoffen voor levensmiddelen niet leidt tot ontbossing. Loenen: ‘Als importeur ben je verantwoordelijk voor de hele keten. En de rapportages zijn ingewikkeld gelet op de vele tussenhandelaren en halffabrikaten.’
Aardobservatie maakt het mogelijk vooraf inzicht te krijgen in alle risico’s die projecten met zich meebrengen
Behalve voor het tegengaan van ontbossing wordt ‘remote sensing’ veel ingezet voor het beperken van waterstress. Monitoring is nodig van de mate waarin waterreservoirs zijn gevuld en de kwaliteit van het water. Als de vraag naar water groter is dan het aanbod ontstaat een vorm van druk op het watersysteem die zowel kwantitatief als kwalitatief kan zijn. ‘Onder meer klimaatverandering, overmatige irrigatie en landbouwgebruik en slecht waterbeheer kunnen waterstress veroorzaken,’ aldus Perenboom.
Dynamische routering
‘Actueel is de vraag in hoeverre grote datacenters die een enorme behoefte aan water hebben, problemen veroorzaken voor de boeren in de omgeving. Vooral in Spanje zijn daar klachten over. Daarom is het raadzaam de vraag naar water mee te nemen bij de planning van nieuwe datacenters. Ook de wijze van irrigatie kan verschil uitmaken. Met effectief watergebruik is soms dezelfde opbrengst te bereiken.’
Aardobservatie maakt het mogelijk vooraf inzicht te krijgen in alle risico’s die dergelijke projecten met zich meebrengen. Hetzelfde geldt voor de logistiek. Je kunt in kaart brengen welke routes over land of zee uit oogpunt van milieu de voorkeur hebben. Realtime satellietbeelden maken dynamische routering mogelijk, bijvoorbeeld bij politieke onrust of natuurrampen.
Smokkelboten
Ook voor de monitoring van scheepsbewegingen op zee en het mitigeren van risico’s is aardobservatie geschikt. Zeker als op die schepen de transponders worden uitgeschakeld, is het belangrijk ‘dark ships’ zoals smokkelboten te identificeren. En met aardobservatie is ook de drukte in havens te voorspellen. Bij rampen, slecht weer en schade aan de infrastructuur kan je met satellietbeelden bottlenecks ontdekken.
S[&]T ziet daarnaast mogelijkheden om met aardobservatie het toezicht op milieucriminaliteit te verbeteren. Dit gebeurt in samenwerking met bijvoorbeeld de Omgevingsdiensten. Belangrijk is het herkennen van bepaalde objecten in het landschap, die kunnen duiden op illegale acties. De (ai-)modellen hiervoor worden volop getraind. Verschillende provincies tonen belangstelling en vragen om voorbeelden. Een voorbeeld is het in kaart brengen van de locaties van mestsilo’s. Als die dichtbij oppervlaktewater liggen, kan sprake zijn van een hoog risico. Perenboom noemt ook de mijnbouw (open pit mining) en de veiligheid van (stuw)dammen belangrijke toepassingsgebieden.
Europa streeft ernaar minder afhankelijk te worden van Amerikaanse satellietsystemen en cloudinfrastructuur. Daarom wordt binnen Europa een verticaal geïntegreerde kolom voor aardobservatie opgebouwd. Die loopt van de satellietgegevens tot de ondersteuning van de besluitvorming. Weerbaarheid tegen klimaatveranderingen en risico’s in de supply chain staan daarbij voorop.
Onder meer TNO en de in Noordwijk gevestigde Europese ruimtevaartorganisatie ESA zijn zeer actief op dit gebied. Ook Nederlandse bedrijven zoals S[&]T en 52impact zien hun rol toenemen.
Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2025 #7.
Kort: IBM signaleert groei quantumcomputing, Microsoft forceert doorbraak in kankerstudies (en meer)
4 weken
In dit nieuwsoverzicht: IBM stelt dat organisaties wereldwijd fors meer investeren in quantumcomputing, ai-tool van Microsoft goed nieuws voor kankeronderzoek, wetenschappelijke positie van Nederland bladdert volgens NWO en Surf af, nieuw directieteam voor Seven Stars, en Main zet geld op Duitse logistieke softwarespecialist Eikona.
IBM ‘waarschuwt’ Europa dat investeringen in quantumcomputing stijgen
Uit onderzoek van IBM blijkt dat organisaties wereldwijd fors meer investeren in quantumcomputing: gemiddeld gaat elf procent van het r&d-budget naar de technologie, tegenover zeven procent vorig jaar.
Toch blijft de voorbereidingsgraad laag met een gemiddelde Quantum Readiness Index van 28 op honderd (weliswaar een stijging van zes punten tegenover 2023). Vooral het tekort aan gekwalificeerd talent remt vooruitgang, gevolgd door de onvolwassenheid van de technologie, onduidelijke tijdslijnen voor use-cases en dure hardware. IBM waarschuwt dat bedrijven die nu een quantumstrategie ontwikkelen een aanzienlijk hogere roi kunnen verwachten. Ofwel, Europa — en België in het bijzonder — moet versneld investeren in talent, ecosystemen en praktische implementaties om competitief te blijven.
Microsoft presenteert ai-doorbraak in kankeronderzoek
Microsoft Research heeft met GigaTime een ai-tool ontwikkeld die volgens een in het wetenschappelijk tijdschrift Cell gepubliceerd artikel een belangrijke stap betekent voor kankeronderzoek. De technologie zet standaard microscopiebeelden om in virtuele kaarten die laten zien hoe tumor- en immuuncellen samenwerken of elkaar tegenwerken. Dit biedt nieuwe kansen om immunotherapie gerichter in te zetten.
GigaTime werd getest op gegevens van meer dan 14.000 patiënten en leverde ruim 1.200 nieuwe biologische inzichten op. De tool bouwt voort op eerdere ai-innovaties van Microsoft en is volledig opensource beschikbaar gesteld om wereldwijd onderzoek te versnellen.
NWO en Surf: digitale onderzoeksinfrastructuur in Nederland kraakt
Nederland dreigt zijn wetenschappelijke positie te verliezen door achterblijvende investeringen in digitale onderzoeksinfrastructuur, waarschuwen de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en ict-onderwijscoöperatie Surf in een rapport. Door de snel groeiende behoefte aan supercomputers, data-opslag, ai-voorzieningen en netwerkcapaciteit ontstaat een structureel tekort. Sinds 2019 zijn budgetten nauwelijks geïndexeerd, waardoor Nederland op de Europese lijst is weggezakt van plek zeven naar twintig. Zonder ingrepen dreigen cruciale faciliteiten uit ons land te verdwijnen.
De organisaties adviseren het kabinet jaarlijks 165 miljoen euro extra te investeren in rekenkracht, data-infrastructuur, security en internationale aansluitingen om het wetenschappelijke vestigingsklimaat veilig te stellen.
Seven Stars versterkt directieteam
Seven Stars, onderdeel van Circle8Group, krijgt een nieuw directieteam. Corianna Geersing, sinds 2021 chief people officer, krijgt de stoel van managing director. Suheyla Kaygin, eerder business unit manager Oost-Nederland, neemt de rol van director operations op zich.
Met de benoemingen wil de it-bemiddelaar zijn groei en professionalisering versnellen. Geersing richt zich op de commerciële strategie en klantrelaties, terwijl Kaygin de operatie verder gaat structureren voor schaalbaarheid. Volgens Circle8Group behoudt Seven Stars hiermee zijn ‘menselijke cultuur’, gecombineerd met duidelijke strategische koers. Het bedrijf bemiddelt jaarlijks ruim zeshonderd it-professionals en vierde dit jaar zijn twintigjarig bestaan.
Main Capital neemt meerderheidsbelang in logistieke softwarespecialist Eikona
Main Capital Partners heeft een meerderheidsbelang verworven in het Duitse Eikona AG, leverancier van modulaire logistieke software. De overname maakt deel uit van een strategische heroriëntatie, waarbij oprichter Manuel Drescher en het management aan boord blijven voor continuïteit. Eikona, goed voor zo’n honderd medewerkers, ondersteunt meer dan 350 Europese klanten en verwerkt jaarlijks ruim vijftig miljoen logistieke zendingen via zijn enterprise-platform. Dat platform fungeert als centrale data-laag voor logistieke netwerken en vergroot interoperabiliteit in een gefragmenteerde markt. Main zegt kansen te zien om Eikona uit te bouwen tot een pan-Europese speler in netwerkgerichte logistieke software.
NorthC Datacenters in Franse handen
4 weken
Antin Infrastructure Partners uit Frankrijk neemt het Nederlandse NorthC Datacenters over. Het colocatiedatacenterbedrijf, met hoofdkantoor in Oude Meer, exploiteert vijfentwintig colocatiedatacenters in grote stedelijke gebieden in Nederland, Duitsland en Zwitserland. NorthC was in handen van de Duitse infrastructuurbeheerder DWS.
NorthC is in juli 2019 ontstaan uit de fusie tussen de datacenterbedrijven The Datacenter Group (TDCG) en NLDC (het oude co-locatiebedrijf van KPN). Beide bedrijven werden eerder dat jaar opgekocht door de Duitse vermogensbeheerder DWS. Met het kapitaal van deze investeerder kocht (en bouwde) NorthC de afgelopen jaren diverse andere datacenters in Nederland, Duitsland en Zwitserland. DWS Die kiest nu, ruim zes jaar later, voor een exit. Hoe hoog de verkoopsom is niet bekendgemaakt.
Antin Infrastructure Partners, de nieuwe eigenaar, is een Franse, aan de Euronext Parijs genoteerd private-equitybedrijf, gericht op allerhande infrastructuur, waaronder een aantal digitale platforms, zoals het Engelse Pulsant en – sinds 2009 – Eurofiber uit Maarssen. Deze glasvezelexploitant heeft ook diverse datacenters in zijn portefeuille.
NorthC stelt ruim 1600 klanten te bedienen uit onder andere de sectoren ict, overheid, financiën, vervoer, industrie, logistiek, zorg en farmacie. Het bedrijf zegt goed gepositioneerd te zijn om te blijven groeien, dankzij een sterke, langdurige marktvraag naar colocatieoplossingen. Met de nieuwe geldschieter aan boord wil NorthC verder uitbreiden in Europa. De overname, die nog moet worden goedgekeurd door de marktautoriteiten, wordt naar verwachting in de eerste helft van 2026 afgerond.
Oud-Nexperia-topman waarschuwde al 6 jaar geleden voor China
4 weken
Al sinds eind 2019 toen Wingtech een meerderheidsbelang in chipmaker Nexperia verwierf, probeerde het Chinese bedrijf octrooien van Nexperia naar China door te sluizen. De toenmalige Nexperia-ceo Frans Scheper zegt in The New York Times het ministerie van Economische Zaken toen al te hebben gewaarschuwd voor de lekkage van cruciale kennis.
Het was Scheper meteen duidelijk wat de intenties waren van de nieuwe eigenaar Zhang Xuezheng. Wingtech’s controlerende aandeelhouder deed direct pogingen om onderzoek en intellectueel eigendom van Europa naar China over te hevelen.
Scheper zei eerder tegen RTL Z dat Zhang van Nexperia een Chinees bedrijf wilde maken. De top van Nexperia was destijds tegen de overname. Zhang verving een groot deel van het management in Europa. Scheper werd met vervroegd pensioen gestuurd. Al die tijd bleef het ministerie met Zhang in gesprek. Volgens Scheper wisten de ambtenaren dat Zhang in China een strafblad had wegens het stelen van bedrijfsgeheimen.
Ontmanteld?
Afgelopen zomer nam de angst toe dat de Europese fabrieken van Nexperia zouden worden ontmanteld. In september jongstleden was Economische Zaken op de hoogte gesteld van ‘vergevorderde plannen om de Europese productie- en onderzoekslocaties’ van Nexperia te sluiten of aanzienlijk te verkleinen.
In oktober besloot minister Vincent Karremans (Economische Zaken) Zhang de pas af te snijden. Als de Chinees zijn plannen zou uitvoeren om Nexperia Europa leeg te trekken dan moest het ministerie wel ingrijpen. Bijna tegelijk onthief de Ondernemingskamer Zhang tijdelijk uit zijn functie als ceo van Nexperia BV. Volgens The New York Times speelde ook mee dat de Europese bedrijven van Nexperia, als onderdeel van een Chinese onderneming die op de zwarte lijst staat, geen toegang meer zouden krijgen tot Amerikaanse software en apparatuur. De regering in Washington beschuldigt Wingtech ervan kritieke chiptechnologie van Amerikaanse bondgenoten te kapen.
Niet accuut
De Tweede Kamer vroeg zich vorige week donderdag tijdens een Kamerdebat af waarom het ministerie niet eerder heeft ingegrepen. Karremans zegt dat de situatie eind 2019 niet zo acuut was als nu. Zhang’s plannen waren toen minder vergevorderd. Er waren wel zorgen, vooral bij klanten, maar minder concreet.
Eind 2023 ging het ministerie met Zhang in gesprek om de risico’s te beperken. Inzet was de harde kanten van zijn plannen weg te halen. De Chinees deed alsof hij inschikkelijk was. Volgens Karremans handelde hij echter anders. ‘Achter onze rug om’, voegde de minister eraan toe. Op vragen van het PVV-kamerlid Alexander Kops zei Karremans dat hij de verkoop van de strategisch belangrijke chipmaker met hoofdkantoor in Nijmegen in 2019 nog niet had kunnen tegenhouden. Want de Wet vifo waarmee het kabinet een veto kan uitspreken tegen overnames die de nationale veiligheid in gevaar brengen, was toen nog niet van kracht. Philips verkocht Nexperia in 2017 aan Chinese investeerders die het bedrijf in 2019 doorverkochten aan Zhang’s Wingtech.
Capgemini en Nviso winnen EU-cybersecuritycontract
4 weken
WIE GUNT WAT – De Europese Commissie heeft een consortium bestaande uit Capgemini, Nviso, Airbus Protect en PwC geselecteerd voor het MC17 FREIA Cyber Framework Contract. Het vierjarige raamcontract heeft een waarde van meerdere miljoenen euro’s en is gericht op de bescherming van digitale infrastructuur binnen de Europese Unie.
Het consortium, waaronder dus ook de Belgische cybersecurityspecialist Nviso, werd geselecteerd voor alle drie de onderdelen van de aanbesteding. De dienstverlening omvat cyberoperaties en incidentrespons, governance en risicobeheer, en opleidingen en technische ondersteuning. Het consortium zal cybersecuritydiensten leveren aan 71 Europese instellingen, agentschappen en organisaties.
De opdracht wordt toegekend door het Directoraat-Generaal Digital Services van de Europese Commissie. Het doel is de cyberweerbaarheid van Europese publieke instanties te vergroten en de digitale veiligheid op duurzaam niveau te brengen. Het consortium zal Europese instellingen helpen om zich te wapenen tegen evoluerende cyberdreigingen en tegelijk bij te dragen aan digitale transformatie op lang termijn.
Aansluiting bij EU-wetgeving
Deze dienstverlening sluit aan bij belangrijke Europese regelgeving op het gebied van cybersecurity, waaronder de NIS2-richtlijn, de Digital Operational Resilience Act (Dora), de EU Cybersecurity Act en de Cyber Resilience Act. Deze kaders beogen de digitale afhankelijkheid te verminderen, cyberdreigingen structureel aan te pakken en de autonomie van de Europese digitale ruimte te versterken.
Marc Reinhardt, global public sector leader bij Capgemini, benadrukte het belang van de opdracht: ‘Door strategische visie te combineren met operationele wendbaarheid, helpen we Europese instellingen om zowel de huidige dreigingen aan te pakken als zich voor te bereiden op toekomstige uitdagingen.’
Wie gunt wat: Veel ict-opdrachten worden verstrekt via een aanbestedingstraject. Computable maakt regelmatig melding van de publiek gemaakte gunningen.
Hoe ai de keten van Royal FloraHolland verbetert
1 maand
Tussen kweker en koper
Kunstmatige intelligentie speelt een belangrijke en groeiende rol in de logistiek van Royal FloraHolland. Met voorspellende modellen, slimme transportplanning en geautomatiseerde verdeling verandert het bloemenveilingconcern zijn supply chain, verlaagt het bedrijf de kosten en versnelt het de route van miljoenen bloemen naar internationale kopers.
Nauwkeurige voorspellingen van aanvoervolumes, slimme planning van transport, optimalisatie van orderpickprocessen: Royal FloraHolland realiseert al aanzienlijke efficiëntiewinsten met ai. Met 2500 medewerkers, 4500 kwekers, 2300 kopers, 23.500 bloemen- en plantensoorten, honderdduizend transacties en twintig miljoen bloemen per dag, én vijf miljard euro omzet per jaar lijkt de organisatie de ideale supply chain om ai te gebruiken. Wat doet Royal FloraHolland nog meer met kunstmatige intelligentie? Computable vroeg het aan manager Data Services Remco Wilting.
Hoe gebruiken jullie momenteel ai in de supply chain?
Remco Wilting: ‘Binnen Royal FloraHolland zetten we ai in om ervoor te zorgen dat de aangevoerde bloemen en planten van de kweker zo snel en efficiënt mogelijk bij de juiste koper terechtkomen. Dat doen we op verschillende manieren binnen de supply chain. Zo gebruiken we voorspellende modellen die het aanvoervolume per locatie inschatten en algoritmes die de voorraden van logistieke middelen, zoals karren en bloemenfusten, monitoren. Ook plannen we met behulp van ai het transport van producten en logistieke middelen tussen onze verschillende vestigingen, zoals Aalsmeer, Naaldwijk en Rijnsburg.’
“Ai wordt vaak gezien als een heilige graal, met torenhoge verwachtingen over wat het kan betekenen” – Remco Wilting, manager Data Services Royal FloraHolland
‘Daarnaast passen we ai toe om het verdeelproces en het orderpick-proces te optimaliseren. In dit verdeelproces worden grote partijen bloemen en planten die binnenkomen in de verdeelhal toegewezen aan de juiste kopers, zodat elk product op de correcte kar komt. Ai helpt om dit proces te versnellen en te stroomlijnen, zodat miljoenen producten in zeer korte tijd hun weg vinden naar de klanten. Verder ondersteunen ai-modellen onze kwaliteitsmedewerkers door die aanvoerstromen te signaleren waar de kans op kwaliteitsissues het grootst is. Tot slot onderzoeken we hoe we agentic ai kunnen inzetten om de supply chain verder te verbeteren en processen slimmer en flexibeler te maken.’
Hoe beïnvloedt ai-gebruik jullie bottom line?
‘Ai wordt binnen de supply chain van Royal FloraHolland vooral ingezet om processen efficiënter te maken en kosten te verlagen. Door betere voorspelling van aanvoervolumes, optimalisatie van het intervestigingstransport, – het transport tussen onze vestigingen Aalsmeer, Naaldwijk, Rijnsburg, Eelde -, en het stroomlijnen van het verdeelproces hebben we significante besparingen gerealiseerd in onze logistieke operatie. Daarnaast helpt ai ons verspilling in het proces te verminderen, medewerkers efficiënter in te zetten en producten sneller bij de juiste koper te krijgen, wat ook bijdraagt aan hogere omzet en klanttevredenheid.’
Wat zijn jullie (algemene) ai-plannen voor de komende vijf jaar?
‘Binnen Royal FloraHolland zijn we continu bezig met digitalisering en innovatie. Zo optimaliseren we onze bedrijfsvoering. Om het gebruik van ai binnen het bedrijf te versnellen, hebben we een ai-lab opgericht, dat het toepassen van ai in het dagelijkse werk stimuleert en diverse bedrijfsprocessen ondersteunt met agentic ai. Daarnaast zien we grote kansen voor robotica om ons logistieke proces verder te verbeteren en efficiënter te maken.’
Wat zijn de valkuilen bij implementatie van ai in de supply chain?
‘Het optimaliseren van processen heeft niet alleen invloed op de efficiëntie, maar kan ook het gevoel en de beleving van medewerkers raken. Het is dus altijd belangrijk rekening te houden met de mensen die werken binnen de supply chain. Uiteindelijk moeten zij deze processen accepteren en vertrouwen.Daarnaast werken we actief aan zaken als veiligheid op de vloer. Bijvoorbeeld door het verminderen van het aantal keren dat medewerkers elkaar moeten kruisen.’
Ai komt niet off-the-shelf, hoe train en beveilig je het allemaal?
‘We trainen en supervisen onze ai in huis. In sommige gevallen wordt gebruik gemaakt van pre-trained modellen, die door ons zelf worden gefinetuned op de use-case.De modellen die we binnen Royal FloraHolland ontwikkelen worden uitgebreid getest op kwaliteit en we houden altijd rekening met onzekerheid. Modellen zijn nooit feilloos. Beslissingen die impact hebben worden niet autonoom gemaakt. Daarnaast trainen we medewerkers in het gebruik van ai, waarbij we tevens aandacht besteden aan de betrouwbaarheid van de antwoorden.’
Hoe soeverein zijn jullie ai en data?
‘Onze ai-toepassingen worden geautomatiseerd getraind, met duidelijke controles om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de modellen te waarborgen. We monitoren de systemen continu en zetten alerts in wanneer er afwijkingen of risico’s optreden. Bij de toepassing van de modellen kiezen we bewust voor ondersteuning van de medewerker: de ai adviseert en optimaliseert, maar de uiteindelijke beslissingen blijven altijd in handen van de medewerker.’
Hoe bereid je de menselijke workforce voor op ai?
‘We hebben hier twee aanpakken voor: bottom-up en top-down. Bij bottom-up gaat het om het stimuleren van het gebruik van ai-tools door medewerkers en hen in staat stellen om zelf te experimenteren. Top-down is in de vorm van trainingen. Zowel op het gebied van wat kunstmatige intelligentie is en wat het wel en niet kan, als het gebruik in de praktijk.Voor de projecten waar we ai-toepassingen implementeren is er altijd een nauwe samenwerking met de gebruikers zelf. De acceptatie en optimaal gebruik zijn belangrijke aandachtspunten.’
Welke rollen en taken zijn er bijgekomen door ai?
‘Er zijn geen nieuwe rollen, maar er is wel sprake van een verbreding van de rollen die te maken hebben met ai. Niet alleen de medewerkers vanuit data science, zoals data scientists, data engineers, ml-engineers en ai-engineers, hebben een rol, ook zie je verantwoordelijkheden vanuit compliance en security. Denk aan ciso’s, auditors en compliance officers.’
Welke uitdagingen brengt ai nog meer?
Remco Wilting
‘Ai wordt vaak gezien als een heilige graal, met torenhoge verwachtingen over wat het kan betekenen. Het is daarom belangrijk om realistisch te blijven en goed te kijken naar de daadwerkelijke toegevoegde waarde van ai, gecombineerd met zorgvuldig verwachtingsmanagement. Uiteindelijk verandert het werk en kunnen veel taken door ai worden overgenomen, maar dit gaat niet vanzelf en vereist duidelijke begeleiding en betrokkenheid van medewerkers.’
De manager Data Services van Royal FloraHolland waarschuwt ten slotte: ‘Draagvlak en acceptatie zijn cruciaal, omdat ai alleen effectief is wanneer mensen erop vertrouwen en weten hoe ze het op de juiste manier kunnen gebruiken. Tegelijkertijd is ai geen oplossing voor alles: het is een hulpmiddel dat processen ondersteunt, maar geen vervanging van kritisch menselijk inzicht.’
Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2025 #7.
Pagina's
