computable

Nederland krijgt tien toezichthouders die gaan letten op de naleving van de ai-verordening. Het merendeel richt zich op een specifieke sector en speelt daar al een rol in. Dit blijkt uit een brief van staatssecretaris Willemijn Aerdts (EZK) aan de Tweede Kamer.Coördinatie en kennisdeling liggen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). Voor de toezichtgebieden uit de ai-verordening die niet aansluiten op bestaande bevoegdheden van toezichthouders, wordt voorgesteld om de AP als markttoezicht-autoriteit aan te wijzen. Dit gaat om een groot deel van de hoog-risicotoepassingsgebieden, de transparantieverplichtingen en de verboden ai-praktijken.De Nederlandse uitvoeringswet treedt naar verwachting later in werking dan wordt voorgeschreven vanuit de ai-verordening. Het gaat om een nieuw stelsel waarin veel bestaande autoriteiten met elkaar zullen moeten samenwerken. De ai-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden en heeft als doel de ontwikkeling en toepassing van veilige en betrouwbare ai-systemen te bevorderen, om zo de grondrechten van EU-burgers te beschermen en om innovatie te stimuleren.Bestaande taken en bevoegdhedenOmdat ai breed wordt ingezet, hebben veel toezichthouders al met ai te maken vanuit hun bestaande taken en bevoegdheden. Zo kan de Autoriteit Consument en Markt (ACM) al ingrijpen wanneer algoritmes worden gebruikt om consumenten te misleiden. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) kan al toezien op algoritmes die worden gebruikt voor de stabiliteit en veiligheid van telecomnetwerken. De AP heeft al ruime handhavende bevoegdheden vanuit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De privacywaakhond kan ingrijpen wanneer een (voorgenomen) verwerking van persoonsgegevens voor of door algoritmes niet rechtmatig, behoorlijk of transparant plaatsvindt. De ai-verordening is aanvullend op een bestaand veld van regelgeving en toezicht. Behalve de RDI let ook de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) op kritieke infrastructuur. Voor financiële dienstverlening door financiële instellingen zijn de Autoriteit Financiële Markten (AFM)  en De Nederlandsche Bank de aangewezen partijen. Op ai in producten die onder bestaande productregelgeving vallen, houden toezicht de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de eerder genoemde ILT en RDI. Voor het toezicht op hoog-risico ai-systemen die worden ontwikkeld en gebruikt in het juridisch apparaat wordt de procureur-generaal bij de Hoge Raad (PGHR) aangewezen. 

Een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer doet een dringend beroep op de regering om af te zien van verlenging van het DigiD-contract met Solvinity. Deze Nederlandse it-dienstverlener dreigt namelijk in Amerikaanse handen te vallen. Daniël van den Berg (JA21) stemde als enige tegen. Volgens hem generaliseert de motie alle Amerikaanse bedrijven ten onrechte als potentiële doorgeefluiken van persoonlijke gegevens van Nederlandse burgers aan de regering Trump. Ook zou de motie op gespannen voet staan met het aanbestedingsbeleid.  De indieners van de motie, Barbara Kathmann (PRO) en Chris Stoffer (SGP), zien die bezwaren niet. Volgens hen kan het beheer van het DigiD-platform in 2028 bij het aflopen van het contract met Solvinity naar een Nederlands bedrijf worden overgeheveld dat buiten de invloedssfeer van de Amerikaanse overheid valt. De veiligheid en betrouwbaarheid van DigiD zouden daarmee gebaat zijn. Vooral uitval van DigiD als de regering in Washington Nederland wil ‘straffen’ is een doemscenario dat de Kamer vreest. Waarschuwing Welke gevaren Nederland loopt, krijgt de Tweede Kamer binnenkort vertrouwelijk te horen. Dit naar aanleiding van waarschuwing van de hoogste privacy-ambtenaar van Logius, Pieter van Oordt, dat de Kamer in februari van dit jaar informatie is onthouden over hoe de overname van DigiD de veiligheid van Nederland kan bedreigen. Het ministerie van BZK stuurde de Kamer toen een samenvatting, maar de volledige ciso-impactanalyse (het meest relevante technische advies) ontbrak. Deze analyse concludeerde dat mitigerende maatregelen onvoldoende zijn om de beschikbaarheid en privacy te waarborgen. Staatssecretaris Eric van der Burg (BZK) suggereert in zijn brief van vandaag dat Van Oordt informatie uit deze impactanalyse – een gerubriceerd document – met de media heeft gedeeld. De privacy-officer ontkent dit en meldt dat hij juist een verzoek van NRC afgewezen om het document te verstrekken; de krant bevestigt dat ook. Van Oordt beklaagt zich erover dat zijn superieuren hem over deze kwestie niet hebben gehoord en meteen hun conclusies hebben getrokken. Van Oordt start uit het oogpunt van reputatieschede een juridische procedure op.

Het Duitse technologieconcern Schaeffler heeft tijdens de opening van de Hannover Messe de Hermes Award 2026 ontvangen. De prijs werd toegekend voor een platform voor sterk geïntegreerde actuatoren, bedoeld voor toepassing in de gewrichten van humanoïde robots. Actuatoren zijn onderdelen die een stuur- of regelsignaal omzetten in een beweging of kracht. Ze vormen de ‘spieren’ van een machine of systeem. Bij het bekroonde actuatorplatform van Schaeffler is de benodigde installatieruimte ongeveer twintig procent kleiner dan bij bestaande oplossingen in de markt. Dat moet grootschaliger inzet van servicerobots, waaronder humanoïde robots, mogelijk maken. De Hermes Award, een innovatieprijs, wordt al meer dan twintig jaar jaarlijks uitgereikt door Deutsche Messe aan een exposant van de Hannover Messe. Op de industriële vakbeurs is dit jaar extra veel aandacht voor humanoïde robots in industriële omgevingen. Hermes Startup Award 2026 naar BTRY De Hermes Startup Award 2026 is toegekend aan BTRY. De startup uit Zwitserland ontwikkelt ultradunne en volledig flexibele solid state (‘vaste stof’)-batterijen. Deze batterijen laden snel op, werken bij temperaturen tot 150 graden Celsius en bevatten geen vloeibare elektrolyten. Met een dikte vanaf 0,1 millimeter kunnen ze binnen een minuut worden opgeladen en ontladen. De productietechniek is afkomstig uit de halfgeleiderindustrie en gebruikt geen toxische oplosmiddelen. De batterijen zijn bedoeld voor toepassingen als iot-sensoren, wearables en medische apparatuur.

De Nederlandse sourcingindustrie staat er in 2026 goed voor. Dat blijkt uit de Dutch IT Sourcing Study 2026 van Eraneos en Whitelane Research. Het onderzoek laat een markt zien die volop in beweging is, met verschuivingen richting insourcing en vooral nearshoring, terwijl ai wel breed wordt toegepast maar nog weinig veranderingen teweegbrengt. Hoewel 36 procent van de organisaties de komende twee jaar meer wil uitgeven aan externe it-leveranciers, kiest een groeiend deel voor de tegenovergestelde richting, blijkt uit de Dutch IT Sourcing Study 2026 van Eraneos en Whitelane Research, gebaseerd op bijna tweeduizend klant‑leveranciersrelaties bij ruim 350 grote organisaties (met een omzet boven de één miljoen). Ruim een kwart (26 procent) plant juist minder externe it-uitgaven (in 2025 was dit 20 procent). Deze organisaties nemen eerder uitbesteed werk weer in eigen beheer, waarmee de insourcingtrend die sinds 2023 zichtbaar is, verder doorzet. Volgens Marcel Blommestijn, lead sourcing advisory bij Eraneos NL, heeft die groei een duidelijke oorzaak. ‘Vijf jaar geleden lag insourcing rond de twaalf à dertien procent. Nu zitten we op 26 procent. Organisaties willen kritieke kennis behouden en zien dat ze bepaalde activiteiten financieel aantrekkelijker zelf kunnen uitvoeren.’ Vooral key‑applicaties en ontwikkel‑ en beheeractiviteiten worden terug naar binnen gehaald, net als delen van cybersecurity. Blommestijn plaatst daarbij wel een kanttekening: ‘Voor offshore‑deliverymodellen kun je je afvragen of je dat intern veel goedkoper kunt doen. Maar sommige sectoren, zoals de overheid, de financiële dienstverlening en de nutssector, worden door regelgeving beperkt in wat ze extern mogen neerzetten.’ Nearshoring groeit door Dat verklaart ook waarom nearshoring zo sterk groeit. Maar liefst 36 procent van de organisaties wil meer gebruikmaken van nearshore‑capaciteit, terwijl slechts negen procent dat wil afbouwen. Nearshoring biedt zowel culturele als regelgevende voordelen en wordt gezien als compromis tussen kostenbeheersing en soevereiniteitsbehoeften. De vraag is zo groot dat tarieven in nearshoremarkten aantoonbaar stijgen. ‘Je ziet die tarieven langzaam omhooggaan’, bevestigt Blommestijn. ‘Maar nearshoring blijft aantrekkelijk vanwege de balans tussen kosten, kwaliteit en compliance. Die trend zie je overigens ook op internationaal niveau; Nederland wijkt daarin niet af. Deze ontwikkeling past bij een volwassen markt waarin organisaties bewuste strategische keuzes maken.’ Outsourcing blijft ondertussen een stabiele pijler van de Nederlandse it‑sector. Organisaties geven aan dat vooral schaalbaarheid (53 procent), toegang tot nieuwe technologie (49 procent) en focus op kernactiviteiten (46 procent) bepalend zijn. In veel sectoren, waaronder overheid en financiële dienstverlening, staat kostenreductie bovendien hoger op de agenda dan in andere domeinen. Applicatie‑ en infrastructuurdiensten blijven veruit de grootste groeicategorieën onder outsourcingkopers. Ai: wijdverspreid, maar nog niet transformerend Ai en generatieve ai hebben inmiddels hun weg gevonden naar vrijwel alle grote organisaties in Nederland. Slechts twee procent gebruikt geen enkele ai‑toepassing. De meeste organisaties werken met generieke tools zoals ChatGPT en Microsoft Copilot, terwijl twintig procent experimenteert met eigen ai‑oplossingen. Toch blijft de échte impact beperkt. Slechts vijftien procent ziet ‘aanzienlijke zakelijke impact’, en slechts één procent noemt de impact transformerend. De overgrote meerderheid gebruikt ai om processen efficiënter te maken. ‘AI wordt nog vooral als productiviteitsmiddel gezien,’ zegt Blommestijn. “Organisaties focussen vooralsnog op automatiseren, niet op vernieuwen.’ Soevereiniteit drukt zwaar op cloud- en sourcingsbeslissingen Volgens het onderzoek krijgt it‑soevereiniteit een steeds grotere rol in de strategische besluitvorming. Gemiddeld zegt 37 procent dat het een ‘gemiddelde tot grote’ invloed heeft op de it‑strategie, maar in de publieke sector stijgt dat tot 62 procent, bij financiële dienstverleners tot 64 procent. De zorgen richten zich op de afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers, de schurende wetgeving tussen EU‑regels en Amerikaanse regelgeving, en de wens om gevoelige data volledig onder Europese jurisdictie te houden. ‘De publieke sector gelooft niet dat hyperscalers hun soevereiniteitsproblemen gaan oplossen’, zegt Blommestijn. ‘Veertig procent zegt letterlijk dat de oplossing níét bij hyperscalers vandaan gaat komen.’ Het gevolg is dat organisaties hun cloudstrategie aanpassen. Een kwart van de respondenten wil de afhankelijkheid van hyperscalers afbouwen. Bij de overheid gaat dat zelfs om 45 procent. De beweging richting private cloud of Europese alternatieven wordt steeds sterker, al blijft het gebruik van de publieke cloud als geheel wel verder groeien – alleen minder snel dan enkele jaren geleden werd voorspeld. Ondertussen proberen leveranciers en beleidsmakers de discussie te structureren via Europese frameworks. Toch blijft er veel onzekerheid, zegt Blommestijn. ‘De definitie van soevereiniteit verschilt per organisatie. Die discussie is flink in beweging.’ Nederlandse providers De studie van Eraneos en Whitelane laat zien dat Nederlandse it‑dienstverleners wederom sterk presteren, vooral op applicatiegebied. Schuberg Philis en Levi9 voeren zelfs de algemene tevredenheidslijst aan met een score van 89 procent. Ook Sogeti Nederland scoort bovengemiddeld op applicatieservices, net als Ilionx (op zowel applicatiediensten als cloud- en infrastructuur-services). Nederlandse providers bedienen vaak een ander segment dan internationale spelers. Ze richten zich meer op business‑kritische systemen en complexe applicaties, en minder op grootschalige cloud‑ en infrastructuurdiensten. ‘Je kunt die segmenten eigenlijk niet op één hoop gooien’, zegt Blommestijn. ‘Applicatieservices scoren traditioneel hoger dan infrastructuur, dat ligt niet aan de aanbieders maar is een andere waarderingscultuur.’ Volwassen markt Over het geheel genomen scoort geen enkele provider in het onderzoek onder de 6,7. Dat betekent dat de markt volwassen en stabiel is, met weinig uitval. ‘De markt neemt eigenlijk nauwelijks afscheid van partijen’, aldus Blommestijn. ‘Dat is tekenend voor een gezonde sector.’ Het Franse Atos bijvoorbeeld heeft internationaal moeilijke jaren achter de rug, maar is in Nederland niet weggezakt. De prestaties zijn stabiel en op sommige onderdelen is zelfs verbetering zichtbaar. ‘Gezien de turbulentie is dat echt knap’, zegt Blommestijn. ‘Atos heeft veel voor zijn kiezen gehad, maar blijft overeind.’ De Eraneos-adviseur wijst ook nog op de Amerikaanse dienstverleners Epam en DXC, die aan een opmars bezig zijn. Epam is succesvol met nearshore-diensten, terwijl DXC goed presteert met applicatieservices en netwerkdiensten. De integratie van het in 2019 gekochte Zwitserse (oorspronkelijk Russische) Luxoft blijkt een succes, aldus Blommestijn. Indiase leveranciers veranderen hun model Over de Indiase it‑dienstverleners stelt hij dat die hun strategie aanpassen. Door de groeiende vraag naar nearshoring investeren ze meer in Europese deliverycenters en (Nederlandse) lokale teams. Overnames doen ze zelden; ze bouwen liever zelf capaciteit op. TCS is met afstand de grootste speler. Het bedrijf telt in Nederland ongeveer tweeduizend medewerkers en draait naar schatting één miljard euro omzet. Bovendien is TCS één van de weinige Indiase spelers die zich actief richt op de publieke sector. ‘Als je voor de overheid werkt, moet je in Nederland mensen hebben. Dat heeft TCS goed begrepen’, zegt Blommestijn. De Dutch IT Sourcing Study 2026 laat een Nederlandse markt zien die vol beweging zit, stelt Blommestijn. De diversiteit in aanbieders – van Nederlandse spelers en nearshorebedrijven tot internationale dienstverleners en Indiase giganten – maakt de markt flexibel en concurrerend. ‘De it-boardroom heeft het drukker dan ooit. Maar het beeld is gezond: de Nederlandse sourcingmarkt is volwassen, divers en strategisch sterker dan veel mensen denken.’ Recordaantal providers in tevredenheidsranglijst De algemene tevredenheidsranglijst omvat 43 it-dienstverleners, het hoogste aantal tot nu toe in de Dutch IT Sourcing Study 2026. Levi9 en Schuberg Philis delen de eerste plaats (89 procent), gevolgd door EPAM (87 procent), TCS (82 procent) en CGI (81 procent). Daarnaast behalen in totaal tien aanbieders uitzonderlijke prestaties in de categorieën: •             Applicatieservices: DXC Technology, Epam, Levi9, Schuberg Philis •             Cloud- en infrastructuurdiensten: CGI, Schuberg Philis, T-Systems, Wipro •             Werkplekdiensten: TCS •             Netwerk- en connectiviteitsdiensten: DXC Technology, Schuberg Philis •             Beveiligingsdiensten: Deloitte, Northwave, Schuberg Philis

In de rubriek De Overstap gidst de doorgewinterde ict-journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar alternatieve zakelijke oplossingen. Deel 3: opensource-consortia, tweederde Europeanen wil weg bij Big Tech, ATproto is open protocol voor soevereine data-uitwisseling, weg bij Notion en veel tips en trics voor thuis en op kantoor.Door de trend richting digitale soevereiniteit wint opensource-software snel terrein. Vaak gaat het om uitstekende software die functioneel gelijkwaardig is aan closedsource-software, maar dan wel met als voordeel dat er geen vendor lock-in is en er bovendien een community achter zo’n project staat.Voor grotere enterprise-organisaties die willen overstappen naar opensource-oplossingen is met name service en support cruciaal. ‘Grote klanten willen één aanspreekpunt, één contract, één verantwoordelijke partij’, vertelde Ronny Lam, directeur van de Dutch Opensource Business Alliance, in een interview. DOSBA werkt daarom aan een innovatieve constructie om dit goed te regelen. Het idee? Opensource-bedrijven bundelen hun krachten per klant, onder een speciale merknaam. Lam noemt dit ‘consortia’: meerdere specialisten en individuele opensource-bedrijven die nauw samenwerken en richting de klant optreden als één geoliede supportorganisatie. ‘De klant merkt niet dat er achter de schermen meerdere bedrijven betrokken zijn’, legt Lam uit. ‘Zij zien één contract, één supportteam, één domeinnaam, één factuur—precies zoals ze gewend zijn bij traditionele leveranciers.’Deze aanpak kan een gamechanger worden, denkt Lam. Niet alleen voor opensource-bedrijven, die zo grote klanten kunnen bedienen, maar juist ook voor die klanten zelf. Zij krijgen toegang tot innovatieve, open technologie, zonder in te leveren op service en zekerheid. Volgens Lam is het dan ook een win-win-situatie. Opensource-bedrijven kunnen opschalen zonder hun identiteit te verliezen, terwijl grote organisaties de support krijgen die ze nodig hebben. Zo maken we opensource niet alleen technisch, maar ook organisatorisch toekomstbestendig.’Een groeiende roep om digitale onafhankelijkheidDigitale soevereiniteit is een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt in Europa. Uit recent onderzoek van YouGov, gedeeld met Tech Policy Press, blijkt dat bijna tweederde van de Europeanen het een goed idee vindt om Amerikaanse technologieën te vervangen door Europese alternatieven. Toch zijn er nog wel twijfels of deze verschuiving realistisch is.Uit de enquête, gehouden onder meer dan duizend respondenten in vijf grote EU-landen, blijkt dat 62 procent van de Europeanen openstaat voor Europese alternatieven voor Amerikaanse datadiensten en betalingssystemen. Voor videoconferentie, zoals Zoom, is dit 59 procent. Slechts 13 procent vindt het een slecht idee om over te stappen, terwijl 25 procent onzeker is.Toch is er nog wel wat twijfel over de haalbaarheid van deze transitie. Zo’n 41 procent van de respondenten vindt het onrealistisch om Amerikaanse techdiensten volledig te vervangen, tegenover 40 procent die het wel haalbaar acht. In Duitsland is het pessimisme het grootst: 51 procent denkt dat een verschuiving onrealistisch is. Frankrijk is juist het meest optimistisch, met 45 procent dat de overstap wel mogelijk acht.Een opvallende bevinding is dat veel Europeanen, ondanks de politieke ambities, weinig weten over concrete plannen. Zo had 89 procent van de Franse respondenten nog nooit gehoord van het plan om Zoom en Microsoft Teams te vervangen door een Frans alternatief tegen 2027.Op zoek naar Europese alternatieven?Als de migratie naar Europese it-infrastructuren en -applicaties net zo voortvarend verloopt als er websites worden opgezet om de weg te wijzen naar Europese alternatieven, dan zitten we wel goed. Want er is alweer een nieuwe website bij gekomen: Go European. De website was op het moment van schrijven nog in beta (vandaar dit adres: https://beta.goeuropean.org/, het wordt straks https://goeuropean.org). We hebben in deze rubriek al eerder vergelijkbare websites genoemd, maar bij Go European kwam ik toch weer een flink aantal – voor mij in ieder geval – nieuwe bedrijven en producten tegen die zich met name op professionele it richten.Voor wie zelf weg wil bij de bekende Amerikaanse aanbieders kan zijn hart ophalen bij Reddit. Ik geef toe, dat is een Amerikaanse firma, maar subreddits als r/DigitalEscapeTools, r/BuyFromEU, r/LinuxQuestions of r/DeGoogle bieden tijdens de migratie die we nastreven toch wel degelijk erg veel inspiratie en advies voor wie op zoek is naar Europese dan wel opensource-alternatieven voor privé te gebruiken applicaties.Overigens is Reddit ook erg interessant voor wie vastloopt in een migratie. Kanalen als r/SelfHosted, r/Nextcloud of r/MistralAI fungeren in feite als forums waar gebruikers elkaar helpen als er ergens iets mis gaat met een migratie, installatie of bijvoorbeeld het zelf opzetten van AI-agents. Voor een eigen projectje heb ik dankbaar gebruik gemaakt van die hulp via r/Proxmox.Ook interessant om te lezen: ‘Getting off US tech: a guide’. Dit is een blog post van Paris Marx. Ook deze Canadese techwatcher wil zoveel mogelijk afstand doen van Amerikaanse tech.Werken met CharlesDaarnaast stuurde Yanis Kerdjana mij een bericht. Hij is een van de oprichters van het in Parijs gevestigde Ideta. Deze firma helpt bedrijven om eenvoudig gespreksassistenten (chatbots) te creëren op diverse communicatiekanalen, zoals Messenger, SMS, Slack, WeChat, Skype for Business, en zelfs spraakgestuurde platformen zoals Google Home.Met zijn bericht wilde hij graag iets vertellen over Charles, een side project waar hij aan werkt. Het is een (jawel) Chrome-extensie, maar dan eentje met een interessant doel.Hij schrijft: ’Ik werk aan een klein project (…). Het heet Charles en is een Chrome-extensie die tijdens het surfen Europese alternatieven voor GAFAM-diensten voorstelt. Het idee is om soevereiniteit zichtbaar en bruikbaar te maken in het dagelijks gebruik, niet alleen in beleidsplannen.’Voor de goede orde: GAFAM staat uiteraard voor Google, Apple, Facebook (nu Meta), Amazon en Microsoft. Ik heb het inmiddels toegevoegd aan Chrome op mijn Mac Mini. Zodra ik er meer ervaring mee heb, zal ik dat hier laten weten.ATproto: een open protocol voor soevereine data-uitwisselingATproto, het open protocol waarop Bluesky – het bekende alternatief voor X/Twitter – is gebouwd, ontwikkelt zich in rap tempo tot meer dan alleen een fundament onder nieuwe sociale netwerken. Voor enterprise-omgevingen is het vooral interessant als bouwsteen voor soevereine, schaalbare en interoperabele data-uitwisseling.Tijdens de tweede ATmosphere-conferentie (ATmosphereConf 2026), eind maart aan de Universiteit van British Columbia in Vancouver, werd duidelijk dat het AT Protocol (ATproto) langzaam opschuift van experimentele technologie richting serieuze enterprise-toepassingen. Hoewel het binnen traditionele it-omgevingen nog relatief onbekend is, is het erg relevant voor wie bezig is met onderwerpen als digitale soevereiniteit, datacontrole en vendor lock-in.In de kern is ATproto een open standaard voor het publiceren en distribueren van zelf-authentiserende data in een gedecentraliseerd model. Dat klinkt lekker abstract, maar het komt hier op neer: waar klassieke platforms data centraliseren en daarmee controle en afhankelijkheid creëren, draait ATproto dit model om. Organisaties blijven eigenaar van hun data, identiteit en interacties, en bepalen zelf waar en hoe die data wordt opgeslagen en gedeeld. Voor enterprise-gebruikers betekent dit dus dat zij niet langer volledig afhankelijk zijn van de infrastructuur en voorwaarden van grote techbedrijven.Die controle wordt technisch mogelijk gemaakt via zogeheten personal data repositories (PDS’en). Dit zijn opslagomgevingen waarin data per gebruiker of organisatie wordt beheerd. Bedrijven (maar hetzelfde geldt voor consumenten die een op ATproto gebaseerde app gebruiken) kunnen deze zelf hosten of onderbrengen bij een vertrouwde partij. Daarmee ontstaat een architectuur waarin data fysiek en juridisch beter te positioneren is, wat direct relevant is voor compliance met regelgeving zoals de AVG.Voor enterprise-organisaties ligt de waarde van ATproto dan ook niet in het sociale aspect, maar in de onderliggende principes. Het protocol past binnen de bredere ontwikkeling richting data sharing-ecosystemen. Hiermee kunnen organisaties gecontroleerd data uitwisselen met partners, klanten of overheden. Denk aan ketens in de logistiek, samenwerkingen in de zorg of gegevensuitwisseling in de financiële sector. In dergelijke omgevingen is het cruciaal dat data niet alleen veilig wordt gedeeld, maar ook dat eigenaarschap en herkomst aantoonbaar blijven. In sommige toepassingen wordt er zelf een zogeheten billing-mechanisme in opgenomen, zodat het ook mogelijk is om voortoegang of gebruik van bepaalde data een vergoeding te vragen.Zover is het rond ATproto zeker nog niet. Het protocol is nog volop in ontwikkeling. Er wordt gewerkt aan verdere standaardisatie binnen de Internet Engineering Task Force (IETF), wat belangrijk is voor bredere adoptie in enterprise-architecturen. Tegelijkertijd ontstaat er steeds meer apps en diensten die het protocol benutten, zoals Margin, Semble en Surf. Ik gebruik momenteel zelf Surf. Het is een soort zoekmachine in social berichten over een bepaald onderwerp. Ook tools als Graze.social laten zien hoe flexibel het model is. Zie het als een soort marktplaats voor feeds. Je kunt zelf een feed samenstellen en via Graze beschikbaar maken. Andersom geldt ook: interesse in een bepaald onderwerp? Er bestaat ongetwijfeld al een feed over die je nu heel simpel kunt gaan volgen.Voor enterprises is ATproto niet zozeer een kant-en-klare oplossing is, maar eerder een nieuwe architectuurbenadering. Het vraagt om een andere manier van denken over data: minder als iets dat binnen één platform leeft, maar meer als een asset die onafhankelijk van applicaties kan worden beheerd en gedeeld.Wil je weg bij Notion? Kijk dan eens naar DocmostNotion is een soort alles-in-een workspace die functies combineert voor notities, databases, projectmanagement, wiki’s en samenwerking. Het is een heel flexibel platform dat zich aanpast aan verschillende gebruiksscenario’s, van persoonlijke planning tot complexere bedrijfsprocessen. Het is vooral populair door zijn modulaire opzet en gebruiksvriendelijkheid. Voor grote organisaties wordt het vaak ingezet als aanvulling op omgevingen als SAP, SharePoint of Confluence. Veel mensen gebruiken het ook privé.Ook ik gebruikte Notion lange tijd. Het is echter closedsource-software. Tijd dus om een alternatief te zoeken. Docmost is dan zeker een kandidaat. Het wil vergelijkbare functionaliteit bieden, maar dan op basis van een opensource-licentie, met een enterpriselicentie voor wie grootschalige omgevingen wil opzetten. Het is self-hosted en positioneert zichzelf als collaboratieve wiki- en documentatiesoftware.Productief met Europese techIn Europa wordt keihard gewerkt aan het ontwikkelen van talloze tools die de zakelijke gebruiker met Europese dan wel opensource-tools kunnen helpen om maximaal productief te zijn. Daarbij gaat het vaak om relatief bescheiden functies die in de dagelijkse praktijk echter zeer handig zijn. Een mooi voorbeeld daarvan is een uitbreiding die Proton voor zijn online agenda heeft uitgebracht. Hiermee kunnen gebruikers eenvoudig afspraken laten inplannen via hun agenda. De feature maakt het mogelijk om beschikbare tijdslots te delen met anderen, waarna zij zelf een geschikt moment kunnen kiezen en direct een afspraak kunnen vastleggen, zonder handmatige afstemming. Wereldschokkend nieuw? Nee, zeker niet. Maar wel superhandig voor wie weg wil bij Big Tech en toch heel makkelijk afspraken voor calls of meetings willen kunnen maken.Deze zogeheten appointment scheduling-functionaliteit is – zoals gezegd – geïntegreerd in Proton Calendar en sluit aan bij bestaande mogelijkheden zoals het beheren van agenda’s, het versturen van uitnodigingen en het inzichtelijk maken van beschikbaarheid. Het onderscheid zit vooral in de combinatie van gebruiksgemak en privacy: afspraken en bijbehorende gegevens blijven end-to-end versleuteld, waardoor zelfs Proton zelf geen inzicht heeft in de inhoud. Daarmee is het een privacyvriendelijk alternatief voor bekende planningsdiensten, terwijl het tegelijkertijd inspeelt op de groeiende behoefte aan Europese productiviteitstools.Ook fraai: IntraVox. Dit is een app waarmee gebruikers binnen het Nextcloud-platform een compleet intranet kunnen optuigen. Ontwikkeld in Nederland, maar daarover in de volgende aflevering van deze rubriek meer.Ik wil weg maar hoe dan?Tenslotte nog een tool voor de categorie ‘ik-wil-weg-maar-weet-niet-zo-goed-hoe’. Het gaat om Jasper. Dit is een oplossing voor mensen die willen stoppen met Instagram, maar wel graag hun foto’s en video’s mee willen nemen. Ik heb het niet geprobeerd want heb geen Instagram-account, maar uit wat ik er over lees werkt het prima.Heb je naar aanleiding van deze rubriek tips, reacties of opmerkingen, stuur ze naar redactie@computable.nl.

TenneT kan nieuw te bouwen datacenters voorlopig niet aansluiten op het overvolle hoogspanningsnet rond Vijfhuizen, nabij Schiphol, Hoofddorp en Haarlem. Hoewel eerder wél toegezegd, pauzeerde de netbeheerder afgelopen januari meerdere aanvragen tot 2035 om overschrijding van de transportcapaciteit en risico op stroomuitval te voorkomen. Datacenter-bedrijf Goodman stapte naar de rechter.Goodman, dat al fors investeerde, eist nu via de rechter dat TenneT de beloofde 70 MW‑aansluiting levert. Het Australische datacenter-bedrijf dreigt met een dwangsom van vijfhonderdduizend euro per dag vanaf 1 juni. Zo meldt NOS.nl.De zaak legt de structurele netcongestie bloot: niet alleen datacenters, maar ook scholen en gemeentelijke gebouwen krijgen geen aansluiting. Experts vrezen schade aan het investeringsklimaat, omdat bedrijven geen zekerheid meer hebben over stroomtoegang. Juristen zien een sterke toename van rechtszaken tegen netbeheerders, al winnen die doorgaans. Woensdag volgt de uitspraak, met mogelijk grote financiële en beleidsmatige gevolgen voor Tennet en Nederland.TenneT breidt de capaciteit van het hoogspanningsstation in Vijfhuizen flink uit, maar toch nog weinig om aan de vraag van bedrijven naar nieuwe stroomaansluitingen te voldoen. Volgens TenneT komt de netveiligheid in gevaar als de transportcapaciteit op het hoogspanningsnet te zwaar wordt belast. Ook in andere delen van Nederland is de netcongestie veel ernstiger dan eerst werd gedacht. TenneT investeerde vorig jaar al 14,8 miljard euro in het hoogspanningsnet in Nederland en Duitsland.