computable

Het Joint Informatievoorziening Commando (JIVC) van Defensie heeft het beste imago van de ict-afdelingen van niet-ict-bedrijven in de Computable 100. In het jaarlijkse Computable 100-onderzoek wordt gepeild hoe de markt aankijkt tegen het imago van de ict-afdelingen van niet-ict-bedrijven. Het JIVC steeg vorig jaar met 38 plaatsen naar de vijfde positie in de lijst en stijgt dit jaar door naar de eerste plek. De it-organisatie van Defensie telt 3500 medewerkers en is verantwoordelijk voor it bij de krijgsmacht in brede zin: van wapensystemen en radars, tot smartphones, computers, printers en datacenters. De hoofdlijst is een totaalscore die is gebaseerd vier verschillende onderdelen. Zo wordt uitgevraagd hoe respondenten aankijken tegen de organisatie als opdrachtgever en als werkgever, hoe innovatief ze zijn en welke organisaties over het hoogste kennisniveau beschikken. Het JIVC wordt als beste opdrachtgever gekwalificeerd en komt in alle andere deellijsten binnen in de top vijf.  Na zeven jaar op de eerste plaats van de overall-lijst is Bol.com gedaald naar plaats zes. In de deellijsten weet het e-commerce-bedrijf zich alleen te handhaven op de eerste plaats van innovatieve organisaties. Als opdrachtgever en werkgever wordt het beduidend minder goed gewaardeerd dan het voorgaande jaar. Stijgers en dalers Bij de sterkste stijgers op de lijst zijn vooral nonprofitorganisaties te zien, waaronder drie gemeenten. De tien sterkte dalers zijn commerciële organisaties op één na: het UMC Groningen dat een vrije val maakt van plek 45 naar 98. Top 3 per sector Gesorteerd naar sector valt vooral de overmacht van Albert Heijn in de sector retail op, net als die van Philips in de sector technologie. In de andere sectoren zijn de verschillen tussen de nummers een en twee minder groot. Topics Tot slot is aan de respondenten gevraagd welke organisaties het goed doen in specifieke ict-topics. (Deze resultaten tellen niet mee in de totaaluitslag.) De overall-winnaar JIVC komt in twee topic-lijstjes bovendrijven: ai en netwerken. Verantwoording imago-onderzoek Enigma Research Enigma Research heeft gebruik gemaakt van online kwantitatief marktonderzoek. De resultaten zijn verwerkt met behulp van het (mobiele) onderzoekssysteem van Enigma Research. In totaal 634 personen deden aan dit onderzoek mee. In het onderzoek werd specifiek gevraagd naar het imago als zakenpartner, als werkgever, op het gebied van innovatie, op basis van het kennisniveau van de medewerkers, qua financiële stabiliteit, duurzaamheid en 25 ict-deelgebieden. De berekening vond plaats door de deeltotalen op te tellen en te indexeren ten opzichte van de nummer één. Mocht er ergens een gelijke stand optreden, dan werd in de hoofdlijst de onderlinge verhouding bepaald op basis van het totaal aantal gegeven beoordelingen (waarbij minder beoordelingen bij een gelijke score voorgaat). In de deelcategorieën werd bij een gelijke stand de onderlinge verhouding bepaald op basis van meest gegeven hoogste scores. Dit artikel staat ook in het Computable Magazine 2026 #1.

Alle ogen zijn tijdens de komende jaarwisseling gericht op het communicatienetwerk C2000. Agenten, brandweerlieden en ambulancepersoneel wachten gespannen af of C2000 ditmaal in de lucht blijft. Een jaar geleden ging het tijdens een uiterst rumoerig verlopen nacht volledig mis. Het C2000-netwerk is al jarenlang storingsgevoelig. In april 2025 meldde het ministerie van Justitie en Veiligheid verbeteringen van de beschikbaarheid en dekking van C2000, zowel in de meldkamers als op straat. In gebieden met verminderde dekking zijn masten bijgeplaatst. Ook is het radiobedieningssysteem van C2000 robuuster gemaakt; allerminst een overbodige luxe. Daarnaast is geprobeerd om verstoringen van het systeem te verminderen door externe factoren zoals zonnepanelen. Maar C2000 blijft kwetsbaar voor veranderingen in de bebouwde omgeving. Naast verbeteringen in het C2000-netwerk is het ministerie al meer dan vijftien jaar bezig het stelsel van de meldkamers op te vijzelen. Gerealiseerd is een netwerk van tien nieuwe samengevoegde meldkamers, aangesloten op één landelijk ict-netwerk, zo stelt het ministerie. Overnemen Afgelopen juni werd deze operatie afgerond met de ingebruikname van Meldkamer Midden Nederland. Bij grote drukte of piekbelasting kunnen meldkamers meldingen automatisch van elkaar overnemen. De organisatie Landelijke Meldkamer Samenwerking beheert voortaan alle gemeenschappelijke meldkamers en voorzieningen. Maar de technische infrastructuur kan zeker nog verder worden verbeterd, zo blijkt uit de informatie die het ministerie aan de Tweede Kamer heeft verstrekt. Ook de governance van het meldkamerdomein is nog een punt van zorg. Nieuwe aanbesteding Overigens lopen de contracten van C2000 in 2027 af. Bij vernieuwing daarvan zet het ministerie in op één hoofdleverancier (naast de drie leveranciers van de huidige onderdelen van C2000). Die wordt als systeemintegrator verantwoordelijk voor een goede samenwerking van de verschillende onderdelen van C2000 en hun leveranciers. In plaats van een beheerorganisatie wordt deze hoofdleverancier verantwoordelijk. Bij het sluiten van nieuwe C2000-contracten gaat het belang van kwaliteit en robuustheid zwaarder wegen. Het kostenplaatje is niet meer allesbepalend. Het ministerie omarmde hiermee het advies van het consultancybureau Andersson, Elffers en Felix (AEF) dat het programma Implementatie Vernieuwing C2000 (IVC) heeft geëvalueerd. Het aanstellen van één hoofdleverancier zorgt ook voor een integrale samenwerkingsstructuur, waarbij het aantal contracten wordt teruggebracht van elf naar vier. Boete Behalve de kwaliteit en de robuustheid van het netwerk staat de politie voor de taak agenten beter te trainen in de veilige omgang met randapparatuur zoals portofoons. Ook het beheer ervan is de verantwoordelijkheid van de werkgever. De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) stelde vast dat de agenten nog steeds niet goed weten wat ze bij uitval van C2000 moeten doen. In september 2023 had de NLA al gewaarschuwd dat de korpschefs te weinig op dit punt deden. De problemen met C2000 moesten uiterlijk juni 2024 zijn opgelost. De politie kreeg nog twee keer uitstel. Eind oktober jongstleden raakte het geduld van de NLA op. Uit inspecties bleek dat nog steeds niet aan de eisen werd voldaan. Bij storingen konden ernstige problemen ontstaan. Twee weken geleden kondigde de NLA een eerste boete van 325.000 euro aan die iedere twee maanden wordt verhoogd tot een maximum van 975.000 euro. Al met al valt te hopen dat de nieuwjaarsnacht straks rustiger verloopt en C2000 niet overbelast raakt. Technisch lijkt een en ander te zijn verbeterd. Tijdens de Navo-top functioneerde alles goed. Maar toen waren er geen grote incidenten.

BLOG – Artificiële intelligentie (ai) heeft de potentie om de transitie naar net zero te versnellen. Toch blijft de inzet van deze technologie in duurzaamheidsinspanningen vaak steken in pilots en kleinschalige projecten. De impact ontstaat pas als ai wordt geïntegreerd in systemen en kernactiviteiten – daar valt nog een oceaan te winnen. Dit is vooral zichtbaar in de maritieme industrie. Oceanen zijn onmisbaar voor het klimaat en de wereldeconomie, maar staan onder druk door vervuiling, verlies van biodiversiteit en toenemende industriële activiteiten. Ai biedt hier uitkomst: van het monitoren van waterkwaliteit en het volgen van biodiversiteit tot het ontwerpen van slimmere, natuurvriendelijke infrastructuur. Hoewel deze toepassingen nu al worden ingezet, blijft grootschalige adoptie achter. Wat houdt de doorbraak tegen? Net zeroNet zero betekent dat de totale uitstoot van broeikasgassen door menselijke activiteiten in balans wordt gebracht met de hoeveelheid die uit de atmosfeer wordt verwijderd, waardoor er netto geen extra broeikasgassen worden toegevoegd, met als doel de opwarming van de aarde te beperken tot anderhalve graad Celsius. Een van de grootste uitdagingen ligt in de data. Ai-systemen zijn afhankelijk van hoogwaardige data, maar in veel kust- en mariene gebieden zijn die data versnipperd, onvolledig of moeilijk te verkrijgen. Neem rivierdata als voorbeeld: deze data zijn nuttig voor inzicht in overstromingsrisico’s, vervuiling en waterkwaliteit. In veel regio’s ontbreken deze gegevens, zeker in afgelegen gebieden. Traditionele monitoring is kostbaar en hebben beperkt bereik. Nieuwe ai-oplossingen pakken deze gebreken aan. Zo ontwikkelde Cognizant een opensource deep learning model, dat dagelijkse rivierstromen voorspelt op basis van historische weerdata en kenmerken van het stroomgebied – zonder fysieke sensoren. Het model is getraind op decennia aan open datasets van honderden stroomgebieden in het Verenigd Koninkrijk en levert zelfs van afgelegen of voorheen niet-gemonitorde gebieden snel inzichten. Dit maakt grootschalige, betaalbare milieu-beoordelingen mogelijk voor waterbeheer, overstromingspreventie en ecosysteemgezondheid. Dezelfde principes gelden voor kust- en mariene gebieden. Door milieu-data te behandelen als kritieke infrastructuur – met gedeelde standaarden, open modellen en interoperabele platforms – wordt ai meer schaalbaar. Fair-dataprincipes (findable, accessible, interoperable, reusable) is een goed uitgangspunt, maar brede afstemming in de sector is nodig voor grootschalige toepassing. Algenbloei Ai wordt al op verschillende gebieden in de maritieme sector toegepast: van het detecteren van schadelijke algenbloei tot het voorspellen van de impact van infrastructuur op ecosystemen. Deep learning-systemen voorspellen de waterkwaliteit en traceren vervuiling tot aan de bron. En helpt generatieve ai bij het ontwerpen van natuurvriendelijke maritieme constructies. Op deze manier maken bijvoorbeeld de Sentinel-satellieten van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) in combinatie met ai het mogelijk cyanobacteriën en zee-afval op grote schaal in kaart te brengen, waardoor monitoring van de waterkwaliteit langs de kust mogelijk wordt. Toch blijven deze toepassingen vaak geïsoleerd. Zolang inzichten beperkt blijven tot losse projecten of afdelingen, gaat veel potentie verloren. Om de volledige waarde van ai te benutten, is samenwerking nodig. Dezelfde modellen die worden gebruikt om kustwateren te monitoren, zijn bijvoorbeeld ook in te zetten voor havenactiviteiten, infrastructuurplanning en natuurbeschermingsmaatregelen. Dat vraagt om investeringen in gedeelde infrastructuur en nauwe samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en milieuexperts. De technologie is er, nu de sector nog. Duurzaamheid Beleidskaders spelen een grote rol bij de inzet van ai voor duurzaamheid in sectoren. Veel overheden hebben ambitieuze duurzaamheidsdoelen, maar concrete ondersteuning bij de implementatie blijft vaak uit. Zonder duidelijke standaarden of richtlijnen aarzelen organisaties om ai op grote schaal toe te passen. Wat nodig is zijn praktische afspraken. Denk aan regelgeving voor milieugerichte ai-tools, duidelijke datanormen en beloningen die samenwerking tussen sectoren aanmoedigen. In de maritieme sector kan beleid dat het hergebruik van bestaande middelen stimuleert, zoals oude, ongebruikte energieplatforms, helpen om economische en duurzame doelen samen te laten komen. Zo wordt ai nu al ingezet om te beoordelen of olie- en gasplatforms geschikt zijn voor een tweede leven als windpark, CO2-opslag of viskwekerij. In plaats van sloop kunnen digitale tweelingen en voorspellende modellen helpen om verouderde activa om veilig en duurzaam te herbestemmen. Met duidelijkere kaders en strategische financiering kunnen succesvolle pilots doorgroeien naar blijvende, lange termijn oplossingen. Niet volwassen Sommige deskundigen stellen dat milieu-ai nog niet volwassen genoeg is, en dat er meer data, consensus en betere tools nodig zijn. Maar veel oplossingen zijn al beschikbaar, betaalbaar en schaalbaar. Wachten brengt risico’s met zich mee, zeker nu mariene ecosystemen steeds meer onder druk staan. Ai is zeer geschikt voor adaptief leren. Door systemen nu al in te zetten ondanks dat ze nog niet perfect zijn, kunnen ze zich in de praktijk verder ontwikkelen. Hoe meer data, hoe beter en nauwkeuriger de uitkomsten. Het behalen van milieudoelen en het waarborgen van de oceaan vraagt om tijdige, datagedreven en voorspellende besluitvorming. ai kan daarbij helpen – mits het als strategische prioriteit wordt gezien en niet als een experiment. De noodzaak om actie te ondernemen is duidelijk. Nu is het tijd om op te schalen én te versnellen. Stig Martin Fiska, global head, Cognizant Ocean

Ingebouwde webbrowsers in tablets, smart tv’s, spelconsoles en auto’s vormen een ernstig veiligheidsrisico. Dat blijkt uit onderzoek van de KU Leuven. De browsers draaien vaak op sterk verouderde software en krijgen zelden of nooit beveiligingsupdates, waardoor gebruikers kwetsbaar zijn voor digitale aanvallen. Het DistriNet-onderzoeksteam van KU Leuven, onder leiding van professor Lieven Desmet, ontwikkelde een test om de browserversies in verschillende apparaten te controleren. In een eerste fase werden 53 producten onderzocht, van e-readers en tablets tot infotainmentsystemen in auto’s. De bevindingen zijn alarmerend. In veel gevallen bleek de ingebouwde browser bij levering al gebaseerd op een verouderde versie, met achterstanden tot meer dan drie jaar. Waar browsers op computers en smartphones minstens maandelijks automatisch worden bijgewerkt, gebeurt dat bij embedded browsers vaak helemaal niet. ‘Het grote probleem is niet dat deze browsers slechte beveiliging hebben. Het probleem is dat ze geen updates ondergaan. Net dat onderhoud is nodig om gebruikers te beschermen tegen nieuwe risico’s en beveiligingslekken’, oppert professor Desmet. Fabrikanten misleiden consumenten Het onderzoek wijst ook op een gebrek aan transparantie. Consumenten kunnen vaak moeilijk of helemaal niet nagaan of hun toestel beveiligingsupdates krijgt. Sommige fabrikanten die gratis beveiligingsupdates adverteren, voorzien die blijkbaar niet voor de ingebouwde browser. De onderzoekers toonden aan dat de verouderde browsers daadwerkelijk kwetsbaar zijn. ‘We slaagden erin door de beveiliging te breken en konden veiligheidsproblemen aantonen voor elk van deze browsers’, aldus computerwetenschapper Gertjan Franken, die bij het onderzoek betrokken was. EU-wetgeving moet verbetering brengen De onderzoekers roepen fabrikanten op om structurele updates en transparantie prioriteit te geven. De EU Cyber Resilience Act, die vanaf december 2027 verplicht tot goede cybersecurity tijdens de hele levenscyclus van digitale producten, moet hierbij helpen. Het onderzoek toont echter aan dat heel wat fabrikanten nog ver van die norm verwijderd zijn. Voor consumenten is er momenteel weinig aan te doen. ‘De fabrikant voorziet vaak geen software-updates die ook de ingebouwde browser updaten. Er zijn dus vaak gewoonweg geen browser-updates beschikbaar’, zegt Franken. Het onderzoeksteam zet de studie voort en nodigt consumenten uit om hun eigen toestellen te testen via een online tool.