computable

De haven van Rotterdam verwerkt vele miljoenen tonnen goederen per jaar. Ai ondersteunt daarbij steeds vaker: van weersvoorspellingen en vaarwegplanning tot containerlogistiek en energiebeheer. Elk jaar verwerkt de haven van Rotterdam vierhonderd miljoen ton goederen. Invoer, uitvoer en transshipment. Bulk en containers. Vrachtwagens, trein, binnenvaart en zeevaart. Containerschepen van honderden meters lang, gas carriers en binnenvaart. Het moet allemaal op elkaar aansluiten, op tijd en zo snel mogelijk. Met behulp van ai ontwikkelt de haven zich tot een realtime, digitaal en klimaatneutraal ecosysteem, vertelt Saskia Mureau, director customer digital bij Port of Rotterdam. Hoe gebruiken jullie momenteel ai in de supply chain? Saskia Mureau, director customer digital bij Port of Rotterdam ‘Het succes van de Rotterdamse haven is niet af te meten aan de tonnen die er worden overgeslagen, maar aan de impact die er wordt gecreëerd,’ zet Mureau voor. ‘De haven van de toekomst is een haven die in staat is zich het beste aan te passen aan de veranderende wereld: een haven die digitaal en klimaatneutraal is. Waar energie komt van windparken op zee, waar operaties voorspelbaar zijn door het gebruik van real time data en schepen zonder wachttijden door de haven kunnen varen. En waar geld en tijd wordt bespaard door optimaal gebruik te maken van ai. Havenbedrijf Rotterdam zet ai nu in voor data en analyse om de performance van de haven te verbeteren, zoals voor de lokale weersvoorspelling en de impact daarvan op de vaarwegplanning. In de logistiek richting het achterland zit ai in digitale applicaties als Routescanner, waarmee verladers en retailers kunnen bepalen hoe ze hun containers vervoeren van deur tot deur, met een geringe footprint.’ Wat zijn jullie ai-plannen voor de komende vijf jaar? ‘We identificeren op dit moment hoe ai strategisch verschil kan gaan maken in de haven. We willen graag een real time haven worden waar planningen gedeeld worden voor efficiënte logistiek. In het industriële havencomplex gaat ai bedrijven helpen energiekosten te verlagen en inzichten te geven. We gebruiken ai bijvoorbeeld om een virtueel energiesysteem met data en inzichten te ontwikkelen voor windenergie, zonnepanelen, walstroom en batterij-opslag.’ Wat zijn de valkuilen bij implementatie van ai in de supply chain? ‘Goede datakwaliteit is heel belangrijk. We kunnen als logistiek epicentrum alleen succesvol zijn als we op een veilige manier data kunnen delen. We merken ook dat het belangrijk is om te zien hoe voordelen gedeeld kunnen worden. Als iets beter is voor het systeem, levert dat niet altijd evenveel op voor een individueel bedrijf. Duidelijk kijken naar belangen en dáár inventieve oplossingen voor vinden, samen met de markt, dat is onderdeel van onze projecten.’ Hoe bereid je de menselijke workforce voor op ai? ‘We zien vooral hoe de ‘mens en ai’ samen succesvol kunnen zijn en zetten in op het ontwikkelen van skills op ai-gebied voor de werkvloer. Daarnaast werken we samen in initiatieven zoals PortCall.Zero. Dit is een project van de Rotterdam School of Management, Erasmus University (RSM) en de TU Delft Campus, dat ai gebruikt om de efficiëntie van havenoproepen te verbeteren en zo scheepvaartemissies te verminderen. Het project is gericht op het besparen van aanzienlijke hoeveelheden emissies en is een vijfjarig initiatief dat financiering heeft ontvangen van NWO.’ Ai linkt zee met rivierEen mooie use case is de integrale planning voor de afhandeling van de containerbinnenvaart in de haven, Nextlogic. Dit jaar zal de containeroverslag in Rotterdam doorgroeien tot boven 14 miljoen teu (‘twenty foot equivalent unit’, de standaardmaat voor containers). De binnenvaart heeft momenteel een aandeel van 34 procent in het containervervoer tussen de Maasvlakte en het achterland. Om al die groei te faciliteren streeft de haven naar een optimale containerbinnenvaartketen. Centraal daarin staat Nextlogic, dat na een lange, zorgvuldige pilot in 2023 werd ingevoerd. Met het systeem worden binnenvaartschepen sneller afgehandeld en kunnen terminals hun kades optimaal benutten. Binnenvaartoperators geven vooraf voor elk binnenvaartschip de bezoek-, rotatie- en ladinginformatie door aan het systeem. Terminals doen hetzelfde voor de beschikbare kadecapaciteit. ‘Nextlogic vergelijkt deze informatie met elkaar en creëert voor iedere partij een zo goed mogelijk schema. De planning wordt 24/7 automatisch geoptimaliseerd’, aldus Mureau. De deelnemende binnenvaartschepen zijn gemiddeld twintig procent sneller klaar in de haven. ‘Hoe meer binnenvaartoperators en terminals deelnemen, des te groter de voordelen. Vroeger moesten binnenvaartschepen vaak onnodig lang wachten tot ze aan de beurt waren bij een terminal. Hun portcall is afhankelijk van de binnenkomst van de grote containerschepen. Nu ontvangen ze hun planning via Nextlogic en wordt de wachttijd beperkt door het slim plannen. Dat scheelt ook uitstoot. Het betekent dat de operators meer calls kunnen doen en dus meer opdrachten kunnen afhandelen.’ Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2025 #7.

Gemeenten hebben nog geen helder stelsel van bevoegdheden en verantwoordelijkheden rond digitale veiligheid. Ze zijn onvoldoende digitaal weerbaar. Structurele afspraken en middelen zijn nodig om hun cyberveiligheid te versterken. Dit blijkt uit het onderzoeksrapport ‘Cyberweerbaarheid binnen gemeentegrenzen. In dit rapport wordt het bestuurlijk convenant digitale veiligheid uitgewerkt dat eerder tussen de gemeenten en het Rijk is gesloten. Nodig zijn concrete maatregelen, zoals betere informatie-uitwisseling, duidelijke verantwoordelijkheden en structurele financiering. Staatssecretaris Eddie van Marum (Digitalisering) heeft deze rapportage naar de Tweede Kamer gestuurd. Er is een tekort aan actuele informatie over dreigingen, kwetsbaarheden en incidenten. Structurele financiering ontbreekt, waardoor investeringen in cyberweerbaarheid vaak ad hoc zijn. Aanbevelingen Het rapport komt tot de volgende aanbevelingen: Versterken van informatiepositie: Gemeenten moeten sneller en beter toegang krijgen tot dreigingsinformatie; Heldere rolverdeling: Lokale bestuurders moeten weten welke bevoegdheden zij hebben bij digitale incidenten; Structurele middelen: Er wordt gepleit voor vaste financiering om digitale veiligheid duurzaam te verbeteren. In de praktijk betekent dit dat gemeenten meer steun krijgen van het Rijk, maar ze moeten ook zelf hun organisatie en bestuur beter voorbereiden op digitale dreigingen. Nodig is een overgang van losse initiatieven naar een meer systematische aanpak van cyberweerbaarheid binnen gemeentegrenzen. Complex Het rapport legt de basis voor een structureel stelsel van digitale veiligheid op lokaal niveau, vergelijkbaar met hoe fysieke veiligheid al is georganiseerd. De uitdagingen die gemeenten hebben rond digitale veiligheid, worden complex genoemd. Het lokale landschap kent vier aandachtsgebieden:  Interne digitale veiligheid; Ontwrichting binnen gemeentegrenzen als gevolg van een cyberincident; Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit; Online aangejaagde openbare-ordeverstoringen. NDS Resultaat van dit onderzoek is een overzicht van het lokale landschap op het gebied van beleid, uitvoering en toezicht voor deze vier aandachtsgebieden. Een belangrijke vervolgstap is om mogelijke overlap of hiaten in de verantwoordelijkheidsverdeling en lopende activiteiten te identificeren. Waar nodig, vindt bijsturing plaats.  Het convenant maakt deel uit van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). De bevindingen uit het onderzoeksrapport en de opvolging van de daarin gedane aanbevelingen zullen tevens worden betrokken bij de verdere uitwerking van de Investeringsagenda voor de NDS. Deze agenda vormt een belangrijk instrument om gericht te investeren in de structurele versterking van de digitale weerbaarheid van het lokaal bestuur.

In dit nieuwsoverzicht: KPN’s nieuwe cao, Philips eerste grote ai-overname, Cegeka stapt over naar een klimaatneutrale cloud, CBS-cijfers over stijgend stroomverbruik bij datacenters, theatervoorstelling over statushouders en it en Beyonder als merk. Nieuwe cao met reservisten-regeling bij KPN Bij KPN gaan de lonen voor 9.600 werknemers in anderhalf jaar omhoog met 5 procent. CNV-onderhandelaar Marten Jukema is positief over het cao-resultaat. Naast de loonsverhoging is de cao verder gemoderniseerd met afspraken over onder meer zorgverlof, een reservisten-regeling en de mogelijkheid om arbeidsvoorwaarden flexibel in te zetten afhankelijk van iemands levensfase. Het sociaal plan van KPN is verlengd en geldt tot 1 januari 2028.KPN-werknemers die zich naast hun baan part-time als reservist bij het leger willen inzetten, krijgen hiervoor een aantal uren doorbetaald verlof. In eerste instantie gaat het om twee keer de wekelijkse arbeidsduur. Als de opleiding of operationele inzet langer duurt, kan het doorbetaald verlof worden uitgebreid naar vier keer de wekelijkse arbeidsduur. Bij een nog langere inzet worden met de werknemers individuele afspraken gemaakt over onbetaald verlof en een terugkeergarantie. Reservisten vormen de flexibele schil van de krijgsmacht en worden ingezet wanneer extra personeel nodig is, bijvoorbeeld bij rampenbestrijding, beveiliging of specialistische ondersteuning, zoals ict-expertise. Philips lijft Spectrawave in Philips zet vol in op ai ter ondersteuning van hartpatiënten. Maandag werd de overname van het Amerikaanse Spectrawave aangekondigd, specialist op gebied van ai-ondersteunde beeldvorming en ai-gestuurde fysiologie. Het bedrijf uit Boston, opgericht in 2017, heeft grote stappen gemaakt bij kunstmatige intelligentie voor coronaire intravasculaire beeldvorming en fysiologische beoordeling van de kransslagaders. Die technologie past goed bij Philips’ Azurion-platform voor beeldgestuurde therapie Philips en Spectrawave denken dat de convergentie van intravasculaire beeldvorming, coronaire fysiologie en ai de behandeling van elke patiënt met coronaire hartziekte fundamenteel kan verbeteren. Coronaire hartziekte is de meest voorkomende vorm van hartziekte, die wereldwijd meer dan 300 miljoen mensen treft Het concern noemt de acquisitie een belangrijke stap in de uitbreiding van haar portfolio met baanbrekende, ai-gestuurde technologieën. Die kunnen clinici helpen bij het nemen van beslissingen, het begeleiden, behandelen en bevestigen van behandelingen in één setting. Het betekent een uitbreiding van de keuzemogelijkheden voor clinici en integratie van ai in het gehele coronaire portfolio. Philips heeft geen financiële details bekendgemaakt.  Cegeka op weg naar klimaatneutrale clouddiensten Ict-dienstverlener Cegeka wil tegen 2030 volledig klimaatneutrale clouddiensten aanbieden vanuit zijn datacenters in Nederland en België. De bouw van een eigen windturbine en de afname van energie uit een nieuw zonnepanelenpark in België moeten daar aan bijdragen. Samen zullen ze vanaf 2026 voldoende groene stroom opwekken om het equivalente stroomverbruik van Cegeka’s datacenters, kantoren en elektrische auto’s te dekken in beide landen. De windturbine en het zonnepark worden gebouwd op twee locaties in België. Het zonnepark zal eind 2025 operationeel zijn; de windturbine volgt begin 2026 De investering past in een breder stappenplan waarin Cegeka zijn gehele cloud-infrastructuur duurzamer maakt. ‘Voor een ict-bedrijf als het onze zijn datacenters grote energieverbruikers. Door die volledig op groene stroom te laten draaien, zetten we een enorme stap richting klimaatneutraliteit,’ aldus Luc Greefs, manager Global Operations bij Cegeka.  Grote datacenters verbruiken steeds meer stroom Het CBS heeft uitgerekend dat datacenters vorig jaar 5.100 GWh stroom verbruikten, 4,6 procent van het totaal in Nederland. Dat is evenveel als bijna twee miljoen woningen. Hiermee zet de toename van het verbruik van datacenters door, zij het minder sterk. De stroomleveranties aan deze datacenters stegen vergeleken met 2021 met 37 procent. Deze toename is minder dan tussen 2018 en 2021, toen de levering met 58 procent steeg.  De stijging concentreert zich op de groep van ongeveer 45 grote datacenters die boven de 10 GWh zitten. Deze groep is ongeveer gelijk in aantal gebleven, maar slokken wel steeds meer stroom op. Nederland telt ongeveer tweehonderd datacenters. Niet meegeteld zijn eigen faciliteiten die sommige bedrijven en instellingen hebben voor grootschalige dataopslag en -verwerking. Statushouders in de it Maandag 15 december start een theaterprogramma dat werkgevers leert over de inzet van statushouders in de it. Daarbij worden oplossingen voor arbeidstekorten aangereikt, met praktijkvoorbeelden uit deze sector. Hoewel nieuwkomers een belangrijke rol kunnen spelen om de arbeidstekorten in ons land te verkleinen, overwegen werkgevers amper om hen in dienst te nemen. Organisatoren zijn NewBees Inc, de culturele stichting Wat we doen en partner Goldschmeding Foundation. Beyonder Little Rocket (Nederland) en Ambient Digital (Duitsland) gaan verder als Beyonder. Beide organisaties maakten al deel uit van de Beyonder Group, maar vonden het tijd worden voor een ‘rebranding’. Ze gaan voortaan als één merk naar buiten treden. Beyonder richt zich op het moderniseren van legacy-systemen, het inzetten van ai-toepassingen en het automatiseren van complexe processen. Met ruim 250 digitale professionals wordt vooral het middensegment bediend.

Het Nederlandse Curiosity Ventures doet mee aan een seedronde waarme het Antwerpse cybersecuritybedrijf XFA 1,5 miljoen euro heeft opgehaald. Met het kapitaal wil de startup zijn oplossing voor een prangende it-uitdaging verder uitrollen: het beveiligen van de geschatte 60 procent aan werkapparaten die buiten het bereik van het traditionele mobile device management vallen.Overal hetzelfde probleemXFA’s technologie wil deze kloof sluiten met een pragmatische en privacy-first benadering die elk toestel dat voor werk wordt gebruikt detecteert en de beveiliging ervan onmiddellijk verifieert op het moment van inloggen. ‘Gedurende onze carrières zagen we overal hetzelfde probleem: it-teams investeren zwaar in het afdwingen van controle over toestellen, maar het merendeel van de apparaten blijft onbeheerd en kwetsbaar’, aldus ceo en medeoprichter Lars Veelaert. Cto en medeoprichter Gijs Van Laer vult aan: ‘Onze technologie ontdekt elk toestel, begeleidt gebruikers om vereiste beveiligingsupdates uit te voeren en verifieert de beveiliging zonder beheer of voorafgaande kennis van het toestel te vereisen.’De oplossing van XFA kan met een eenmalige setup van vijftien minuten voor een volledige organisatie worden ingezet, waardoor bedrijven in slechts enkele weken volledige devicebeveiliging kunnen bereiken. Vandaag beveiligt XFA al duizenden toestellen wereldwijd, met klanten verspreid over Europa, Noord-Amerika en Azië.Fundamentele veranderingHet bedrijf werkt samen met geautomatiseerde compliance-platformen zoals Vanta om device-beveiligingsbewijs te stroomlijnen voor certificeringen zoals ISO 27001, SOC 2 en NIS2. Onlangs kondigde XFA ook een samenwerking aan met PwC om ondernemingen te helpen veilig hybride werken vanaf elk toestel mogelijk te maken.De seedronde werd geleid door ScaleFund uit België en Curiosity uit Nederland. Lisa Brouwer, principal bij Curiosity, benadrukt de verschuiving in de sector: ‘Beveiliging ondergaat een fundamentele verandering. Met werken op afstand, de opkomst van bring-your-own devices en flexibel talent als nieuwe norm, kunnen bedrijven niet langer vertrouwen op traditionele manieren om toestellen veilig te houden’, stelt ze. De investering van 1,5 miljoen euro stelt XFA in staat om uit te breiden voorbij het huidige platform, gebruikmakend van de nieuwste ontwikkelingen in zowel cryptografie als ai,ScaleFund en Curiosity worden in deze investeringsronde vergezeld door XFA’s eerdere investeerders PMV, Seeder Fund en Investee.