computable

Volledige cloudsoevereiniteit is moeilijk te realiseren. Bovendien is het geen wettelijke norm. Twee instanties, – de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur en de Duitse BSI – laten hier in recente publicaties hun licht over schijnen.Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI)De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) stelt in een paper dat digitale weerbaarheid via de Cyberbeveiligingswet het echte doel moet zijn, niet Europese of nationale cloudsoevereiniteit. Organisaties moeten vooral digitale autonomie bereiken: grip op hun afhankelijkheden, data, processen en continuïteit. De herkomst van de cloudleverancier is minder relevant dan de mate van regie, vindt de RDI. Een niet‑Europese cloud kan acceptabel zijn als risico’s beheerst zijn; een Nederlandse cloud kan onacceptabel zijn als grip ontbreekt. Zo stelt de Rijksinpectie, die sinds dit jaar toezicht houdt op de Cyberbeveiligingswet. Deze implementatie van NIS2 verplicht organisaties om grip te hebben op hun digitale afhankelijkheden. Volgens de RDI moet de digitale autonomie centraal staan:• Heeft de organisatie zelf regie op welke clouddiensten op welke wijze worden ingezet en met welk doel;• En op welke wijze worden de risico’s beheerd.De inspectie noemt drie thema’s uit de Cyberbeveiligingswet die extra relevant zijn bij het gebruik van clouddiensten:1. Risicoanalyse en beveiliging van informatiesystemen;2. Beveiliging van de toeleveranciersketen;3. Effectiviteit van beleid en procedures.Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik (BSI)Ook in Duitsland trekt de autonomie van de cloud veel aandacht. Het Duitse federale bureau voor informatiebeveiliging (BSI) heeft criteria gepubliceerd om de soevereiniteit van clouddiensten te beoordelen. Dat helpt met name beheerders van kritieke infrastructuur en diensten. Want voor hen is het lastig een oordeel te vormen over oplossingen van niet-Europese cloudproviders. Het BSI stelt dat op dit gebied veel beloftes worden gedaan, maar dat de criteria vaak onduidelijk zijn. ‘Is een cloudoplossing soeverein als deze technisch veilig binnen de EU wordt beheerd? Of onafhankelijk is van de infrastructuur van een Amerikaans bedrijf?’ Volgens het BSI is technische it-beveiliging één ding, maar technische soevereiniteit is niet altijd een perfect op elkaar afgestemde reeks vereisten.Veel discussie is er over de dreiging dat leveranciers permanent toegang kunnen houden tot de systemen en gegevens van hun klanten. Dit roept de vraag op naar digitale soevereiniteit, met name als het gaat om clouddiensten. Met de C3A (Criteria enabling Cloud Computing Autonomy) heeft het BSI een actiekader gepresenteerd dat de soevereiniteitskenmerken van clouddiensten transparant maakt. De C3A-criteriacatalogus biedt transparantie, richtlijnen en de mogelijkheid om clouddiensten te selecteren op basis van criteria die relevant zijn voor de specifieke toepassing. De C3A dienen als leidraad voor actie en creëren transparantie, maar hebben geen wettelijke werking.De C3A kunnen worden gebruikt door zowel cloudproviders als cloudklanten. Cloudproviders kunnen via een audit aantonen dat ze aan de criteria voldoen. Cloudklanten kunnen het raamwerk gebruiken om de vereisten voor hun eigen gebruikssituatie te identificeren en zo hun gewenste mate van soevereiniteit te bepalen. Het BSI zal in een volgende stap een richtlijn voor C3A-audits publiceren.

Event | Hannover Messe 2026 In het onderzoeksproject RoLaKI wil het LZH samen met twee partners robot- en lasergebaseerde 3d-printen ontwikkelen voor onderwaterreparatie. Kunstmatige intelligentie is bedoeld om beschadigde stalen constructies duurzaam en efficiënt te repareren. Op de afgelopen industriebeurs Hannover Messe was er aandacht voor dit project. Onderwaterstructuren zoals offshore-windturbines, bruggenpijlers of haveninfrastructuur worden blootgesteld aan extreme omstandigheden. Het repareren van schade aan hun stalen constructies wordt als tijdrovend en duur beschouwd. In het RoLaKI-project, gefinancierd door het Duitse Federale ministerie van Onderzoek, Technologie en Ruimte, werken het Laser Zentrum Hannover (LZH), het Instituut voor Informatieverwerking van de Leibniz Universität Hannover en Oftec Handelsgesellschaft für Oberflächentechnik aan een oplossing: zij ontwikkelen een methode waarmee staalconstructies onder water over grote oppervlakken kunnen worden gecoat of door het ‘aanbrengen’ van nieuwe structuren kunnen worden gerepareerd (‘geprint’). Onder water RoLaKI staat voor Roboter‑ und Laserbasierter 3D‑Druck mittels KI‑Unterstützung, oftewel:robot- en lasergebaseerde 3d-printen met kunstmatige intelligentie voor duurzame reparatie van onderwaterstalen constructies. De kern van het project is lasergebaseerde 3d-printen onder water. De wetenschappers onderzoeken eerst hoe verschillende procesparameters reparatiewerkzaamheden beïnvloeden. Met deze gegevens trainen ze vervolgens een artificiële-intelligentie (ai)-tool die zelfstandig leert en optimale parameters voorspelt voor nieuwe reparatietaken. Daarnaast willen ze een ai-ondersteunde routeplanning ontwerpen die berekent hoe een beschadigde plek het beste kan worden gerepareerd. Voor gebruik buiten het laboratorium ontwikkelt het team een speciale laserbewerkingsoptiek. Deze moet de optische componenten met de draadaanvoer voor het coatingproces verenigen. Deze optiek wordt met een fijnpositioneringssysteem op een magneetcrawler bevestigd, die het systeem onder water naar de beschadigde plek brengt. Met het fijnpositioneringssysteem zou het dan mogelijk worden om lasnaden nauwkeurig naast en boven elkaar op te bouwen middels 3d-printing.

WIE GUNT WAT – De samenwerking tussen de it-bedrijven Get There, New Nexus, Ilionx, Brunel, Nexxt en BQA is opnieuw succesvol gebleken. Deze ‘Noordelijke Combinatie’, zoals ze het zelf bestempelen, is voor de derde keer op rij na een aanbesteding geselecteerd voor het leveren van it’ers aan Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) uit Groningen. Net als zeven andere inschrijvers op deze tender van bijna driehonderd miljoen euro. De raamovereenkomst heeft een looptijd van vier jaar. DUO verwacht tussen de 2.900.000 uur en 3.500.000 uur aan tijdelijke it-capaciteit nodig te hebben. De geraamde contractwaarde ligt ongeveer op 280 miljoen euro. Binnen deze overeenkomst worden ict-professionals ingezet in een breed spectrum aan rollen, variërend van softwareontwikkeling en beheer tot data, security en projectmanagement.  Na een intensief traject met vijftien inschrijvingen is ‘de Noordelijke Combinatie’ met Get There als penvoerder als beste beoordeeld. Tien jaar geleden pakten de zes partijen gezamenlijk de handschoen op. Dergelijke mantelovereenkomsten waren destijds vooral weggelegd voor grote, vaak internationale partijen. Door een slimme bundeling van krachten werd het voor kleinere, Noord-Nederlandse organisaties mogelijk om ook op dit soort aanbestedingen in te schrijven, stellen de deelnemende bedrijven. Andere winnaars Naast deze noordelijke coalitie wonnen nog zeven andere inschrijvers deze tender bij DUO. Het gaat om Need Staffing, Cimsolutions, Bergler, Seven Stars, Circle8, Yacht en het consortium bestaande uit de combinatie Linkit en DiVetro, en de onderaannemers Bartosz, Techforce1, Profource, Taxonic en Modis B.V. (Akkodis). Waarschijnlijk gebruiken de andere partijen ook onderaannemers maar die zijn niet bekend gemaakt. DUO staat binnen de rijksoverheid bekend als een van de grootste inhuurders van ict-capaciteit. Het lukt de dienst al jaren niet om onder de Roemer-norm te blijven qua inhuur (maximaal tien procent van de personeelskosten). DUO slaagt er niet in om voldoende ict’ers aan te trekken. Daarnaast is en moet er fors worden geïnvesteerd in het moderniseren van it-landschap.

Het kabinet heeft toegelicht waarom een onderzoek naar de risico’s van de Amazon European Sovereign Cloud (ESC) kortstondig van de website van de rijksoverheid is gehaald. Hier was in de Nederlandse it-wereld verbazing over ontstaan.  Critici zagen in het rapport een teken van een tunnelvisie bij SLM Rijk (Strategisch Leveranciersmanagement Microsoft, Google en Amazon) dat heel gecharmeerd zou van de drie hyperscalers. Als klap op de vuurpijl vatte een SLM-ambtenaar, volgens De Volkskrant, het rapport op LinkedIn samen met als hoofdconclusie dat de Amazon-cloud ‘potentieel’ aansluit bij de Nederlandse visie op digitale soevereiniteit. Maar uit het rapport (dat van de website was verwijderd) was juist af te leiden dat het afnemen van deze Amazon-cloud en soortgelijke initiatieven van Amerikaanse techgiganten niet bijdraagt aan het digitaal autonoom maken van Nederland. Reden voor een groot aantal Kamervragen van Volt aangevuld door vragen van GroenLinks‑PvdA, D66 en CDA. Volgens minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) ging het om ‘onduidelijkheden in de interpretatie’, waarna het begeleidende bericht is aangepast en het rapport later opnieuw online is geplaatst. De inhoud van het rapport is niet aangepast. Amerikaanse toeegang? Het onderzoek, uitgevoerd door advocatenkantoor Greenberg Traurig in opdracht van SLM Rijk, beoordeelt de AWS European Sovereign Cloud op twee punten: data-soevereiniteit en de beschikbaarheid van diensten onder buitenlandse jurisdictie. De onderzoekers concluderen dat het onwaarschijnlijk, maar niet ondenkbaar is dat de Amerikaanse overheid toegang krijgt tot Nederlandse klantgegevens of dat diensten worden geraakt door Amerikaanse sancties. Volledige soevereiniteit biedt de dienst dus niet. Ook stelt het rapport dat de AWS‑dienst slechts gedeeltelijk aansluit op de Nederlandse visie op digitale autonomie. De beoordeling richt zich uitsluitend op juridische aspecten; technische of organisatorische maatregelen van AWS zijn niet onderzocht. Soevereiniteits-washing AWS behoort tot de groeiende groep Amerikaanse leveranciers die zichzelf als soeverein positioneren. Maar bij AWS opgeslagen data vallen nog wel onder bereik van de Amerikaanse autoriteiten, aldus blijkt uit eerdergenoemd onderzoek. Dat geeft ook weer voeding aan de discussie of de Europese betaaldienst Wero zijn claim van digitale onafhankelijkheid kan waarmaken. Want deze oplossing van het European Payments Initiative (EPI) steunt deels op de beheerde cloudinfrastructuur en softwarediensten van AWS. Een werkgroep van het CIO Platform Nederland werkt momenteel aan een bredere inventarisatie van cloudaanbieders die dat claimen. Vanuit het Nederlandse bedrijfsleven is de Open Cloud Alliantie opgezet, een bundeling van cloud-oplossingen van eigen bodem, die op overheidsopdrachten aast.   Kamerleden vroegen of het kabinet aanleiding ziet om de risico’s verder te laten onderzoeken, mede vanwege kritiek dat het rapport te eenzijdig zou zijn. De staatssecretaris ziet daar op dit moment geen reden toe. Volgens hem ligt de prioriteit bij het verkennen en contracteren van Europese aanbieders, waaronder StackIT, Eset en OVH. Het kabinet benadrukt dat het beleid erop is gericht om afhankelijkheden van derde landen af te bouwen en waar mogelijk te diversifiëren.

Het ministerie van BZK heeft al op 27 maart jongstleden besloten dat Logius zijn contract met Solvinity mag verlengen met twee jaar. De ondertekening van deze verlenging vindt begin volgende maand plaats. Zo antwoordt staatssecretaris Eric van der Burg (BZK) op vragen van het JA21-kamerlid Daniël van den Berg. Aanleiding tot deze vragen was het artikel in de Volkskrant van 16 april 2026 ‘Privacy-adviseur Binnenlandse Zaken: overname van DigiD bedreigt veiligheid van Nederland’. Opmerkelijk is dat afgelopen 21 april een overgrote meerderheid van de Tweede Kamer een dringend beroep op de regering deed om af te zien van verlenging van het DigiD-contract met Solvinity. Deze Nederlandse it-dienstverlener dreigt namelijk in Amerikaanse handen van Kyndryl te vallen. Vandaag stuurde staatssecretaris Van der Burg, vlak voor het mei-reces, aan het einde van de dag de Kamer een brief waarin staat dat het besluit tot verlenging al eind maart vaststond. Volgens de staatssecretaris is het niet mogelijk om voor augustus aanstaande over te stappen naar een andere partij, zonder dat hierbij de continuïteit en veiligheid van de dienstverlening van Logius in gevaar komt. Een dergelijk traject is langdurig en vraagt een overdracht en een zorgvuldige voorbereiding en uitvoering voor de ondersteuning van het DigiD-platform. Non-actief Tech-expert Bert Hubert zei eerder dat verhuizing van DigiD binnen een half jaar valt te regelen. Dit betekent dat als Logius in januari was begonnen met de voorbereiding van de migratie, een overstap mogelijk was geweest. Van den Burg laat weten dat Logius al wel werkt aan een nieuwe aanbesteding. Momenteel wordt uitgewerkt onder welke voorwaarden Logius zijn it-fundament zo snel mogelijk opnieuw kan gaan aanbesteden. In juni volgt hier meer informatie over.  JA21 stelde ook nog meerdere vragen over de positie van Pieter van Oordt, de chief privacy officer van Logius die waarschuwde voor de overname van DigiD. Bert Voorbraak, algemeen directeur Logius, zat bepaald niet op die adviezen te wachten.  Van Oordt werd binnen de dienst monddood gemaakt. Van den Burg gaat niet op dit individuele geval in en antwoordt in zeer algemene termen. Wel is Van Oordt met bijzonder verlof gestuurd. Logius heeft zijn toegangspas voor zijn werk geblokkeerd.

Deel 4: Een ongehoord niveau van ict-wanbestuur bij UWV WERKbedrijf OPINIE – Drie jaar geleden begon UWV WERKbedrijf met de vervanging van drie kernsystemen door een standaardpakket. Ruim een jaar geleden schreef ik hier dat ‘project BMS’ op weg was naar een mislukking. Dankzij toezichthouder AcICT weten we dat dit ‘ai’-project tot de ergste UWV-fiasco’s behoort. Dit artikel is wat langer dan normaal en daarom begin ik maar met een TL;DR: UWV kocht drie jaar terug standaard software voor UWV WERKbedrijf. Die software kost tien à twintig keer meer dan de huidige software, maar is volgens de leverancier wel ‘ai’. Het lukt UWV niet om de ai-software van goede input te voorzien, ondanks dat er daar miljoenen in zijn gestopt. Mede daarom weet UWV niet of de ai-software het beter doet. De standaard software wordt aangepast aan UWV-eisen maar blijft ‘standaard’ omdat de ai-leverancier geen andere klanten heeft. De huidige data-chaos (drie systemen, elk met een eigen database) blijft bestaan en wordt uitgebreid met twee extra databases, waarvan UWV er van één niets weet. Bestuurlijk hoofdverantwoordelijk was een mevrouw met een verzonnen cv. De directie wordt gevoerd door een directeur die een afkeer heeft van deskundigheid. Aantoonbare wanprestatie door de leverancier leidt niet tot contractueel overeengekomen maatregelen. Na drie jaar werkt er nog niets, maar de leverancier krijgt betaald – miljoenen per jaar! – alsof de software al volledig operationeel is. UWV koopt verder extra tijd door buiten het zicht van de buitenwereld met de software te gaan werken. Geef toe: dit geloof je toch niet, zelfs niet bij UWV. Mede dankzij een recent verschenen auditrapport van toezichthouder AcICT weten we dat dit de situatie is. Laat alle hoop varen, gij die hierna verder leest! Waar waren we gebleven? In mijn laatste artikel over de vervanging van drie arbeidsmarktsystemen (waaronder het bekende werk.nl) door een ai-pakket van het bedrijf 8Vance concludeerde ik dat het programma was mislukt. Op dat moment liep de planning van de eerste implementatie al bijna twee jaar achter op schema (nu dus drie) en ook nu nog werkt er niets. Ondertussen betaalt UWV naar verluidt jaarlijks enkele miljoenen aan 8Vance voor de ondersteuning bij de implementatie van zijn ai-pakket. Dat bedrag komt boven op de aanschafwaarde van 65 miljoen euro. Ondertussen beginnen sommige UWV’ers te betwijfelen of UWV eigenlijk wel ai-software heeft gekocht. Niemand die het weet want 8Vance levert een black box zonder concrete informatie, ook niet aan UWV [!], over de werking van hun software. En de brondata voor het 8Vance pakket komen uit een door UWV gemaakte ‘geconsolideerde database’, gevoed met de data uit de legacysystemen. Die database – prijskaartje boven de 10 miljoen – is een hoofdpijnproject op zichzelf. De brondata zijn deels zo slecht en/of de logistiek zo gammel dat zelfs de meest briljante ai-software er geen chocola van kan maken. Een afrekening door de toezichthouder? Recent kwam toezichthouder AcICT met een rapport over project Bemiddelingsservice (BMS). Het gaat dus om de kerntaak van UWV WERKbedrijf: werkzoekenden koppelen aan passende vacatures. Nu gebeurt dat door drie oude systemen: het publieksysteem werk.nl en de interne systemen Sonar en WBS. Hier het te milde oordeel van AcICT: Link: https://www.adviescollegeicttoetsing.nl/documenten/2026/02/02/advies-bemiddelingsservice Let wel: het gaat hier over aangekochte saas-pakketsoftware, niet om maatwerk. Implementatie is meer dan uitpakken en installeren, maar 8Vance is ook geen SAP. Sterker, wat 8Vance claimt te doen is simpel losstaand te testen. Begin 2023 was het plan om nog in datzelfde jaar in productie te gaan met de vervanging van het systeem werk.nl, zodat de software door iedere werkzoekende en werkgever kan worden gebruikt. Dat idee is vervangen door tests op microschaal – zonder pottenkijkers. Die tests gaan steeds niet door, maar nu heeft de toezichthouder geadviseerd om ermee te beginnen. Wauw! Midden 2025: De laatste van vele planningen die niet uitlopen maar niet van de grond komen De stekker er uit? Nee, natuurlijk niet. Wie het AcICT-rapport leest moet wel concluderen dat de kans op een goede afloop nul is. Werkelijk alles is hier verprutst, – zie hierna –, de pakketselectie voorop. AcICT kan zoiets niet opschrijven, mede omdat er vanuit UWV keihard is onderhandeld over de definitieve tekst. UWV-topman Camps doet er persoonlijk alles aan om te voorkomen dat slechte berichten terechtkomen bij de minister of de kamer – lees hier. En met succes, want AcICT adviseert niet meer dan eindelijk te laten zien dat er ‘iets werkt’. Wij lezen met deskundige ogen het AcICT-rapport en slaan steil achterover. Lees het rapport vooral zelf, maar met wat extra inside information en minus ambtenarentaal staat er dit: UWV moet gaan proberen om te begrijpen hoe de 8Vance software werkt. Hoe dat moet zonder documentatie, zonder toegang tot de code en zonder eigen deskundigheid, blijft open. UWV en 8Vance werken slecht samen, terwijl UWV toch de enige echte klant van 8Vance is. UWV moet 8Vance dwingen dat stuurtabellen die 8vance gebruikt gaan aansluiten op de eigen UWV-tabellen. Dat is al drie jaar lang niet gelukt en mede daarom vragen insiders zich af of ze wel werken met ai-software. Het pakket blijkt achteraf niet volledig te voldoen aan de eisen en wordt daarom aangepast op kosten van UWV. UWV beschikt nagenoeg zeker niet over de softwaredocumentatie (mocht die er al zijn) noch over de broncode van een verbouwd standaardpakket. 8Vance heeft bij UWV te maken met meerdere machtscentra, waaronder de divisie Klant en Service, die over de ‘buitenkant’ van de systemen gaat. Haar eisen om de buitenkant te laten voldoen aan de UWV-standaarden leiden tot buggy-verbouwingen aan de software. De kwaliteit van aanpassingen door 8Vance voldoet niet, maar UWV laat dat gebeuren. Meerdere teams werken langs elkaar heen, wat bij UWV doorgaat voor ‘agile’. UWV moet gaan voldoen aan de AI verordening. Het 8Vance pakket werkt echter op gestolen LinkedIn-profielen, die niet meer actueel zijn omdat LinkedIn het datalek heeft gedicht. Die verordening eist ook dat UWV de software van 8Vance monitort. Maar UWV heeft geen kennis van of greep op die software, anders dan dat deze draait in een ‘eigen’ omgeving, die overigens onder USA-jurisdictie valt. De gegevenslogistiek wordt met twee extra databases véél complexer. Naast drie legacy-databases komt er een geconsolideerde database (GDB of ABR genoemd) die vanuit die drie databases wordt gevoed, deels met ontbrekende of heel slechte data. Die GDB voedt op zijn beurt weer een 8Vance-database – waarvan UWV niets weet! – die weer matchresultaten retour levert. Het lukt sowieso niet om die databases consistent te houden. UWV maakt alles nog moeilijker door nodeloos complexe near realtime gegevenslogistiek in plaats van batch-synchronisaties. Dat gebeurt vrijwel zeker op basis van het fire and forget- principe zodat uitval van gegevens niet wordt gesignaleerd of opgelost. UWV heeft eigenlijk geen idee hoe ze moeten vaststellen of een matchresultaat van 8Vance beter of slechter is dan dat van de bestaande systemen, wat te denken geeft over de pakketselectie. De resultaten van een vergelijking tussen de resultaten van de bestaande software en 8Vance geven te denken. Dat kan liggen aan het pakket (oei), maar ook aan de kwaliteit van de data in het gebruikte bronsysteem (WBS) of aan niet werkende data-consolidatie- software. Dat moet nog worden uitgezocht en heeft alles in zich voor een mooi moddergevecht. Prestatieverplichtingen die 8Vance niet nakomt, leiden niet tot het achterhouden van de tonnen aan maandelijkse rekeningen. Weliswaar heeft UWV daartoe het recht, maar het zou mogelijk leiden tot een faillissement van dit bedrijfje, dat financieel vrijwel volledig afhankelijk is van klant UWV. Dat is UWV al eens overkomen. Behalve de miljoenen die 8Vance jaarlijks in rekening brengt voor pakketaanpassingen en -implementatie, worden de termijnen van de 65 miljoen aan licentiekosten ook in rekening gebracht, als ware het systeem in al in gebruik. Dit briljante stukje contracteerwerk zou kunnen betekenen dat UWV al tot tien miljoen euro heeft uitgegeven aan software die niet werkt en ook nooit zal werken. Ook hier worden mogelijkheden, die het contract biedt om excessen tegen te gaan, niet benut. Toelichting overbodig: ‘De relaties tussen de acceptatiecriteria, het programma van eisen en het contract zijn niet duidelijk.’ Natuurlijk kun je niet verwachten dat een toezichthouder alles even scherp opschrijft als ik hier doe en zoals gezegd heb ik mijn eigen kennis aan de soms vage teksten toegevoegd. Volledig is AcICT ook niet. Geen woord over de LinkedIn-data-rip en evenmin over de vraag of de software acceptabele responsetijden oplevert. Maar duidelijk is dat het project op elk niveau en naar elk criterium een drama is: inkoop- en ict-technisch, financieel, ai-juridisch en managerial. Hier is sprake van mismanagement (of erger) op een niveau dat zelfs bij faalfabriek UWV ongehoord is. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Namen en rugnummers! Ik blijf doorgaans ver weg van wijzen naar personen. Mijn positie is dat de organisatiestructuur en -cultuur elke verandering frustreren (zie bijvoorbeeld hier). Uitzondering zijn gevallen van corruptie (voorbeelden: 1, 2), maar daarvoor heb ik hier geen aanwijzingen. Ik kan hier wel opschrijven waar het organisatorisch aan schort. Zo hangt de divisie WERKbedrijf los van het echte UWV. Er wordt geen geld uitgekeerd en veel klanten hebben UWV niet nodig, dus er politiek kan er weinig mis gaan. Zo’n divisie laat je dan leiden door je allerlichtste bestuurder. Deze Nathalie van Berkel werd binnen UWV breed gezien als te licht voor haar job en dat was nog voordat bleek dat ze haar cv deels bij elkaar had gejokt. Op zich verklaart dat nog niet waarom het 8Vance-programma zo verschrikkelijk mis is gelopen. Daarvoor is meer nodig dan zwak bestuur. De echte actor is de directeur ict van WERKbedrijf, Karin Menses. Evenals bestuurder Van Berkel komt ze van buiten UWV en heeft ze geen verstand van arbeidsbemiddeling en volgens haar omgeving geen interesse om dat te ontwikkelen of zich te omringen met deskundigheid. Maar wat ze wel heeft is daadkracht. Twee belangrijke experts (nu met pensioen) zijn op een zijspoor gezet en vervangen door externen uit haar netwerk en hun eveneens deskundige manager verkast naar een andere UWV-divisie. Tenslotte legt ze de selectie van nieuwe software in handen van een andere externe. Uiteraard heeft ook deze Marcel de Beer geen inhoudelijke deskundigheid. We zien hier wat dit project zo bijzonder maakt. Het is bijna geheel uitgevoerd door mensen zonder verstand van zaken en zonder verleden bij UWV en dat is uniek. De centrale actor is Karin Menses, maar dat kon ze alleen zijn bij de gratie van een zwakke bestuurder en een UWV-organisatie waar de divisie WERKbedrijf er los bij hangt. Maar ook hier speelt de structuur en cultuur van de UWV-organisatie een rol. Ict-directeur Menses rapporteert zowel aan de divisiedirecteur WERKbedrijf als aan de cio en meer bazen is geen baas. En het laten leiden van projecten neerleggen bij expendable externe krachten gaat terug tot de jaren 00. Naast een teveel aan daadkracht en een tekort aan deskundigheid is deze context essentieel om te kunnen begrijpen hoe dit project zo heeft kunnen ontsporen. Wie trekt de stekker uit dit drama? We hebben een nieuw kabinet en dan wordt er wel eens ingegrepen op lopende wantoestanden. Het probleem is echter dat nu pas de stormbal wordt gehesen. Doorgaans kost het nog twee jaar en een smak belastinggeld voor er wordt ‘bijgestuurd’. Extra complicerend is dat de nieuwe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van D66-huize is, dezelfde partij die Nathalie van Berkel om inhoudelijk onbegrijpelijke redenen een prominente plek heeft gegeven. Niemand bij D66 wil haar wéér in de spotlights. Op UWV-niveau wordt er waarschijnlijk ook gewacht tot mooiweer-voorzitter Camps is vertrokken. En daaronder bevindt zich alleen nog ict-directeur Karin Menses, van wie wordt gezegd dat ze de interne reorganisatie aangrijpt om naar een volgende uitdaging te vertrekken. Misschien wel het meest zorgwekkend is dat van de huidige drie systemen alleen werk.nl fatsoenlijk mensen aan vacatures koppelt. Mensen aan werk koppelen met de twee andere systemen werkt al jarenlang niet of nauwelijks. Maar omdat niemand het in zijn portemonnee voelt protesteert er niemand. Als Den Haag op dit dossier wil wegkijken zien we pas of UWV zichzelf met 8Vance heeft opgelicht als de stekker uit werk.nl wordt getrokken – en dan is het minstens 2030. En dus heeft minister Vijlbrief aangegeven om het advies van AcICT op te volgen en op microschaal met 8Vance door te modderen. Vóór 2028 horen we vermoedelijk niets meer. Gelukkig hebben we dankzij AcICT meer handvatten om wat er gebeurt te volgen. En we zijn een rijk land. We kunnen dit best hebben. Serie artikelen Eerder verschenen al drie andere afleveringen van René Veldwijk in deze serie over het UWV, UWV WERKbedrijf en 8Vance: 1) UWV is terug met een mega-ict-project 2) Het mega-ict-project van UWV Werkbedrijf 3) Het [nep?] mega-ict-project van UWV WERKbedrijf

Steeds meer vraagtekens kunnen worden gezet achter de opstelling van Logius in de kwestie Solvinity. Weinig tekenen wijzen erop dat deze it-dienstenaanbieder van het ministerie van BZK, echt van plan is de vrijwel unaniem aangenomen motie van de Tweede Kamerleden Barbara Kathmann (GroenLinks-Pvda) en Chris Stoffer (SGP) uit te voeren. Die motie stuurt aan op het zo snel mogelijk beëindigen van het contract voor de levering van infrastructuur-diensten voor DigiD.  De Tweede Kamer hecht daar zwaar aan omdat Solvinity bij verkoop aan Kyndryl onder de reikwijdte van de Amerikaanse wetgeving valt met alle (geopolitieke) risico’s vandien. De Kamer kreeg van BZK te horen dat het beheer van het DigiD-platform pas in 2028 bij het aflopen van het contract met Solvinity naar een Nederlands bedrijf kan worden overgeheveld.  Maar Computable wees er begin dit jaar op dat het contract al in augustus van dit jaar valt te beëindigen. BZK vertelde dat niet aan de Kamer, waardoor de indruk bestond dat we tot 2028 moeten wachten. Logius heeft tot 6 mei aanstaande de tijd de optie tot verlenging van het contract met twee jaar niet te lichten en een nieuwe aanbesteding uit te schrijven. Want Logius moet drie maanden voor het aflopen van het huidige contract aangeven dat opzegging aanstaande. Het is dus kort dag. Dikke kans dat Logius deze kans aan zich voorbij laat gaan, daarbij de motie Kathmann/Stoffer negerend.  Dagblad Trouw citeert een woordvoerder van BZK dat het kabinet hierop pas na het mei-reces reageert. Dan is de uiterste termijn van 6 mei al verstreken. Kathmann is niet verbaasd over deze gang van zaken. Ze heeft de indruk dat BZK/Logius al afspraken met Solvinity heeft gemaakt over voortzetting van de ondersteuning van het DigiD-platform. ‘Het heeft er alle schijn van dat ze gewoon doorgaan,’ verklaart ze aan Trouw, reden om een debat met het kabinet aan te vragen. Informatie achterhouden Het is overigens niet de eerste keer dat de Kamer achter de feiten dreigt aan te lopen. Het begon al met de informatie over de voorgenomen overname van Solvinity door een Amerikaans bedrijf. De Logius-directie wist al sinds maart 2025 dat er een overname zou volgen, mogelijk door een Amerikaanse partij. Maar deze informatie bereikte de Kamer niet. In februari van dit jaar, toen de kwestie Solvinity al de volle politieke aandacht had, kreeg de Kamer een samenvatting van een analyse van de veiligheidssituatie die na de overname zou ontstaan.   In die samenvatting ontbrak de kern van de ciso-impactanalyse, namelijk dat mitigerende maatregelen onvoldoende zijn om de beschikbaarheid van DigiD en privacy te waarborgen. Juist het meest relevante deel van het technische advies ontbrak.  Alternatief voorstel Eerder dit voorjaar ontwikkelde de chief privacy officer van Logius, Pieter van Oordt, een alternatief voorstel om de ondersteuning van het DigiD-platform bij Solvinity weg te halen. Maar de Logius-directie verbood Van Oordt zijn idee toe te lichten aan de staatssecretaris die de Kamer op de hoogte moet houden.  De Logius-leiding beweerde ook dat Van Oordt informatie uit eerder genoemde impactanalyse – een gerubriceerd document – met de media heeft gedeeld, wat de privacy-adviseur stellig ontkent. Maar staatssecretaris Eric van der Burg (BZK) suggereerde dit wel deze week in een brief aan de Kamer. Van Oordt vindt dat zijn reputatie hiermee is geschaad. Hij is ook nooit in de gelegenheid gesteld om te laten weten dat deze aantijging niet klopt.  Ontslagen? In het artikel van Trouw werd Van Oordt gisteren ineens ‘oud privacy-ambtenaar’ genoemd nadat de woordvoering van BZK op aanpassingen had aangedrongen. Later zette het dagblad dit recht. Van Oordt leidt hieruit af dat zijn ontslag aanstaande is. Hij beschuldigt Bert Voorbraak, de algemeen directeur van Logius, ervan te zitten achter deze actie en tevens achter de onjuiste en onvolledige informatieverstrekking aan de Kamer. Volgens hem doet de Logius-top er alles aan om de weg vrij te maken voor de voorgenomen overname.  En wat het kabinet betreft worden er voorlopig geen spijkers met koppen geslagen over de DigiD-ondersteuning. Het kabinet wacht eerst de uitslag van een veiligheidstoets af die moet uitwijzen of de voorgenomen overname een risico vormt voor de nationale veiligheid. Maar dat onderzoek zal pas na 6 mei klaar zijn. En dan is de eerder genoemde deadline van 6 mei verstreken, waarna DigiD nog twee jaar ‘vastzit’ aan Solvinity.

De rijksoverheid heeft een raamovereenkomst gesloten met de Europese cloudleverancier StackIT. Dit cloud- en rekencentrum van het Duitse Schwarz Digits is weer gelieerd aan Lidl en Kaufland. Met deze overeenkomst kunnen ministeries en rijksdiensten gebruikmaken van de Duitse clouddienst onder vooraf vastgestelde, veilige en gunstige voorwaarden. Het Rijk heeft duidelijke afspraken gemaakt over waar data worden opgeslagen, namelijk binnen de Europese Economische Ruimte (EER). Ook kan de Nederlandse overheid, via audit-recht, controleren of StackIT zich aan deze afspraken houdt. Zo valt te waarborgen dat data veilig zijn en volgens de regels worden gebruikt. Daarnaast zijn er voorwaarden afgesproken over het beëindigen van contracten, bijvoorbeeld als de leverancier in handen komt van een partij buiten de EER. Rijksorganisaties bepalen zelf of en in welke mate zij gebruikmaken van de diensten; er zijn geen afnameverplichtingen of minimale bestedingen. Ze kunnen dus nog altijd voor Microsoft Azure, AWS of Google Cloud kiezen. Maar de clouddiensten van StackIT krijgen nu veel meer kans. SLM Rijk De onderhandelingen voor de Rijksoverheid zijn gevoerd door het Strategisch Leveranciersmanagement Rijk (SLM Rijk). Door via SLM Rijk deze afspraken gezamenlijk te maken, hoeven individuele rijksorganisaties niet zelf complexe contractonderhandelingen te voeren. Dit voorkomt versnippering en zorgt ervoor dat alle ministeries en rijksdiensten, ongeacht de grootte, kunnen profiteren van goede en voordelige voorwaarden. De raamovereenkomst is de eerste in zijn soort. De afspraken gelden per direct. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid): ‘Met deze overeenkomst zetten we een belangrijke stap in het verkleinen van onze afhankelijkheid van partijen buiten Europa en versterken we onze digitale weerbaarheid.’ Eerder deze week werd al bekend dat ook De Nederlandsche Bank voor clouddiensten een contract met Schwarz Digits/StackIT is aangegaan. De Europese Commissie heeft eveneens afspraken met StackIT gemaakt. De Schwarz Groep heeft de ambitie StackIT te laten uitgroeien tot een hyperscaler. Het bedrijf steekt elf miljard euro in een datacenter in de Duitse deelstaat Brandenburg.

Een hackersgroep die zich Embargo noemt, heeft deze week gedreigd om patiëntgegevens van ChipSoft online te zetten. De zorgleverancier levert systemen aan onder meer huisartsen. Op dinsdag 7 april werd bekend dat het bedrijf is gehackt. Het duurde vervolgens meer dan een week voordat ChipSoft toegaf dat persoonlijke gegevens van patiënten waren gestolen, waaronder medische data.Afgelopen maandag verscheen op het darkweb een bericht waarin Embargo claimt 100 GB aan data van ChipSoft in handen te hebben. Op de site stonden twee aftelklokken die deze week zouden aflopen, aldus de NOS.‘Die klok is erop gericht om hun slachtoffers onder druk te zetten‘, zegt Harm Teunis, security evangelist bij het cybersecurity-bedrijf Eset Nederland. Zo’n klok is ook het doel van zo’n site op het darkweb. ‘Daarmee laten ze zien dat ze gegevens in handen hebben en dreigen die te publiceren.’OnderhandelingenHet dreigement is inmiddels van de website verdwenen. ‘Vaak gebeurt dat pas als het bedrijf heeft betaald om te voorkomen dat de gegevens worden gepubliceerd’, zegt Teunis. Maar hij houdt ook rekening met de mogelijkheid dat Embargo de naam heeft weggehaald omdat dat tijdens de onderhandelingen is afgesproken.ChipSoft bevestigt aan de NOS dat onderhandelingen met de cybercriminelen nog gaande zijn. Het bedrijf onthoudt zich van een verdere reactie. Zo is niet duidelijk of de leverancier van elektronische patiëntendossiers bereid is om losgeld te betalen. Telecomprovider Odido weigerde dat onlangs. Geen statelijke actorEmbargo is een relatief onbekende hackersgroep. Over de herkomst en identiteit van de hackers valt niets te zeggen. De groep ontkent een statelijke actor te zijn. Op het darkweb omschrijft de groep zichzelf als een ‘internationaal team zonder politieke banden’.Uit een lijst met recente slachtoffers blijkt dat Embargo ervaring heeft met aanvallen op de zorgsector. Zo werden ziekenhuizen uit de Verenigde Staten belaagd. Eset volgt de groep sinds juni 2024. ‘Dat is vlak nadat we ze voor het eerst hebben gezien. Hun werkwijze is in die jaren niet veel anders geworden’, licht Teunis toe. ‘Wat ze doen, noemen we dubbele afpersing. Daarbij worden bestanden van het bedrijf niet alleen versleuteld, maar downloaden de hackers ook gegevens om het bedrijf af te persen.’AfpersingChipSoft maakte eerder zelf bekend dat het bedrijf slachtoffer is geworden van een ransomware-aanval. Daarbij maken criminelen bestanden ontoegankelijk door ze te versleutelen: de bestanden worden ‘gegijzeld’. Daarna vragen de hackers losgeld, in ruil voor de digitale sleutel. Daarmee kan het slachtoffer zijn bestanden weer toegankelijk maken.Met de gestolen gegevens kunnen zij het slachtoffer ook chanteren door te dreigen om die te publiceren. Bij dubbele afpersing worden bestanden versleuteld én gevoelige gegevens gestolen, zodat het slachtoffer op twee fronten onder druk staat. Het slachtoffer moet dan twee keer betalen: om weer aan het werk te kunnen, en om te voorkomen dat er gegevens openbaar worden. Teunis: ‘Medische gegevens zijn extra gevoelig. De druk om te betalen kan daardoor hoger worden. Maar het kwaad is natuurlijk al geschied: de criminelen hebben de gegevens al in handen.’De Landelijke Huisartsen Vereniging heeft alle huisartsen die getroffen zijn door de hack bij ChipSoft, geadviseerd om hun patiënten daarover te informeren. De vereniging zegt dat er mogelijk gegevens van ‘enkele tientallen huisartsenpraktijken’ zijn gestolen, maar zegt niet te weten hoeveel het er precies zijn. Behalve bij huisartsen zijn ook bij andere zorginstellingen zoals het Oogziekenhuis Rotterdam patiëntgegevens gestolen. Om welke instellingen het precies gaat en om hoeveel personen, maakt ChipSoft niet bekend.

Bij de cyberaanval van vorige maand bij de gemeente Epe zijn zeer waarschijnlijk persoonsgegevens van bijna alle inwoners buitgemaakt. Dat meldt de gemeente na Uit forensisch onderzoek. De gemeente Epe maakte eerder bekend dat hackers op 10 maart 2026 via een zogeheten ClickFix‑aanval toegang kregen tot het gemeentelijke netwerk. Twee dagen later werden circa 552.000 bestanden gedownload (zo’n 800 gigabyte). Uit forensisch onderzoek blijkt nu dat de hackers toegang hadden tot één netwerkschijf met ongestructureerde bestanden. Volgens de gemeente zijn daarbij waarschijnlijk van vrijwel alle inwoners gegevens gelekt, waaronder naam, adres, geslacht, geboortedatum, geboorteplaats en burgerservicenummer (bsn). Inloggegevens van DigiD zijn niet buitgemaakt, omdat de gemeente daarover niet beschikt. Verder bleek na onderzoek dat in sommige bestanden ook andere persoonsgegevens kunnen voorkomen. Het gaat om contactgegevens, bankrekeningnummers of kopieën van identiteitsbewijzen van inwoners die bijvoorbeeld een aanvraag hebben gedaan of bezwaar hebben ingediend, meldt de Gelderse gemeente in een verklaring. Inwoners van wie een kopie van een geldig identiteitsbewijs is aangetroffen, ontvangen daarover nog bericht. Zij kunnen het document vervolgens kosteloos laten vervangen. Cyberaanvallen Het datalek bij Epe past in het rijtje recente cyberaanvallen waarbij klantgegevens zijn gestolen. Zo werden deze week bij cosmeticaketen Rituals lidmaatschapsgegevens van klanten gedownload, waaronder naam, adres, e‑mail en telefoonnummer. Wachtwoorden en betaalgegevens zijn volgens het bedrijf niet gelekt. Het aantal betrokken klanten is niet bekendgemaakt. Afgelopen februari werd telecomaanbieder Odido nog getroffen door een grootschalig datalek waarbij gegevens van ongeveer 6,2 miljoen (oud-)klanten zijn buitgemaakt, waaronder bsn’s, Iban’s en documentnummers van identiteitsbewijzen. Het incident leidde tot Kamervragen en een deze week aangekondigde collectieve rechtszaak door Consumentencollectief CUIC (Consumers United in Court). In januari meldde reisplatform Interrail dat een beveiligingslek heeft geleid tot de diefstal van klantgegevens. Het gaat hierbij om voor- en achternamen, e-mailadressen, telefoonnummers, woonadressen en geboortedata. Mogelijk zijn ook paspoort- of id-kaartinformatie van klanten blootgesteld.

Bij Unica is het omzet-aandeel van gespecialiseerde bedrijvenclusters, met name op gebied van ict, vorig jaar gestegen naar 45 procent. De technische dienstverlener doorbrak in 2025 de omzetgrens van één miljard euro. Unica zet steeds meer in op digitalisering en innovatiekracht om integrale oplossingen te bieden waarbij het de regiefunctie bekleedt. Unica ICT Solutions (dienstverlening) en Unica Datacenters (ontwerp, bouw en onderhoud van datacenters) groeiden mee met hun klanten die steeds digitaler worden Hetzelfde geldt voor Unica Industry Solutions (industriële automatisering/procestechnologie), Unica Building Intelligence (intelligente gebouwautomatisering) en Unica Access & Security (toegangsverlening en beveiliging). De bedrijfsomzet groeide met 9 procent tot 1,017 miljard uro (2024: € 937 miljoen). Daarbij liet het operationele resultaat (ebitda) een groei zien naar 133 miljoen euro, een groei van 15 procent ten opzichte van 2024 (117 miljoen euro). De nettowinst nam toe met 17 procent naar 62,8 miljoen euro (2024: 53,9 miljoen). Veiligheid Unica constateert een toenemende behoefte aan veiligheid, vanwege de spanningen en onzekerheden in de wereld. Met oplossingen op het gebied van onder meer technische beveiligingsoplossingen, brandveiligheid, toegangscontrole, dataveiligheid en industriële veiligheid voorzien tal van Unica-bedrijven in deze toenemende behoefte. Het merendeel van de omzetgroei werd organisch gerealiseerd, aangevuld met drie acquisities. In maart 2025 nam Unica smart data en service specialist MPL over, een specialist op het gebied van smart building concepten en data-integratie. Daaropvolgend werd meet- en regeltechniek specialist Erco overgenomen en eind 2025 sloot Niemeijer Installatietechniek zich aan bij Unica. Het bedrijf telt ruim 4.750 medewerkers. De aanhoudende schaarste op de arbeidsmarkt, met name in de ict en techniek, blijft voelbaar.

China staat waarschijnlijk op gelijke voet met de Verenigde Staten op het gebied van offensieve cybercapaciteiten. Dat meldt de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) in haar jaarverslag over 2025.Het Chinese Volksbevrijdingsleger reorganiseerde in 2024 zijn cyber-eenheden en bracht daarbij technische capaciteiten samen. Dit stelt Chinese hackers in staat hun tooling en infrastructuur voortdurend aan te passen en zeer flexibel in te spelen op kansen en veranderende omstandigheden. Tot die conclusie komt de MIVD. De dienst schat in dat China hierdoor offensieve cybercapaciteiten beter kan integreren met militaire operaties.De MIVD verwacht dit jaar een verdere toename in het aantal campagnes gericht op het misbruiken van kwetsbaarheden, waaronder in edge devices zoals routers, firewalls en vpn-oplossingen. Chinese statelijke actoren hebben toegang tot specialistische kennis over westerse hard- en software. Dit is mogelijk door een divers en uitgebreid ecosysteem van Chinese bedrijven en kennisinstellingen die offensieve cyberoperaties faciliteren. Ook het Chinese Volksbevrijdingsleger, de gewapende vleugel van de Communistische Partij van China en met ruim twee miljoen actieve leden het grootste leger ter wereld, zoekt naar ingangen in westerse technologie. De MIVD onderkende in 2025 dat meerdere onderdelen binnen dezelfde eenheid zelfs concurreren om kwetsbaarheden te vinden in een bepaald type edge device.CyberspionageDe militaire inlichtingendienst neemt structurele Chinese cyberspionage waar die gericht is tegen de westerse defensie-industrie. Door hun gebruik van onbekende software kwetsbaarheden (zero days) en snelle operationalisering van reeds gepubliceerde kwetsbaarheden wordt de weerbaarheid hiertegen steeds lastiger. De MIVD stelt vast dat detectie, respons en mitigatie vaak onvoldoende opgewassen zijn tegen de omvangrijke en professionele Chinese cyberdreiging.De dreiging vanuit Noord-Koreaanse it’ers was eerst voornamelijk gericht op de VS. Deze dreiging heeft zich echter ontwikkeld richting Europa. De MIVD maar ook de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD; voor binnenlandse veiligheid) hebben verschillende cyberaanvallen tegen Nederlandse bedrijven en personen waargenomen. Een aantal van deze operaties is zeer waarschijnlijk uitgevoerd door of met behulp van Noord-Koreaanse it’ers. Deze aanvallen waren voornamelijk gericht op het ontvreemden van cryptocurrency en mogelijk ontvreemden van bedrijfsinformatie.   De Noord-Koreanen laten zich onder valse identiteit inhuren door buitenlandse organisaties om it-werkzaamheden te verrichten. Zij voeren hun werkzaamheden als voltijds-medewerker of contractant op afstand uit. Doorgaans voeren zij uitsluitend hun contractuele taken uit en werken vaak tegelijkertijd voor meerdere bedrijven. Het primaire doel van deze werkwijze is financiering van het regime door inkomen af te staan. Noord-Korea probeert zeer waarschijnlijk op deze wijze buitenlandse valuta te verkrijgen. Naast deze Noord-Koreaanse it’ers zijn er ook werknemers die legitiem arbeid verrichten en tevens cryptocurrency of data stelen.RussischNet als voorgaande jaren zijn Russische cyber-actoren zeer actief op het gebied van offensieve cyberoperaties richting Europa. Het gaat hierbij zowel om actoren die direct gelieerd zijn aan de Russische inlichtingendiensten, als om pro-Russische aanvallers die verder afstaan van de Russische overheid maar wel worden gesteund door de staat. Het aantal verschillende Russische cyber-actoren neemt tevens toe. Hun operaties variëren van relatief eenvoudig spear phishing tot het gebruik van geavanceerde malware om toegang te krijgen tot systemen van overheden, bedrijven en instanties.

Event | Hannover Messe 2026 Het Franse Dassault Systèmes en de Japanse technologieleverancier Omron werken samen om productieomgevingen slimmer, flexibeler en beter beheersbaar te maken. Daarvoor willen ze digital-twin-technologie voor ontwerp en planning koppelen met de machines, robots en sensoren op de werkvloer. Dat melden de bedrijven op de industriebeurs Hannover Messe. Volgens Dassault Systèmes en Omron werken in veel fabrieken productontwerp, automatisering en productie nog te veel langs elkaar heen. Dat leidt tot langere opstarttrajecten, een grotere kans op fouten en minder ruimte om snel bij te sturen. Door de virtuele en fysieke wereld directer met elkaar te verbinden, kunnen fabrikanten en machinebouwers productiesystemen sneller ontwerpen, realistischer testen en betrouwbaarder uit te rollen, luidt de verwachting van beide bedrijven. Virtual Twin of Production Systems De samenwerking brengt het platform 3D UNIV+RSES van Dassault Systèmes samen met Omrons Sysmac-platform voor industriële automatisering. Daarmee kunnen fabrikanten productiesystemen in één doorlopende digitale omgeving ontwerpen, simuleren, valideren en voorbereiden op ingebruikname. Een belangrijk onderdeel daarvan is de zogeheten Virtual Twin of Production Systems, een virtuele kopie van een productielijn waarmee bedrijven bijvoorbeeld robotgedrag, logistieke stromen en de werking van een nieuwe lijn kunnen testen voordat er fysiek iets wordt gebouwd. Virtual Companions Die koppeling tussen it (informatietechnologie) en ot (operationele technologie) creëert een digitale keten die al begint vóór de ingebruikname en daarna doorloopt in de operatie, stellen de partijen. Productielijnen worden eerst in een virtuele omgeving ontworpen en getest, met steun van Virtual Companions. Bedrijven kunnen daar scenario’s voor prestaties, veiligheid en onderhoud doorrekenen en fouten opsporen voordat ze in de praktijk problemen veroorzaken. Zodra de fysieke productielijn draait, worden realtime-data van sensoren, controllers en robots teruggekoppeld naar de virtuele tweeling. Daardoor kunnen bedrijven verschillen tussen simulatie en werkelijkheid sneller zien, systemen nauwkeuriger afstellen en voorspellend onderhoud inzetten. Dat helpt om kosten en risico’s te verlagen. Nieuwe fase ‘De maakindustrie gaat een nieuwe fase in. Samen met Omron bouwen we aan levende productiesystemen: ai-gedreven, zelfverbeterend en softwaregedefinieerd, waarin de virtuele en fysieke wereld in één continue leerlus samenkomen”, zegt Pascal Daloz, ceo van Dassault Systèmes, softwareleverancier voor 3d-ontwerp, planning en product lifecycle management (plm). Volgens Motohiro Yamanishi, topman van de Industrial Automation Company van Omron, verwacht door de samenwerking klanten ‘een integrale oplossing te kunnen bieden, van simulatie tot volledig geïmplementeerde, intelligente productie. In Nederland is Omron onder meer actief in Den Bosch; Computable nam kortgeleden een kijkje in de fabriek. Het Japanse concern levert medische precisietechnologie een produceert apparaten en systemen voor industriële toepassingen.

COLUMN – Op zich goed nieuws van de week. Oekraïne heeft een overwinning behaald met inzet van alleen maar robots en drones. Er kwam op het slagveld geen mens aan te pas en er vielen dus ook geen slachtoffers. Tenminste, aan de kant van Oekraïne. In Rusland dachten ze daar heel anders over; zij hadden wel veel slachtoffers. Maar op zich was dit dus goed nieuws. Ik zeg erbij ‘op zich’, want als het zo kan, dan kan het ook andersom. We denken dat techniek altijd voor ons gaat werken, maar het kan ook de andere kant op vallen. Kunnen we dan nog wel terug? De angst die Robert Oppenheimer ook voelde bij de ontwikkeling van de atoombom. Nee, we komen geen mensen maar robots te kort Wat als het tegen je keert? Een soort Planet of the Apes, maar dan met robots. Ik zag het schrikbeeld waarin robots door de straten marcheren en wij angstig in onze huizen zitten. Dictators hebben geen handlangers meer nodig, een paar robots is genoeg. En goede wifi natuurlijk. Voor je het weet, is Elon Musk de baas. Of is hij dit al? Knopje We hebben op een knopje gedrukt en kunnen niet meer terug. Ik las van de week ook dat Defensie mensen te kort komt. Ik dacht: nee, we komen geen mensen maar robots te kort. Toevallig hebben we al een robot als premier. Als je hem een vraag stelt, dan verblikt of verbloost hij niet, maar volgt er een volkomen voorgeprogrammeerd antwoord. Ik vermoed dat Jetten een rechtstreekse verbinding met ChatGPT heeft. Dus misschien kunnen we Robot Jetten inzetten. Het zal niet genoeg zijn, we zullen er meer moeten hebben. Het is niet meer een kwestie van wie het sterkst is en de meeste mankracht heeft, maar wie over de beste techniek beschikt. En laten we proberen dat we die techniek zelf in handen krijgen én houden. Robot Jetten, doe er iets aan. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.