computable

Iedere organisatie heeft een crisisplan voor een cyberincident. Draaiboeken liggen klaar, crisisteams worden geactiveerd en technische specialisten weten welke stappen ze moeten zetten zodra het alarm afgaat. Maar vrijwel geen enkele organisatie bereidt de persoon voor die tijdens zo’n crisis de belangrijkste beslissingen moet nemen: de ciso. De organisatie heeft een crisisplan’, zegt Ashish Shrestha, ‘maar niemand bereidt de leider voor die uiteindelijk de verantwoordelijkheid draagt.’ Voormalig groeps-ciso van Jaguar Land Rover Shrestha stond aan het roer tijdens een van de meest spraakmakende cybercrises van de afgelopen jaren.Ashish Shrestha op Cybersec Netherlands 2026Tijdens Cybersec Netherlands 2026 verzorgt Ashish Shrestha de keynote over de menselijke kant van cyberleiderschap: When the alarm sounds: the call no leader wants – The human side of being a CISO (based on true events). Daarnaast neemt hij deel aan een paneldiscussie over de mentale belastbaarheid van ciso’s en de vraag hoe organisaties hun cyberleiders beter kunnen ondersteunen tijdens en na een crisis.Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen.👉🏼 Registreer je gratis!Het is een uitspraak die de kern vormt van zijn verhaal. Wie hem spreekt, merkt al snel dat hij nauwelijks over technologie begint. Natuurlijk, hij werkte bijna twintig jaar in de internationale cybersecuritywereld en bekleedde sleutelposities bij onder meer Shell en Jaguar Land Rover. Tegenwoordig is hij ceo en medeoprichter van Zyn Global. Maar als Shrestha terugkijkt op zijn carrière, spreekt hij liever over mensen dan over systemen. ‘Cybersecurity is niet langer uitsluitend een technologievraagstuk’, zegt hij. ‘Het is steeds vaker een vraagstuk van besluitvorming met diep menselijke gevolgen.’Juist hij zou kunnen vertellen over ransomware, geavanceerde dreigingsactoren of de nieuwste ai-aanvallen. Toch kiest hij bewust een andere invalshoek. ‘Technologie blijft zich ontwikkelen. De menselijke natuur verandert veel langzamer. Uiteindelijk zijn het mensen die de kwaliteit bepalen van de beslissingen die onder onzekerheid worden genomen.’Geen rechte lijnWie denkt dat Shrestha al vroeg wist dat hij chief information security officer (ciso) zou worden, heeft het mis. Zijn loopbaan ontwikkelde zich niet volgens een strak uitgestippeld plan. ‘Ik heb nooit gezegd: ik wil ooit groeps-ciso worden. Mijn ambitie was altijd om betekenisvol werk te doen en telkens de volgende uitdaging aan te gaan.’Die houding bracht hem in uiteenlopende internationale omgevingen, waar hij leerde dat cybersecurity veel verder gaat dan firewalls en detectiesystemen. Vooral zijn jaren bij Shell vormden daarin een belangrijk fundament. ‘Je leert daar omgaan met een enorme complexiteit. Verschillende landen, verschillende culturen, verschillende risico’s. Maar vooral leer je dat veiligheid nooit alleen een technisch vraagstuk is. Uiteindelijk draait het altijd om mensen.’Juist daar ontstond zijn fascinatie voor leiderschap. ‘In het begin van je carrière denk je vooral na over oplossingen. Later realiseer je je dat de echte uitdaging niet zit in de techniek, maar in het meenemen van mensen.’De nieuwe cisoVolgens Shrestha verandert de rol van de ciso fundamenteel. Wat vroeger vooral een it- en gegevensbeveiligingsdiscipline was, verschuift nu naar het bieden van een veilige, betrouwbare en onderling verbonden ervaring, een stabiele wereldeconomie en het beschermen van onze manier van leven in de digitale paradigmaverschuiving waarin we ons nu bevinden.‘De vraag is niet langer of een organisatie bescherming nodig heeft en wat we moeten beschermen, maar iets fundamentelers: waarom is deze bescherming eigenlijk belangrijk? Wie beschermen we? Wat proberen we te behouden en wat is de impact als we dit verkeerd aanpakken?’‘Technische kennis blijft belangrijk, maar het onderscheid wordt steeds minder gemaakt op basis van wie de beste techneut is.’ Volgens hem worden andere vaardigheden steeds belangrijker. ‘Kun je complexe risico’s begrijpelijk uitleggen? Kun je vertrouwen opbouwen? Kun je mensen meenemen in moeilijke beslissingen? Kun je rust brengen wanneer iedereen naar jou kijkt? Dat zijn uiteindelijk leiderschapskwaliteiten. Geen technische.’OordeelsvermogenOpvallend genoeg denkt Shrestha niet dat organisaties een tekort hebben aan informatie. Integendeel. ‘We hebben steeds meer data, dashboards en ai. Tijdens een crisis ontbreekt het zelden aan informatie.’‘Goed oordeelsvermogen.’ Hij formuleert het bijna als een levensles: ‘Meer informatie leidt niet automatisch tot betere beslissingen.’ Juist daar ziet hij de grootste uitdaging voor de komende jaren. ‘Ai kan ons helpen patronen te herkennen en cognitieve belasting te verminderen. Maar context, ethiek en verantwoordelijkheid blijven menselijke eigenschappen.’Die overtuiging vormt ook de basis van Zyn Global. ‘We moeten technologie gebruiken om mensen betere beslissingen te laten nemen. Humans must lead. Technology must augment.’Jaguar Land RoverHalverwege het gesprek komt Jaguar Land Rover ter sprake. Als Group CISO in de afgelopen twee decennia heeft Shrestha enkele van de meest complexe cybercrises van de afgelopen jaren geleid. Hij vermijdt bewust operationele details.‘Uit respect voor mijn voormalige werkgevers en professionele vertrouwelijkheid ga ik niet in op operationele details.’ Toch bevestigde die periode de leiderschapsprincipes waar hij al lang in geloofde. ‘Tijdens een crisis verandert je rol volledig. Mensen kijken niet meer naar je functie; ze kijken naar jou.’Voor Shrestha draait leiderschap op zulke momenten niet om het hebben van alle antwoorden. ‘Leiderschap betekent voor mij duidelijkheid creëren wanneer onzekerheid overheerst, kalm blijven wanneer anderen onrust voelen en mensen helpen samen goede beslissingen te nemen. Ik heb leiderschap altijd gezien als een vorm van dienstbaarheid. Als mensen een moeilijke situatie verlaten met meer vertrouwen, meer verbondenheid en meer handelingsperspectief dan toen ze binnenkwamen, heb je als leider je werk goed gedaan.’Eenzame verantwoordelijkheidVoor veel buitenstaanders eindigt een cybercrisis op het moment dat systemen weer online komen. Voor de ciso begint dan vaak pas de verwerking. ‘De druk verdwijnt niet zodra de technische respons op gang komt’, zegt Shrestha. ‘Sterker nog, voor de leider begint het dan pas.’Organisaties investeren miljoenen in business continuity, disaster recovery en crisismanagement. Maar wie bereidt de leider voor die onder grote tijdsdruk beslissingen moet nemen waarvan de gevolgen soms pas maanden of jaren later duidelijk worden? ‘We bereiden organisaties voor op operationeel herstel, maar nauwelijks op de menselijke tol die zo’n crisis vraagt van de mensen die de verantwoordelijkheid dragen.’Rust uitstralenAshish Shrestha zal op de eerste dag van Cybersec Netherlands 2026 (9 en 10 september, Jaarbeurs Utrecht) het podium betreden als keynotespreker om zijn praktijkervaring en thought leadership te delen over de menselijke kant van cyberleiderschap en cyberweerbaarheid. ‘De meeste ciso’s herkennen dit onmiddellijk. Tijdens een crisis staat alles in dienst van de organisatie. Je adrenaline neemt het over. Je slaapt nauwelijks, leeft op koffie en beslissingen en probeert tegelijkertijd rust uit te stralen naar je team, de directie, toezichthouders en externe partners.’Maar zodra de crisis voorbij is, volgt vaak iets waar niemand het over heeft. ‘Dan verwacht iedereen dat je gewoon weer doorgaat.’ Hij noemt het één van de grootste blinde vlekken binnen het vakgebied. ‘We hebben het veel over cyberweerbaarheid. Maar hoe weerbaar zijn de mensen die die weerbaarheid moeten organiseren?’Vertrouwen opbouwenOp de vraag welke eigenschap een goede ciso onderscheidt van een uitstekende ciso hoeft Shrestha niet lang na te denken. ‘Vertrouwen.’ Niet technologie. Niet certificeringen. Niet ervaring. Vertrouwen. ‘Vertrouwen bouw je vóór een crisis. Tijdens een crisis wordt het getest.’Juist daarom besteedt hij zoveel aandacht aan relaties met bestuurders, collega’s en teams. Niet omdat dat ‘zacht’ leiderschap zou zijn, maar omdat vertrouwen volgens hem de belangrijkste versneller is tijdens een incident. ‘Wanneer bestuurders je vertrouwen, hoef je tijdens een crisis niet eerst je geloofwaardigheid te bewijzen. Dan kunnen alle gesprekken gaan over de juiste beslissingen.’Volgens Shrestha wordt de kwaliteit van een ciso uiteindelijk niet bepaald door het aantal aanvallen dat wordt tegengehouden. ‘Je wordt beoordeeld op de kwaliteit van je leiderschap wanneer de druk maximaal is.’ Dat vraagt volgens hem om iets wat in cybersecurity nog te weinig wordt ontwikkeld: oordeelsvermogen. ‘Cybersecurity is geen wedstrijd waarin je alle antwoorden hebt. Integendeel. Juist tijdens een crisis beschik je zelden over volledige informatie.’ Daarom gelooft hij ook niet dat organisaties vooral meer data nodig hebben. ‘We hebben behoefte aan betere besluitvorming, niet aan meer dashboards.’Misvatting over cybersecurityTijdens het gesprek komt Shrestha zelf met een onderwerp dat hij graag aan het interview wilde toevoegen. ‘Als ik één misvatting zou mogen wegnemen’, zegt hij, ‘dan is het dat cybersecurity nog steeds te vaak wordt gezien als een technisch probleem.’ Volgens hem ligt de echte uitdaging ergens anders. ‘Cybersecurity gaat uiteindelijk over menselijk gedrag. Over vertrouwen. Over samenwerking. Over verantwoordelijkheid.’Hij ziet nog steeds organisaties die cybersecurity behandelen als een afdeling in plaats van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. ‘Zolang medewerkers denken dat cybersecurity iets is van ‘de security-afdeling’, lopen we achter de feiten aan.’ Hij hoopt dat de sector de komende jaren een fundamentele omslag maakt. ‘We beschermen niet alleen organisaties, maar ook de samenleving die steeds afhankelijker wordt van digitale infrastructuur. Cybersecurity is uitgegroeid tot een maatschappelijke verantwoordelijkheid.’Vijf loopbaanlessen van Ashish ShresthaBouw vertrouwen voordat je het nodig hebt.Leer het bedrijf kennen, niet alleen de technologie.Zoek actief feedback, juist wanneer het ongemakkelijk is. En blijf nieuwsgierig en adaptief.Laat je functietitel nooit belangrijker worden dan je doel.Onthoud dat leiderschap draait om dienen, niet om status.Je doel bepaal je zelfNa bijna twintig jaar in internationale leidinggevende functies richtte Shrestha Zyn Global op. ‘Ik wilde iets bouwen waarmee we leiders helpen betere beslissingen te nemen.’Juist daarom spreekt hij tegenwoordig veel over leiderschap met een duidelijk doel. ‘Verwar je functietitel nooit met je doel.’ Dat is misschien wel de belangrijkste loopbaanles die hij zelf heeft geleerd. ‘Een titel krijg je van een organisatie. Je doel bepaal je zelf.’Leider van morgenTot slot vraagt Computable hem welk advies hij jonge cybersecurityprofessionals zou willen meegeven. ‘Blijf nieuwsgierig, investeer in communicatie, leer luisteren en zoek bewust mensen op die anders denken dan jij. Verlies nooit uit het oog waarom je dit werk doet.’Technologie blijft zich volgens Shrestha ontwikkelen. ‘De menselijke natuur verandert veel langzamer. Daarom wordt de toekomst van cybersecurity niet gevormd door technologie alleen, maar door leiders die vertrouwen bouwen, oordeelsvermogen versterken en mensen samenbrengen rond een gedeeld doel.’De ciso van morgenVolgens Ashish Shrestha worden dit de belangrijkste competenties voor toekomstige cybersecurityleiders:Strategisch denkvermogen om commerciële en organisatorische context op te bouwenOordeelsvermogen en kwaliteit van besluitvormingCommunicatie om vertrouwen en snellere besluitvorming te bevorderenEmpathie en emotionele intelligentie zijn essentieel om effectief leiding te gevenInvloed die wordt bereikt door vertrouwen, samenwerking en een gedeeld doel, niet door autoriteitNieuwsgierigheid en levenslang leren, afleren en herleren‘Technologie blijft belangrijk, maar uiteindelijk zullen organisaties het verschil maken met leiders die mensen weten te verbinden.’

Netbeheerder TenneT heeft het datacenter van ITB2 in Apeldoorn gekocht. Uit documenten van het Kadaster blijkt dat TenneT eind december 2025 zowel het erfpachtrecht op het terrein als de bijbehorende datacenteractiva heeft overgenomen. De totale transactiewaarde komt uit op ruim 20,5 miljoen euro. Computable berichtte eerder dat ITB2 Datacenters na dertig jaar gaat stoppen. Alle klantcontracten zijn opgezegd. Het datacenter in Apeldoorn is verkocht; dat in Deventer staat nog te koop. Directeur/eigenaar Niels Hensen mag echter contractueel niet zeggen wie de kopende partij van zijn Apeldoornse locatie is. Uit opgevraagde eigendoms-stukken bij het Kadaster blijkt de koper energienetbeheerder TenneT TSO te zijn. Voor het erfpachtrecht en het gebouw betaalt de energienetbeheerder circa 16,3 miljoen euro. Daarnaast neemt TenneT de operationele activa van het datacenter over voor zo’n 4,28 miljoen euro. Oorspronkelijk zou de levering pas in 2026 plaatsvinden, maar doordat partijen overeenkwamen de transactie al eind 2025 af te ronden, kwam de uiteindelijke verkoopprijs (totaal ruim 20,58 miljoen euro) hoger uit dan waarover eerder was gesproken. De grond onder het datacenter blijft eigendom van de gemeente Apeldoorn. Het terrein is sinds 2012 uitgegeven in eeuwigdurende erfpacht.   Bruikleenovereenkomst Hoewel TenneT sinds eind 2025 juridisch eigenaar is geworden van het datacenter, kan ITB2 de locatie nog geruime tijd blijven gebruiken. Tegelijk met de verkoop sloten beide partijen namelijk een bruikleenovereenkomst, blijkt uit de koopakte van het Kadaster. Daarin is vastgelegd dat ITB2 een deel van het erfpachtrecht en de activa mag blijven gebruiken tot uiterlijk 31 december 2027. ITB2 krijgt daarmee de tijd om zijn dienstverlening gecontroleerd af te bouwen en klanten naar andere locaties te migreren. Het bedrijf heeft daarbij beloofd zich in te spannen om het pand eerder leeg op te leveren. Bedoeling? Voor TenneT betekent de aankoop dat het de beschikking krijgt over een bestaand en energiezuinig datacenter uit 2013. De locatie op het Apeldoornse industrieterrein De Ecofactorij werd al van begin af aan zeer energiezuinig ingericht qua technologie. Maar wat de netbeheerder ermee gaat doen is vooralsnog onduidelijk. Navraag bij de woordvoerder levert alleen de summiere reactie op dat ‘het klopt dat TenneT dit datacenter heeft aangekocht. Verder doen wij in verband met de veiligheid van de elektriciteitsvoorziening in Nederland geen uitspraken over de inrichting van onze bedrijfsvoering.’ De beheerder zou momenteel gebruikmaken van twee datacenters. Maar of aankoop van de ITB2-locatie in Apeldoorn bedoeld is als vervanging is dus niet duidelijk. Ook geeft TenneT geen antwoord op de vraag waarom er, in plaats van koop, niet is gekozen voor colocatie, bijvoorbeeld bij een van de datacenters van glasvezelpartner Eurofiber, of voor nieuwbouw. Het datacenter in Apeldoorn zou ook bedoeld kunnen zijn als testlocatie in het kader van het vraagstuk van de energietransitie, gridbelasting en het oplossen van netcongestie, in samenwerking met de regionale netbeheerder Liander. Ook op die vraag komt geen antwoord van TenneT.

Martin de Vries (VDL Groep) tijdens Cybersec Netherlands 2026Hoe verandert de rol van een chief information security officer (ciso) wanneer de omgeving verandert? Een ciso in de financiële sector werkt binnen een sterk gereguleerde wereld, een universiteit draait op open kennisdeling en een industriële organisatie moet digitale veiligheid verbinden aan productie, innovatie en internationale ketens.Toch zijn de fundamentele uitdagingen vaak vergelijkbaar. De manier waarop een organisatie risico’s beoordeelt, beslissingen neemt en omgaat met onzekerheid bepaalt uiteindelijk hoe effectief cybersecurity wordt georganiseerd.Tijdens Cybersec Netherlands 2026 gaat Martin de Vries hier dieper op in tijdens zijn keynote ‘From banking to academia to manufacturing: what every ciso can learn across industries’ (9 september, 13.30 uur). De Vries is sinds september 2025 ciso van VDL Groep, waar hij verantwoordelijk is voor het realiseren van veilige, toekomstgerichte en innovatieve digitale faciliteiten die aansluiten op de strategie van het internationale industrieconcern. Daarvoor vervulde hij cybersecurityrollen binnen onder meer de financiële sector en de academische wereld.Eigen definitie van risicoEen belangrijke les uit verschillende sectoren is dat er geen universele blauwdruk bestaat voor cybersecurity. De context bepaalt welke risico’s het zwaarst wegen en hoe een ciso zijn of haar rol moet invullen.In de financiële sector ligt de nadruk traditioneel sterk op governance, regelgeving en controle. Banken opereren in een omgeving waarin vertrouwen essentieel is en waarin incidenten direct kunnen leiden tot financiële en maatschappelijke impact. Hierdoor zijn processen, verantwoordelijkheden en risicobeheersing vaak zeer volwassen ingericht.Continu zoeken naar de balans tussen veiligheid en de vrijheid die innovatie mogelijk maaktDe academische wereld kent een andere dynamiek. Universiteiten zijn gebouwd rondom openheid, samenwerking en internationale kennisuitwisseling. Onderzoekers moeten toegang hebben tot systemen en informatie, terwijl tegelijkertijd gevoelige data en intellectueel eigendom beschermd moeten worden. Voor een ciso betekent dit continu zoeken naar de balans tussen veiligheid en de vrijheid die innovatie mogelijk maakt.In de industrie verschuift de focus opnieuw. Bij VDL Groep draait cybersecurity niet alleen om digitale systemen, maar ook om de continuïteit van productieprocessen, ot-omgevingen en internationale toeleveringsketens. Digitalisering creëert nieuwe mogelijkheden, maar brengt ook nieuwe afhankelijkheden en risico’s met zich mee.Invloed en communicatieOndanks de verschillen tussen sectoren ziet De Vries één belangrijke overeenkomst: de ciso moet de verbinding maken tussen cybersecurity en de bredere organisatie. ‘Hoewel de sector waarin je werkt verschillend kan zijn, is de belangrijkste boodschap dat je zorgt dat je inzichten deelt met het bestuur en je stakeholders om het gesprek te starten’, aldus De Vries.Daarmee raakt hij een fundamentele ontwikkeling binnen cybersecurity. De ciso is niet langer alleen verantwoordelijk voor technische beveiligingsmaatregelen, maar moet risico’s kunnen vertalen naar strategische keuzes. Het gaat minder om het voorkomen van ieder risico en meer om het helpen van organisaties bij het nemen van bewuste beslissingen.Volgens De Vries is het bovendien waardevol voor securityprofessionals om buiten hun eigen sector te kijken. ‘Ik moedig iedereen aan om in verschillende sectoren te werken’, zegt hij. Juist die variatie zorgt ervoor dat professionals verschillende perspectieven ontwikkelen op risico, governance en samenwerking.Nieuwe regelgeving en aiNaast sectorverschillen ziet De Vries ook ontwikkelingen die alle organisaties raken. Een positieve trend noemt hij de toenemende aandacht voor cybersecurity op bestuursniveau door de komst van de NIS2-richtlijn.De positie van de ciso verandert van specialist naar strategische gesprekspartnerWaar cybersecurity lange tijd vooral als technisch onderwerp werd gezien, komt het door nieuwe regelgeving steeds nadrukkelijker op de agenda van bestuurders en toezichthouders. Daarmee verandert ook de positie van de ciso van specialist binnen de it-organisatie naar strategische gesprekspartner voor de gehele organisatie.Tegelijkertijd zorgt ai volgens De Vries voor een fundamentele verandering binnen cybersecurity. ‘De fundamentele verandering die ai brengt voor de securitycommunity en ons dagelijks leven kan niet worden genegeerd. Het vraagt onze volledige aandacht, naast alle andere zaken waar we ons al mee bezighouden.’Toekomst blijft onzekerDe snelheid waarmee technologie zich ontwikkelt, maakt voorspellen steeds moeilijker. Ook voor ervaren securityprofessionals blijft de toekomst lastig te voorspellen. ‘Om eerlijk te zijn: ik weet het niet’, zegt De Vries over de vraag hoe cybersecurity zich de komende jaren zal ontwikkelen. ‘Wisten we of konden we de volledige impact van het internet voorzien? Ik zie wel dat het tempo waarin ontwikkelingen plaatsvinden alleen maar verder versnelt.’Juist die onzekerheid maakt de rol van de ciso belangrijker. Organisaties hebben niet alleen behoefte aan technische expertise, maar aan leiders die kunnen omgaan met verandering, verschillende belangen kunnen verbinden en risico’s bespreekbaar maken. Dat is de kern van Martin de Vries zijn keynote op 9 september tijdens Cybersec Netherlands 2026: ‘From banking to academia to manufacturing: what every CISO can learn across industries’. Een sessie over cybersecurity vanuit het perspectief van leiderschap, organisatie en menselijke besluitvorming; en over de lessen die ontstaan wanneer je verder kijkt dan je eigen sector.Bezoek Cybersec Netherlands 2026Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen. Registreer je gratis via deze link.Meer informatie: klik hier.

SSC-ICT, Dictu en DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) hebben opdracht gekregen om gezamenlijk te werken aan een meer soevereine digitale werkomgeving voor de rijksoverheid. De Interdepartementale Commissie Bedrijfsvoering Rijksdienst (ICBR) heeft hiermee een belangrijke knoop doorgehakt. Binnen de opdracht van de ICBR werken de drie rijksdiensten SSC-ICT, Dictu en DUO via verschillende sporen aan een veilige en toekomstbestendige digitale werkomgeving. Het is de bedoeling om bestaande initiatieven te integreren, zoals de samenwerkingssoftware MijnBureau en de Digitaal Autonome Werkomgeving Overheid (Dawo). De ICBR, een soort ambtelijk voorportaal, ‘stuurt’ de bedrijfsvoering binnen de Rijksoverheid. Dit overlegorgaan spreekt van een belangrijke stap om de digitale weerbaarheid en slagkracht van de Nederlandse overheid verder te versterken. Onafhankelijke werkplek Doel is te komen tot een beveiligde, onafhankelijke digitale werkplek en it-infrastructuur voor ambtenaren. Daarmee behoudt de overheid de volledige controle over haar data, software en informatiestromen, zonder met handen en voeten vast te zitten aan grote (Amerikaanse) leveranciers. Opslag en verwerking van gegevens vindt zoveel mogelijk plaats binnen eigen datacenters van het Rijk of via streng gecontroleerde, soevereine Europese cloud-oplossingen. Het Rijk zet ook sterk in op opensource-technologie om vendor lock-in te voorkomen. Europese suite Onder regie van Open BSW (een opensourceproject van het rijksbrede programma Beter Samen Werken) wordt MijnBureau ontwikkeld. Samen met Frankrijk en Duitsland is een Europese suite van samenwerksoftware in ontwikkeling waarin ook componenten van het platform Nextcloud zitten. MijnBureau is de Nederlandse implementatie daarvan. Een aantal gemeenten wil een Linux-gebaseerde werkplek in combinatie met MijnBureau testen. Deze werkomgeving draait op de Dawo, een open source blauwdruk van SSC-ICT. SSC-ICT werkt ook aan een rijksbreed ai-platform op basis van de chat-tool Vlam (Veilige Lokale AI Modellen). Dit gebeurt in samenwerking met de AIVD.

De verwachting was dat de ai-boom vooral de makers van grote taalmodellen zou verrijken. De praktijk laat echter een ander beeld zien. Europese techgiganten als SAP, Capgemini, Sopra Steria en OVHcloud rapporteren in de ai-race sterke cijfers. Zij danken hun succes aan het complexe werk om die modellen daadwerkelijk te laten draaien binnen grote organisaties. Een model aanbieden versus het goed laten werken: het blijkt namelijk een heel andere tak van sport. De grootste uitdaging voor bedrijven ligt niet in de keus van een ai-model, maar in de integratie met bestaande software, data en werkprocessen. ‘Ai-toepassingen zijn het slagveld, en dat is waar de meeste waarde zal worden gecreëerd’, stelde UBS in een recent rapport aangehaald door Reuters. De barrière van legacy-systemen Bedrijven als SAP, Capgemini, Sopra Steria en OVHcloud bouwen aan de integratie van ai in decennia oude systemen met gefragmenteerde databases, op maat gemaakte applicaties en steeds strengere governance-eisen. Dit is precies het domein waarin deze gevestigde spelers hun expertise hebben opgebouwd. Die integratie is in de praktijk zo complex dat het de uitrol van ai vertraagt. ‘De uitrol van ai vordert sneller dan het vermogen van bedrijven om het te beheren’, merkte Boston Consulting Group recent op. Het adviesbureau wees erop dat meer dan 70 procent van de investeerders twijfels heeft over de technische en operationele capaciteiten van organisaties om ai succesvol in te zetten. De vraag naar begeleiding vertaalt zich direct in de cijfers van Europese it-dienstverleners. Zo zag SAP zijn cloud-orderboek met 26 procent stijgen naar 22,9 miljard euro.Capgemini verhoogde zijn groeidoelstelling na een stijging van de orders met 9,2 procent, terwijl Sopra Steria de organische omzetgroei zag versnellen naar 5,3 procent. Alle drie behalen ze hun voordeel uit datamanagement, governance en workflow-integratie, zeg maar het uitdagende werk dat volgt na de eerste ai-adoptie. De factor soevereiniteit Een tweede trend versterkt de positie van de Europese spelers: de roep om controle. Sectoren zoals defensie, luchtvaart en kritieke infrastructuur eisen dat AI-uitrol onder Europese controle en wetgeving valt. Dat vliegtuigbouwer Airbus kiest voor Scaleway (onderdeel van het Franse Iliad) in combinatie met ai-modellen van het Franse Mistral voor gevoelige defensie- en industriële toepassingen, onderstreept die drang naar zelfbeschikking.Ook de Franse cloudprovider OVHcloud profiteert: de omzet uit de publieke cloud steeg met 20,2 procent, gedreven door vraag naar infrastructuur die niet onder de Amerikaanse Cloud Act valt. Druk op het traditionele consultancy-model Toch is het succes met name voor integratoren niet vanzelfsprekend. Naarmate ai routinewerk automatiseert, komt het traditionele businessmodel gebaseerd op ‘uurtje-factuurtje’ onder druk te staan. Dat risico werd recent duidelijk bij it-dienstverlener Accenture. Hoewel het bedrijf solide operationele resultaten en winstcijfers presenteerde, kreeg het aandeel een flinke tik op de beurs. Zo maakten beleggers zich zorgen over hoe een consultancygigant kan blijven groeien als klanten ai gebruiken om minder consultants nodig te hebben. Voor Europese it-reuzen geldt een vergelijkbare uitdaging. Dankzij hun langdurige klantrelaties en diepe integratie-expertise hebben zij momenteel vaak best goede papieren in de AI-race, maar succes is zeker niet voorbestemd. Laat staan gegarandeerd.

Meta lanceert een nieuwe ai-codeeragent , Muse Code, die niet alleen even goed zou zijn als bijvoorbeeld GPT-5.6 Terra, Grok 4.5 en Claude Sonnet 5 maar ook qua prijs heel concurrerend is.  Het nieuwe Muse Code is bedoeld om goedkope Chinese modellen de wind uit de zeilen te nemen. Ook wil Meta marktaandeel afknabbelen van OpenAI en Anthropic door lagere gebruikskosten te bieden. Het moederbedrijf van Facebook, WhatsApp en Instagram investeerde de afgelopen maanden zwaar in ai-infrastructuur en dure ai-experts. Beleggers willen nu weleens rendement zien op die enorme kapitaaluitgaven.  Muse Code is gebaseerd op Meta’s nieuwe taalmodel Muse Spark 1.2 dat is geoptimaliseerd voor programmeertaken. Volgens het onafhankelijke benchmark-platform Artificial Analysis doet Muse Spark niet onder voor GPT-5.6 Terra, Grok 4.5 en Claude Sonnet 5. Meta wil bij de codeeragenten dichtbij de topmodellen van OpenAI en Anthropic komen. Grotere en nog krachtiger modellen zijn op komst, zo kondigt het techbedrijf aan.  Zelf programmeren Meta’s Muse Code is een slimme ai-assistent die zelfstandig grote programmeerklussen uitvoert. In plaats van dat je alles zelf moet doen, regelt deze tool het gehele proces: Het begint met plannen; uitdenken wat er moet veranderen. Vervolgens wordt de code daadwerkelijk getypt. Tenslotte komt de controle; testen of alles goed werkt. De hoofd-ai stuurt op de achtergrond een team van kleinere ai-hulpjes (subagents) aan. Zij verdelen het werk en lossen moeilijke problemen parallel op. Hierdoor is de klus sneller en met minder fouten geklaard, zonder dat de gebruiker er telkens op hoeft te letten. De prijs is ongeveer hetzelfde als die van Chinese computermodellen, zoals DeepSeek. Die kosten maar 18 cent per miljoen output-tokens. Meta zit op 20 cent per miljoen output-tokens in de goedkoopste versie waarbij gebruikers ermee instemmen feedback te geven om de agent te verbeteren. Hacken Ook het bedrijf OpenAI heeft de prijzen verlaagd van oudere modellen, zoals GPT-5.6 Luna. Eerst kostte dat model nog 6 dollar per miljoen woorden, maar nu is dat nog maar 1,20 dollar. Overigens heeft Muse Spark 1.1 bij een cybersecurity-test een ander bedrijf gehackt. Het ai-model wist zich via een lek bij een derde partij onbedoeld toegang tot internet te verschaffen. Net als eerder bij concurrent Anthropic ging het bij Meta om een configuratiefout. Bij OpenAI brak een ai-agent uit de testomgeving door een zero-day kwetsbaarheid te misbruiken.

Studenten van De Haagse Hogeschool ontwikkelen prijswinnende analysetool voor TotalTogether Hoe reageren mensen wanneer de maan de zon volledig bedekt? Die vraag stond centraal in een onderzoek van vier studenten Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool. In opdracht van TotalTogether ontwikkelden zij een ai-systeem dat videobeelden van totale zonsverduisteringen automatisch analyseert en patronen in menselijk gedrag en emoties zichtbaar maakt. Daarom is er nu een oproep: maak videobeelden tijdens de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026! TotalTogether is een Nederlands initiatief dat mensen samenbrengt rondom totale zonsverduisteringen. De organisatie organiseert evenementen, bijeenkomsten en reizen naar locaties waar zulke verduisteringen zichtbaar zijn. Met de totale zonsverduisteringen van 2026 en 2027 in Spanje in het vooruitzicht wil de organisatie niet alleen bezoekers een bijzondere ervaring bieden, maar ook beter begrijpen wat die gebeurtenis emotioneel met mensen doet. Tijdens eerdere zonsverduisteringen zijn er veel videobeelden gemaakt van toeschouwers. Op die video’s zijn vaak sterke reacties te zien: mensen juichen, omhelzen elkaar, kijken vol ontzag naar de hemel of houden hun handen voor hun mond van verbazing. Toch werd dit materiaal nooit systematisch onderzocht. Het handmatig bekijken en analyseren van uren aan videobeelden kost simpelweg te veel tijd. TotalTogether zag daarom kansen in kunstmatige intelligentie. De organisatie wilde weten of ai in staat is om automatisch patronen te herkennen in de reacties van deelnemers aan eclips-evenementen. Met die praktische vraag klopte de organisatie aan bij de opleiding Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool, waarna vier studenten aan de slag gingen met het onderzoek ‘Eclipse Dynamiek’ binnen het vak DataLab IV. Zij onderzochten hoe moderne beeldanalyse kan helpen om grote hoeveelheden videobeelden op een consistente manier te verwerken. Het door hen ontwikkelde prototype herkent onder meer de verschillende fasen van een zonsverduistering, telt personen in beeld, detecteert gezichten en brengt veranderingen in zichtbare publieksreacties gedurende de opname in kaart. Videobeelden blijken lastig materiaal Al vroeg ontdekten de studenten – Nika de Vries, Maan Lammers, Thida Churam en Bram Veelenturf – dat zonsverduisteringsvideo’s veel minder uniform zijn dan verwacht. Sommige camera’s zijn volledig op de hemel gericht, andere tonen grote mensenmassa’s en weer andere bevatten close-ups van individuele toeschouwers. Eén analysemethode voor al deze beelden bleek onmogelijk. Daarom kozen de onderzoekers voor een modulaire aanpak (zie kader onderaan) waarin beelden eerst worden geclassificeerd voordat verdere analyse plaatsvindt. Daarnaast kampte het team met een relatief kleine dataset. Vooral beelden van bewolkte omstandigheden en overgangsmomenten rond de verduistering waren schaars. Daardoor had het classificatiemodel soms moeite met uitzonderlijke situaties. Hun advies: op toekomstige evenementen nog meer trainingsmateriaal verzamelen. Ook de gezichts- en emotieherkenning kende beperkingen. Tegenlicht, schuine camerahoeken, zonnebrillen en grote afstanden maakten het moeilijk om gezichten betrouwbaar te detecteren. Niet alle emoties zijn bovendien zichtbaar in het gezicht. Mensen kunnen diep onder de indruk zijn zonder dat hun gezichtsuitdrukking dat duidelijk verraadt. Het grootste probleem: de eclips zelf De opvallendste uitdaging bleek paradoxaal genoeg het hoogtepunt van de zonsverduistering zelf. Tijdens een totale eclips wordt het zo donker dat gewone camera’s onvoldoende licht ontvangen om gezichten nog goed vast te leggen. Daardoor werken gezichtsdetectie en emotieanalyse op dat moment niet meer betrouwbaar. Om dit probleem op te lossen ontwikkelden de studenten een speciale twee-fasenaanpak. Het systeem analyseert vooral de periode vlak vóór en vlak ná de totale verduistering. Die momenten blijken juist bijzonder interessant, omdat deelnemers dan vaak spanning, verwachting, opluchting, blijdschap en verwondering tonen. De feitelijke eclipsfase wordt automatisch herkend via een donkerte-algoritme en overgeslagen voor de gezichtsanalyse. Positieve emoties nemen duidelijk toe De resultaten van het onderzoek zijn veelbelovend, luidde de beoordeling. Het classificatiemodel behaalde een nauwkeurigheid van ongeveer 95 procent. Ook de persoon- en gezichtsdetectie presteerden goed onder geschikte omstandigheden. Het meest interessante resultaat kwam uit de emotieanalyse. Tijdens de eclipsfase en de omliggende momenten nam het aandeel gezichten dat als ‘blij’ werd geclassificeerd toe met 12,6 procentpunt. Het aandeel ‘verrast’ steeg eveneens met 12,6 procentpunt. Tegelijkertijd nam het aantal neutrale gezichtsuitdrukkingen sterk af. Volgens de onderzoekers sluit dat nauw aan bij wetenschappelijke theorieën over het gevoel van awe: een emotie van ontzag en verwondering die ontstaat bij indrukwekkende natuurverschijnselen. Het project leverde dus een werkend prototype op en nieuwe inzichten in de beleving van een van de meest indrukwekkende natuurverschijnselen. Het project werd tijdens een recente HHS Expo bekroond met zowel de Studentenprijs als de Docentenprijs. En het kreeg en krijgt een vervolg in de praktijk. Na afronding van het onderzoek heeft initiatiefnemer Marjan Schnetz van TotalTogether de methode toegepast op videobeelden van de totale zonsverduistering in Exmouth (Australië) van 20 april 2023. Op basis daarvan werd de eerste Eclipse Experience Card (ECC) ontwikkeld: een compacte rapportage waarin de analyse van een volledige eclipsvideo overzichtelijk wordt samengevat. Daarmee wordt zichtbaar hoe een gestandaardiseerde analyse van videobeelden er in de praktijk uit kan zien. Internationale praktijktest én oproep De volgende stap vindt plaats tijdens de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026. TotalTogether organiseert die dag een ‘field test’ in Noord-Spanje, maar doet tegelijkertijd een internationale oproep aan eclipswaarnemers in het volledige pad van de totaliteit – van Groenland en IJsland tot Spanje en de Balearen – om volgens een eenvoudige opnamehandleiding videobeelden van het publiek vast te leggen. Hiervoor is de speciale app Halo Eclipse Moments ontwikkeld. Door beeldmateriaal uit verschillende locaties en omstandigheden te verzamelen ontstaat een unieke internationale dataset waarmee de analysemethode verder kan worden getest en verbeterd. Halo Eclipse MomentsDe door Marjan Schnetz ontwikkelde app Halo Eclipse Moments is beschikbaar in de Apple App Store en Google Play. Halo helpt je om de zonsverduistering op 12 augustus 2026 optimaal te beleven én je kunt meedoen aan een internationaal citizen science-project.Meer info: totaltogether.com Op weg naar 2 augustus 2027 De praktijktest van 12 augustus is bovendien de laatste mogelijkheid om ervaring op te doen vóór de totale zonsverduistering van 2 augustus 2027, die met een maximale totaliteit van ruim zes minuten de langste totale zonsverduistering boven land van deze eeuw wordt en naar verwachting honderdduizenden waarnemers naar het Middellandse Zeegebied zal trekken. Daarmee krijgt het prijswinnende studentenproject een vervolg als internationaal praktijkproject waarin onderwijs, citizen science en een unieke astronomische gebeurtenis samenkomen, aldus Schnetz. Vier stappen naar inzicht De centrale onderzoeksvraag van de vier studenten Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool luidde: hoe kan een ‘ai-pipeline’ (productielijn) worden ontwikkeld die videobeelden van een zonsverduistering automatisch analyseert, zodat patronen in menselijke reacties zichtbaar worden? In hun eindrapport beschrijft het kwartet hoe het tot een praktische ai-pipeline van vier opeenvolgende stappen is gekomen: De eerste stap was eclipseclassificatie. Hierbij bepaalt het systeem of een videoframe een verduistering toont, de zon zichtbaar is of dat er helemaal geen zon in beeld staat. De studenten bouwden een zogeheten Convolutional Neural Network (CNN), met de tools TensorFlow en Keras (twee opensource-softwarebibliotheken voor neurale netwerken). Als type CNN kozen ze voor MobileNetV2, een lichtgewicht, efficiënt neuraal netwerk, door Google ontwikkeld voor beeldherkenning en computervisie op apparaten met weinig rekenkracht, zoals smartphones. Zo’n CNN is speciaal ontworpen voor het herkennen van patronen in beelden. Qua werking is het te vergelijken met dat van een menselijk oog: het scant een afbeelding op vormen, kleuren en structuren, en leert na verloop van tijd te herkennen wat het ziet. De studenten trainden het ai-model op honderden handmatig gelabelde frames. Vervolgens kwam persoondetectie. Met behulp van het ai-objectdetectiemodel Yolov8 (Yolo: ‘You Only Look Once’) werd automatisch geteld hoeveel mensen in elk frame zichtbaar zijn. Zo kunnen veranderingen in groepsgrootte en publieksdynamiek worden gevolgd. Yolov8 is voorgetraind op de CoCo-dataset (Common Objects in Context), een verzameling van foto’s met labels (in onder meer tachtig objectklassen, waaronder ‘persoon’). De derde stap was gezichtsdetectie. Alleen beelden waarop daadwerkelijk gezichten zichtbaar waren, werden doorgestuurd naar de volgende fase. Hiervoor werd het gespecialiseerde model Yolov11m-face ingezet. Dat is een gespecialiseerd gezichtsdetectiemodel van Ultralytics, specifiek getraind op menselijke gezichten. Tot slot volgde emotieherkenning. De onderzoekers maakten gebruik van een Vision Transformer-model van Hugging Face dat gezichtsuitdrukkingen koppelt aan de zeven basisemoties: blij, verrast, bang, boos, verdrietig, afkeer en neutraal. Het systeem is gebaseerd op het wereldwijd bekende Facial Action Coding System van psycholoog Paul Ekman en Wallace Friesen.

Europese ambtenarenbonden vinden dat overheden niet meer in zee moeten gaan met het omstreden softwarebedrijf Palantir. De Europese Federatie van ambtenarenvakbonden (EPSU) waaronder de FNV in Nederland en de ACOD/CGSP in België vallen, wil de Amerikanen uitsluiten van aanbestedingen van de overheid. Palantir is al langer in opspraak wegens zijn spyware, surveillance-technologie, militaire software, samenwerking met het Israëlische leger en de extreme opvattingen van zijn oprichters Peter Thiel en Alex Karp. Het verzet van betrokken bonden tegen uitbesteding van diensten wordt heviger, nu blijkt dat Palantir in Europa weinig tot geen vennootschapsbelasting betaalt. En dat terwijl het bedrijf vooral dankzij overheidsopdrachten enorme winsten boekt en zijn beurswaarde sterk ziet stijgen. Cictar, een internationaal onderzoekscentrum dat de belastingstructuren en financiële constructies van grote multinationals onderzoekt, legt in een nieuw rapport grootscheepse belastingontwijking bij het softwarebedrijf bloot. Bijna geen belasting Het bedrijf betaalt in Europa vrijwel geen vennootschapsbelasting, mede omdat winsten naar de VS worden verschoven en de verloning deels op aandelen wordt gebaseerd. Volgens Cictar is de belastingstrategie van Palantir echter niet illegaal; van ontduiking is niet gebleken. Dat Palantir goud geld verdient aan Europese overheidsopdrachten maar nauwelijks belasting betaalt, schiet de Europese vakbonden in het verkeerde keelgat. Dit oneerlijke concurrentievoordeel maakt het voor Europese techbedrijven bijna onmogelijk om nog met de Amerikaanse reus te concurreren. Voormalig kamerlid Jesse Six Dijkstra zei tegenover Follow The Money dat het belastingvoordeel dat Palantir geniet, het voor de EU nog moeilijker maakt digitaal soeverein te worden. Democratische waarden EPSU steunt de oproep van Cictar aan beleidsmakers om de huidige overheidscontracten met Palantir opnieuw te beoordelen, toekomstige contracten te vermijden en de lokale dochterondernemingen van het bedrijf door te lichten. Ook wordt het volgens de federatie tijd om de EU-regels inzake overheidsopdrachten te herzien, zodat geen overheidscontracten worden gesloten met bedrijven die hun belastingen ontwijken. De Europese Commissie werkt aan nieuwe aanbestedingsregels waarbij digitale soevereiniteit en maatschappelijk verantwoord ondernemen zwaarder gaan wegen. Overheden kunnen voorrang geven aan bedrijven die meer bijdragen aan Europa en technologie gebruiken die past bij haar (democratische) waarden. Belgische zorgen In België kijkt de ACOD/CGSP, onderdeel van het ABVV (Algemeen Belgisch Vakverbond), met argusogen naar de Belgische dochteronderneming die Palantir onlangs heeft opgericht. Zijn aanwezigheid in België is mogelijk gericht op de Navo, die haar hoofdzetel in Brussel heeft en al contracten met Palantir afsluit. Hoewel het bedrijf momenteel geen contracten met de Belgische staat heeft, ontving het in 2025 een delegatie met onder meer de Belgische minister van Defensie en de chef Defensie. Premier Bart De Wever verklaarde geen juridisch obstakels te zien voor de toekenning van Belgische overheidsopdrachten aan Palantir. De belastingontwijking die het rapport van Cictar blootlegde, maakt de bond extra bezorgd over de technologische soevereiniteit, zeker nu de regering in Brussel werk maakt van een grondige hervorming van Defensie. Laurent Pirnay, voorzitter van ACOD/CGSP, zegt: ‘Wij verzetten ons tegen de uitbesteding van openbare diensten. Die uitbesteding is nog onaanvaardbaarder wanneer ze grote Amerikaanse technologiebedrijven zoals Palantir betreft, waarvan het gedrag en de waarden volledig indruisen tegen waar wij voor staan. Naast de ernstige problemen rond hun fiscale praktijken zien wij geen enkele reden om hun waarden te importeren. Als Belgische federale, gewestelijke of gemeentelijke overheden overwegen om van hun diensten gebruik te maken, zal dit voor ons van het allergrootste belang zijn om de privégegevens van werknemers en gebruikers te beschermen.’

De Duitse cloudaanbieder Schwarz Digits breidt zijn activiteiten uit naar de Benelux. Als directeur van Schwarz Digits Benelux – StackIT is Stephano Bosman benoemd. Hij krijgt de leiding over de opbouw van een lokale organisatie en een regionaal kantoor in Nederland. Stephano Bosman komt van Amazon Web Services (AWS) vandaan waar hij in Nederland de verkooptak voor de publieke overheid leidde. Daarvoor werkte hij onder meer bij Microsoft, SAP Ariba en Sogeti. Met de uitbreiding richt Schwarz Digits zich op Benelux-organisaties die hun data binnen Europese kaders willen beheren. Daarbij legt het bedrijf de nadruk op datasoevereiniteit, naleving van regelgeving en cloudprestaties. De focus ligt onder meer op de publieke sector, zorg en financiële dienstverlening. Volgens Bosman staat de Benelux voor belangrijke keuzes rond datacontrole. Hij stelt dat organisaties hun digitale transformatie willen versnellen zonder de zeggenschap over hun gegevens uit handen te geven. Voor de verdere uitbouw van zijn aanwezigheid in de regio zoekt het bedrijf naar personeel op het gebied van solution architecture, enterprise sales en business development. Het presenteert zijn activiteiten voor de Benelux ook tijdens de vierde Cloud X Summit by Stackit op 17 september 2026 in Wiesbaden. Google Het bedrijf sloot afgelopen mei nog een samenwerkingsovereenkomst met KPN voor het aanbieden van eenEuropese soevereine cloud.StackIT, het cloudplatform van Schwarz (dat dezelfde moeder heeft als supermarkt-reus Lidl), levert daarbij de Europese cloud-infrastructuur, op basis van opensourcesoftware. Even daarvoor sloot de rijksoverheid een raamovereenkomst met StackIT en maakte De Nederlandsche Bank (DNB) bekend voor clouddiensten in zee te gaan met het Duitse technologiebedrijf. Met zulke grote klanten en partners is het openen van een regiovestiging dan ook logisch. Wel blijft de hamvraag hoe onafhankelijk Schwarz Digits is van Amerikaanse dienstverleners. Voor zijn cloudbeheer en -back-up gebruikt Schwarz Google-software, maar wel op een eigen manier. Zo kan Google niet bij de data, zo kreeg Computable tijdens een bezoek afgelopen april aan de stand op de Hannover Messe te horen. Door middel van encryptie zijn de gegevens als het ware afgescheiden, aldus het bedrijf. 

COLUMN – Albert Einstein zei ooit, als je doet wat je altijd deed dan krijg je wat je altijd kreeg. Maar dan in het Duits natuurlijk. En ik moest hieraan denken toen ik het stukje las over de pijnlijke blunder van de mensen van PwC. En natuurlijk heb ik hard gelachen. Wie niet? Nou de mensen van PwC want over hen ging het nieuws. PwC heeft namelijk een pijnlijke misstap begaan door potentiële klanten rapporten te sturen waarin fictieve informatie als feit werd gepresenteerd. De Financial Times meldt dat vier rapporten over ai en elektrische voertuigen tal van zogenoemde ai-hallucinaties bevatten. In de rapporten werden op grote schaal fictieve bronnen, verzonnen artikelen en verkeerde citaten aangetroffen. Er stond zelfs een zelfbedacht onderzoek in. En niet eens zelfbedacht door PwC maar door ai. Wat blijkt nu, de mensen van PwC zijn ook lui en niet te vertrouwen Kijk, als je kantoren zoals PwC inhuurt weet je, ik betaal veel te veel. Maar je huurt ze natuurlijk ook niet zomaar in. Dat doe je omdat je lui en onzeker bent en je eigen mensen niet vertrouwt. Je wilt gewoon een stukje zekerheid. Wat blijkt nu, de mensen van PwC zijn ook lui en niet te vertrouwen. Zelfverzekerd zijn ze dan weer wel. Einstein? PWC laat zo’n duur rapport normaal altijd maken door een paar stagiaires. Maar ja, die moet je ook een stagevergoeding betalen dus waarom het niet gewoon het rapport grotendeels door ai laten genereren? Nou, omdat ai, naast dat het heel goed is in het snel in elkaar flansen van een rapport, ook heel goed is in het fout gebruiken van bronnen.  Net zoals ik aan het begin heb gedaan met een uitspraak van Einstein die helemaal niet van Einstein schijnt te zijn. Daarom hebben we een partij nodig die controleert of ai wel goed zijn werk doet. Ik weet in ieder geval één partij die daar totaal ongeschikt is. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk voor meer informatie op www.jacobspoelstra.nl.

De omzet in de Nederlandse ict-sector steeg in het eerste kwartaal van dit jaar met 5,8 procent na een zwak vierde kwartaal van 2025 (minus 2,9 procent). Deze forse ommekeer blijkt uit het ABN Amro-rappobrt Stand van Technologie, Media en Telecom (TMT).  Ook het optimisme is terug. Na een dip in april (-4,9) is het ondernemersvertrouwen in de TMT-sector de afgelopen maand hersteld met een positieve waarde van 5,2. Geopolitieke onzekerheid drukte tijdelijk het sentiment, maar het vertrouwen is inmiddels opnieuw positief. TMT presteert daarmee beter dan alle andere sectoren, waar het ondernemersvertrouwen nog negatief scoort. Het vertrouwen ligt ook boven het langjarig gemiddelde, maar nog onder de piekniveaus van vóór 2020.Sinds 2023 is de vacaturegraad in de TMT-sector geleidelijk afgenomen door normalisatie van de arbeidsmarkt na de sterke digitaliseringsgolf tijdens en direct na de coronapandemie. De opkomst van generatieve ai versterkt deze ontwikkeling: routinematige werkzaamheden worden efficiënter uitgevoerd, waardoor organisaties terughoudender zijn geworden met het aannemen van met name junior talent. Ondanks deze afkoeling blijft TMT een van de meest krappe sectoren van de Nederlandse economie. Herstel Sinds eind 2025 laat de ict-branche een duidelijk herstel zien. De bank baseert zich daarbij op CBS-cijfers over de ontwikkeling in de categorieën ‘IT Services & Software’; ‘ICT Hardware’ en ‘Telecom IT-services & software’. De vraag blijft breed: ai-toepassingen, cloud, data, cybersecurity en integratie in kernprocessen vragen om advies, implementatie en beheer. It-diensten en software staan in het teken van ai. Generatieve ai (gen-ai) verschuift dit jaar verder van experiment naar toepassing in de bedrijfsvoering. Organisaties bouwen nieuwe ai-rollen op en zoeken vaak externe implementatiepartners. Voor it-dienstverleners en softwarebedrijven betekent dit extra vraag, maar ook druk op het verdienmodel: klanten vragen vaker om resultaat-, consumptie- of op agenten gebaseerde prijsmodellen, aldus de onderzoekers van ABN Amro. Integratie Een andere trend, signaleert de bank, is dat ai-agenten steeds vaker worden geïntegreerd in saas-applicaties en bestaande software-landschappen. Daarmee verschuift de waarde van losse softwarelicenties naar procesautomatisering, datakwaliteit en veilige orkestratie van meerdere agents. De implementatie blijft complex. Architectuurkeuzes, operationele kennis en governance bepalen of ai-projecten schaalbaar worden. Dat vergroot de behoefte aan systeemintegratie, data- en cloudarchitectuur, cybersecurity, compliance en beheer. Bij ict-hardware zet het herstel door: van +4 procent in Q3 2025 naar +12 procent in het vierde kwartaal van 2025. Bedrijven haalden investeringen naar voren vanwege verwachte prijsstijgingen en het vervangen van hardware rond het einde van de Windows 10-ondersteuning. Hogere kosten voor geheugen, opslag en processors zetten marges onder druk en kunnen doorwerken in prijzen en beschikbaarheid, ook bij resellers, hosting en it-dienstverlening. Telecom Ai houdt de structurele vraag naar rekenkracht, opslag en netwerkcapaciteit hoog. Investeringen in datacenters, cloudcapaciteit en digitale infrastructuur blijven daardoor naar verwachting stevig, al maken energieverbruik en componentenkosten de businesscase uitdagender, aldus de bank. In de telecomsector versnelde de groei na een zwak 2025 licht naar +1,1 procent in het eerste kwartaal van 2026, mede door prijsverhogingen van grote aanbieders in oktober 2025. De sector blijft echter gekenmerkt door beperkte volumegroei, hoge investeringsdruk en stevige concurrentie. ABN Amro zoomt in haar publicatie Stand van TMT ook in op de impact van ai op de boekenbranche.

Digitale soevereiniteit is in korte tijd veranderd van een abstract begrip in een belangrijk punt op de agenda van cio’s en it-managers. Waar draaien onze kritieke applicaties? Wie kan juridisch of technisch bij onze data? Hoe snel kunnen we overstappen naar een andere leverancier als dat nodig is? Tegelijkertijd schieten initiatieven met nieuwe namen als paddenstoelen uit de grond: Euro-Office, Open Cloud Alliantie, Ecofed, Dosba, noem maar op. Hoewel deze organisatie nog nauwelijks bekend zijn, tonen ze aan dat digitale soevereiniteit verschuift van ambitie naar technische, organisatorische en commerciële werkelijkheid. Vier initiatieven nader bekeken. Euro-Office: soevereine, webgebaseerde werkplek Neem Euro-Office. Dat is geen nieuwe cloudprovider en ook geen los alternatief voor Microsoft 365. Euro-Office is een Europese opensource-officesuite voor documenten, spreadsheets en presentaties, ontwikkeld als soeverein alternatief voor Microsoft Office. Het initiatief werd eind maart gelanceerd door onder meer Ionos, Nextcloud, Eurostack, XWiki, OpenProject, Soverin, Abilian en Btactic. De techpreview is beschikbaar via GitHub. Een eerste stabiele versie wordt deze zomer verwacht. Voor Jos Poortvliet van Nextcloud wil benadrukken dat Euro-Office geen product is dat organisaties simpelweg als losse desktopsoftware installeren. ‘Euro-Office is bedoeld als webgebaseerde officecomponent die je integreert in een bredere digitale werkplek’, zegt hij. Denk aan bestandsdeling, wiki’s, projectmanagement en samenwerkingsomgevingen. Daarmee is Euro-Office vooral een bouwsteen voor een soevereine werkplek. Volgens Poortvliet is die nuance belangrijk. ‘Veel organisaties zoeken niet alleen een tekstverwerker of spreadsheet, maar hebben behoefte aan een geloofwaardig alternatief voor de volledige productiviteitslaag waarvan zij nu afhankelijk zijn.’ Daarbij telt niet alleen functionaliteit, maar ook governance. Wie bepaalt de koers van de software? Waar wordt de code beheerd? Wie kan bijdragen? En onder welk juridisch regime valt de ontwikkeling? Een communitygedreven opensource-oplossing als Euro-Office past volgens hem beter bij een soevereine werkplek dan een gesloten softwaremodel. Open Cloud Alliantie: federatieve cloudinfrastructuur Een andere rol speelt de Open Cloud Alliantie. Dit samenwerkingsverband van zeven Nederlandse cloudbedrijven, met gezamenlijk twintig in Nederland gevestigde datacenters, richt zich in eerste instantie op de publieke sector. Het idee is niet dat een gemeente, ministerie of uitvoeringsorganisatie rechtstreeks met de Open Cloud Alliantie zaken doet. Het model draait juist om raamovereenkomsten met een of meerdere aanbieders, die toegang geven tot een geharmoniseerd dienstenaanbod en – belangrijk – de mogelijkheid om workloads eenvoudig te verdelen of te verplaatsen. Ludo Baauw, ceo van Intermax Groep en een van de oprichters van de Open Cloud Alliantie, vat het zo samen: ‘Stel dat een middelgrote gemeente bedrijfskritische applicaties wil onderbrengen in een Nederlandse it-omgeving. Dan moet je voorkomen dat die organisatie opnieuw afhankelijk wordt van één partij. Dat regelen we binnen de Open Cloud Alliantie met dergelijke raamovereenkomsten.’ Zo’n overeenkomst geeft toegang tot een reeks geharmoniseerde diensten en een referentiearchitectuur. Een klant sluit zo’n contract overigens niet met de alliantie zelf, maar maakt met een of meerdere individuele leden afspraken over workloads, opslaglocaties en dataverwerking. Bij grote trajecten is hiervoor een aparte juridische entiteit in te richten. Het onderliggende doel blijft hetzelfde: klanten moeten eenvoudig kunnen kiezen welke services zij bij welke aanbieder afnemen, terwijl workloads altijd eenvoudig verplaatsbaar blijven. Baauw noemt de aanpak van de alliantie ‘vendor lock-out’. Daarmee bedoelt hij dat de architectuur waarop de leden van de alliantie hun diensten baseren zodanig is opgebouwd dat klanten niet vast komen te zitten in één technische of juridische omgeving. De alliantie werkt daarvoor met een referentiearchitectuur genaamd Orca. ‘Die beschrijft hoe je een omgeving zo opbouwt dat je op elk moment van de ene naar de andere aanbieder binnen de alliantie kunt overschakelen’, aldus Baauw. In Orca hebben onder meer afspraken als Haven+ een plaats gekregen. Belangrijk is dat het aanbod van de leden van de alliantie geharmoniseerd is. ‘Vendor lock-in ontstaat wanneer een aanbieder diensten ontwikkelt die andere partijen niet bieden en waarvan klanten vervolgens volledig afhankelijk worden. Dan wordt overstappen lastig. Daarom kijken we als alliantie ook naar de manier waarop cloudservices worden benoemd. Daarbij hebben we gekeken naar het werk van Gaia-X. Soms hebben services van hyperscalers totaal verschillende benamingen, terwijl ze hetzelfde doen. In andere gevallen lijken namen juist sterk op elkaar, terwijl de functionaliteit behoorlijk verschilt. Voor klanten kan dat verwarrend zijn. Door servicenamen te standaardiseren, willen we duidelijkheid creëren.’ De urgentie bij overheden om grip te krijgen op hun digitale infrastructuur is groot, maar de angst om opnieuw afhankelijk te worden van één leverancier is minstens zo groot. Daarom is de Open Cloud Alliantie zo’n interessante ontwikkeling: het biedt de publieke sector een serieus, soeverein alternatief zonder verlies van keuzevrijheid. Bestuurders kunnen daadwerkelijk schakelen tussen aanbieders binnen Nederlands recht. En is dat niet wat digitale soevereiniteit in de praktijk betekent? Baauw wil nog een misverstand wegnemen: hij hoort regelmatig dat Nederlandse cloudbedrijven te klein zouden zijn voor grote klanten zoals overheidsorganisaties. ‘Niets is minder waar’, stelt hij. ‘Via de Open Cloud Alliantie is een omvangrijke en complexe cloudomgeving in te richten. Vaak kunnen wij dat individueel ook, maar via de alliantie werkt het nog beter. En laten we niet vergeten: alleen al de zeven leden van de alliantie hebben samen een omzet van ruim 2,5 miljard euro per jaar. Dan ben je echt niet klein meer.’ Ecofed: federatieve cloudomgeving voor eenvoudig workloadbeheer Voor het verplaatsen van workloads tussen meerdere cloudbedrijven maakt de Open Cloud Alliantie gebruik van technologie die is ontwikkeld binnen Ecofed. Die naam staat voor European Cloud Services in an Open FEDerated ecosystem. Het project valt onder IPCEI-CIS, het Europese programma voor cloudinfrastructuur en -diensten. De Europese Commissie keurde dit programma eind 2023 goed. In totaal wordt 2,6 miljard euro geïnvesteerd in Europese cloudinfrastructuur, waarvan Nederland met drie projecten en zeventig miljoen euro deelneemt. Ecofed richt zich op cloudfederatie, open interfaces en opensource-tooling om overstappen tussen aanbieders eenvoudiger te maken. De officiële doelstelling van Ecofed is de ontwikkeling van een technisch framework voor een opener en geïntegreerd cloudmodel. Clouds van verschillende aanbieders moeten zich daarbij als één samenhangend systeem kunnen gedragen. Gebruikers moeten eenvoudiger kunnen wisselen tussen clouds, terwijl data binnen de Europese Unie blijft. Alex Bik, cto van BIT en een van de deelnemers aan Ecofed, is enthousiast over het project, maar plaatst het wel graag in perspectief. ‘Als je vandaag van een hyperscaler naar een Nederlandse cloudprovider wilt migreren, heb je Ecofed eerlijk gezegd niet nodig. Dat kan nu namelijk ook al.’ Het probleem waar veel klanten van hyperscalers mee worstelen, zit volgens hem in de diensten die deze buitenlandse cloudbedrijven rond hun infrastructuur hebben gebouwd. Die services bestaan bij andere aanbieders vaak niet, en al helemaal niet in exact dezelfde vorm. ‘Daar zit de vendor lock-in. Niet in de virtuele machine of container, want die kun je eenvoudig verplaatsen. Het probleem zit in alle aanvullende diensten daaromheen.’ Ecofed is volgens Bik vooral interessant voor de volgende stap: een cloudomgeving waarin overstappen eenvoudiger, voorspelbaarder en minder ingrijpend wordt. Hij wijst erop dat de onderliggende technologie inmiddels succesvol is gedemonstreerd. ‘Het gaat erom dat workloads veel makkelijker van de ene naar de andere provider kunnen bewegen. Juist dat is nodig als je keuzevrijheid serieus neemt. Mede dankzij Ecofed is dat nu al goed mogelijk.’ Dosba bouwt coöperatie voor opensource-support Dan is er tenslotte nog Dutch Open Source Business Alliance, ofwel Dosba. Waar Euro-Office zich richt op de werkplek, de Open Cloud Alliantie op infrastructuur en Ecofed op federatieve cloudtechnologie, richt dit initiatief zich op opensource-bedrijven achter veel van deze oplossingen. Directeur Ronny Lam omschrijft de vereniging als ‘een spreekbuis voor en van opensource-gerelateerde bedrijven’. De vereniging telt 42 leden en groeit nog steeds. Het gaat om consultancybedrijven, ontwikkelaars, hosters en leveranciers die hun geld verdienen met opensource-technologie, bijvoorbeeld via implementatie, beheer, support of softwareontwikkeling. Ook Lam wil afrekenen met een hardnekkig misverstand: opensource betekent niet dat alles gratis is. ‘Ope source-software is op zich gratis, maar moet wel worden geïmplementeerd en onderhouden.’ Organisaties kunnen dat onderhoud zelf organiseren, maar kunnen ook support- en servicecontracten afsluiten met gespecialiseerde bedrijven. Daar zit ook de relevantie voor digitale soevereiniteit. Veel opensource-bedrijven zijn klein of middelgroot. Individueel zijn zij voor grote aanbestedingen soms lastig te contracteren. Daarom werkt Dosba aan samenwerkingsvormen, waaronder een coöperatie waarin meerdere bedrijven gezamenlijk implementatie, beheer en support kunnen leveren. Een coöperatie heeft als voordeel dat zij een eigen rechtspersoon is, contracten kan afsluiten en een herkenbare reputatie kan opbouwen. Lam verwacht dat rond de zomer een eerste coöperatie operationeel zal zijn. Volgens Lam draait het bij Dosba om organisatiekracht. ‘De mensen zijn er, de kennis is er, de bedrijven zijn er, we moeten het nu goed organiseren.’ Hij schat dat Nederland beschikt over circa 50.000 it-professionals met ruime ervaring in opensource-software. Ruim voldoende, volgens hem. De uitdaging ligt in het organiseren en bundelen van die kennis: zorgen dat inkopers, cio’s en it-managers niet met tientallen individuele specialisten hoeven te praten, maar met een herkenbare partij die verantwoordelijkheid kan nemen, ook bij grotere cloud- en it-projecten. Nederlandse soevereine infrastructuur Zo ontstaat langzaam maar zeker een nieuw beeld van een soevereine infrastructuur. Euro-Office bouwt aan een soevereine werkplekomgeving. De Open Cloud Alliantie maakt Nederlandse cloudinfrastructuur contractueel en technisch bruikbaar voor de publieke sector. Ecofed ontwikkelt technologie voor federatie en eenvoudig overstappen, omdat organisaties niet willen overstappen van vendor lock-in bij Amerikaanse hyperscalers naar nieuwe afhankelijkheid van Nederlandse of Europese aanbieders. En Dosba organiseert de opensource-bedrijven die met hun kennis en diensten op het gebied van softwareontwikkeling, implementatie en support de technische basis hiervoor leveren en onderhouden. Voor cio’s en it-managers is de les misschien wel dat digitale soevereiniteit geen product is dat je eenvoudig kunt inkopen. Het is tegelijk een ontwerpprincipe, inkoopvraagstuk, architectuurkeuze en beheeropgave. En dat vereist kennis. Kennis die de afgelopen jaren binnen veel organisaties minder belangrijk werd gevonden, omdat cloud simpelweg werd ingekocht bij hyperscalers. Wie echter baas wil zijn over zijn eigen digitale infrastructuur, moet beschikken over de kennis en vaardigheden om die infrastructuur te ontwerpen, te bouwen, te beheren en te onderhouden. Met steeds dezelfde gedachte in het achterhoofd: nooit meer volledig afhankelijk worden van welke monopolist dan ook. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

In dit nieuwsoverzicht: Keylane koopt 360Globalnet, Techniek Nederland vraagt om actie voor Right to Repair, Deel doet eerste security-overname, Uniserver sluit samenwerking met Veeam voor Entra ID-back-ups en Luc Costers verantwoordelijk voor Nutanix Benelux. Keylane neemt Britse leverancier van schadeplatform over Keylane lijft 360Globalnet in. Met de acquisitie breidt de Utrechtse leverancier van software voor verzekeraars en pensioendienstverleners zijn aanbod voor schadeverzekeraars uit met software voor digitale schadeafhandeling. Het Britse 360Globalnet, dat actief is in Europa, Azië-Australië en Noord-Amerika, levert het no-codeplatform SiteView, waarmee verzekeraars schadeprocessen kunnen digitaliseren, workflows automatiseren en digitale schaderapportages uitvoeren. Volgens Keylane kan SiteView naast bestaande kernverzekeringssystemen, zoals Axon, worden ingezet, waardoor verzekeraars delen van hun schadeafhandeling kunnen moderniseren zonder grote aanpassingen aan hun bestaande it-landschap. De bedrijfsnaam 360Globalnet wordt geleidelijk vervangen door Keylane, terwijl de productnaam SiteView behouden blijft. In augustus 2024 nam Pollen Street Keylane over van Waterland Private Equity. De van oorsprong Britse vermogensbeheerder die ook in Texas zit, wil van Keylane een pan-Europese marktleider maken. Techniek Nederland wil financiële prikkel voor recht op reparatie Techniek Nederland pleit voor extra steun om het Europese recht op reparatie succesvol te maken. De brancheorganisatie reageert daarmee op de Europese richtlijn Right to Repair, die vanaf 1 augustus door alle EU-lidstaten in nationale wetgeving moet zijn opgenomen. Het Nederlandse kabinet stuurde op 10 juli een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer. Naar verwachting treedt het recht op reparatie eind dit jaar in werking. Fabrikanten worden dan verplicht producten ook na de garantieperiode te repareren als dat technisch mogelijk is. Ook moeten zij onderdelen, gereedschappen en reparatie-informatie beschikbaar stellen. Volgens Techniek Nederland is aanvullende stimulering nodig, bijvoorbeeld via een reparatievoucher of belastingaftrek. De organisatie wijst erop dat Nederlanders jaarlijks 378 miljoen kilo elektronisch afval produceren. In het Nationaal Reparateursregister staan inmiddels bijna vierhonderd erkende reparatiebedrijven vermeld. Deel koopt specialist in identiteitsverificatie Clarity Deel uit San Francisco neemt Clarity over, een Israëlisch bedrijf dat software ontwikkelt voor identiteitsverificatie, deepfake-detectie en fraudepreventie. Met de overname breidt het hr- en payrollplatform zijn beveiligingsmogelijkheden uit voor de volledige werknemerscyclus. Deel neemt zowel de ai-technologie als het engineeringteam van Clarity over. De technologie wordt geïntegreerd in het platform van Deel. Daarmee wil het bedrijf onder meer identiteitscontroles van nieuwe medewerkers, apparaatuitgifte en toegangsbeheer samenbrengen in één proces via Deel IT. De deal heeft een waarde van 45-50 miljoen dollar en betekent de vijftiende acquisitie van Deel. Het is de eerste beveiligingsovername en moet klanten helpen wereldwijd medewerkers veilig aan te nemen, te onboarden en te beheren. Het Amerikaanse bedrijf schat in dat de omzet in de eerste helft van 2026 zo’n 1,5 miljard dollar bereikt. Dat biedt ruimte voor investeringen in ai en nieuwe overnames.   Veeam en Uniserver leveren backups voor Microsoft Entra ID Veeam Software heeft een samenwerking gesloten met Uniserver voor de levering van een beheerde back-updienst voor Microsoft Entra ID. De oplossing is per direct beschikbaar voor klanten van Uniserver. Uniserver, gevestigd in Almere, slaat de backup-data op in zijn Nederlandse cloudinfrastructuur. De dienst is gebaseerd op Veeam Backup for Microsoft Entra ID en richt zich op het beschermen en herstellen van identiteitsgegevens zoals gebruikers, groepen, rollen, app-registraties en configuraties. Volgens Veeam blijven identiteitsgegevens in veel organisaties buiten de back-upstrategie, terwijl organisaties zelf verantwoordelijk zijn voor herstel van deze gegevens. De oplossing biedt onder meer granulair herstel van specifieke objecten, ondersteuning voor meerdere omgevingen en opslag van data binnen Nederland. Met het gezamenlijke aanbod hoeven organisaties geen eigen back-upinfrastructuur voor Entra ID te beheren. De partijen richten zich daarmee op het herstel van toegang tot systemen na bijvoorbeeld configuratiefouten of cyberincidenten. Nutanix geeft Luc Costers de leiding over de Benelux-organisatie Nutanix heeft Luc Costers benoemd tot regional sales director Benelux. Daarmee is hij verantwoordelijk voor de activiteiten van de leverancier van cloud- en infrastructuursoftware in Nederland, België en Luxemburg. Sinds 2018 was hij verantwoordelijk voor de Belux-activiteiten. Nutanix, gevestigd in Hoofddorp, wil met de benoeming de samenwerking binnen de Benelux-regio versterken. Daarbij wil het bedrijf ervaringen uit verschillende markten samenbrengen. Volgens Nutanix behaalde Nederland de afgelopen jaren vooral resultaten in de publieke sector, terwijl België en Luxemburg referenties opbouwden in de private sector. Met de nieuwe organisatiestructuur kiest Nutanix voor een Benelux-brede aanpak, waarbij verkoop, technische ondersteuning en regionale samenwerking nauwer op elkaar worden afgestemd.

Duizenden advertenties voor ‘nudify’-apps, software die vrouwen digitaal kan uitkleden of in pornografische video’s kan plaatsen, worden via Facebook en Instagram verspreid. Veel advertenties tonen expliciete beelden en schenden Meta’s eigen beleid.Onderzoek van de non-profitorganisatie Tech Transparency Project (TTP) onthult dat GatherOne, één van Meta’s vooraanstaande advertentiepartners in China, achter deze campagne zit. TTP identificeerde 210 Facebook-pagina’s onder GatherOne die gezamenlijk 30.800 advertenties runnen voor dergelijke apps. Sommige apps hadden reviews waarin gebruikers mogelijke kinderporno meldden.Terwijl Meta publiekelijk een ‘zero-tolerance-beleid’ voor nudify-apps claimt, laat het bedrijf GatherOne zonder gevolgen verder opereren, stelt TTP vast.Falende handhaving, Chinese belangenDit weerspiegelt Meta’s commerciële strategie in China. Hoewel Meta’s apps daar geblokkeerd zijn, verdient het bedrijf miljarden via Chinese adverteerders. Deze advertenties lopen via gespecialiseerde partners als GatherOne, die grote vrijheid krijgen en minder toezicht ondergaan dan adverteerders in andere landen.TTP vond dat 85 procent van de GatherOne-gerelateerde pagina’s advertenties hadden lopen die Meta later verwijderde vanuit haar beleid. Toch bleven veel accounts actief na deze verwijderingen.Het incident benadrukt evenwel het spanningsveld tussen ethiek en (big) business, aldus TTP: ‘Het lijkt er op te wijzen dat Meta de enorme Chinese advertentiemarkt wil blijven aanboren, ongeacht de gevolgen voor de gebruikers.’Kleren uittrekkenReuters meldde vorig jaar dat Meta jaarlijks ongeveer 3 miljard dollar verdient aan verboden content uit China, denk aan scams, illegaal gokken en pornografie. Meta gaf vorig jaar aan om ‘agressief’ op te treden tegen nudify-apps en spande rechtszaken aan tegen ontwikkelaars.Overigens zit de uitdaging niet enkel bij Meta, maar ook bij de app-aanbieders. ‘Apple en Google verbieden apps waarmee seksueel getinte afbeeldingen kunnen worden gemaakt’, zo haalt TTP aan. ‘Maar beide bedrijven bieden tientallen apps aan waarmee je mensen hun kleren kunt uittrekken.’