computable

89 nieuwsberichten gevonden
Snowflake doet grootste overname ooit met acquisitie van Observe
1 dag
Dataplatform Snowflake kondigt aan observability-specialist Observe over te nemen in wat mogelijk de grootste acquisitie in de geschiedenis van het bedrijf wordt. Bronnen spreken van een dealwaarde rond het miljard dollar. Het bevestigt ook het toenemende belang van observability. Eigenlijk stond deze overname in de sterren geschreven. Observe werd in 2017 opgericht en bouwde zijn observability-platform vanaf dag één op de database-infrastructuur van Snowflake zelf. Observe-ceo Jeremy Burton zit zelfs al een tiental jaar in de raad van bestuur van Snowflake. Deze nauwe banden maken de overname een logische stap. De deal benadrukt alvast het toenemende belang van observability. Dergelijke platforms verzamelen en analyseren telemetriedata zoals logbestanden en performance-metrics, die aangeven hoe software zich gedraagt. Wanneer er iets misgaat, helpen deze tools de ingenieurs om snel de oorzaak te vinden en op te lossen. Het verschil met traditionele monitoring is dat observability niet alleen laat zien dát er iets fout gaat, maar ook waaróm.En dan is er natuurlijk het ai-tijdperk. ‘Naarmate onze klanten steeds complexere ai-agents en data-applicaties bouwen, is betrouwbaarheid niet langer alleen een it-metric, maar een zakelijke noodzaak’, aldus Snowflake-ceo Sridhar Ramaswamy in het persbericht over de deal. Door Observe te integreren, belooft Snowflake klanten in staat te stellen hun telemetriedata te bewaren tegen lagere kosten. Miljardenmarkt De observability-markt maakt deel uit van de bredere it operations management sector, die volgens Gartner in 2024 groeide tot ruim vijftig miljard dollar. Snowflake positioneert zich met deze overname als complete speler in die markt. De acquisitie wordt waarschijnlijk hun grootste ooit, maar past ook in hun bredere consolidatie-aanpak: in 2025 deed Snowflake al meerdere ai-gerelateerde overnames met bedrijven als Crunchy Data, Datavolo en Select Star. De overname illustreert bovendien een fundamentele verschuiving. Telemetriedata werden traditioneel behandeld als iets aparts, iets dat speciale infrastructuur vereiste. Nu wordt het erkend als volwaardige data die dezelfde governance en ai-capaciteiten verdienen als business data. Ook dat leren we uit deze aangekondigde overname.
Frankrijk verbiedt buitensporige egress‑kosten: EU Data Act krijgt tanden
2 dagen
De implementatie van de Europese Data Act komt op gang. In Frankrijk is een wet van kracht geworden die buitensporige egress-kosten verbiedt. Cloudproviders mogen alleen nog ‘redelijke’ facturen sturen voor het uitgaand dataverkeer vanuit hun platform naar het internet of naar een andere regio.De Franse minister Anne Le Hénanff (Kunstmatige Intelligentie en Digitale Zaken) heeft een decreet uitgevaardigd die de kosten voor data-export bij het wisselen van cloudprovider aan banden legt. Alleen de werkelijke kosten zijn toegestaan. En volgens de in oktober 2025 aangetreden minister zijn die kosten bij het overstappen naar een nieuwe dienst nihil. Le Hénanff maakt deze wet een einde aan een praktijk die oneerlijke concurrentie veroorzaakte. De hoge kosten van uitgaand dataverkeer maakten het lastig om van de ene dienst voor gegevensverwerking naar de andere te switchen (egress-kosten zijn de kosten die cloudaanbieders rekenen voor data die hun netwerk ‘verlaten’ – uitgaand dataverkeer – zoals bij het overzetten naar een andere cloud, een eigen datacenter, of naar eindgebruikers via het internet, n.v.d.r.).Vooral jonge cloudaanbieders uit de EU werden de dupe van die ‘vendor lock in’. De EU Datawet geldt als een belangrijke bijdrage aan een opener en meer concurrerende cloudmarkt. De Franse minister zal er scherp op toezien dat de gevestigde orde van cloudproviders zich volledig aan de wet houdt. De wet is ook een stap op weg naar meer Europese digitale soevereiniteit.   Dutch Cloud Community Simon Besteman, public affairs manager van Dutch Cloud Community (DCC), zegt: ‘De EU Data Act schaft egress kosten geleidelijk af: tot 12 januari 2027 mogen leveranciers nog redelijke, kostengebaseerde kosten rekenen, maar daarna moeten het exporteren van data en het overstappen naar een andere dienst volledig gratis zijn, met uitzondering van enkele uitzonderingen, om dataportabiliteit te bevorderen.’Besteman legt uit: ‘Het is nu al zo dat kosten niet hoger mogen zijn dan de daadwerkelijk gemaakte kosten die rechtstreeks verband houden met het betrokken overstapproces. Denk voor dit soort kosten bijvoorbeeld aan kosten voor servercapaciteit of het technisch faciliteren van de export.’In Nederland loopt inmiddels de uitvoeringswet dataverordening. Deze wet maakt het mogelijk dat bedrijven makkelijker kunnen overstappen naar andere clouddiensten. Dit is ook relevant voor it‑dienstverleners die multi‑cloud willen aanbieden. De dataverordening maakt het namelijk eenvoudiger diensten van verschillende providers te combineren. Behalve kosten van data-out/egress gaan ook de exit-fees omlaag. Migratiekosten die kunstmatig hoog zijn, zijn uit den boze.Al veel nieuwe regels zijn van toepassing. Dit betekent dat allerlei contracten onder de loep moeten worden genomen. Denk aan cloudcontracten, iot‑data-contracten, portabiliteitsclausules en eisen voor interoperabiliteit. Besteman: ‘En de overeenkomsten moeten herzien worden om eventuele maatwerk-kosten vast te leggen. Als je provider iets speciaals voor jou gaat ontwerpen kun je afspreken dat er een termijn is waarin die investering terug kan worden verdiend.’ 
Spaghetti-it leidt tot ‘shifting complexity’
2 dagen
Proefschrift Erik Jochemsen biedt kader om beheersbaarheid van complexe systemen te vergroten Organisaties onderschatten de verschuivende complexiteit in hun informatiesystemen (IS). Ze worstelen structureel met het beheersen hiervan. Ondanks tal van interventies – van systeemintegraties tot architectuurprogramma’s – blijven de resultaten vaak achter bij de verwachtingen. Dat stelt Erik Jochemsen, hoofd ontwikkelingsdiensten bij ABN Amro, in een proefschrift. Op woensdag 7 januari promoveerde hij aan de VU Amsterdam. Eric Jochemsen legt daarin de onderliggende oorzaken van deze hardnekkige problematiek bloot. Jochemsen putte daarbij uit de ervaringen van een niet nader genoemde bank, in het proefschrift geanonimiseerd als Tetra Bank. Betrokken bank zag zijn entree op de markt voor mobiel bankieren destijds aanzienlijk vertraagd. Nadat het front-end gedeelte van de app binnen een paar weken was voltooid, duurde het bijna negen maanden om de klantgegevens uit de back-end-systemen in de app te integreren. Het informatiesysteem van de bank bestond uit ongeveer 2.500 verschillende applicaties, verbonden via zo’n veertigduizend interfaces. Veel betrokken it’ers die voor het onderzoek werden geïnterviewd, karakteriseren het toenmalige systeem als spaghetti. Oude en nieuwe technologieën moesten bovendien samenwerken om de benodigde functionaliteiten te creëren. Deze lange worsteling bracht het senior it-management tot het besef dat de complexiteit van het informatiesysteem-landschap stevig moest worden aangepakt. Als reactie hierop startte de bank een meerjarig programma om de complexiteit van het informatiesysteem te verminderen en zo veerkrachtiger en wendbaarder te worden. ‘Pogingen om deze systemen te vereenvoudigen werken vaak averechts’ Jochemsen kreeg van zijn werkgever ruim baan om naast zijn werk voor ABN Amro tijd vrij te maken voor zijn dissertatie. Centraal in het proefschrift ‘Shifting information systems complexity’ staat de vraag hoe organisaties de complexiteit van hun landschap van informatiesystemen (IS-landschap) daadwerkelijk kunnen beheersen. Volgens de onderzoeker ligt een belangrijk deel van het antwoord in het beter begrijpen van de verschillende vormen van complexiteit die in veel organisaties door elkaar worden gebruikt, wat leidt tot verkeerde aannames en ineffectieve maatregelen. Pogingen om deze systemen te vereenvoudigen, bijvoorbeeld door standaardisatie en modularisatie, werken vaak averechts omdat een totale reductie van complexiteit onmogelijk is in een dynamische omgeving. Ook actieve onderhoudsprogramma’s, pogingen om systemen stop te zetten en legacysystem-management leiden vaak niet tot de gewenste resultaten. Shifting complexity Probleem is dat de complexiteit zich verplaatst. Jochemsen introduceert daarom het concept ‘shifting complexity’. Hij toont aan dat ingrepen de complexiteit vaak niet laten verdwijnen, maar verplaatsen: een afname op de ene plek leidt vaak tot een toename elders. Door deze verschuivingen te herkennen en meerdere perspectieven te gebruiken, kunnen organisaties hun it-landschap robuuster en adaptiever maken, in plaats van te vechten tegen een onvermijdelijke complexiteit. Het proefschrift onderscheidt twee domeinen van complexiteit rond informatiesystemen (IS): het materiële en het cognitieve domein. Het materiële domein omvat zowel structurele complexiteit – het aantal componenten, hun diversiteit en onderlinge afhankelijkheden – als dynamische complexiteit, die ontstaat door de voortdurende evolutie van systemen. Vorm en functie van een systeem veranderen. Zo ook het gedrag dat daaruit voortkomt. Het cognitieve domein richt zich op de menselijke kant: de mate waarin medewerkers in staat zijn het systeem te begrijpen, ermee te werken en de gevolgen van veranderingen te overzien. Deze subjectieve complexiteit blijkt een cruciale factor in het falen of slagen van interventies. Verschuivende complexiteit Op basis van literatuuronderzoek en empirische analyses heeft Jochemsen in zijn proefschrift een typologie van ‘IS-complexiteit’ opgezet. Die typologie maakt zichtbaar hoe de verschillende vormen van complexiteit elkaar beïnvloeden en waarom interventies soms onverwachte of zelfs tegengestelde effecten hebben. Zo kunnen maatregelen die structurele complexiteit verminderen, tegelijkertijd de cognitieve complexiteit verhogen – of omgekeerd. Jochemsen introduceert het concept ‘verschuivende complexiteit’, waarmee wordt beschreven hoe interventies niet alleen complexiteit reduceren, maar deze ook kunnen verplaatsen of transformeren. Dit inzicht helpt organisaties beter te begrijpen waarom traditionele input output benaderingen tekortschieten. Ontrafelen Het gaat erom de opkomende causale verbanden te ontrafelen die zich ontvouwen als gevolg van deze interventies. De onderzoeker heeft twee soorten effecten waargenomen: •             verschuivingen binnen de vormen van complexiteit; •             interacties tussen vormen van complexiteit. Het idee van verschuivende complexiteit benadrukt het multidimensionale en contextafhankelijke karakter van IS-complexiteit. Jochemsen stelt in zijn proefschrift dat organisaties pas effectieve strategieën kunnen ontwikkelen wanneer zij deze verschuivingen herkennen en analyseren. Zijn onderzoek biedt daarmee een nieuw kader om de impact van interventies op het landschap van informatiesystemen te beoordelen en de beheersbaarheid van complexe systemen te vergroten.
Kort: Microsoft onderzoekt vervanging C en C++, cio Jonker weg bij het UWV (en meer)
2 dagen
Onderzoeksproject naar eliminatie C en C++, nieuwe country managers SAP Nederland en Belux, chief hacker Eye Security nummer één Microsoft Security Leaderboard, UWV-cio Maarten Jonker pakt zijn biezen en fusie AplusK en LydisPlus. Dat zijn de onderwerpen in dit nieuwsoverzicht. Microsoft onderzoekt uitfaseren C en C++ met ai Bij Microsoft loopt een onderzoeksproject om de migratie tussen programmeertalen te vereenvoudigen. ‘Mijn doel is om alle C- en C++-code binnen het bedrijf vóór 2030 te elimineren’, schreef hoofd-ontwikkelaar Galen Hunt op LinkedIn. ‘Onze strategie is om ai en algoritmen te combineren om de grootste codebases van Microsoft te herschrijven’ Het project is ambitieus: ‘één engineer, één maand, één miljoen regels code’. Hunt wekte de indruk dat hij C en C++ door Rust wilde vervangen maar kwam daar in een update van zijn LinkedIn-post op terug. ‘Het doel van mijn bericht was om gelijkgestemde ingenieurs te vinden die zich bij ons zouden voegen in de volgende fase van dit meerjarige avontuur -niet om een nieuwe strategie voor Windows 11+ vast te stellen of te impliceren dat Rust een eindpunt is.’ SAP benoemt nieuwe landendirecteur Nederland en Belux SAP heeft twee nieuwe zogeheten country managers benoemd binnen de Benelux-organisatie. Bart Doomen krijgt die rol voor Nederland en Veerle Van Puyenbroeck voor België en Luxemburg. Beiden zijn oudgedienden bij het erp-softwareconcern. SAP Nederland kende tot medio 2024 een aparte algemeen directeur, toen nog managing director geheten. Nadat deze Jeroen van der Lingen vertrok werd hij opgevolgd door Bart Van der Biest. Die werd in 2025 managing director SAP Benelux waarbij er één Benelux-structuur werd opgetuigd. Voor 2026 is besloten dat het toch raadzaam is om ruimte te creëren voor een eigen aanpak en marktkennis per land. De Benelux-organisatie blijft onder leiding staan van Van der Biest met daarbij voor Nederland Bart Doomen als nieuwe country manager. Voor SAP Belux bestond de functie managing director overigens nog in de persoon van Stijn De Beuckelaer. Hij vertrekt en wordt nu in de rol van country manager opgevolgd door Veerle Van Puyenbroeck. Vaisha Bernard (Eye Security) bovenaan Microsoft Security Leaderboard Vaisha Bernard, chief hacker bij Eye Security, is wereldwijd als nummer één geëindigd op het Microsoft Security Response Center (MSRC) Security Researcher Leaderboard voor het vierde kwartaal van 2025. Bernard meldde 52 kritieke en belangrijke kwetsbaarheden in Microsoft-platformen en is daarmee de eerste onderzoeker uit Nederland die deze positie bereikt, aldus het securitybedrijf. De toplijst rangschikt onderzoekers op impact, ernst en technische kwaliteit van hun meldingen. Eye Security gebruikt deze kennis om detectie en respons bij klanten te verbeteren. De prestatie benadrukt de groeiende rol van Europese security-expertise in internationale context. Cio Maarten Jonker vertrekt bij het UWV Maarten Jonker, cio en algemeen directeur Concern ICT, neemt eind januari 2026 afscheid van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV). Hij start per 1 februari als waarnemend directeur Informatiestromen en Digitale ontwikkeling/CIO bij Dienst Toeslagen, onderdeel van het ministerie van Financiën. Jonker begon in september 2021 bij het UWV.  Jonker vertrekt nu UWV aan de vooravond staat van een ingrijpende reorganisatie onder de naam de Verandermotor. Die transitie met een ‘agile’ werkwijze moet zorgen voor een flexibelere, mensgerichte organisatie waarbij ook (it)-systemen sneller zijn te vernieuwen, om eerder veranderingen te realiseren en fouten, zoals bij de WIA, te voorkomen. Net als diverse cio’s voor hem wist Jonker tijdens zijn periode niet te voorkomen dat er weer de nodige ict-problemen optraden en er veel kritiek te horen was op de voortgang van de modernisering (onder andere van de Algemene Rekenkamer). AplusK en LydisPlus fuseren Distributeur AplusK (Ridderkerk) heeft branchegenoot LydisPlus (Almere) overgenomen; samen gaan ze verder onder de naam LydisPlus. De fusie speelt in op de groeiende vraag naar geïntegreerde audiovisuele en telecomoplossingen. Volgens het fusiebedrijf zoeken organisaties niet langer losse producten, maar samenhangende systemen die onderdeel zijn van bredere it- en werkplekstrategieën. De nieuwe organisatie biedt partners één aanspreekpunt voor advies, ontwerp, implementatie en beheer. LydisPlus wil hiermee inspelen op de complexiteit van vergader- en communicatietechnologie en de behoefte aan regie en kennis in de markt.
Pc-industrie: minder ai-geschreeuw, meer inhoud op CES
2 dagen
De pc-industrie richt zich nog steeds op het geschikt maken van haar apparatuur voor het ai-tijdperk. Maar een lichte kentering in de marketing lijkt op komst, vooral bij modellen voor de consumentenmarkt. Onder aanvoering van Dell schreeuwen fabrikanten iets minder hard van de daken hoe geweldig hun nieuwe modellen laptops voor ai zijn. Zeker voor doorsnee consumenten is ai niet een heel sterke reden om een nieuwe laptop aan te schaffen. Het publiek heeft de indruk dat fabrikanten uit marketingoverwegingen overal maar te pas en te onpas het label ‘ai’ op plakken. Echte killer-applicaties die lokaal moeten worden geïnstalleerd, zijn zeldzaam. Inhoudelijk biedt de CES wel de nodige lichtpuntjes. Dell Tijdens de CES in Las Vegas blijkt Dell bij de aankondiging van nieuwe modellen al zeer zuinig met het ai-label om te springen. Dell blaast het XPS-merk, waarvan al een beetje afscheid was genomen, nieuw leven in. Consumenten kunnen vernieuwde designs in nieuwe vormfactoren en prijsklassen tegemoet zien. De nieuwe XPS 14 en XPS 16 hebben een strak ontwerp van CNC-gefreesd aluminium en verbeterde interfaces. Je kunt er tot 27 uur lang mee Netflix streamen, claimt Dell. Met een dikte van slechts 14,6 mm zijn dit de dunste laptops die Dell ooit heeft gemaakt. De XPS 14 weegt ongeveer 1,36 kg, ruim 250 gram lichter dan de vorige generatie. De XPS 16 weegt 1,63 kg en is daarmee bijna 500 gram lichter dan zijn voorganger. De XPS 13 keert terug. De dunste en lichtste XPS-laptop komt terug in een toegankelijker prijssegment. De Alienware-lijn wordt uitgebreid om een breder publiek van gamers te bereiken. HP HP profileert de EliteBook X G2 Series als de nieuwe generatie premium zakelijke laptops speciaal voor het ai-tijdperk. Het model X G2q is volgens HP ‘s werelds eerste zakelijke notebook met tot 85 Tops npu prestaties voor het verwerken en gelijktijdig uitvoeren van ai-applicaties. De G2i is bedoeld voor grafisch veeleisende ai-apps. Voor beduidend snellere ai-prestaties is er nog de X G2a. De X Flip G2i kent verschillende standen: laptop-, tent-, tablet- of standaardmodus. Al deze nieuwe EliteBooks uit de G2 serie kennen een batterijduur van een hele dag bij een gewicht van minder dan een kilo. Lenovo Nog wel sterk uit het ai-vaatje tapt Lenovo. De Chinese fabrikant lanceert een persoonlijke ai-superagent die ondersteuning biedt over meerdere apparaten heen. Deze agent werkt naadloos samen op alle Lenovo-toestellen, van laptops en Motorola-smartphones tot wearables. Volgens de fabrikant wordt ai daardoor niet alleen toegankelijker, maar vooral ook beter bruikbaar. De ai-software sluit aan op het dagelijks leven van gebruikers. In Las Vegas biedt Lenovo met verschillende proof-of-concept-innovaties ook een blik op wat komt; adaptieve toestelvormen, persoonlijke ai en nieuwe manieren van interactie. Het ThinkPad Rollable XD Concept laat zien hoe een dynamisch uitbreidbaar scherm zich aanpast aan verschillende manieren van werken en multitasking. Acer Acer introduceert Aspire AI Copilot+ pc’s met de Intel Core Ultra Series 3-processor aan boord. Ze zijn verkrijgbaar als 14- en 16-inch modellen met oled-beelschermen als optie en geïntegreerde ai-capaciteiten. Ook de Swift AI-serie is vernieuwd. De Veriton-desktops voor zakelijk gebruik krijgen meer opties voor veilige, ai-aangestuurde prestaties. De Veriton Vero 2000, 4000 en 6000 all-in-ones komen met Intel Core Ultra. Samsung Samsung Electronics introduceerde tijdens CES 2026 de Galaxy Book6 Ultra, Galaxy Book6 Pro en Galaxy Book6. Deze apparaten werken met Intel’s Core Ultra Series 3 processors op basis van Intel 18A en hebben volgens Samsung een lange levensduur van de batterij én een ultraslank profiel. Volgens het Zuid-Koreaanse concern kent de Galaxy Book6-serie een geïntegreerde NPU die tot 50 TOPS levert. Daardoor worden ai-gedreven taken zoals het opschonen van afbeeldingen, directe vertaling en intelligent zoeken direct uitgevoerd, zonder afhankelijk te zijn van de cloud. Verder presenteerde Samsung op de techbeurs zijn ‘Companion to AI Living’. Dit betekent dat de gebruiker niet alleen maar toegang heeft tot de basisdiensten via ai maar bovenal overal betekenisvolle momenten kan ervaren. De Zuid-Koreaanse fabrikant bouwt aan een ecosysteem dat alle categorieën elektronica omvat en dat overal zorgt voor meer gepersonaliseerde, intuïtieve ervaringen. Zo gaat Vision AI Companion veel verder dan gewoon maar tv kijken. Ai helpt de stemming te verbeteren, belooft Samsung. Met deze functie krijgen gebruikers advies over wat ze moeten kijken, wat ze moeten eten en naar welke muziek ze moeten luisteren. Voor voetbalfans zorgt AI Soccer Mode Pro voor een nog leukere en spannender wedstrijdervaring omdat ai de beelden en het geluid zodanig aanpast dat het lijkt alsof je in het stadium zelf zit. Met een nieuwe afstandsbediening kun je het volume van het publiek, het commentaar of de achtergrondmuziek harder of zachter zetten.
Landelijke Tijdlijn voor Beeldbeschikbaarheid komt er dit jaar aan
2 dagen
De Landelijke Tijdlijn voor Beeldbeschikbaarheid wordt in 2026 volledig uitgerold. Dat is het doel van het samenwerkingsverband Zorgverzekeraars Nederland, Founda Health, Enovation, VZVZ en Alphatron. Nadat afgelopen december een proef succesvol is afgerond, zijn de partners optimistisch over de te behalen doelstelling. De ‘Landelijke Tijdlijn’ is een essentieel instrument voor de Nederlandse zorg. Het fungeert als een landelijk dekkend netwerk waarmee zorgverleners direct diagnostische beeldonderzoeken kunnen opvragen van patiënten die zij in behandeling hebben. De realisatie van dit netwerk is al geruime tijd een topprioriteit voor de Nederlandse Vereniging voor Radiologie (NVvR). Van haalbaarheid naar praktijk In 2025 toonden de ict-partners Founda Health, Enovation en Alphatron – op verzoek van het Digitaal Transitie Orgaan (DTO, een tactisch uitvoeringsoverleg van overheid en kernpartijen in de zorg) – aan dat een dergelijke tijdlijn technisch mogelijk is. Door hun infrastructuren te koppelen op basis van het zogeheten ‘DUO Haalbaarheidsonderzoek’ en internationale standaarden, werd het fundament gelegd. In de daaropvolgende ‘proof of concept’ is deze koppeling verfijnd, waarbij strikt is gekeken naar Nederlandse wet- en regelgeving voor toestemming en lokalisatie via Mitz (een generieke online voorziening waarin burgers hun toestemming kunnen vastleggen voor de uitwisseling van medische gegevens tussen zorgverleners). Uitrol in 2026 De succesvolle afronding van deze proef in december 2025 vormt de basis voor de huidige samenwerkingsovereenkomst. De partners hebben zich gecommitteerd aan een gezamenlijk doel: de Landelijke Tijdlijn in 2026 volledig uitrollen. Zorginstellingen worden hierbij actief ondersteund, zowel technisch als financieel, om hun huidige systemen gereed te maken voor aansluiting op het netwerk. In de komende maanden werken de leveranciers aan het operationaliseren van de ‘DUO-koppeling’ binnen hun bestaande infrastructuren. Zorginstellingen die aan de slag willen met de Landelijke Tijdlijn kunnen voor meer informatie terecht bij hun eigen leverancier of bij VZVZ (Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie).
Variaties in het soevereiniteitsmenu
3 dagen
Interview Chantal Vergouw, chief business market KPN Chantal Vergouw is sinds juni 2023 als lid van de raad van bestuur bij KPN  verantwoordelijk voor de zakelijke markt. Daar zit de laatste jaren een stijgende lijn in. KPN investeert ook volop in zijn digitale infrastructuur en it-diensten, waaronder cybersecurity. Volgens Vergouw noodzakelijk om voorop te blijven lopen. Een vraaggesprek met de chief business market van een van de grootste automatiseerders van ons land (tienduizend medewerkers, waarvan ruim drieduizend bij de zakelijke tak). Je hebt jarenlang in de financiële wereld gewerkt, onder meer als directievoorzitter van Interpolis, en nu dus zo’n 2,5 jaar in de telecom- en it-sector. Zijn de verschillen groot? Chantal Vergouw: ‘Het grootste verschil is het tempo. De telecom- en it-sector ontwikkelt zich razendsnel; innovaties volgen elkaar in hoog tempo op en vragen om een andere wendbaarheid. Maar in de basis draait het bij beide sectoren om hetzelfde: bedrijven in staat stellen om zich te focussen op waar ze goed in zijn, namelijk ondernemen. Ik vind het daarom belangrijk om echt te doorgronden wat klanten beweegt en wat ze nodig hebben. Als een klant contact met ons opneemt, wordt hij dan snel en makkelijk geholpen? Krijgt hij snel zijn product, zonder gedoe? In dat dagelijkse contact met de klant wordt het succes namelijk bepaald.’ Wat vind je belangrijk in de dagelijkse operatie? ‘Ik wil het maximale eruit halen voor onze klanten en leg de lat heel hoog. Dat doe ik niet alleen voor mijzelf, maar ook voor mijn team. Die gedrevenheid en daadkracht hoort bij mij en is vaak productief, maar heeft soms ook een keerzijde. Poolreiziger en avonturier Marc Cornelissen heeft mij doen inzien dat het belangrijk is om je af te vragen of de mensen om je heen wel aan boord zijn van ‘jouw expeditie’. Met andere woorden: het is belangrijk dat de mensen om je heen eigenaarschap en handelingsvrijheid ervaren. Pas dan kun je echt het verschil maken voor en met klanten. Een goed voorbeeld daarvan is de samenwerking voor Sail 2025.’ Sail 2025Het vijfjaarlijkse zeilfestijn Sail Amsterdam vond afgelopen augustus weer plaats. Chantal Vergouw, chief business market KPN, noemt Sail 2025 achter de schermen een evenement van chirurgische precisie, zeker als het gaat om technologie, veiligheid en samenwerking. Geen poortjes, geen vaste routes, maar wél in totaal ruim twee miljoen bezoekers in beweging. Hoe zorg je dat dat goed gaat? ‘Tijdens het evenement moet dan ook alles kloppen, je hebt maar één kans’, licht ze toe.‘Samen met de gemeente Amsterdam, de Veiligheidsregio en andere partners ontwikkelde ons iot-team een gedeeld realtime dashboard dat laat zien waar het druk wordt, hoe mensen zich verplaatsen en waar de veiligheidsregio mogelijk moet ingrijpen. Alle data, van weersvoorspellingen en warmtesensoren tot camerabeelden, zijn via de KPN Data Services Hub veilig en gecontroleerd gedeeld tussen partijen. Zo had iedereen die beslissingen moest nemen één actueel beeld.’ Wisselend beeld iot Sail 2025 is dus een voorbeeld van een geslaagd project op het gebied van internet-of-things (iot). Maar hoe gaat het eigenlijk met het iot? Zijn de hooggespannen verwachtingen inmiddels waargemaakt of is de markt terughoudend?  ‘De iot-tak van KPN groeit hard. Het aantal verbonden apparaten neemt toe, en we investeren in nieuwe technologieën zoals eSim en slimme platformdiensten. We zien dat de iot-markt naar een hoger niveau van volwassenheid gaat. KPN werkt aan internationale uitbreiding en partnerships om klanten meer waarde te bieden. Met de komst van ai verwachten we dat iot-toepassingen slimmer, efficiënter en nuttiger worden, met een groeiende vraag tot gevolg. Maar de ene sector gaat sneller dan de andere. Sommige lopen voorop door regelgeving, zoals CSRD en Dora, terwijl andere sectoren meer tijd nodig hebben vanwege investeringen of bestaande systemen.’ Hoe maken klanten gebruik van iot? ‘Er zijn grofweg twee manieren waarop klanten iot inzetten. De eerste manier is om met iot interne bedrijfsprocessen efficiënter te maken. Een voorbeeld hiervan zijn de slimme kabelhaspels van TKF, waarmee processen binnen het bedrijf worden geoptimaliseerd. De tweede manier richt zich juist op het ontwikkelen van producten die zelf verbonden zijn met het internet. Denk aan de connected warmtepompen van Comfort Partners, waardoor gebruikers profiteren van realtime-monitoring, bediening op afstand en efficiënter energiegebruik dankzij de continue dataverbinding. Of kijk naar de zorg die we bedienen met slimme medische hulpmiddelen voor valdetectie en slimme bloedmeters. En met SpoedZorg Connect, waarmee ambulances live beeld delen met de Eerste Hulp zodat het team in het ziekenhuis al tijdens de reis mee kan kijken en de behandeling van een patiënt sneller overgenomen kan worden als die is aangekomen.’ Tij gekeerd Sinds 2022 zit er, na een tijdlang kwakkelen, structurele groei in de zakelijke divisie van KPN. Hoe is er in 2025 gepresteerd? ‘In de eerste helft van het jaar kende de zakelijke markt een sterke groei, waarbij vooral het segment Tailored Solutions dubbelcijferige resultaten liet zien. Omdat dit onderdeel projectmatig van aard is, brengt dit van nature meer volatiliteit met zich mee. Dit werd zichtbaar in het derde kwartaal, waarin de omzet uit dit segment daalde door onze gerichte focus op waarde en marges. Ondanks deze tijdelijke terugval blijven de vooruitzichten positief en voorzien we dat het vierde kwartaal weer herstel toont. Onze strategie blijft gericht op duurzame groei die de markt overtreft, met een duidelijke nadruk op kernactiviteiten, innovatie en kostenbeheersing. Ondanks een afkoelende economie verwachten wij de komende jaren bovengemiddelde groei in het zakelijk segment te realiseren.’ Ondernemend Nederland heeft behoefte aan innovatie, duurzaamheid en digitale veiligheid KPN kondigde begin november aan ruim vijf miljard euro te investeren in glasvezel, 5G, cybersecurity, cloudsoevereiniteit en ai. Wat is de gedachte hierachter? ‘Ondernemend Nederland heeft behoefte aan innovatie, duurzaamheid en digitale veiligheid. De Nederlandse digitale infrastructuur, met glasvezel en mobiele masten, behoort tot de wereldtop en dat moeten we zo houden. Door de groei van dataverkeer, onder meer door de snelle adoptie van ai en komst van quantumtechnologie, wordt de vraag naar snelle, stabiele en veilige verbindingen steeds groter. KPN speelt hierop in met investeringen in glasvezel, 5G en iot. Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat we onze aanpak voor glasvezel verder hebben aangescherpt: we leggen niet alleen lijnen door de straat, maar zorgen dat deze tot aan de voordeur komen én geactiveerd worden. Ons doel is dat in 2030 ongeveer 85 procent van de Nederlandse huishoudens over KPN-glasvezel beschikt. Daarnaast leveren we glasvezel op veel bedrijventerreinen. Cybersecurity is een speerpunt, omdat we Nederland veiliger willen maken. Een goed voorbeeld is KPN Extra Veilig Internet, onze oplossing voor het kleinzakelijke segment.’ Mkb belangrijk segment Kijkend naar het portfolio: waar is momenteel de meeste vraag naar? ‘Bedrijven willen sneller, veiliger en slimmer werken. Dat drijft de vraag naar 5G, security, cloud, iot en cpaas (communications-platform-as-a-service: een cloudoplossing waarop je alle communicatiekanalen van je bedrijf centraal beheert en eenvoudig integreert in eigen applicaties, n.v.d.r.). Hierbij is voor KPN het mkb, net zoals de Nederlandse economie sterk afhankelijk is van het midden- en kleinbedrijf, een belangrijke sector. Het KPN Partner Network helpt ons om ondernemers in dit segment – van zzp tot 650 medewerkers – beter te bereiken. Samenwerken met lokale en regionale managed service providers is belangrijk, omdat zij dicht bij de klant staan en goed weten wat er speelt. Op ons partnerplatform brengen we onze eigen diensten samen met die van msp’s. Zo ontstaat één plek waar partners toegang hebben tot oplossingen en innovaties op het gebied van telecom, it en cybersecurity. Door deze samenwerking kunnen we klanten beter ondersteunen. Bij grote organisaties zien we een andere dynamiek en gaat het vaak om complexe trajecten. We denken mee als partner en zorgen dat technologie waarde toevoegt. Hybride cloud, edge en iot spelen daar een steeds grotere rol omdat ze realtime data mogelijk maken en flexibiliteit bieden.’ KPN en Thales sloten afgelopen zomer een intentieverklaring voor een soevereine cloud met Defensie voor militaire data. Recent sloten jullie nog een samenwerking met cloudsoevereiniteitsaanbieder Nextcloud. Wat bieden jullie klanten eigenlijk op dit vlak? ‘We zien dat er onder klanten veel vragen leven over digitale soevereiniteit en veilige dataopslag. Binnen KPN Zakelijk kijken we samen met onze klanten naar wat zij nodig hebben om het gewenste niveau te bereiken. Soevereiniteit kent namelijk meerdere gradaties. Niet iedere organisatie heeft dezelfde eisen rondom autonomie en datalocatie. Daarom bieden we een brede menukaart aan opties waarmee organisaties stap voor stap of in één keer het soevereiniteitsniveau kunnen kiezen dat past bij hun risicoprofiel en ambities. Het is uiteindelijk aan henzelf om te bepalen hoe ernstig een bepaald risico is en welk gevaar eraan verbonden is. We bieden een palet aan cloudoplossingen: van publieke cloud tot hybride oplossingen en private cloudomgevingen waarbij data in Nederland blijven en onder Nederlands recht vallen. Daarnaast ondersteunen we klanten met advies, migratie en beheer, en zorgen we dat veiligheid en compliance goed zijn ingericht. Bedrijven en overheden moeten zich wel realiseren dat bundeling, standaardisering en uniformering van de vraag meer mogelijkheden biedt om snelheid te maken.’ Dat is wellicht te danken aan onze nuchtere Rotterdamse mentaliteit: niet lullen maar poetsen KPN haalt via aanbestedingen geregeld aansprekende contracten binnen, zoals met Defensie, provincie Gelderland en het Kadaster. Toch wordt er extern weinig gecommuniceerd over het behaalde succes op de zakelijke markt. Is dat een bewuste keuze? ‘Dat is wellicht te danken aan onze nuchtere Rotterdamse mentaliteit: niet lullen maar poetsen. Maar nu je ernaar vraagt: we zijn onlangs door Microsoft erkend met twee Awards: Country Award en Indirect Award. Dit zijn uitzonderlijke erkenningen en absoluut geen ‘gewone’ awards voor het KPN Partner Network, ons indirecte mkb-kanaal, en onze Microsoft-clouddienstverlener InSpark. Ook krijgen we de nodige aandacht in de Europese telecommarkt. We behoren inmiddels tot de vijftig grootste resellers ter wereld. Kortom: dit is een bevestiging dat onze strategie én dat ons ecosysteem werkt. Het toont aan dat we de afgelopen jaren een transitie door hebben gemaakt van traditioneel telecombedrijf naar een innovatieve telecom- én ict-partner. Mijn doel is dat ondernemers – van zelfstandigen tot grote beursgenoteerde bedrijven – KPN als eerste associëren met betrouwbare connectiviteit en sterke cybersecurity. We willen de nummer-één-systemintegrator zijn in groeimarkten als de overheid, vitale infrastructuur, financiële dienstverlening en logistiek. Niet alleen door technologie te leveren, maar ook door het beheer, de beveiliging en de optimalisatie ervan te verzorgen, alles via één aanspreekpunt.’ Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1.
Nederlandse bitcoin-fabriek bleek luchtkasteel: eigenaar krijgt 3,5 jaar cel
3 dagen
Nederlands grootste bitcoin-fabriek voor particulieren heeft nooit bestaan. Berry van M., de eigenaar van het failliete Koinz Trading, gaf onlangs voor de rechter toe dat in Lelystad zelfs geen enkele bitcoin is gedolven. De computers voor het mijnen van deze digitale munten waarvoor de man ruim twee miljoen euro bij investeerders ophaalde, bestonden alleen in diens fantasie. De rechtbank achtte deze week oplichting bewezen en veroordeelde de man in hoger beroep tot 38 maanden cel. Berry van M. werd in 2015 al veroordeeld wegens een mislukte plofkraak en later nog voor witwassen. Begin 2017 stortte de uit de autohandel afkomstige ondernemer zich op de verkoop en het beheer van computers voor het delven van bitcoins. Maar een groot aantal beleggers zag niets van hun investering terug. In februari 2018 werd Koinz Trading failliet verklaard. Ook een ander bedrijf van Berry van M. dat achter de bitcoin-fabriek zat (Mining Hardware Solutions) ging ten onder. In november 2018 deed de FIOD bij hem een inval op verdenking van oplichting van de beleggers in de bitcoin-fabriek. Een jaar daarvoor leek Koinz Trading nog succesvol. De ondernemer uit Lelystad wist veel belangstelling voor zijn fabriek te trekken nadat de eerste investeerders aardig wat rendement uitgekeerd kregen. Dat geld kwam echter niet uit de productie van cryptovaluta maar uit de tweede golf investeringen; volgens het Openbaar Ministerie (OM) een klassiek voorbeeld van een piramidespel. Vooropgezet plan Het OM spreekt ook van een vooropgezet plan om kopers op te lichten, een conclusie die de rechter heeft overgenomen. De eerste kopers van een mining computer waren vrienden en kennissen. Ook een mailcampagne wekte veel interesse. Een artikel ruim acht jaar geleden in De Volkskrant deed de rest. De ‘bitcoinfabrikant’ ontving die krant in een kantoortje op een industrieterrein in Lelystad. Toen hem om een rondleiding door de fabriek werd gevraagd, antwoordde hij dat de verzekeringsmaatschappij dat niet toestond. De locatie van de loods waar ruim duizend computers voor bitcoin-mining zouden staan, moest geheim blijven. Ook zei hij voor bedrijfsspionage te vrezen, terwijl ook inbrekers niet op een spoor mochten worden gezet. ‘Of de productieplaats voor bitcoins van Van Mourik werkelijk bestaat, is voor de buitenstaander dus niet te controleren,’ tekende De Volkskrant daarbij aan. Ook Mieke de Haas, secretaris van Verenigde Bitcoin Bedrijven Nederland, was destijds argwanend. Want door de hoge stroomprijzen zou het delven in Nederland moeilijk winstgevend zijn te maken. Dat is nu nog moeilijker geworden. Van de maximale voorraad van 21 miljoen bitcoin is inmiddels 95,05 procent gemined. Het kost steeds meer stroom om dit restant te delven.
Kort: Studenten adviseren over gezond smartphonegebruik, oud-manager CM.com verliest rechtszaak (en meer)
3 dagen
Studenten presenteren oplossingen gezond smartphonegebruik, FleetGO Group koopt Iers bedrijf, Tikkie ziet sterke groei in zakelijke betaalverzoeken, oud-manager verliest beding-rechtszaak CM.com en Bechtle reorganiseert internationale activiteiten. Dat zijn de onderwerpen in dit nieuwsoverzicht. Studenten tonen oplossingen voor gezond smartphonegebruik Op 14 januari presenteren studenten van Fontys Hogeschool, TU/e en SintLucas hun ideeën voor gezond smartphonegebruik. De bijeenkomst vindt plaats in het Explorelab op de Fontys-campus Rachelsmolen in Eindhoven. De voorstellen zijn onderdeel van het onderzoeksproject Fitphone, dat zich richt op het verminderen van negatieve effecten van smartphonegebruik bij jongvolwassenen. Onderwerpen zijn onder meer ai-toepassingen om studeren en slapen zonder scherm te ondersteunen, interventies tegen houdingsproblemen, sociale verbinding tijdens lessen, de rol van docenten, juridische aspecten van sociale media en een webapp die advies geeft over gezond telefoongebruik. Van 12 tot en met 16 januari is er een expositie over de verantwoordelijkheid van sociale-mediabedrijven in de benedenhal van gebouw R13 op de Fontys-campus. FleetGO Group versterkt met DreamTec Systems positie in VK en Ierland Logistieke softwareleverancier FleetGo Group uit Hattem neemt met steun van software-investeerder Main Capital Partners DreamTec over voor uitbreiding in het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Het in 2009 opgerichte DreamTec levert telematica- en wagenparkbeheersystemen voor brandstof- en voedingsdistributeurs en transportbedrijven. Denk aan flowmetertracking, in-cab-apps en realtime dashboards. FleetGO biedt al transportmanagement, routeoptimalisatie, telematica en tachograafnaleving in Europa. Met steun van investeerder Main Capital wil het bedrijf uit Hattem, naast Europese groei, productintegratie en innovatie versnellen.   Tikkie ziet flinke groei op zakelijke markt Voor ondernemers die zakelijk bankieren bij een andere bank dan ABN AMRO werd het in 2025 ook mogelijk om Tikkie zakelijk te gebruiken. Daardoor zag de betaalservice aan het eind van het jaar het aantal zakelijke gebruikers stijgen tot ruim 37.000. Samen kregen zij een totaalbedrag van ruim 930 miljoen euro betaald. Ook zakelijke Tikkies worden net als op de consumentenmarkt snel afgerekend: 40 procent binnen vijf minuten, 60 procent binnen een uur en 81 procent binnen een dag. Vooral ondernemers in de horeca, bouw, schoonheid en sport zijn actief binnen de zakelijke omgeving van Tikkie, meldt ABN Amro. Betaalapp Tikkie sloot 2025 af met meer dan 170 miljoen betaalverzoeken, goed voor €8,5 miljard aan transacties. Sinds de lancering in 2016 zijn in totaal één miljard Tikkies betaald. Het platform telt ruim 10 miljoen gebruikers. Rechter handhaaft concurrentiebeding bij CM.com-geschil CM.com heeft een rechtszaak gewonnen tegen een voormalig manager die onder een concurrentiebeding uit wilde. Deze oud-manager trad begin 2021 in dienst bij CM.com nadat hij zijn bedrijf aan de communicatiedienstverlener had verkocht. Hij richtte tijdens zijn dienstverband twee bedrijven op in klantcontact en ticketing. Volgens de kantonrechter is het beding van toepassing op alle entiteiten binnen CM.com en zijn de startups concurrerend. De manager werd in augustus 2025 op staande voet ontslagen en kan nog een bodemprocedure starten om vernietiging te vorderen. Dit meldt zakenblad Quote. Bechtle bundelt internationale activiteiten in nieuwe divisie Bechtle heeft per 1 januari 2026 zijn internationale activiteiten samengebracht in de Bechtle International Division (BID). De Europese it-dienstverlener combineert hiermee de voormalige International Sales Division, International Business Unit en de samenwerkingen met ruim driehonderd partners in 180 landen. BID richt zich op multinationals en grote mkb-bedrijven met meer dan vijfduizend it-werkplekken. De divisie ondersteunt alle Bechtle-bedrijven in Europa bij internationale projecten, waaronder business development, aanbestedingen en operationele levering. Het Duitse it-huis is actief in veertien Europese landen, waaronder de Benelux, en wil internationale groei versnellen via deze divisie en gerichte overnames.
Hoge slagingskans in mbo‑ict: 84 procent leert door of gaat aan het werk
3 dagen
Het lukt mbo-studenten goed om ict-opleidingen te volgen. Het percentage eerstejaars dat een jaar later nog studeert of een diploma heeft gehaald, bijvoorbeeld na een versnelde opleiding, bedraagt 84 procent. Dat is zelfs nog iets boven het gemiddelde van alle opleidingen op mbo-niveau (82 procent). Zo blijkt uit de ‘Keuzegids mbo 2026’ met informatie over mbo-studies. Vrij weinig studenten (47 procent) achten zichzelf goed voorbereid op een baan. Van de mbo’ers die in de ict zijn afgestudeerd, kiest ongeveer de helft (53 procent) ervoor om door te leren; een vrij hoog percentage. Dit wijst erop dat deze opleidingen mogelijk sterker gericht zijn op doorstroom dan op directe toetreding tot de arbeidsmarkt. Drie procent van de ict-studenten heeft het onderwijs zonder diploma (startkwalificatie) verlaten. Van de ict-studenten gaat 41 procent direct na de opleiding aan het werk. Hun bruto uurloon bedraagt 15,47 euro, ruim één euro boven het gemiddelde. De functies variëren van medewerker ict en ict support technician tot ict system engineer, informatiebeveiliger en software-ontwikkelaar. Anders dan bij de ‘Keuzegids universiteiten’ zijn in deze publicatie geen oordelen van studenten over de kwaliteit van hun studie te vinden. De ‘Keuzegids mbo’ beschrijft alle officieel geregistreerde studies (kwalificaties) uit het centraal register Crebo per vakgebied.
It-kanaal Benelux laat ‘cybersecurity-goudmijn’ liggen door gebrek aan focus en talent
3 dagen
Het it-kanaal in de Benelux laat een ‘cybersecurity goudmijn’ liggen door gebrek aan focus en geschikte medewerkers. Terwijl de vraag naar beveiligingsdiensten explodeert, rekent slechts 18 procent van de dienstverleners security tot hun kernactiviteiten. De rest doet het erbij of helemaal niet. Dat blijkt uit het ‘Channel Trends in Cybersecurity-rapport 2026 Benelux‘ van de Global Technology Industry Association (GTIA). Opvallend is dat 41 procent van de serviceproviders helemaal geen security-diensten aanbiedt. Slechts één op de tien wil daar binnen een jaar verandering in brengen. Maar liefst 31 procent heeft geen enkele ambitie om in te stappen – een opmerkelijke houding in een wereldmarkt die volgens onderzoeksbureau IDC doorgroeit naar 377 miljard dollar in 2028. Volgens de GTIA, een wereldwijde non-profitorganisatie die zich richt op het it-kanaal en it-professionals, laten de it-serviceproviders daarmee een duidelijke kans liggen. Zeker gezien de structureel toenemende vraag naar beveiligingsdiensten is dat een structurele misser. Dubbelrol Zonder gespecialiseerde expertise kunnen dienstverleners klanten niet begeleiden bij risicobeheersing en compliance. De schaarste is wereldwijd voelbaar, maar in Nederland en België extra scherp. Ook serviceproviders die wel willen, kunnen vaak niet opschalen. Ai speelt bij cybersecurity een dubbelrol. Zowel aanvallers als verdedigers maken er steeds vaker gebruik van. Voor serviceproviders is kunstmatige intelligentie daarmee niet alleen een bedreiging maar ook een kans. In de Benelux wil 56 procent van de it dienstverleners binnen een jaar nieuwe ai gerelateerde security-oplossingen aan hun portfolio toevoegen. Maar zonder voldoende expertise blijft dat voor veel partijen bij plannen. Benelux Community Forum Het GTIA-rapport biedt ook inzicht in de zes gebieden waar de beste verkoopkansen op security-gebied liggen. Ook wordt antwoord gegeven op de vraag wat nodig is om als leverancier beter te worden. Vooral samenwerking, betere partnerschappen en training kunnen de branche verder brengen. Daarom organiseert GTIA op 5 februari in Gent het Benelux Community Forum. Volgens Maarten Sibma, manager member communities Benelux bij GTIA, is deze dag bedoeld om kennis uit te wisselen, ideeën te toetsen en gezamenlijk te verkennen waar het it-kanaal naartoe beweegt. De bijeenkomst bevat een reeks sessies over thema’s die professionals uit het hele it-kanaal momenteel sterk zullen aanspreken, zoals de impact van ai op de branche, duurzaamheid en de veranderende eisen bij cybersecurity.
Niet breed maar diep: hoe verticale ai het verschil maakt
3 dagen
Hoe laat je ai renderen? Pak het verticaal aan en richt je op domeinspecifieke toepassingen met directe impact op workflows, zegt Neil Sholay, ai-specialist bij Oracle. Zo’n 95 procent van generatieve ai-projecten mislukt. Negen op de tien projecten haalt nooit het productiestadium en blijven steken in de experimentele fase. Maatstaf voor het falen is de meetbare input op de winst- en verliesrekening, en die zal zeer gering of nihil zijn als een ai-project niet verder komt dan een proef. Dat laten onderzoeken van onder meer MIT en McKinsey zien. Veel projecten slagen niet doordat bedrijven niet goed zijn voorbereid: ze missen duidelijke doelen, goede data, of de juiste vaardigheden in hun team. Ook is er sprake van een zogenoemde leerkloof. Zo ontdekten onderzoekers van MIT dat de meeste ai-tools voor bedrijven geen feedback vasthouden, zich niet aanpassen aan workflows of in de loop van de tijd verbeteren. Zonder die kwaliteiten lopen ze vast. Gebruikers weten vaak niet of een resultaat juist is vanwege ambiguïteit; het resultaat valt op meerdere manieren te interpreteren. Ook ontbrekende context, verouderde data of een fout in het model kunnen roet in het eten gooien. Horizontaal ‘Het negatieve rendement op investeringen in ai komt vooral doordat bedrijven zich richten op zogenoemde horizontale kunstmatige intelligentie. En dat soort ai heeft een beperkte business impact,’ aldus Neil Sholay, vice president ai business value bij Oracle. Hij sprak begin oktober tijdens de AI World Summit in Zaandam. Na afloop gaf hij Computable een uitgebreide toelichting. ‘Bij algemene tools zoals chatbots, co-pilots en digitale assistenten ligt de focus veelal op productiviteit, tijd- en kostenbesparing.’ Maar dat is te eenzijdig, want volgens de ai-expert van Oracle leidt de toepassing van generatieve ai niet tot een transformatie van de kern van de bedrijfsprocessen. ‘Kijk ook naar de extra opbrengsten. Pilots zijn vaak niet meer dan een technisch experiment. Ze lossen geen zakelijk probleem op. Het meten van resultaten hoeft niet per se ingewikkeld te zijn. Stel een bank heeft een achterstand in de verwerking van papieren facturen. Als dankzij ai die achterstand terugloopt van 30.000 naar 2.000 papieren facturen, valt het rendement gemakkelijk te berekenen.’ Verticaal Oracle zet daarom sterk in op verticale ai; domeinspecifieke toepassingen met directe impact op workflows. Volgens Sholay leidt het gebruik van een specialistisch instrumentarium tot meer (meetbare) resultaten dan universele toolkits. Gespecialiseerde ai, afgestemd op specifieke domeinen zoals fraudedetectie, voorspellend onderhoud of logistiek, laat een veel hoger rendement zien. Deze systemen zijn diepgeworteld in workflows en beschikken vaak over een duidelijker governance en ‘feedback loops’. De toepassing van eerder geleerde patronen op real-time data, ook wel ai-inferentie genaamd, maakt het mogelijk om complexe problemen in de kern van bedrijfsprocessen op te lossen. Voorbeeld is routeoptimalisatie voor een grote vloot van elektrische bedrijfswagens voor installatiemonteurs. Ook kan verticale ai leiden tot een herontwerp van de volledige bedrijfsstroom, waarbij ai-modellen worden verbonden met workflows, bedrijfsdata en domeinkennis. Zo’n herontwerp kan het gebruik van ai-agenten, grote taalmodellen (llm’s) of ai-inferentie inhouden. Er moet altijd menselijke tussenkomst zijn ingebakken in de controlemechanismen om de balans te waarborgen tussen autonomie en risico Sholay noemt vijf succesfactoren voor een succesvolle toepassing van ai in ondernemingen. Ten eerste moeten bedrijfsdata toegankelijk en geschikt zijn voor ai. Er moet altijd menselijke tussenkomst zijn ingebakken in de controlemechanismen om de balans te waarborgen tussen autonomie en risico. Een derde succesfactor is de governance; het beheren, veilig houden en de orkestratie van ai-agents, aldus Sholay. Zeker omdat zakelijke gebruikers ai-agenten kunnen bouwen met ‘no code’-tools die weinig kennis van programmeren vereisen. Sholay: ‘Pas ook de gebruikersinterface aan zodat die conversationeel, bewust van de context en dynamisch wordt.’ Als vijfde succesfactor noemt hij het zaak om het meten van de business impact ‘in te bouwen’ in de systemen. De impact wordt groter bij gebruik van missiekritieke data in verticale bedrijfsprocessen, bijvoorbeeld op gebied van financiën, leveringsketen of menselijk kapitaal. Met name banken zoals ING en telecommunicatiebedrijven waaronder KPN zijn al bezig om ai direct in hun werkstromen in te bouwen. Licentiemodellen Sholay weerspreekt dat de licentiemodellen die Oracle hanteert, een rem op het gebruik van ai kunnen vormen. Volgens hem onderscheidt Oracle zich van SAP, Microsoft en Salesforce. Hij zegt dat de toegang tot veel ai bij die concurrenten in een premium pakket zit dat 25 procent tot 30 procent duurder zou zijn. Sholay: ‘Bij Oracle zitten de ai-agenten ingebed in de saas-abonnementen zonder extra premie voor ai. Dat geldt ook voor verticale applicaties als order-to-cash, process-to-pay en time-to-hire. Ai wordt ingespoten in alles wat we doen.’ Maar Oracle’s boute claim dat hun ai gratis is, behoeft nuancering, stelt een insider. Zoals zoveel dingen, is niets echt gratis. En zeker bij Oracle niet. Het gebruik van de software mag dan in het pakket zitten, de gevolgen van het gebruik zoals een grotere load in de cloud kunnen wel degelijk tot hogere facturen leiden. En er wordt weleens gekscherend gezegd dat Oracle meer juristen dan verkopers in dienst heeft. Wat het bedrijf aan ai ‘weggeeft’, kan Oracle langs andere weg weer terugverdienen. Ai-gebruikers doen bijvoorbeeld een groter beroep op Oracle’s infrastructuur. En daar hangt uiteraard een prijskaartje aan. Infrastructuur Die ai-infrastructuur vormt voor Oracle een speerpunt; een belangrijke schakel in het verdienmodel. Volgens Sholay kan Oracle zijn ‘enterprise’ applicaties schaalbaar uitrollen omdat het bedrijf al een enorme infrastructuur bezit. Bovendien wordt de capaciteit gigantisch uitgebreid. Het Stargate-project, een joint venture waar behalve Oracle ook Microsoft/OpenAI, Softbank, Nvidia, Core Weave in zitten, versnelt de infrastructuur voor ai-adoptie aanzienlijk. Alleen al in de VS vergt dit netwerk van hypermoderne datacenters een investering van 500 miljard dollar. Dit project moet Oracle’s positie versterken als infrastructuur-partner voor grootschalige ai-toepassingen. En de klant zal dat zeker op de facturen terugzien. ‘Een andere ontwikkeling die Oracle in de kaart speelt, is dat veel klanten terugkomen van de ‘best of breed’-gedachte. Een jaar of vijf geleden werd gedacht dat het werken met meerdere leveranciers een lock-in voorkomt, kostenverlagend werkt en betere functionaliteit oplevert,’ beweert Sholay. ‘Maar uit oogpunt van integratie, security, governance en datamodel blijkt één platform veel handiger. Met één technologie-stack is het ook beter werken.’ Adoptie Een van de belangrijkste thema’s tijdens de World AI Summit in Zaandam was de vraag hoe snel de adoptie van ai gaat en welke remmende factoren er zijn. Volgens Sholay gaat er nu veel bottom-up vanuit (it-)teams lager in de organisatie. Hij denkt dat het verstandig zou zijn als er meer top-down gebeurt en ook de ondernemingsleiding initiatieven aanzwengelt. Het vormen van centrale teams zou  versnippering moeten voorkomen en de afstemming bevorderen. Behalve it’ers moeten ook andere bedrijfsafdelingen zoals financiën en hr nauw worden betrokken. De business dient zelf use cases aan te dragen. Belangrijk is dat er een centraal toezicht komt op ai-projecten, zegt Sholay. ‘Voorkom dat een ‘wilde’ expert zomaar wat begint zonder dat dit de business wezenlijk verbetert. Ook heeft het zin de financiële directeur erbij te betrekken om ‘gekte’ te stoppen. Dat digitale transformaties veel aandacht in bedrijven opslokken, hoeft ai-toepassingen niet af te remmen. Integendeel, verdergaande digitalisering legt de basis voor ai. En andersom is ai een katalysator voor meer digitale transformatie.’ Ai-agents zijn geen magie Volgens Karsten Marijnissen, field cto bij de Utrechtse it-dienstverlener Incentro, zijn ai-agents geen ‘magie’. Miljoenen worden verspild omdat ten onrechte wordt gedacht dat ai een soort magie is in plaats van een ‘vak’ waarbij ook de inzet van ervaren mensen met de nodige kennis van de materie onontbeerlijk is. ‘Het is de helft softwareontwikkeling en de helft menselijke kennis’, zegt hij. Marijnissen noemt als voorbeeld DAF Trucks uit Eindhoven waar ervaren technici bij ai-projecten de juiste context geven. Net zo belangrijk als het ai-systeem is de inbreng van iemand die al vele jaren bijdraagt aan bijvoorbeeld de ontwikkeling van nieuwe truck-cabines. Een hele kleine afwijking kan veel verschil uitmaken. Alles moet meteen perfect zijn. Als je een gaatje op één inch afstand van de juiste plek boort, kan zo’n fout grote gevolgen hebben. Daarom blijft het belangrijk dat een mens de ai bij nieuwe ontwikkelingen aanvult. Marijnissen is het met Sholay eens dat ai-projecten altijd moeten beginnen met de vraag hoeveel waarde ze voor een bedrijf opleveren. Use cases moeten vervolgens iteratief worden aangepast totdat die waarde maximaal is. Dit artikel staat ook in het Computable Magazine 2026 #1.
Spoelstra Spreekt: Ontploft
4 dagen
COLUMN – De wereld staat in brand. En waar hebben wij het al drie dagen over in Nederland? Sneeuwvlokjes. In Oostenrijk valt per dag wat hier de hele winter valt. Je hoort ze daar niet over. Ja, als er te weinig valt dan zijn ze in paniek en gaan ze er als een gek zelf kunstmatig sneeuw bij fabriceren. Maar voor de rest gaan ze met een grote sneeuwschuiver de weg op en gaat iedereen gaat naar zijn of haar werk. En natuurlijk is niet iedereen in Nederland in de war. Vooral de media zijn hier in de war. Vroeger las je pas drie dagen later dat het gesneeuwd had. Natuurlijk stond het de volgende dag al in de krant maar die krant kwam door de sneeuw twee dagen te laat. Als het nu zwaar bewolkt is, is het al code geel. Nou, sociale media zijn nog nooit ontploft. Gebeurde dat maar eens Media vinden het fijn om kleine dingen groot te maken. Bij het minste of geringste nieuws ontploffen de sociale media ook altijd, aldus de media. Nou, sociale media zijn nog nooit ontploft. Gebeurde dat maar eens. Dan waren we ervan af. Bubbel Maar ook in de ict kunnen we er wat van. Een nieuwe trend wordt al snel groot gemaakt en aangewezen als ‘the next big thing’. En misschien is het een idee om dit in 2026 niet te doen. Laat dit dan ook ons goede voornemen voor dit nieuwe jaar zijn. Dat we niet elke bubbel opblazen. Komt er een nieuwe trend, laten we het eerst goed testen en uitgebreide pilottrajecten volgen en als het dan blijkt te werken dan kun je het met een gerust hart verkopen aan alle overheidsinstanties om er vervolgens bakken met geld mee te verdienen. Ik wens je er veel succes bij in 2026. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk voor meer informatie op www.jacobspoelstra.nl.
Overheidsautomatiseerder Xxllnc pareert kritiek op AWS-migratie en wijst op Haven
4 dagen
Xxllnc hanteert een hybride cloudaanpak en maakt daarbij ook gebruik van Amerikaanse hyperscalers, zoals AWS. Daarnaast omarmt de overheidsautomatiseerder Haven.io, een standaard voor platform-onafhankelijke cloudhosting. Kritiek dat Xxllnc geen oog heeft voor de soevereiniteitsdiscussie vindt directeur Michel Veenhuis daarom onterecht. Xxllnc is onder de vleugels van investeerder Main Capital uitgegroeid tot een van de grotere overheidsautomatiseerders van Nederland. Het bedrijf uit Hengelo biedt een softwareplatform om (semi-)overheden op een breed vlak te ondersteunen. Een van de producten is software die overheden helpt bij de anonimisering van documenten om te kunnen voldoen aan privacy- en complianceregels.   Op LinkedIn viel kritiek te horen op de migratie van dit anonimiseringspakket van de cloudomgeving van de Nederlandse leverancier TransIP naar die van Amazon Web Services (AWS). Volgens sommigen heeft Xxllnc kennelijk de soevereiniteitsdiscussie gemist en zou het geen oog hebben voor de geopolitieke risico’s: wat als AWS bijvoorbeeld onder druk van de regering Trump in Europa de stekker eruit trekt? Complexe discussie Directeur Michel Veenhuis vindt de discussie over soevereiniteit en het minder afhankelijk worden van Big Tech een goede zaak maar vaak ook ongenuanceerd. ‘Het is een complexe discussie die je niet zomaar op een namiddag hebt beslecht. We zijn op grote schaal afhankelijk van Amerikaanse technologie. Ik ben ook voorstander om die afhankelijkheid te verminderen maar je moet wel realistisch blijven.’  Hij wijst erop dat het bedrijf werkt voor klanten met verschillende vormen van infrastructuur, van on-premises-omgevingen en hybride opstellingen tot Nederlandse hostingpartijen en internationale aanbieders. ‘Bij Xxllnc zijn we al geruime tijd bezig ons technische landschap op elkaar af te stemmen, met Haven als uitgangspunt. Haven is onze standaard voor hoe we software opbouwen, beveiligen en inrichten, met als doel dat onderdelen verplaatsbaar zijn tussen verschillende omgevingen en niet vastzitten aan één leverancier.’ ‘Onze focus ligt daarbij niet op één specifieke infrastructuur, maar op het behouden van controle en de mogelijkheid om te verplaatsen wanneer dat nodig is’, vervolgt Veenhuis. ‘Dat is voor ons de praktische invulling van digitale autonomie.’ Dat betekent dus ook dat er zaken kunnen worden overgezet naar een Amerikaans hyperscaler, zoals de anonimeringstool. Dit traject loopt bij Xxllnc al langer en maakt deel uit van een bredere architectuurkeuze om de software beter verplaatsbaar en beheersbaar te maken, aldus de directeur. Ecosysteem Maar waarom dan niet gebruikmaken van een andere Nederlandse of Europese cloudaanbieder? Veenhuis: ‘Fragmentarisch kunnen Nederlandse en Europese partijen bepaalde onderdelen al heel goed invullen, maar op dit moment ontbreekt in Europa nog de integrale schaal en breedte van het ecosysteem om een volledig, modern softwareportfolio op te draaien. Bij de hyperscalers bestaat dat ecosysteem er al wel. Daar kunnen we eenvoudig gebruik maken van een wereldwijde standaard aan beveiligings- en ontwikkeltools die ‘as-a-service’ beschikbaar zijn. Denk aan geautomatiseerde security-patches, geavanceerde netwerkbeveiliging en schaalbare database-technologie.’ Daarom kiest Xxllnc voor een hybride aanpak, stelt Veenhuis: het benutten van de kracht van de hyperscalers waar dat nodig is, en de eigen infrastructuur en lokale partners inzetten waar dat de beste en gevraagde oplossing is. Volgens de directeur waarderen de meeste klanten deze realistische aanpak. ‘Die zijn ook bezig met soevereiniteit, maar hebben ook te maken met krappe budgetten en de noodzaak voor bewezen technologie.’ Platform-onafhankelijk Bovendien gelooft hij in Haven.io, een standaard voor platform-onafhankelijke cloudhosting die in opkomst is bij de overheid. Die schrijft een specifieke configuratie van het container-orkestratieplatform Kubernetes voor, die dient te worden geïmplementeerd op bestaande technische infrastructuur. De voorgeschreven configuratie zorgt ervoor dat applicaties en websites eenvoudig worden hergebruikt op verschillende omgevingen.  Op de vraag of, in het geval een hyperscaler door geopolitieke druk de dienstverlening stopzet, er vanwege Haven makkelijk gemigreerd kan worden, antwoordt Veenhuis: ‘Haven is onze verzekeringspolis. Normaal gesproken zit software ‘vastgeplakt’ aan de techniek van een provider – een lock-in. Door Haven te volgen, houden wij onze software losgekoppeld van de onderliggende infrastructuur.’ De directeur wijst er op dat zijn bedrijf al ervaring heeft met het volledige spectrum – van eigen hardware en hybride opstellingen tot lokale hosting en hyperscalers. ‘Daardoor weten we dat we workloads daadwerkelijk kunnen verplaatsen. Mocht een situatie ergens veranderen, dan stelt Haven ons in staat om de software te migreren naar een andere omgeving. Haven maakt het verschil tussen een ‘onmogelijke opgave’ en een ‘beheersbaar proces’. De regie blijft dus bij ons en onze klanten.’ Uitbreiding over de grensNa de afgelopen jaren diverse Nederlandse overnames op de overheidsmarkt te hebben gedaan, maakte Xxllnc medio vorig jaar zijn eerste grensoverschrijdende stappen. Met steun van Main Capital voegde het de Noorse archiveringsspecialist Documaster aan zijn portfolio toe (alsook De Ree, een Nederlandse aanbieder van archiefsystemen en e-depots).Het gecombineerde bedrijf telt een kleine vierhonderd medewerkers en bedient circa 1250 overheidsorganisaties. Het nieuwe doel is om de komende jaren een Europees govtech-platform op te bouwen. Daarvoor heeft Main afgelopen oktober een nieuw ‘continuation fund’ opgezet, gevuld met driehonderd miljoen euro. Lees meer over digitale soevereiniteit in onze special, met onder meer: 13 risico’s van de cloud checklist overstappen 3 praktijkcases Lijst van cloud- en software-aanbieders buiten de VS
Kort: Prijzen hostingpakketten rijzen de pan uit, IEEE Medal of Honor naar Nvidia-oprichter (en meer)
4 dagen
Prijzen hostingpakketten fors gestegen, Wolters Kluwer lanceert Libra Legal AI Workspace, Accenture koopt Brits ai-bedrijf Faculty, IEEE Medal of Honor voor Jensen Huang (Nvidia) en Aletta Smits lector Human-Centered Technology bij hogeschool Hanze. Dat zijn de onderwerpen in dit nieuwsoverzicht. Prijzen hostingpakketten afgelopen tien jaar exorbitant gestegen De prijzen van hostingpakketten zijn in de afgelopen tien jaar met gemiddeld meer dan 400 procent gestegen. Worden de grootste uitschieters eruit gefilterd dan is er nog steeds sprake van een forse prijsstijging van 160 procent. Dat stelt Refermedia, het bedrijf achter vergelijkingssites als Webhosters.nl en Hostingwijzer.nl na een vergelijkend onderzoek van de prijzen in 2016, 2022 en 2026.Het bedrijf valt verder het verschil in totaalprijs op tussen de verschillende basispakketten, soms wel tot tweehonderd euro per jaar. Bij de één zijn de prijzen hard gestegen, bij de ander een stuk minder of zelfs gelijk gebleven. Daarbij aangetekend dat de specificaties en mogelijkheden per basispakket verschillen. Het duurste pakket is van Argeweb en Yourhosting (217,68 euro per jaar), het goedkoopste van Site.nl en Theory7 (14,40 euro). Voor een totaaloverzicht dat de hostingvergelijkingssite heeft opgesteld, klik hier.  Wolters Kluwer introduceert Libra Legal AI Workspace in Nederland Wolters Kluwer Legal & Regulatory heeft in Nederland de Libra Legal AI Workspace gelanceerd. Deze omgeving combineert generatieve ai-technologie van het afgelopen november overgenomen Berlijnse Libra Technology met juridische content van Wolters Kluwer. De oplossing ondersteunt juristen bij onderzoek en het opstellen, nakijken en analyseren van documenten, geïntegreerd in bestaande werkprocessen. Gebruikers krijgen toegang tot wetgeving, jurisprudentie en actuele bronnen, gekoppeld aan ai-functionaliteit.Volgens Wolters Kluwer verhoogt dit de efficiëntie door juridische workflows te centraliseren in één platform. De werkomgeving voldoet aan privacy- en securitystandaarden. Advocatenkantoren en corporate legal afdelingen kunnen vanaf vandaag starten met een gratis proefversie via libratech.ai/nl. Accenture neemt Faculty over om ai-capaciteiten uit te breiden Accenture heeft voor een onbekend bedrag Faculty gekocht, een in het Verenigd Koninkrijk gevestigd ai-bedrijf. Faculty, opgericht in 2014, ondersteunt publieke en private organisaties bij hun ai-strategie, -veiligheid en -implementatie. Het Londense bedrijf heeft een sterke reputatie in het toepassen van technologie in kritieke situaties. Tijdens de Covid-19-pandemie ontwikkelde het bedrijf het Early Warning System voor de Britse National Health Service (NHS), waarmee dagelijks de zorgvraag werd voorspeld en medische capaciteit gericht kon worden ingezet waar die het hardst nodig was. Faculty (vierhonderd man) werkt samen met partijen als OpenAI en Anthropic om modellen vooraf te testen en verantwoord toe te passen. Als onderdeel van de overname wordt Faculty Frontier, het besluitvormingsplatform van Faculty, toegevoegd aan het productaanbod van Accenture. Oprichter Marc Warner wordt chief technology officer van Accenture en treedt toe tot het Global Management Committee. Nvidia-oprichter Jensen Huang ontvangt IEEE Medal of Honor 2026 Het Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), ’s werelds grootste technische beroepsorganisatie, heeft Jensen Huang, oprichter en ceo van Nvidia, de Medal of Honor 2026 toegekend. Deze onderscheiding geldt als de hoogste erkenning binnen de organisatie en gaat gepaard met een prijs van twee miljoen dollar. Huang wordt erkend voor een leven lang visionair leiderschap en baanbrekend werk in versnelde computertechnologie (accelerated computing technology). In 1999 ontwikkelde Nvidia de eerste gpu. Dat was een doorbraak die computing ingrijpend veranderde en vooruitgang mogelijk maakte in geneeskunde, engineering, robotica, autonome voertuigen, productie en meer, zoals de huidige ai-technologieën, aldus de IEEE. De laureaat bracht Nvidia naar de absolute top van innovatie. Onder zijn leiding bereikte het concern in 2025 een beurswaarde van meer dan vijf biljoen dollar. De IEEE Medal of Honor wordt sinds 1917 toegekend aan personen die technologie en engineering fundamenteel hebben beïnvloed. Aletta Smits geïnstalleerd als lector Human-Centered Technology bij Hanze Aletta Smits is kortgeleden geïnstalleerd als lector Human-Centered Technology binnen het lectoraat Digitale Transformatie van het Centre of Expertise Ondernemen van de hogeschool Hanze in Groningen. Smits werkt er sinds augustus 2024 aan onderzoek naar de impact van digitale transformatie op mens en maatschappij, met aandacht voor ethische en sociale aspecten. Het lectoraat richt zich op thema’s zoals mensgericht ontwerp, technologie als dialoog en het onderscheid tussen digitalisering en digitale transformatie. Smits was eerder docent en associate lector bij de Hogeschool Utrecht en promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam in theoretische taalkunde.
Delfts Qualinx krijgt 20 miljoen voor doorbraak in zuinige chips
4 dagen
Qualinx heeft twintig miljoen euro opgehaald om zijn energiezuinige chips voor satellietnavigatie (GNSS) op de markt te brengen. Het Delftse deeptech-bedrijf kan nu doorgroeien naar het niveau van toepassing. Het wordt mogelijk deze GNSS-chips op grote schaal te produceren en internationaal uit te rollen. De technologie van Qualinx onderscheidt zich met name door een zeer laag stroomverbruik. Batterijen gaan daardoor langer mee. De GNSS-chips zijn bovendien via software configureerbaar, dus flexibel in het gebruik. Deze extreem kleine gps- en iot-chips helpen apparaten en machines om nauwkeurig hun locatie te bepalen. Ze zijn geschikt voor onder meer telefoons, landbouwmachines en logistieke systemen. CES Apparaten kunnen kleiner en efficiënter worden. Op de techbeurs CES waar Qualinx zijn technologie demonstreert, spreekt het bedrijf zelfs van ‘s werelds meest energiezuinige herconfigureerbare chip voor positionering en tracking. De productie van de chips blijft in Europa. De chips worden bij GlobalFoundries in Dresden vervaardigd. Deze fabriek is grotendeels eigendom van Mubadala, het staatsinvesteringsfonds van de Verenigde Arabische Emiraten. Investering Van de twintig miljoen die Qualinx ontvangt komt tien miljoen van het Deep Tech Fonds van Invest-NL. De andere helft komt van Forward.one, Waterman Ventures en InnovationQuarter. Volgens Johan Stins, senior investment manager bij Invest-NL, versterkt Qualinx de technologische autonomie van Europa. Bovendien levert het bedrijf een belangrijke bijdrage aan een duurzamere digitale infrastructuur. Invest-NL springt bij omdat de opschaling van fundamentele halfgeleidertechnologie om hoge investeringen en een lange adem vraagt. Juist in deze fase blijft private financiering vaak achter, terwijl de maatschappelijke en strategische waarde groot is. Volgens Stins versterkt de investering in Qualinx de Nederlandse chipindustrie en zorgt het ook voor nieuwe banen in Delft.
Werner Vogels (cto Amazon): ‘Vibe coding zonder menselijke controle is gokken’
4 dagen
Vijf voorspellingen voor 2026 Werner Vogels, de Nederlandse cto van Amazon, geeft niet vaak interviews. Maar naar aanleiding van zijn vijf voorspellingen voor 2026 konden we even met hem rond de tafel zitten. Uiteraard ging het over ai, maar ook over quantum, eenzaamheid en robotstofzuigers die een naam krijgen. Maar vooral: over jouw it-job. ‘Een ontwikkelaar met maar één vaardigheid redt het niet in de toekomst.’ We spraken Vogels tijdens re:Invent, de jaarlijkse gebruikersconferentie van AWS in Las Vegas. Niet one-on-one, zoals dat heet in het jargon. We werden ingedeeld met vier sympathieke Latino-journalisten (uit Brazilië, Colombia en Bolivia).Een dag later zal Vogels zijn keynote verzorgen (hij wordt ter plaatse steevast aangekondigd als Weurner Vow-gols), iets waar de deelnemende it-gebruikers, en de ontwikkelaars in het bijzonder, telkens naar uitkijken.   Onderbreken is toegestaan Het werd ook een beetje een afscheidsinterview, als AWS-spreker dan. Na veertien keynotes – de eerste gaf hij in 2012 – houdt Vogels ermee op. Voor alle duidelijkheid: Vogels blijft bij Amazon aan de slag, maar voor zijn jaarlijkse state of the union op re:Invent geeft de Amsterdammer naar eigen zeggen de fakkel graag door aan jong talent.Als je met Werner Vogels aan tafel zit, merk je pas wat voor spraakwaterval de man is. De pr-verantwoordelijke geeft ons vlak vóór het binnenkomen nog een tip: ‘Aarzel niet hem te onderbreken, anders ga je straks naar buiten en heb je geen enkele vraag gesteld. Bij de vorige groep was dat zo.’Waardoor we ons interview ophangen aan de vijf voorspellingen die Vogels doet voor 2026 en erna: Voorspelling 1. Companion robots helpen de eenzaamheid te bestrijden Volgens Vogels mag technologie menselijk contact nooit vervangen, maar kan ze wel een betekenisvolle rol spelen wanneer dat contact ontbreekt. ‘Contact tussen mensen mag nooit geautomatiseerd worden. Maar als er geen andere persoon is, dan word je eenzaam’, zegt hij. ‘En dan wordt een kleine robot of een grappige kat die miauwt ineens belangrijk. Eenzaamheid wordt een van de grootste maatschappelijke problemen, vooral bij ouderen.’Onderzoek toont aan dat mensen robots emotioneel benaderen: ze geven ze namen, beschermen ze en behandelen ze als huisdieren. ‘Tachtig procent van de mensen geeft hun Roomba-robotstofzuiger een naam. Dat zegt alles over hoe emotioneel we ons tot machines verhouden.’Voor ouderen kan een robot die herinnert aan medicatie of simpelweg gezelschap biedt het verschil maken tussen zelfstandig wonen en een zorginstelling. ‘Hoe langer mensen onafhankelijk kunnen blijven, hoe beter dat is voor henzelf én voor de samenleving’, vindt hij. Al gaat het niet enkel over ouderen. ‘Kinderen in ziekenhuizen zijn bang voor dokters. Maar ze hebben geen enkel probleem om hun gevoelens te uiten tegenover een vriendelijke robot.’ Voorspelling 2. Quantum safe wordt de enige veilige optie Misschien de meest urgente voorspelling gaat over beveiliging. De Amazon-cto waarschuwt dat organisaties te veel vertrouwen op bestaande encryptie. ‘We denken dat encryptie ons vandaag veilig houdt, en dat klopt — nog even. Maar kwaadwillenden verzamelen nu al data omdat ze weten dat ze die later kunnen ontcijferen. Over vijf jaar kan vandaag versleutelde data triviaal te kraken zijn.’ Quantum safe is volgens Vogels geen toekomstprobleem, maar een architecturale beslissing die vandaag moet worden genomen. Wachten tot quantumcomputers mainstream zijn, betekent dat gevoelige data al verloren zijn. Beveiliging vraagt vooruitdenken, niet reageren wanneer het te laat is. ‘Quantumveiligheid gaat niet over quantumcomputers — het gaat over tijd.’ Voorspelling 3. Software developers worden ‘renaissance developers’ De rol van de softwareontwikkelaar staat voor een fundamentele transformatie. Waar developers vroeger vooral zelf code schreven, nemen ai-systemen vandaag een steeds groter deel van dat werk over. Dat betekent volgens Vogels echter geenszins dat verantwoordelijkheid verdwijnt — integendeel. ‘Ai kan code veel sneller schrijven dan mensen, maar dat neemt geen verantwoordelijkheid weg. Je kunt tegen een toezichthouder niet zeggen: ‘de ai deed het’. Het blijft jouw werk’, benadrukt hij. Vogels spreekt daarom bewust over moderne ontwikkelaars die T-shaped zijn: met diepe expertise in één domein, gecombineerd met voldoende brede kennis om samen te werken, context te begrijpen en afgewogen beslissingen te nemen. ‘Een ontwikkelaar met maar één vaardigheid redt het niet in de toekomst’, stelt hij. ‘Je moet het systeem begrijpen waar je deel van uitmaakt, niet alleen de code die je genereert.’ In die nieuwe realiteit worden code reviews belangrijker dan ooit. ‘Want ai genereert code sneller’. Maar reviews zijn er niet alleen om fouten op te sporen, maar ook als essentieel leerproces binnen teams. ‘Code reviews gaan niet alleen over correctheid, maar ook over leren’, zo vat Vogels samen. Vogels is uitgesproken kritisch over vibe coding wanneer daarbij geen menselijke controle plaatsvindt. Voor kleine, geïsoleerde toepassingen – zoals een eenvoudige website of een prototype zonder impact – ziet hij weinig risico. Maar zodra gegenereerde code deel uitmaakt van bestaande systemen, zeker in gereguleerde omgevingen of infrastructuur die veiligheid raakt, wordt het volgens hem problematisch. Zonder inzicht in de bredere context en zonder grondige review weet niemand wat er precies gebeurt. ‘Vibe coding zonder menselijke controle is gokken’, stelt hij, ‘omdat je hoopt dat de gegenereerde code correct, veilig en compliant is, zonder dat je dat echt verifieert.’ Voorspelling 4. Gepersonaliseerd leren hertekent de klas Ook het onderwijs staat voor een fundamentele hertekening. De cto wijst op hoe kinderen vandaag omgaan met informatie: kort, gefragmenteerd en continu prikkelgedreven. ‘Onderwijssystemen zijn nooit ontworpen voor die realiteit’, stelt hij. ‘Op vierjarige leeftijd zijn kinderen al beter in het manipuleren van YouTube dan hun ouders.’ De toekomst ligt volgens hem niet in meer schermen, maar in gepersonaliseerd leren dat rekening houdt met aandacht, tempo en kwetsbaarheid. ‘Als we onderwijs niet herdenken met technologie die zich aanpast aan individuele aandachts-spannes en kwetsbaarheden, riskeren we een hele generatie te verliezen.’ Voorspelling 5. Defensietechnologie stroomt sneller door naar civiele toepassingen Tenslotte is ook de geopolitiek niet ver weg. Technologie die ooit werd ontwikkeld voor missiekritische omgevingen zoals defensie, olie en gas of zware industrie, vindt steeds sneller haar weg naar civiele toepassingen. ‘Dergelijke systemen passen we nu toe om alledaagse rampen te voorkomen, zoals het verliezen van een volledige diepvriezer of het stilvallen van toeleveringsketens’; illustreert hij. ‘Systemen voor voorspellend onderhoud, grootschalige sensordata en autonome besluitvorming worden standaard in logistiek, infrastructuur en gezondheidszorg.’ Volgens Vogels gebeurt die verschuiving niet uit innovatiehonger, maar uit noodzaak. De schaal en complexiteit van moderne systemen overstijgen menselijke capaciteiten. ‘Mensen kunnen nooit zoveel sensoren monitoren. Voor ai maakt het niet uit of het er tien miljoen of honderd miljoen zijn.’
‘Amerikaanse overname DigiD-beheer maakt manipulatie mogelijk’
4 dagen
Waarschuwing te horen in podcast ‘Cyberhelden’ van Ronald Prins (mede-oprichter Fox-IT) Het onder een andere naam inloggen bij DigiD is nog het allergrootste gevaar dat dreigt bij overname van DigiD-beheerder Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl. Zo blijkt uit de podcast ‘Cyberhelden’ van security-expert Ronald Prins. De voormalige eigenaar van Fox-IT die tegenwoordig in Zuid-Afrika woont, voerde in zijn podcast een gesprek met andere cybersecurity-experts. Nu in de VS een andere wind waait en het land geen stabiliserende factor meer is, wordt techniek steeds meer ‘politiek’. Belangrijk thema tijdens de podcast was de vraag welke risico’s Nederland loopt als Solvinity meer onder de reikwijdte van Amerikaans wetgeving gaat vallen. Behalve juridische vragen heeft de Tweede Kamer hier ook veel technische vragen over. Meerdere briefings volgen deze maand. En terecht: als de Amerikanen echt toegang willen tot bepaalde data, wordt geen middel geschuwd. Ronald Prins haalde in het gesprek prof. Eric Verheul, hoogleraar in de cybersecurity (Nijmegen en Amsterdam), aan die in een LinkedIn-post Angela Merkels telefoon-hack in herinnering bracht. En aan de aanval van de NSA op Belgacom in 2013, zoals onthuld door Edward Snowden. Spioneren Als het beheer over het platform onder DigiD in Amerikaanse handen komt, krijgen medewerkers van Amerikaanse inlichtingendiensten meer mogelijkheden om via DigiD te spioneren. Ze kunnen gemakkelijker iemands identiteit overnemen, zegt Verheul in zijn LinkedIn-post. Het ‘faken’ van een identiteit en vervolgens toegang krijgen tot de persoonsgegevens van iemand anders, zijn een reëel gevaar. Zo kun je toegang krijgen tot persoonlijke accounts bij Nederlandse overheidsdiensten, zoals de Belastingdienst of UWV en alle zorgverzekeraars. Volgens deze hoogleraar wordt het risico van manipulatie door Amerikaanse inlichtingendiensten in de (politieke) discussies over de veiligheid van DigiD vaak over het hoofd gezien. Ronald Prins stelde in zijn podcast het daarmee eens te zijn. DigiD geldt als een cruciale schakel in de Nederlandse infrastructuur. Ten onrechte gaat volgens Verheul alle aandacht uit naar de risico’s rond ‘sabotage’ en het ‘meegluren’ in de bestanden van Nederlandse overheidsdiensten. Uitval van DigiD door het stoppen van het beheer is zeker niet denkbeeldig, maar groter is de verleiding een identiteit te faken en in iemands huid te kruipen. Goed uitvoerbaar Manipulatie is mogelijk door van een DigiD-account – waarvan je de toegang hebt – in de DigiD-database het BSN te veranderen naar het BSN van de persoon wiens persoonsgegevens je elders wilt inzien. Verheul: ‘Voor de platformleverancier die ook het technisch beheer doet, lijkt mij een dergelijke manipulatie goed uitvoerbaar – zeker met ondersteuning van de NSA, de Amerikaanse inlichtingendienst die geavanceerde malware zoals Stuxnet mede heeft ontwikkeld.’ Verheul herinnert eraan dat de NSA vijf jaar geleden al Europese leiders bleek te spioneren, waaronder dus Angela Merkel. Met de juridisch afgedwongen medewerking (Cloud Act, FISA, Patriot Act) van het Amerikaanse bedrijf Kyndryl — of een Amerikaanse medewerker daarvan — is bovengenoemde manipulatie door bijvoorbeeld de NSA technisch uitvoerbaar.  Gezondheid Als dit trucje bijvoorbeeld bij de identiteit van Dick Schoof wordt toegepast, kan de dienst meekijken in de databases waartoe de minister-president entree heeft. Ze kunnen dan bijvoorbeeld zien welke medicijnen bij een zorgverzekeraar zijn gedeclareerd om zich een beeld te vormen van zijn gezondheid. Het andere risico is dat DigiD ook een mooie, betrouwbare database is van IP-adressen van Nederlanders; een referentieset. Volgens Prins kan het bezit daarvan waardevol zijn. Omdat de Amerikanen veel aan bulk-interceptie doen, zijn deze enorme datasets met deze DigiD-gegevens te verrijken. Dan is gemakkelijker te zien wie welke websites heeft bezocht. Aflopend contract Het derde risico is dat de regering in Washington afdwingt het beheer over DigiD te stoppen. En als DigiD uitstaat, kan niemand meer inloggen. Ook als back-ups zijn gemaakt, kan het maanden duren voordat burgers weer bij hun gegevens kunnen komen. De Tweede Kamer zal de komende weken nog meer details willen weten over de risico’s bij overname door Kyndryl. De vraag is ook of de verkoop van Solvinity nog kan worden tegengehouden. Ronald Prins verwacht niet dat toezichthouder ACM veel haakjes heeft om er voor te gaan liggen. Ook kan het ministerie kiezen voor beëindiging van het contract met Solvinity dat dit jaar afloopt. De overheid kan het onderhoud eventueel ook zelf gaan doen, als de regels voor aanbesteding dat toelaten en de ambtelijke top daartoe bereid is. De podcast wordt uitgezonden via Spotify, Apple Podcasts, Google Podcast, Telegram en Cyberhelden.nl.
Nederlandse ict-sector blijft robuust ondanks afkoelende groei
4 dagen
De Nederlandse ict-sector laat in de nieuwste editie van de financiële top 100 opnieuw een sterke ontwikkeling zien.  Veel bedrijven in de ranglijst realiseren al jaren een bovengemiddelde omzetgroei. Namen als Afas Software, wederom de onbetwiste nummer één, en Adyen behoren tot de structurele groeiers, vaak met dubbele groeicijfers per jaar. In vergelijking met andere sectoren in de economie blijft de Nederlandse ict-markt opvallend robuust. Dat stelt Corporate Finance International (CFI), samensteller van de lijst van de honderd financieel krachtigste ict-bedrijven van Nederland. Methodologie De jaarlijkse ranglijst van honderd Nederlandse software- en it-dienstverleners is gebaseerd op vier kernindicatoren: omzetgroei, ebitda-marge, solvabiliteit en omzet per medewerker. De focus ligt nadrukkelijk niet op absolute bedrijfsomvang, maar op financiële en operationele prestaties. Hierdoor kunnen ook kleinere, snelgroeiende ondernemingen hoog eindigen. Alleen bedrijven die de door CFI opgevraagde gegevens aanleveren, worden in het onderzoek meegenomen. Voor de editie 2025 zijn de cijfers over 2022, 2023 en 2024 gewogen en verwerkt. Voor de marktanalyse hanteert CFI het meest recente jaar (2024), aangezien financiële cijfers over 2025 pas in de loop van 2026 beschikbaar komen. Volgens Randy de Visser, director bij CFI, en Ramon Schuitevoerder, partner bij CFI Nederland, kenmerkte 2024 zich door minder groeitempo maar meer efficiëntie. ‘We zagen een duidelijke verschuiving van ‘zo hard mogelijk groeien’ naar gezond en schaalbaar groeien, waarbij artificiële intelligentie fungeert als katalysator en private equity als versneller.’ Lagere groei, hogere marges Hoewel de gemiddelde omzetgroei in 2024 uitkwam op circa 10 procent, tegenover een uitzonderlijk sterke 20 procent in 2023, blijft dit niveau volgens CFI solide. ‘De groei lag lager, maar daar staat tegenover dat de gemiddelde ebitda-marge is gestegen naar 15,2 procent, vergeleken met 14,1 procent in 2023’, aldus CFI. Dit ondanks aanhoudende macro-economische onzekerheden. ‘Het wijst op sterke marktposities, schaalvoordelen en een duidelijke focus op winstgevendheid.’ Bedrijven met een hoog aandeel terugkerende omzet, zoals software-as-a-service-aanbieders, presteren bovengemiddeld op zowel groei als marge. De Rule of 40 (omzetgroei plus ebitda-marge ≥ 40 procent) fungeert daarbij als belangrijke gezondheidsindicator. ‘We zien dat bedrijven minder agressief sturen op pure groei en meer op winstgevendheid en integratie van eerdere acquisities. Daardoor bewegen de scores weer richting gezondere bandbreedtes.’ Sterkere balansen en hogere productiviteit  Ook de solvabiliteit van de topbedrijven verbeterde: gemiddeld van 35,1 procent in 2023 naar 38,8 procent in 2024. Dit wijst op stevigere balansen en een afnemende afhankelijkheid van externe financiering, ondanks een actieve overnamemarkt. Op operationeel niveau blijft de omzet per medewerker toenemen, mede dankzij verdere automatisering, digitalisering en de inzet van door artificiële intelligentie (ai)-gedreven tools. De gemiddelde omzet per fte ligt rond 260.000 euro, waarbij software-, cloud- en automatiseringsspecialisten bovengemiddeld presteren. Softwarebedrijven laten daarbij structureel een hogere efficiency zien dan traditionele it-dienstverleners. Deellijstjes CFI Netherlands werkt met een bestand van ict-bedrijven dat ook op te splitsen is naar kernactiviteit en achtergrond. Zodoende realiseert CFI ook zes top 15’s. Deze top 15’s komen iets anders tot stand dan de hoofdlijst. Voor de deellijstjes wordt met de omzetgegevens over het afgelopen jaar gewerkt, in dit geval dus 2024. Zodoende kan dus de rangorde ten opzichte van de hoofdlijst verschillen. Het betreft de deellijstjes puur Nederlandse ict-bedrijven, beursgenoteerde ict-bedrijven en ict-bedrijven met een investeerder aan boord, en de deellijstjes it-dienstverleners, hardware/infrastructuur en software/cloud. Private equity zeer dominant Private equity speelt een zeer prominente rol in de lijst. Acht van de top tien bedrijven worden ondersteund door investeerders; alleen Afas is familie-eigendom en Adyen beursgenoteerd. ‘Private-equityplatformen investeren vooral in schaalbare businessmodellen, professionaliseren organisaties en versnellen groei’, aldus CFI. Nederland fungeert daarbij vaak als springplank voor verdere Europese expansie, mede door de hoge cloudadoptie. Veel bedrijven in de financiële top 100 maken inmiddels deel uit van grotere platforms van onder meer Main Capital Partners, Waterland, Strikwerda Investments, IceLake, en internationale fondsen zoals Hg Capital, Fortino Capital Partners, Keensight, Five Arrows en Volpi. Buy-and-build is hierbij een belangrijk instrument. ‘Integratie kost tijd, maar wanneer dit succesvol verloopt, verbeteren ebitda en solvabiliteit structureel.’ Managed services onder druk Binnen het segment van managed services providers (msp’s) staan marges onder druk door hevige concurrentie en prijsdruk, al vormt Odin een positieve uitzondering. Tegelijkertijd ontwikkelt de markt zich snel door cloudadoptie, remote werken, toenemende cyberdreiging en ai-readiness. Klanten verwachten steeds vaker een end-to-end partner die infrastructuur, security, monitoring en adoptie combineert. ‘Security wordt daarmee de kern van de volgende generatie mssp’s: managed security services providers’, stelt CFI. ‘Juist hier kan ai-gebaseerde dienstverlening zorgen voor nieuwe omzetstromen en hogere marges, mits het gaat om ingebedde oplossingen die aantoonbare klantwaarde leveren.’ Ai als tweesporenstrategie Ai speelt een duidelijke dubbelrol: extern richting klanten en intern binnen de eigen organisatie. Extern draait het om nieuwe ai-functionaliteiten in software en ai-consultancy om klanten sneller waarde te laten realiseren en besluitvorming te verbeteren. Intern gaat het om automatisering van support, ticketing, customer experience (cx), maar ook van ontwikkel- en salesprocessen. ‘Bedrijven die hier niet in investeren, zullen dat merken in lagere groei of dalende marges.’ Afas introduceerde in 2024 bijvoorbeeld een ai-assistent voor support, marketing en sales, passend bij de vierdaagse werkweek met behoud van productiviteit. Vooruitblik 2025 Voor 2025 verwacht CFI een duidelijke opleving: meer dealflow, verdere internationalisering en een gunstiger renteklimaat. ‘2024 stond in het teken van integreren, professionaliseren en het leggen van ai-fundamenten. In 2025 verwachten we een hoger acquisitietempo, met name bij partijen met schaalbare modellen en een slimme inzet van ai.’ Top 10 financiële top 100 (editie 2025) (op basis van cijfers over 2022–2024) Afas Software Afas behoudt overtuigend de nummer-één-positie dankzij consistente omzetgroei en een uitzonderlijk hoge ebitda-marge van circa 49–50 procent. In 2024 introduceerde het bedrijf een ai-assistent voor onder meer support, marketing en sales, en verstevigde het zijn mkb-positie met Afas Direct. De vierdaagse werkweek met volledige doorbetaling onderstreept de hoge interne efficiëntie. Zig Software Zig Software groeit door een actieve buy-and-build-strategie met overnames in België en Duitsland, en ontwikkelt zich tot een pan-Europese speler in vastgoedsoftware. Met steun van Main Capital Partners wordt zowel organische groei als acquisitieve expansie versneld. Ten opzichte van vorig jaar stijgt Zig van plaats 3 naar 2. BCS BCS focust zich op hr- en e-learningsoftware en combineert solide autonome groei met gerichte overnames, waaronder CVWarehouse in België. Ondanks een lichte daling van plaats 2 naar 3 blijft het bedrijf sterk presteren op groei, marges en schaalbaarheid. Snelstart Snelstart is de hoogste nieuwkomer in de top 10, onlangs is de Duitse private-equitypartij Bregal ingestapt als investeerder. De aanbieder van boekhoud- en administratiesoftware zet sterk in op verdere groei en breidde recent uit met de overname van fintechbedrijf Flow. Adyen Adyen stijgt van plaats 7 naar 5 door sterke autonome groei en voortdurende investeringen in technologie en internationale expansie. Het bedrijf vergroot zijn wereldwijde footprint, onder meer in Mexico en India, en weet zijn productportfolio succesvol verder uit te bouwen bij bestaande klanten. Syntess Software Syntess Software maakt een sterke sprong van plaats 12 naar 6. De softwareleverancier voor de maakindustrie en installatiebranche profiteert van sectoren die nog achterlopen in digitalisering, wat ruimte biedt voor structurele groei en verdere schaalvergroting. Moving Intelligence Moving Intelligence zakt van plaats 5 naar 7, maar blijft een toonaangevende speler in voertuigdata en telematica. Internationale expansie en overnames blijven belangrijke pijlers onder de groeistrategie. KidsConnect (Ovivo) KidsConnect, inmiddels actief onder de naam Ovivo, behoudt een sterke positie als marktleider in software voor kinderopvang en onderwijs. Internationale groei en acquisities ondersteunen de verdere uitbouw van het platform. Thisworkz Thisworkz is een nieuwe binnenkomer in de top 10. ThisWorkz is een groep it- consultants met een focus op data- en cloudoplossingen. Met innovatieve technologie levert ThisWorkz betrouwbare en schaalbare it-infrastructuur-, security- en dataservices, waarmee organisaties zich kunnen richten op groei en digitalisering. Netrom Software Netrom Software daalt van plaats 6 naar 10, maar onderscheidt zich nog altijd door hoge marges. De combinatie van it-dienstverlening en softwareontwikkeling, ondersteund door nearshoring in Roemenië, zorgt voor een efficiënt en concurrerend bedrijfsmodel. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1.
Nvidia lanceert nieuw ai-platform voor datacenters
5 dagen
Nvidia kondigt een nieuwe generatie ai-platform voor datacenters aan, genaamd Vera Rubin. Tijdens de techbeurs CES deze week in Las Vegas lanceerde ceo Jensen Huang dit server-systeem voor ai, dat in de tweede helft van dit jaar op de markt verschijnt. Daarmee voldoet de chipleverancier aan de vraag naar nog meer processorkracht voor het trainen en draaien van ai-modellen. Nvidia heeft zich voor de opvolger van Blackwell weinig tijd gegund. Concurrenten als AMD zitten niet stil. Met Rubin weet ‘s werelds meest toonaangevende tech-bedrijf zich verzekerd zijn voorsprong te behouden. Jensen Huang, tijdens zijn keynote zoals altijd in een kek leren jasje gestoken, bewijst dat de innovatie nog allerminst vaart verliest. Hij zei dat de complexiteit van de berekeningen die ai vereist, de halfgeleiderindustrie tot snel handelen dwingt. Inferentie ‘De hoeveelheid rekenkracht die nodig is voor ai neemt exponentieel toe,’ aldus de Nvidia-topman. Zijn uitleg: ‘Inferentie, het proces waarbij ai-modellen op basis van beschikbare informatie uit eerdere voorbeelden reageren op gebruikersvragen, is nu een denkproces. En nieuwe modellen moeten worden getraind op steeds grotere hoeveelheden data om ai-tools te leren denken.’ Nvidia’s nieuwe ai-platform Vera Rubin bestaat uit zes afzonderlijke Nvidia-chips die weer 36 centrale processors en 72 grafische eenheden bevatten. Het Rubin-platform claimt de inferentiekosten per token tot tien keer te verlagen en heeft vier keer minder gpu’s nodig om ‘mixture-of-experts’ (MoE)-modellen te trainen in vergelijking met Nvidia’s vorige Blackwell-platform. Tekenend voor het belang dat Nvidia hecht aan inferentie, is dat onlangs voor twintig miljard dollar de overname van ai-chip-starter Groq werd aangekondigd, tevens voorloper op dit gebied. Andere innovaties Verder kondigde Huang een reeks datacenter-innovaties aan. Nieuw is ‘context memory’, een geheugenlaag die de bottleneck tussen gpu’s en opslag moet oplossen. Huang: ‘Het is alsof je je ssd een eigen ssd geeft.’ Chatbots kunnen zo sneller reageren op lange vragen en gesprekken wanneer miljoenen gebruikers tegelijkertijd actief zijn. Belangrijk is een nieuwe server-architectuur die snellere training mogelijk maakt, minder gpu’s vereist en de kosten per ai-token verlaagt. De nieuwe generatie netwerk-switches wordt uitgerust met een nieuw type verbinding, co-packaged optics genaamd. Behalve vernieuwingen voor datacenters kondigde Huang ook aan nieuwe robotica-platforms, simulatie-tools en een nieuwe familie ai-modellen (Alpamayo) voor autonoom rijden. Mercedes Benz wordt de eerste grote partner voor Alpamayo. Huang toonde een demo van een Mercedes die volledig autonoom rijdt in complexe verkeerssituaties.
Kort: Grote regionale verschillen in cloudsubsidies, Main Capital koopt IQ Messenger (en meer)
5 dagen
Subsidieregelingen cloudsoftware lopen regionaal sterk uiteen, Anywhere365 verkoopt IQ Messenger aan Main, IT Lions, VH ICT en Bol ICT gaan op in Aurora ICT, Plus bestelt bij Pricer en Destinus leent vijftig 50 miljoen en doet overname in Zwitserland. Dat zijn de onderwerpen in dit nieuwsoverzicht. Grote regionale verschillen in cloudsubsidies ondernemers De subsidieregelingen voor cloudsoftware in Nederland lopen regionaal sterk uiteen, zowel qua financiering als qua opzet. In veel provincies en gemeenten krijgen ondernemers alleen subsidie voor advies, terwijl slechts een beperkt aantal regelingen ook (deels) bijdraagt aan de daadwerkelijke implementatie van de software. Dat concludeert Appwiki na eigen onderzoek en het opstellen van een interactieve kaart met subsidies per gemeente. Volgens het cloudadvies en -selectiebureau uit Groningen zijn de verschillen tussen regio’s groot. Provincies als Flevoland, Friesland en Drenthe hebben uniforme regelingen die in alle gemeenten gelden. In Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland ontbreken op dit moment specifieke subsidies voor cloudsoftware volledig.  Binnen Noord-Holland biedt alleen Amsterdam een beperkte implementatievergoeding tot duizend euro, terwijl de overige gemeenten het zonder specifieke steun moeten doen. Main Capital neemt IQ Messenger over van Anywhere365 Main Capital Partners heeft een meerderheidsbelang verworven in IQ Messenger (IQM), een leverancier van een vendor-neutraal platform voor kritische communicatie voor zorginstellingen. Met de investeerder aan boord wil het bedrijf uit Dordrecht internationaal groeien middels een buy-and-build aanpak. Het bedrijf was sinds eind 2019 in handen van Anywhere365, een Rotterdamse aanbieder van communicatiesoftware. Met een team van circa vijftig medewerkers bedient IQM ongeveer 230 zorgorganisaties in de Benelux, waaronder zowel ziekenhuizen als extramurale zorgorganisaties zoals thuis- en ouderenzorg, gehandicaptenzorg en jeugdzorg. Het Dordtse bedrijf ziet groeikansen in de DACH-regio, Scandinavië, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De markt voor zorgsoftware is een van de kernproductmarkten van Main.   IT Lions, VH ICT en Bol ICT vormen Aurora ICT Per 1 januari 2026 zijn IT Lions, VH ICT en Bol ICT samen verder gegaan onder één nieuwe naam: Aurora ICT. Met deze fusie ontstaat een krachtiger ict-speler in Noord-Nederland, uitgedragen door de naam: Aurora is het noorderlicht, een fenomeen dat kracht, energie en verbinding uitstraalt, aldus de drie partijen. Aurora ICT zal zijn activiteiten voortzetten vanuit twee locaties: Groningen en Assen. De drie bedrijven zijn allen onderdeel van ict-groep Techone. Die werd in zijn uitbouw jarenlang ondersteund door de familie-investeerder Nedvest. Die droeg afgelopen november het stokje over aan de Amerikaanse investeerder KKR.   Supermarktketen Plus winkelt opnieuw bij Pricer Plus heeft het Zweedse Pricer de opdracht gegeven om 265 winkels uit te rusten met nieuwe elektronische schaplabels (ESL). De uitrol is gepland voor honderd winkels in 2026 en 165 winkels in 2027. Sinds de eerste overeenkomst in 2020 werd ondertekend, heeft Plus 440 winkels uitgerust met de oplossing, gebaseerd op het winkelplatform Pricer Plaza. De elektronische schapetiketten in de gangpaden moeten de efficiëntie van verschillende winkelprocessen verbeteren, zoals het ondersteunen van online-bestellingen en voorraadbeheer. De order heeft een waarde van zo’n dertien miljoen euro. Nederlands Destinus leent 50 miljoen en koopt Zwitserse Daedalean Destinus, het Europese lucht- en ruimtevaart- en defensiebedrijf met hoofdkantoor in Valkenburg, heeft een kredietfaciliteit van vijftig miljoen euro afgesloten bij de Duitse Commerzbank. Het betreft de eerste commerciële bankfinanciering voor het bedrijf en een belangrijke stap in de verdere versterking van de kapitaalstructuur ter ondersteuning van de industriële opschaling. De kredietfaciliteit volgt op recent afgeronde financieringsrondes. Daarmee komt het totaal aangetrokken kapitaal uit op bijna vierhonderd miljoen euro. Destinus (circa 750 medewerkers) ontwikkelt en produceert ai-gestuurde autonome systemen en effectors (militaire middelen die een effect uitoefenen op een doel) op industriële schaal, waaronder eenrichtings-effectors, langeafstandsprecisie-effectors en onderscheppingsdrones. Het bedrijf zet de nieuwe financiering in voor de uitbreiding van productielijnen, integratiecapaciteit en testinfrastructuur. Dit stelt Destinus in staat om zijn leveringscapaciteit verder op te schalen en in te spelen op de toenemende vraag vanuit Europese en geallieerde klanten. Verder maakte het bedrijf bekend de overname te hebben afgerond van Daedalean AG, een in Zürich gevestigde ontwikkelaar van ai-systemen voor de luchtvaart. De overnamesom bedraagt een slordige 190 miljoen euro. Daedalean zal binnen Destinus opereren als een kerncentrum voor ai-engineering, autonomieonderzoek en geavanceerde perceptietechnologieën (om informatie uit de omgeving – denk aan signalen, beelden, geluiden – te verzamelen en te analyseren).
CMG-boegbeeld Cor Stutterheim overleden
5 dagen
Cor Stutterheim is afgelopen 4 januari 2026 op 79-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van acute leukemie. Onder zijn leiding groeide het van oorsprong Britse CMG uit tot een van de grootste en bekendste Nederlandse automatiseerders. Uiteindelijk werd het bedrijf in 2002 gekocht door Logica om in 2012 op te gaan in het Canadese CGI. Cor Stutterheim was in de langzaam ontluikende ict-industrie in de jaren 60 een voorloper. Na de Handelsschool kreeg hij in 1961 via een bevriende relatie van zijn moeder een baan bij de Spaarbank voor de Stad Amsterdam. Daar kwam hij in aanraking met de beginnende bankautomatisering, volgde hij een zelfbetaalde cursus ponskaartenbeheer en ging aan de slag op de computerafdeling als systeemanalist/programmeur.  Een aantal jaar later zag hij een Engelstalige vacature voor ‘systems and programming consultants’ in het net gestarte ict-vakblad Computable. Het bleek dat de Engelse automatiseerder CMG medewerkers zocht om een vestiging in Nederland op te bouwen. Stutterheim ging op gesprek in een flat in Buitenveldert, een groot contrast met de grandeur van ‘zijn’ bankgebouw in het hart van Amsterdam. ‘Ik werd ontvangen in een hal met oranje plastic tuinstoeltjes. Het gesprek met de twee Engelse directeuren vond plaats in een kamer met een wasbak, duidelijk een appartement. Ik vond het wat vreemd, maar het klikte meteen. Ik ben anglofiel, ging in die tijd al regelmatig naar Engeland, ontmoette er naderhand ook mijn Ierse vrouw en spreek Engels als tweede moerstaal’, vertelde hij in een interview met Computable bij zijn afscheid als president-commissaris van LogicaCMG eind 2007. Grote Nederlandse automatiseerder Het aantrekken van Stutterheim om de Nederlandse organisatie mede op poten te zetten, bleek een schot in de roos. Hij koos al snel voor de commerciële kant en in 1972 volgde de definitieve doorbraak op de Nederlandse markt met een succesvol registratiesysteem voor nieuwe en gebruikte auto’s voor dealers. Stutterheim werd algemeen directeur en het bedrijf groeide door tot een van de grootste Nederlandse automatiseerders, naast BSO en Volmac. CMG bleef in de jaren tachtig stug doorgroeien. De beursgang medio jaren negentig, een van Stutterheims hoogtepunten, zorgde voor een publieke bekendheid. Het bedrijf stond ook bekend om zijn devies van hard werken mààr ook plezier hebben met elkaar (‘work hard, play hard’). Het bedrijf was minder hiërarchisch dan andere it-bedrijven. Omgangsregels zijn informeel. Klantenbinding en kwaliteit leveren zijn belangrijk, net als persoonlijke uitstraling: de verplichting om als CMG’er strak in het (blauwe/mantel) pak te verschijnen om een goede indruk op klanten te maken. Het zorgde voor een imago van een wat arrogant, duur bedrijf. Maar, ondersteund door succesvolle wervingscampagnes, wordt het bedrijf in enquêtes geregeld tot beste ict-werkgever uitgeroepen. In 1998 telt de lokale Nederlandse tak zo’n 3500 man op ruim vijfduizend man in de hele groep! CMG kreeg het in de jaren 2001-2002 moeilijk met teruglopende omzetten en forse overnamelasten door de overnames van Admiral en Computer Answers. Eenzelfde situatie gold voor Logica, eveneens van Britse origine, waarna de twee partijen eind 2002 tot een fusie besloten, of eigenlijk een overname van CMG door Logica. Stutterheim bleef nog een paar jaar aan om eind 2007 af te zwaaien als president-commissaris. Daarna bleef hij met name actief als adviseur voor jonge ondernemers. Heel goede manager Persoonlijk leed was er ook: in 2000 kwam zijn zoon Miles, een veelbelovende dance-festivalorganisator, om bij een verkeersongeluk. Zes jaar geleden overleed zijn vrouw Norma. Zijn andere zoon Duncan is een bekende muziekondernemer met ID&T als uithangbord. Stutterheim fungeerde daarbij ook als klankbord. ‘Hij was een heel goede manager, kon ook goed luisteren. Zelf was ik wat wilder en ondernemender’, blikt zoon Duncan terug in het FD. ‘Maar ik herinner me vooral ook hoe lief en verzorgend hij kon zijn. Hij was er voor iedereen en wilde het vooral heel goed met je voor hebben.’ Stutterheim was een graag geziene gast op CMG-reünies. Bij een ervan in 2021 in de Jaarbeurs in Utrecht roemde hij in een gesprek met Computable de betrokkenheid en de saamhorigheid van het personeel. ‘Het draaide om efficiënt werken tegen een goed salaris in combinatie met lol maken en het leven vieren. Mensen konden hun ei kwijt in hun werk. Daar moest het management ook voor zorgen. Die had als taak het personeel te motiveren en niet te koeioneren. Ken als manager de feiten en bedenk bij een probleem een oplossing in samenwerking met je mensen. Dat was belangrijk.’
Besluit over onderzoek naar Nexperia volgt op 14 januari
5 dagen
De Ondernemingskamer in Amsterdam behandelt op woensdag 14 januari aanstaande de vraag of er een officieel onderzoek moet komen naar mogelijk wanbeleid bij chipproducent Nexperia, zo meldt Reuters. In oktober vorig jaar zette de Ondernemingskamer topman Zhang Xuezheng (alias Wing, tevens Wingtech-eigenaar) tijdelijk opzij. Dat gebeurde een dag nadat minister Vincent Karremans (Economische Zaken) had ingegrepen met een bevel waarmee hij feitelijk de controle over het bedrijf overnam. Die dubbele ingreep leidde tot stevige spanningen tussen China en Nederland. De zitting van volgende week moet duidelijk maken of er daadwerkelijk een onderzoek wordt gestart. Zo’n onderzoek duurt meestal rond de vier maanden, maar het kan ook uitlopen tot langer dan vijf maanden. Het is bovendien noodzakelijk om eerdere maatregelen definitief te kunnen maken. Ruby Yang, de hoogste bestuurder van Nexperia’s Chinese meerderheidsaandeelhouder Wingtech, wil snel de zeggenschap terug krijgen. Anders dreigt een schadeclaim tegen Nederland die kan oplopen tot acht miljard dollar, zo heeft ze al laten doorschemeren. Yang wil internationale arbitrage als de Ondernemingskamer niet de geschorste Nexperia-topman Zhang Xuezheng weer in zijn oude functie bij Nexperia terugzet waardoor hij opnieuw zeggenschap over de chipmaker krijgt. De Ondernemingskamer vond dat Zhang onverantwoord handelde toen hij begon met het afbouwen van Nexperia’s Europese activiteiten, waaronder die in Nijmegen. De Chinese overheid, waar de scheiding tussen de Staat en rechtspraak beperkt is, beschouwt zijn schorsing als een politiek gemotiveerde beslissing.
Bosch toont softwareoffensief op CES: ai en hardware smelten samen
6 dagen
Bosch toont tijdens deze week in Las Vegas gehouden techbeurs CES een grote reeks software die intelligente en gepersonaliseerde mobiliteit mogelijk maakt. De Duitse industriële groep voegt nieuwe functies toe aan de auto, zelfs nadat deze de showroom heeft verlaten. Bosch rekent in de Amerikaanse gokstad af met de veelgehoorde kritiek dat de Duitse auto-industrie op gebied van software achter ligt op China. Volgens ceo Tanja Rückert gaat het Bosch steeds beter lukken de kloof tussen de fysieke en de digitale wereld te overbruggen. Ze wees maandag op Bosch’ jarenlange expertise in hardware en software. Op CES 2026 presenteert Bosch hoe software en hardware samen de weg vrijmaken voor een slimmere toekomst. Daarvoor is nodig dat software naadloos samensmelt met de fysieke wereld van hardware, zoals auto’s. Investeringen in ai Het Duitse technologieconcern versnelt zijn inspanningen op het gebied van de toepassing en verdere ontwikkeling van artificial intelligence (ai): tegen eind 2027 is het van plan meer dan 2,5 miljard euro in ai te investeren. De groep verwacht dat de omzet uit software en diensten aan het begin van het volgende decennium de zes miljard euro zal overschrijden, waarvan een groot deel gebaseerd is op ai. Behalve de eigen thuismarkt noemt Bosch ook de Amerikaanse markt strategisch belangrijk. Het concern kondigt in dit kader een verregaande samenwerking aan met Kodiak AI. Beiden gaan redundante platforms voor zelfrijdende vrachtwagens ontwikkelen. Kodiak AI bouwt een compleet ‘virtueel chauffeur’-systeem dat veilig, schaalbaar en commercieel inzetbaar vrachtvervoer zonder menselijke bestuurder mogelijk moet maken. Dit autonome truck-platform kan in bestaande vrachtwagens worden ingebouwd of direct in de fabriek worden geïntegreerd. Ai-cockpit In Las Vegas demonstreert Bosch ook zijn nieuwe ai-gebaseerde cockpit. Dit alles-in-één-systeem maakt een hoge mate van personalisatie van de omgeving in de auto mogelijk. De cockpit is uitgerust met een ai-spraakmodel dat communicatie mogelijk maakt, alsof men met een echte persoon spreekt. Het systeem beschikt ook over een visueel taalmodel dat gebeurtenissen binnen en buiten het voertuig kan interpreteren. Op basis hiervan kan het systeem bijvoorbeeld automatisch een parkeerplaats zoeken bij aankomst op de bestemming of notulen opstellen voor online vergaderingen. By-wire-systemen en reisziekte Bosch investeert ook zwaar in by-wire-systemen, een andere sleuteltechnologie voor geautomatiseerd en software-gedefinieerd rijden. Deze systemen vervangen mechanische verbindingen in remmen en sturen door elektrische signaallijnen, wat geheel nieuwe mogelijkheden biedt op het gebied van ontwerp, veiligheid en software-besturing. Dankzij slimme software is ook reisziekte te verminderen. De ‘Vehicle Motion Management’-besturingssoftware van Bosch maakt het mogelijk om de beweging van een voertuig in alle zes vrijheidsgraden te regelen. Dit kan door de remmen, stuurinrichting, aandrijving en het chassis centraal aan te sturen. Dit zorgt voor een betere coördinatie van de afzonderlijke actuatoren, een efficiënter gebruik en, in de toekomst zelfs een aanpassing aan de behoeften van de bestuurder. Zo kan deze software bijvoorbeeld de rolbeweging in bochten of de stampbeweging in stop-and-go verkeer aanzienlijk verminderen. Sensoren In Las Vegas demonstreert Bosch ook nieuwe technologie die sensortechnologie en ai combineert. De radarsensor verbetert rijhulpsystemen zoals Highway Pilot. Dankzij een speciale antenneconfiguratie claimt Bosch een maximale hoek-precisie en een zeer groot bereik. Zo kan de sensor bijvoorbeeld objecten zoals pallets en autobanden detecteren op een afstand van meer dan tweehonderd meter. Hierdoor kan hij verloren lading of andere weggebruikers zelfs in complexe verkeerssituaties nauwkeurig detecteren en zo een passende rij-manoeuvre initiëren. Verder toont Bosch op de CES minuscule sensoren die innovatie mogelijk maken. Behalve dat deze MENS-sensoren heel precies en robuust zijn, beschikken ze ook over geïntegreerde ai-functionaliteiten die bewegingen, posities en zelfs context kunnen herkennen. Ook maakte het bekend de samenwerking met Microsoft bij fabricage te verlengen. Beide bedrijven ondertekenden een intentieverklaring om met ai-agenten de fabrieksprocessen bij klanten slimmer te maken.
Aftellen naar Q-Day; route naar quantumveilige communicatie
6 dagen
BLOG – De grote quantumdoorbraak komt dichterbij. Zo bleek onlangs dat Googles quantumchip en -algoritme zo’n 13.000 keer sneller is dan de snelste supercomputers. Waar bedrijven en wetenschappers enthousiast zijn over de ongekende rekenkracht, daar zijn anderen bezorgd. Wat betekent quantumtechnologie voor de beveiliging van onze data? Het vroege internet is ontworpen als een open platform. Pas in een later stadium werd de communicatie versleuteld om onze data te beschermen. Die versleuteling werkt nu nog prima: computers doen er jaren, zo niet eeuwen over, om die versleuteling te kraken. Maar dat gaat niet meer op in het quantumtijdperk. Quantumcomputers kunnen die versleuteling in een handomdraai kraken. En dat is een cruciaal kantelpunt – geen D-Day, maar Q-Day. Willen we onze communicatie veilig houden, dan moeten we ons daarop nu voorbereiden. Atomen Quantumtechnologie maakt gebruik van natuurkundige wetten op het allerkleinste niveau; dat van atomen en nóg kleinere deeltjes. Neem een complexe rekenpuzzel. Dat kun je zien als een groot labyrint met veel mogelijke paden, met maar één oplossing. Een klassieke computer zal pad na pad moeten berekenen voor de juiste uitkomst. Een quantumcomputer gebruikt daarentegen de quantumeigenschappen van de allerkleinste deeltjes om meerdere paden tegelijk te verkennen, waardoor het enige juiste pad sneller in beeld komt. Op dezelfde manier kan quantumtechnologie razendsnel complexe wiskundige modellen toepassen. En laat het nu zo zijn dat traditionele cryptografie waarmee wij nu onze data beveiligen, gebruikmaakt van deze modellen. En met quantumtechnologie is dat zodoende zeer makkelijk te kraken. Kraken Het is dus wachten op de dag dat de quantumcomputer daadwerkelijk klaar is om de beveiliging te kraken. Op dit moment lijkt dit nog ver weg. Het kan nog jaren duren voordat quantumcomputers beschikbaar komen voor criminelen. Maar aanvallers hoeven helemaal niet te wachten op een werkende quantumcomputer. Zij stelen nu al versleutelde gezondheidsdossiers, overheidscommunicatie of bedrijfskritieke r&d-bestanden om ze later te ontsleutelen met quantumhardware. Dit heet ‘steal now, decrypt later’. Gevoelige informatie is dan vrij verkrijgbaar voor de verkeerde handen. En dit risico dat gevoelige data in de toekomst ‘op straat’ belanden, groeit met elke gigabyte die vandaag wordt verstuurd. Grijp de quantum-kansen Daarom moeten we snel werken aan nieuwe manieren om informatie-uitwisseling te beschermen. Een methode is post-quantumcryptografie (PQC). Kortgezegd betekent dit dat je wiskundige algoritmes gebruikt, die ook voor toekomstige quantumcomputers lastig te kraken zijn. Een tweede manier is quantum key distribution (QKD). Encryptie en decryptie werken hierbij niet op basis van wiskunde, maar op basis van natuurkundige principes. QKD gebruikt individuele lichtdeeltjes voor de versleuteling en ontcijfering van communicatie. Dankzij de natuurkundige eigenschappen van deze lichtdeeltjes, wordt het onmogelijk om onopgemerkt mee te kijken en dus om data te stelen. Juist door nu te investeren in quantumtechnologie kunnen Nederlandse quantumbedrijven, -onderzoekers en -startups een leidende positie innemen en veel werkgelegenheid en waarde creëren. Een eigen quantumveilige infrastructuur vergroot bovendien onze digitale soevereiniteit. We worden minder afhankelijk en versterken onze internationale onderhandelingspositie. Fundament In Nederland wordt gelukkig hard gewerkt aan een fundament voor quantumveilige communicatienetwerken. Zo bouwt de Europese Commissie onder de vlag van het Digital Europe Programme aan EuroQCI: een Europese quantumcommunicatie-infrastructuur die nationale projecten samenbrengt, waaronder het Nederlandse QCINed-programma. Het initiatief moet uitmonden in een quantumveilige backbone voor overheden en bedrijfsleven. Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje beschikken nu al over operationele testnetwerken. Dit zijn de eerste onderdelen van een digitale infrastructuur die technologische grenzen verlegt, economische groei stimuleert en Europa’s technologische soevereiniteit versterkt. Oproep Er is nog veel werk aan de winkel. Want alleen met overheidsinitiatieven redden we het niet. Aan elke organisatie die zijn quantumtoekomst veilig wil stellen, dan ook de oproep: ga aan de slag! Experimenteer, leer en verken de mogelijkheden. Dan kan je niet alleen nu, maar ook na Q-Day in de voorhoede van veiligheid én innovatie staan. Alexander Scheltinga, program manager quantum networks, Quantum Delta Nederland
Laatste week voor de Computable Kerstpuzzel 2025
6 dagen
Wie nog mee wil doen aan de Computable Kerstpuzzel 2025 ‘Van A tot Z’ heeft nog tot en met zondag 11 januari 2026 de tijd om de oplossing van deze ict-jaaroverzicht-filippine in te sturen, en dus kans te maken op mooie prijzen. In de Computable Kerstpuzzel 2025 ‘Van A tot Z’ komt dit ict-jaar nog een keer langs in de vorm van cryptische omschrijvingen over bedrijven, instellingen, personen, zaken en ontwikkelingen die in het nieuws zijn geweest. Aan u, puzzelaar, de opdracht om dit alfabet te ontcijferen en bij alle 26 letters het juiste antwoord te vinden. De website van Computable biedt daarbij uitkomst. Veel plezier met puzzelen en succes! Klik hier voor een pdf van de Computable Kerstpuzzel 2025 ‘Van A tot Z’ Wat zit er in de prijzenpot? – Drie VVV-cadeaukaarten – Twee tickets voor The Art of Banksy. Voor het eerst komt de internationaal toonaangevende tentoonstelling The Art of Banksy naar Utrecht. Vanaf 2 april 2026 opent Koninklijke Jaarbeurs haar deuren voor deze unieke expositie met meer dan 150 originele en gecertificeerde werken van de wereldberoemde, maar anonieme street-artkunstenaar Banksy. – Twee exemplaren van ‘Source Code – Mijn oorsprong’, beschikbaar gesteld door uitgeverij Querido. In dit boek blikt Microsoft-oprichter Bill Gates terug op zijn jeugd. De miljardair en filantroop weidt niet uit over Microsoft, de Gates Foundation of de toekomst van technologie, maar vertelt zijn persoonlijke, nog onbekende verhaal.
Deze Nederlandse ai-starters op CES 2026 mag je niet missen
6 dagen
Deze week zijn er onder de Nederlandse delegatie relatief veel ai-startups aanwezig tijdens de CES 2026, het immense techevenement dat jaarlijks in Las Vegas wordt gehouden. Daarom een overzicht van wat Nederland op gebied van artificial intelligence (ai) en andere geavanceerde technologie aan de wereld wil tonen. Het Oranje tech-legioen op de CES 2026, dat van 6 tot en met 9 januari plaatsvindt, bestaat dit jaar uit ruim veertig bedrijven. Dat is minder dan in voorgaande jaren toen de wereld er geopolitiek gezien beter voor stond en de Amerikanen meer interesse hadden in overzeese startups en scale-ups. Het verminderde investeringsklimaat voor jonge bedrijven heeft zeker zijn weerslag.  ‘s Werelds grootste techbeurs begint voor Nederland met een fikse tegenvaller. Waar vorig jaar zes startups van Nederlandse bodem met een prestigieuze CES Innovation Award naar huis gingen en tijdens de beurs veel aandacht trokken, bleef de teller nu op nul staan. In 2024 en 2023 waren met respectievelijk twaalf en dertien awards nog veel betere jaren.  Veel kunstmatige intelligentie Juist op gebied van kunstmatige intelligentie, waar veel Nederlandse deelnemers hun innovaties tonen, is het dringen geblazen. In Las Vegas strijden vooral Chinese, Zuid-Koreaanse en Indiase startups met hun Amerikaanse tegenhangers om de aandacht. Het zal dit jaar zeker niet gemakkelijk zijn het innovatie-podium te veroveren.  Belangrijker dan ooit is daarom de presentatie van nieuwe vindingen, de toepassingen en de techniek erachter. Nog meer dan in voorgaande jaren zijn de Nederlandse deelnemers daarin getraind. Want ontwikkeling is één ding, het gaat in de Amerikaanse gokstad uiteindelijk vooral om het ‘verkopen’ van je product en deals sluiten. Hierbij een selectie van veelbelovende jonge bedrijven uit het Oranje-tech-legioen:   Absolute Audio Labs en BeephoniX Absolute Audio Labs (AAL), ontwikkelaar van b2b-software voor gehoorapparaten, weet al hoe je je moet verkopen in Las Vegas. Eerder raakte het Leidse bedrijf er in contact met de Japanse chipfabrikant Renesas. Gevolg is een partnerschap dat onder meer voorziet in toepassingen die gebruik kunnen maken van de laatste generatie bluetooth-technologie zoals Auracast en LE Audio. Want Bluetooth, een uitvinding van Jaap Haartsen die daarvoor in 2024 een Computable Lifetime Achievement Award kreeg, ontwikkelt zich nog steeds. Daardoor komen nieuwe applicaties binnen het bereik.  AAL heeft voor haar audio-software-platform inmiddels meerdere samenwerkingsverbanden gesloten. De plug-ins van het Amsterdamse Golden Hearing zijn nu beschikbaar op AAL’s audio platform, waardoor mensen met een gehoorprobleem meer van muziek kunnen genieten.  Samen met BeephoniX, een spin-off van de Radboud Universiteit in Nijmegen, wordt gewerkt aan betere microfoons voor mensen die moeite hebben met het volgen van gesprekken, bijvoorbeeld tijdens cocktailparty’s met veel rumoer op de achtergrond. Ontwikkeld wordt een microfoon gebaseerd op de bewegende ‘oren’ van honingbijen. Daarin zitten liefst 151 microfoontjes. De Radboud Universiteit is vergevorderd met het bepalen van de richting en locatie waar geluid vandaan komt. BeephoniX bouwt voor Defensie ook een akoestisch detectiesysteem voor de herkenning van drones op het slagveld. Dankzij ai wordt de ruis van andere, niet relevante geluidsbronnen goed weggefilterd. Aiminify Aiminify kan modellen voor computer-visie in slechts één regel code samenpersen.  Dan lopen modellen tot tien keer sneller, terwijl ze vier keer kleiner kunnen worden. Het bedrijf uit Amersfoort richt zich op klanten met te trage of te omvangrijke computer-visiemodellen. Bepaalde modellen werken dan niet goed met ‘embedded systems’. Dat dwingt soms tot investering in duurdere hardware.  Aiminify vergemakkelijkt ook de selectie van algoritmes. Haar software vindt in een handomdraai de juiste algoritmes voor compressie. Ook worden automatisch de lagen en blokken in een model geïdentificeerd. Volgens Aiminify hoeft een afnemer geen expert te zijn op gebied van compressie-bibliotheken. De software weet precies hoe algoritmes het beste voor een bepaald model kunnen worden ingesteld. Dit gaat allemaal automatisch. Axelera AI Axelera AI presenteert tijdens de CES een hardware-versneller voor kunstmatige intelligentie. De ai‑processor (AIPU) Europa is speciaal ontworpen voor zware, multimodale ai‑inferentietaken. Volgens Axelera wordt hiermee een nieuwe maatstaf gezet voor prestaties in verhouding tot kosten bij generatieve ai‑ en computervisie‑workloads voor meerdere gebruikers.  Door die brede inzetbaarheid kunnen organisaties van elke omvang geavanceerde ai‑mogelijkheden benutten, aldus Fabrizio del Maffeo, directeur van het bedrijf uit Eindhoven. ‘Organisaties zouden niet hoeven te kiezen tussen de pure rekenkracht die ze willen en de praktische bruikbaarheid die ze nodig hebben,’ vervolgt hij.  Volgens Del Maffeo maakt Europa de volgende generatie baanbrekende ai-toepassingen mogelijk zonder compromissen, complexiteit of enorme budgetten. Dit kan in zijn ogen leiden tot uiteenlopende toepassingen, van energiezuinige edge-apparaten met een beperkt formaat tot veeleisendere en prestatie-intensievere gebruiksscenario’s zoals humanoïde robotica en server-oplossingen voor bedrijven.’ Axelera werd vorig jaar in de categorie Tech-startup genomineerd voor een Computable Award.  Brilliance Brilliance uit Enschede demonstreert een nieuwe rgb-laserchip voor projectie-applicaties. De chip is tien keer kleiner dan de vorige, terwijl het energieverbruik twintig keer minder is. De helderheid is vijf keer groter wat hem geschikt maakt voor augmented reality.  Cyberette Eveneens veelbelovend is het Amsterdamse Cyberette dat ai-software ontwikkelt voor realtime detectie van deepfakes in afbeeldingen, video en audio. Volgens oprichter Julia Jakimenko gebeurt dit met een nauwkeurigheid van 99% procent. De software laat zich nauwelijks foppen. Doel van de oplossingen is desinformatie en fraude tegen te gaan.  Cyberette gaat daarbij verder dan alleen detectie. Ook gedragsanalyse en forensische inzichten spelen een rol.  De software is aanpasbaar, schaalbaar en in verschillende workflows te integreren.  LeydenJar De Nederlandse deeptechsector is evenals vorig jaar goed vertegenwoordigd. LeydenJar, maker van silicium anodes voor batterijen verwacht tijdens de CES vooral aandacht te trekken van fabrikanten van wearables en andere kleine apparaten die het langer moeten doen.  De batterij-innovator toont in Las Vegas technologie die de energiedichtheid van lithium-ion batterijen verhoogt, momenteel de grootste bottleneck in innovaties bij wearables. Met een anode die voor 100 procent uit silicium bestaat, kan het Leidse bedrijf deze dichtheid met tot 50 procent verhogen vergeleken met traditionele anodes.  Vooral voor smartwatches, fitness trackers en andere compacte apparatuur waarin sensor en ai-functionaliteit moeten zitten, is het efficiënt gebruik van ruimte van kritiek belang. De nieuwe techniek maakt nieuwe productontwerpen en gebruikerservaringen mogelijk.  Liion Power Liion Power richt zich op een langere levensduur van batterijen. Daartoe is Leo ontwikkeld, een plug & play-apparaat dat die levensduur tot wel 50 procent kan verlengen. Daarnaast is software leverbaar die direct valt te integreren in batterij gevoede producten en opladers. Morla Moves  Met ai is een betere diagnostische bewegingsanalyse mogelijk. Een realtime beoordelings- en correctietool van Morla Moves creëert een digitale tweeling van iemands bewegingen. Daardoor wordt toegang tot bewegingsgegevens buiten de kliniek mogelijk voor therapietrouw en monitoring van de patiënt. Elke smartphone of tablet is hiermee om te toveren tot een hulpmiddel voor revalidatie en gezondheidszorg. Ook bij yoga, pilates, workouts of andere fitness kan je voordeel hebben van deze ai voor het volgen van bewegingen. Perciv AI Tot de Nederlandse bedrijven die deze week op de CES veel interesse verdienen, behoort Perciv AI. Medeoprichter Andras Palffy kan de mogelijkheden van zijn technologie goed uitleggen. Want hij won onlangs de ‘CES Europe Best Pitch Award’.  Het Delftse bedrijf introduceert ‘s werelds eerste ai, speciaal voor waarneming door radars. Perciv AI ontwikkelt op machine learning gebaseerde perceptie- en navigatie-oplossingen die geheel op data van radars vertrouwen. Samen met het Italiaanse Inxpect werkt Perciv AI aan software die voorkomt dat rijdende robots in kleine ruimtes tegen elkaar botsen.  Volgens Palffy is de radar zelfs in ruwe of rommelige omgevingen zeer betrouwbaar, omstandigheden waarin een lidar-systeem (Light Detection and Ranging) het juist moeilijk heeft. De meeste zelfrijdende voertuigen en robots gebruiken deze lidars ondanks hun hoge kosten en nadelen. Lidars apparaten sturen laserpulsen uit en berekenen de afstand door de terugkaatsing-tijd te meten. Perciv AI denkt deze lidars te kunnen vervangen door ai-gedreven radars en radar-camera-fusion-software.  Orq.ai Orq.ai is een platform waarmee teams makkelijk met generatieve ai kunnen werken. Ze kunnen er nieuwe ai‑toepassingen mee uitproberen, deze zonder gedoe in gebruik nemen en goed in de gaten houden hoe ze presteren. Alles gebeurt op één plek. Zo helpt Orq.ai organisaties om sneller te vernieuwen, terwijl ze toch grip en duidelijkheid houden over hun ai‑processen.  Medeoprichter Sohrab Hosseini ziet een groeiende erkenning voor zijn platform. Orq.ai werd als ‘emerging leader’ opgenomen in het Gartner-kwadrant voor tools die de ontwikkelingscyclus van ai-systemen stroomlijnen, ook wel ‘generative ai engineering’ genaamd.  In Gartner’s kwadrant voor aanbieders van generatieve ai-modellen werd Orq.ai ‘emerging visionary’. Ook ziet Gartner het bedrijf als opkomende specialist bij apps voor ai-kennisbeheer. Orq.ai wordt bovendien erkend als leverancier van een platform dat organisaties helpt hun algemene productiviteit met ai te verbeteren. Meer over Orq.ai. Qualinkx Qualinx maakt extreem kleine en zuinige gps- en iot‑chips met een slimme, veelzijdige radio. Ze zijn bedoeld voor kleine apparaten die op een batterij werken. Dankzij deze technologie gaan batterijen in bijvoorbeeld wearables tot tien keer langer mee, aldus directeur Tom Trill.  In Las Vegas toont het bedrijf uit Delft naar eigen zeggen ‘s werelds meest energiezuinige herconfigureerbare chip voor positionering en tracking. Hiermee zijn innovatieve GNSS-oplossingen (Global Navigation Satellite System) mogelijk. Ook het internet of things (iot) is een toepassingsgebied. Rocsys Rocsys komt binnenkort met een nieuwe handsfree laadoplossing voor elektrische en zelfrijdende voertuigen. De Steward S2 is compacter, heeft meer features en voldoet beter aan de behoeften van moderne wagenparken. Samen met de ICT Group werkt Rocsys samen aan handsfree opladen in haven en logistiek.  Sentistic De ai‑technologie van Sentistic zorgt ervoor dat gewone bewegingssensoren als het ware kunnen zien. Daardoor kunnen fabrikanten veel nauwkeurigere en beter presterende sensoren maken. In gebouwen vormt deze technologie een slim en privacyvriendelijk netwerk dat kan herkennen waar mensen zijn en hoe ruimtes echt worden gebruikt. Zo worden gebouwen efficiënter, prettiger en veiliger. Tulip Tech De accupakketten van de volgende generatie bieden een dubbele energiedichtheid. Vooral uav’s, robotica en elektrische luchtvaart hebben daar baat bij. Drones bijvoorbeeld kunnen langer in de lucht blijven en verder vliegen. Elk accupakket wordt in Europa geproduceerd volgens luchtvaartnormen en individueel getest op vliegklaarheid. Tulip Tech uit Den Bosch werkt al met meer dan honderd organisaties samen. Vydar In gebieden zonder gps-signaal zijn drones, vliegtuigen en voertuigen kwetsbaar. Vydar uit Delft bouwt hardware en software voor onbemande luchtvaartuigen (uav’s) die overal kunnen vliegen, ook buiten het bereik van een satellietsysteem. Zijn compacte ai-platform kan een breed scala aan geavanceerde ai-toepassingen lokaal uitvoeren, van systemen voor het onderscheppen van drones tot een gedistribueerd sensorsysteem en meer. De nadruk ligt op innovaties in de defensie-industrie. Alle componenten komen uit Europa. Deze autonome benadering leidt tot kostenverlaging en vermindert kwetsbaarheden in de leveringsketen. Bij geopolitieke spanningen kan dat een voordeel zijn. Onlangs investeerde Tenzing Alpha in Vydar.   Zander Labs Zander Labs ontwikkelt ’s werelds eerste neuro-adaptieve platform om menselijke cognitie rechtstreeks uit hersenactiviteit te decoderen. Dit gebeurt met behulp van zeer nauwkeurige gegevens over mentale toestanden. Het bedrijf beweegt zich op het snijvlak van neurowetenschap en ai. Daardoor kan technologie de mens beter ‘begrijpen’, zich aan de gebruiker aanpassen en met hem mee evolueren.
In memoriam 2025: overledenen in de ict
1 week
Gert Florijn, Cordell Green, Gerhard Schick, Charlotte Webb, Bill Atkinson, Willem Smit, Harry Lintsen, Piet de Groot, Bert Peters, Lou Gerstner … mensen, actief in en rond de ict-sector, die in 2025 zijn overleden. In dit in memoriam staan we stil bij deze ons ontvallen vakgenoten. AcICT-onderzoeker Gert Florijn Op 17 januari 2025 stierf Gert Florijn. Florijn, die 64 jaar werd, verdiende zijn sporen in de ict-architectuur. In maart 2023 kwam hij in dienst bij het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) als ervaren onderzoeker. Cordell Green, computerwetenschapper De 83-jarige Cordell Green, gestorven op 12 februari 2025, was een Amerikaanse computerwetenschapper en pionier in kunstmatige intelligentie en logische programmering. Hij studeerde aan Stanford. Green was medegrondlegger van technieken die later de basis vormden voor Prolog en andere logische programmeertalen. Als oprichter van het Kestrel Institute richtte hij zich op formele methoden en softwareverificatie, met toepassingen in veiligheid en defensie. Gerhard Schick, mede-oprichter Bechtle Gerhard Schick overleed op 4 maart 2025 op 84-jarige leeftijd. Schick richtte het Duitse automatiseringshuis Bechtle in 1983 samen met Ralf Klenk en prof. Klaus von Jan in Heilbronn op. Vanaf de start was hij actief in de directie en hij werd in 2000 ceo van het inmiddels beursgenoteerde en internationaal actieve concern. Charlotte Webb, codekraker Charlotte “Betty” Webb verwisselde op 31 maart 2025 het tijdelijke voor het eeuwige op 101-jarige leeftijd. Tot op hoge leeftijd was ze een enthousiaste pleitbezorger voor het behoud van Bletchley Park. Webb was een Britse codekraker die tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte bij Bletchley Park als lid van de Auxiliary Territorial Service. Daar kreeg ze de taak om Duitse berichten op volgorde te zetten zodra ze binnenkwamen, zo’n tienduizend per dag. In 1943 kreeg ze een nieuwe functie in de Japanse afdeling. Haar nieuwe taak was om gedecodeerde transcripties te parafraseren, zodat als ze ooit onderschept zouden worden, de Japanse strijdkrachten niet zouden merken dat hun codes gekraakt waren. Aan het eind van de oorlog werkte ze ook nog bij het Pentagon. Macintosh-pionier Bill Atkinson Op 5 juni 2025 overleed Bill Atkinson, een Amerikaanse computeringenieur en programmeur. Hij werd in 1978 door Steve Jobs als Apple-medewerker nummer 51 aangeworven en was een sleutelfiguur bij de ontwikkeling van de grafische gebruikersinterfaces op de Apple Lisa en de originele Macintosh. Na zijn Apple-periode richtte hij onder meer General Magic op. Hij is 74 jaar geworden. Softwarepionier Willem Smit It-ondernemer Willem Smit, is medio juli 2025 heengegaan op 78-jarige leeftijd. Hij was oprichter van Datex Software en het tech-conglomeraat Newtron. Smit was ook nauw betrokken bij Internoc (netwerkbeheer op afstand) en de spil van het ‘barretje Hilton’. Techniekhistoricus Harry Lintsen Op 12 augustus 2025 stierf Harry Lintsen. Hij was een sleutelfiguur in de ontwikkeling van de techniekgeschiedenis in Nederland en medeoprichter in 1988 van de Stichting Historie der Techniek (SHT). TU Delft gaf hij leiding aan grote onderzoeksprogramma’s zoals TIN 19 en TIN 20, over de rol van techniek in de Nederlandse samenleving. Lintsen was ook betrokken bij de publicaties ‘De eeuw van de computer – De geschiedenis van de informatietechnologie in Nederland’ en ‘De geest van de computer – Een geschiedenis van software in Nederland’. Hij werkte nog tot aan zijn dood mee aan een boek over de geschiedenis van Brainport dat volgend jaar verschijnt. Lintsen werd 76 jaar.   Piet de Groot, medeoprichter AdSysCo Piet de Groot, directeur en medeoprichter van AdSysCo, is na een kort ziekbed op 8 november 2025 gestorven. Hij zette in 2003 samen met Gerlof Sijtsma AdSysco op als it-bedrijf met toepassingen voor het sociale domein. Bert Peters, oprichter Linkit Bert Peters overleed 20 december 2025 op 66-jarige leeftijd. Peters richtte Linkit in 1998 op vanuit zijn woonkamer en bouwde het uit tot een van de grotere Nederlandse it-dienstverleners. Lou Gerstner, redder van IBM Lou Gerstner, voorzitter en ceo van IBM van 1993 tot 2002, overleed op 27 december 2025. Hij wist IBM in de jaren 90 van de ondergang te redden. Gerstner leidde een van de meest succesvolle reorganisaties in de tech-geschiedenis.
Spoelstra Spreekt: Te vroeg of al te laat
1 week
Ik kreeg laatst op een feestje de vraag: ‘Ben jij op de ai-trein gesprongen?’ Het klonk als een onvermijdelijke vraag. Je moet er een keer opspringen. Voor je het weet ben je te laat. Maar toen vroeg ik mij af, kun je ook te vroeg op een trein stappen? Je hebt wel van die dagen dat de treinen staken. Je hebt dan ook altijd van die mensen die het nieuws niet hebben gevolgd en dan moederziel alleen op het perron zich afvragen waar de trein blijft. Je wilt niet die gast zijn. Het tegenovergestelde zijn die mensen die het fluitje van de conducteur horen en dan heel hard moeten lopen om de trein te halen. Voor de mensen die al in de trein zitten is dit ook een soort entertainment. Leukste is als de deur net voor hun neus dicht gaat. Zaklamp Wanneer stap je op een technologie-trein? Ik heb laatst even gekeken of een thuisbatterij voor mij nut had. Na enig rekenen kwam ik tot de conclusie dat je er nog amper een zaklamp op kunt laten draaien. Als je twee jaar wacht kunnen ze waarschijnlijk tien keer zo veel. Maar dat weet je niet. Je wilt natuurlijk ook niet te laat zijn. Je wilt niet die gek zijn die, net als toen met de introductie van de mobiele telefoon, zegt: ‘waarom moet ik altijd bereikbaar zijn? Ik heb thuis al een telefoon’. Of die inmiddels failliete ondernemer die riep dat mensen kleren liever in de winkel kopen en dat nooit online gaan doen. Had je je geld toch in bitcoins of een ander pyramidespel moeten stoppen? Dus ja, het is tijd om op de ai-trein te stappen. Maar wat als dit het is? Dat ai niet meer is dan een machine die makkelijk plaatjes maakt en vlugge antwoorden geeft en daarvoor belachelijk veel stroom verbruikt. Had je je geld toch in bitcoins of een ander pyramidespel moeten stoppen? Ik was benieuwd wat ai er zelf van vindt, dus ik heb ChatGPT even gevraagd of ik moet investeren in ai. ChatGPT antwoordde als volgt: Holland Casino Investeren in ai kan kansen bieden, maar er zijn duidelijke signalen van bubbelvorming. Waarderingen zijn extreem hoog en veel bedrijven maken nog nauwelijks winst. Het is dus verstandig om voorzichtig te zijn en goed om je kansen te spreiden. Dit klinkt als een antwoord van iemand die bij Holland Casino werkt. Maar ja, ik vind het wel makkelijk zo’n antwoordapparaat. En dat stroomverbruik lossen we wel op met batterijen. Dus ik spring, denk ik, toch maar op die trein. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk voor meer informatie op www.jacobspoelstra.nl. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1.
TNO: gen-ai heeft grote potentie voor overheid
1 week
De Nederlandse overheid experimenteert breed met generatieve ai (gen-ai), vooral in tekst‑ en informatieverwerking. TNO constateert dat in een jaar tijd een sterke groei heeft plaatsgevonden van dit soort technologie, In juni 2025 stond de stand op 81 toepassingen van generatieve ai bij overheidsorganisaties. Een jaar eerder waren dat er slechts 8. Dit blijkt uit de Overheidsbrede Monitor Generatieve AI, een onderzoek dat TNO samen met het ministerie van BZK heeft gedaan. Doel was inzicht te krijgen in de inzet van artificiële intelligentie (ai) bij overheden, de succesfactoren en knelpunten. Ook wilden de onderzoekers een beeld krijgen van de overwegingen die daarbij worden gemaakt. De meeste toepassingen (34) werden gevonden bij gemeenten. Het ging dan vooral om chatbots die helpen bij het vergaren en verwerken van informatie bij ambtenaren en die assisteren in het contact met de burger. Ook het gebruik van interne ai‑assistenten en tools voor tekstverwerking komt op gang.  Bij samenwerkingsverbanden werden vijftien toepassingen geteld. Bij de centrale overheid zoals ministeries bleef het aantal toepassingen beperkt tot vijf. Op de peildatum was 46 procent al geïmplementeerd, 36 procent zat in de experimenteerfase, terwijl nog nauwelijks toepassingen waren stopgezet. Ook werd gekeken naar risico-inschatting en impacttoetsen. Bij 52 procent is de risicocategorie onbekend. Slechts 4 procent wordt als hoog‑risico ai geclassificeerd. 41 procent heeft een DPIA (privacy-onderzoek bij verwerking van persoonsgegevens) of andere impacttoets uitgevoerd. Succesfactoren TNO keek ook naar de succesfactoren. Die zijn:  Sterke samenwerking tussen overheden (bijv. chatbot GEM); Maatschappelijke opgave centraal in plaats van technologie; Duidelijke probleemdefinitie en realistische scope; Innovatiecultuur: ruimte om te experimenteren; Leiderschap dat innovatie actief ondersteunt; Gebruikers en domeinexperts vroeg betrekken; Voldoende middelen (tijd, geld, expertise); Gelaagde aanpak voor privacy, security en ethiek. Knelpunten Als knelpunten worden genoemd: Onzekerheid over uitkomsten van gen-ai‑innovatie; Snel veranderende technologie moeilijk bij te houden; Risico’s op fouten en misbruik (hallucinaties, manipulatie); Datakwaliteit en datamanagement vaak onvoldoende; Beperkte ai‑geletterdheid in organisaties; Gebrek aan centrale sturing en uniforme standaarden; Onduidelijkheid over wet‑ en regelgeving (AI‑verordening, AVG); Beperkte infrastructuur (rekenkracht, datacenters). Digitale afhankelijkheid van grote techbedrijven; Onzekerheid over duurzaamheidseffecten. Praktijkvoorbeelden Het rapport licht vier praktijkvoorbeelden uit. De chatbot ‘virtuele gemeente-assistent’ GEM geeft antwoord op vragen van inwoners. Deze assistent wordt opensource ontwikkeld en is al geïmplementeerd. Leeshulp Tolkie, die gebruik maakt van Microsoft Azure, versimpelt teksten voor laaggeletterden. Een derde voorbeeld is de Archiefassistent Nationaal Archief en de transcriptietool WerkSaam Westfriesland zorgt voor minder werkbelasting voor re-integratie/arbeidscoaches. Generatieve ai wordt momenteel nog voornamelijk ingezet ter ondersteuning van bestaande processen. De nadruk valt op meer efficiency en minder werkdruk, maar nog weinig op verandering van de aard van het werk en werkplezier.

Pagina's

Abonneren op computable