computable

BLOG – Power usage effectiveness (PUE) is de bekendste efficiëntie-metric in de datacentersector. De eenvoud van de metric heeft ertoe geleid dat PUE breed wordt toegepast, geciteerd en zelfs ingezet als marketinginstrument. Tegelijkertijd is diezelfde eenvoud een valkuil. Wie PUE gebruikt zonder context of aanvullende metrics kan tot verkeerde conclusies komen. In het ergste geval ontstaan zelfs prikkels die haaks staan op daadwerkelijke energiebesparing. Dit artikel schetst de ontstaansgeschiedenis van PUE, legt in eenvoudige bewoordingen uit wat PUE meet, waarom een dalende PUE niet automatisch betekent dat een datacenter efficiënter wordt, en waarom verschillen tussen hyperscalers en co-locatiedatacenters essentieel zijn. Daarnaast wordt de server idle coefficient (SIC) geïntroduceerd als noodzakelijke aanvulling en wordt duidelijk waarom het huidige PUE-denken soms een ongewenste economische prikkel creëert, met name in co-locatieomgevingen. Wat is PUE? PUE beantwoordt één kernvraag: hoeveel energie is nodig om 1 kWh bij de it-apparatuur te krijgen? De formule luidt als volgt: PUE = totale energie van het datacenter / energieverbruik van de it-apparatuur De teller omvat het totale energieverbruik, inclusief koeling, ups-verliezen en verlichting. De noemer betreft alleen de it-apparatuur zoals servers en storage. Een PUE van 2,0 betekent dat er voor elke kWh it-verbruik nog 1 kWh extra nodig is. Bij een PUE van 1,1 is dat slechts 0,1 kWh. Van PUE 3,0 naar 1,1 Toen PUE in 2007 werd geïntroduceerd door The Green Grid, was de gemiddelde efficiëntie van datacenters laag. Veel enterprise- en vroege co-locatiedatacenters draaiden met zware overdimensionering, inefficiënte ups-systemen en weinig aandacht voor airflow en thermisch ontwerp. PUE-waarden rond 2,5 tot 3,0 waren geen uitzondering. In de vijftien jaar daarna heeft de sector grote stappen gezet. Warm- en koudgangscheiding, containment, vrije koeling, hogere aanvoertemperaturen en efficiëntere ups-topologieën hebben de facilitaire overhead sterk verlaagd. Vooral hyperscalers hebben deze optimalisaties op grote schaal doorgevoerd, met PUE-waarden rond 1,1 en soms zelfs lager. Deze cijfers gelden echter vooral voor best-in-class-omgevingen. Wereldwijd ligt de gemiddelde PUE hoger, onder meer door oudere datacenters, multi-tenantomgevingen en variabele bezettingsgraden. PUE is geen maat voor totale efficiëntie Een misvatting is dat PUE gelijkstaat aan totale efficiëntie. De metric zegt niets over de hoeveelheid nuttig werk van it, de efficiëntie van servers, de CO₂-uitstoot, of de absolute energievraag. Een dalende PUE betekent daarom niet automatisch energiebesparing. Omdat het een ratio is, kan PUE verbeteren doordat de overhead daalt, maar ook doordat het it-verbruik stijgt terwijl de overhead gelijk blijft. In dat laatste geval neemt het totale energieverbruik juist toe. Hyperscalers versus co-locatie Hyperscalers hebben duidelijke voordelen: volledige controle over it en faciliteiten, hoge bezettingsgraad en homogene omgevingen. Idle it is direct een kostenpost, waardoor efficiëntie op alle niveaus wordt nagestreefd. Bij co-locatiedatacenters ligt dat anders. Daar is sprake van heterogene omgevingen, wisselende bezetting en beperkte invloed op klant-it. Extra capaciteit voor flexibiliteit en redundantie verhoogt de overhead. Een hogere PUE betekent hier dan ook niet automatisch een slechter ontwerp, maar vaak een andere context. De ontbrekende schakel: SIC Waar PUE stopt, begint de server idle coefficient SIC. Deze metric laat zien welk deel van het it-verbruik wordt veroorzaakt door servers die weinig werk doen. In veel gevallen blijft het energieverbruik van servers relatief constant, ook bij lage belasting. Daardoor bestaat een aanzienlijk deel van het it-verbruik uit idle-energie. Hier ontstaat een spanningsveld. Wanneer it efficiënter wordt ingezet, bijvoorbeeld door virtualisatie of consolidatie, daalt het it-verbruik. De noemer van de PUE wordt kleiner, terwijl de facilitaire energie grotendeels gelijk blijft. Het gevolg is dat de PUE stijgt, ondanks daadwerkelijke energiebesparing. Dit leidt tot een paradox: efficiëntere it kan resulteren in een slechtere PUE-score. Dit effect heeft ook economische implicaties. PUE beloont volume in plaats van efficiëntie: meer it-verbruik leidt tot een betere score, zelfs als dat verbruik weinig waarde toevoegt. In co-locatiemodellen speelt bovendien dat elektriciteit vaak wordt doorbelast aan klanten. Minder verbruik betekent lagere inkomsten, terwijl de kosten grotendeels vast blijven. Hierdoor zijn kpi’s en verdienmodellen niet altijd in lijn met it-efficiëntie. Bij hyperscalers speelt dit minder, omdat zij zowel it als infrastructuur beheren. Energiecijfers Datacenters geven vaak geen absolute energiecijfers vrij vanwege concurrentieoverwegingen. Toch wordt dit argument minder houdbaar. Factoren zoals netcongestie en regelgeving vragen om meer transparantie. Die transparantie is te bieden zonder commerciële schade, bijvoorbeeld via geaggregeerde cijfers, bandbreedtes of normalisatie per rack. Conclusie PUE heeft een belangrijke rol gespeeld in het verbeteren van datacenter-efficiëntie. Maar in de huidige context is het onvoldoende als enige maatstaf. Zonder aanvullende metrics zoals de SIC ontstaat een situatie waarin it-efficiëntie niet zichtbaar wordt en zelfs negatief kan uitpakken in de score. Een realistische beoordeling van datacenters vraagt daarom om een bredere blik, waarin zowel facilitaire efficiëntie als daadwerkelijk it-gebruik worden meegenomen. Alleen dan ontstaat inzicht in de volledige keten: van workload tot energieverbruik. Marco Verzijl, medeoprichter Stichting Save Energy Foundation

Het kabinet steunt de aanpassingen in de Omnibus Digitaal en de Omnibus AI die de Europese Commissie wil doorvoeren, zolang de doelen van deze digitale wetgeving overeind blijven. Een deel van de voorstellen gaat echter verder dan versimpeling, verduidelijking en stroomlijning. Hier is het kabinet kritisch op, zeker als een voorstel niet effectief de regeldruk verlaagt.Dit bleek donderdag tijdens een technische briefing die de Tweede Kamer kreeg van ambtenaren van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Justitie en Veiligheid (JenV). Medio november 2025 presenteerde de Europese Commissie herzieningen van de digitale wetgeving en de AI Act. Over de Omnibus AI bereikte de Europese Raad half maart een compromis. Uitkleed-appsHet kabinet is blij dat de registratieplicht behouden blijft voor ai-systemen die in een hoog-risico context worden gebruikt, maar zelf geen hoog-risico ai-systeem zijn. Gebruik van bijzondere persoonsgegevens voor bias-detectie moet beperkt blijven tot strikt noodzakelijke verwerkingen. Toegevoegd aan de lijst met verboden ai zijn de zogenoemde uitkleed-apps, software die seksuele of naaktbeelden kan genereren dan wel kinderpornografisch materiaal.Verder zijn de uiterste data verschoven wanneer systemen aan de AI Act moeten voldoen. Voor hoog-risico ai-systemen is de deadline bepaald op 2 december 2027. Ai in gereguleerde producten moet vanaf 2 augustus 2028 voldoen aan de eisen.De Omnibus Digitaal bevat voor Nederland een aantal hete hangijzers. Het kabinet heeft moeite met de aanpassing van de definitie van het begrip persoonsgegevens. De voorgestelde wijziging beperkt de reikwijdte van de AVG (algemene verordening gegevensbescherming) aanzienlijk. Bovendien wordt de rechtsonzekerheid erdoor vergroot. Het kabinet is ook weinig enthousiast over de verruiming van de grondslag ‘gerechtvaardigd belang’ bij het verwerken van persoonsgegevens voor het trainen en exploiteren van ai. Deze verruiming zou afbreuk doen aan de rechtsbescherming die de AVG biedt. Voorgesteld wordt dat gerechtvaardigd belang grondslag is, tenzij wetgeving uitdrukkelijk toestemming vereist of de belangen (of fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene) zwaarder wegen.Administratieve lastMet name voor het midden- en kleinbedrijf betekent de DPIA (Data Protection Impact Assessment) een zware administratieve last. De Europese Commissie stelt een lijst op van gegevensverwerkingen waarvoor zo’n DPIA verplicht is. Het kabinet vindt dat de EDBP (European Data Protection Board) dat moet doen in plaats van de Commissie zelf. Als de Commissie dat doet, kan dat leiden tot meer politieke besluitvorming.Tenslotte is Nederland ook tegen een uitzondering die de Commissie wil maken op het verbod op het verwerken van bijzondere persoonsgegevens voor zogenoemde residuele (bijzondere) persoonsgegevens (bijvoorbeeld ras, seksuele oriëntatie en religie) bij ontwikkeling en exploitatie van ai-systemen en -modellen. Het gaat om gegevens die eigenlijk niet mogen worden verwerkt maar waarvan het verwijderen onevenredig veel moeite kost. Het kabinet vreest dat zeker bij grootschalige verwerkingen te gemakkelijk een beroep op deze uitzonderingsbepaling wordt gedaan. Juist omdat het om gevoelige gegevens kan gaan, wil Nederland deze uitzonderingsbepaling schrappen.

De Overstap, deel 2In deze aflevering van de rubriek over digitale soevereiniteit: Franse middelbare scholen op Europese cloud, NLNet Labs van Github naar Codeberg, office.eu wil kantoorpakket toesnijden op branches, Teams in tijden van NIS2 plus tips en trics voor thuis.Terwijl Europa worstelt met de afhankelijkheid van Amerikaanse techreuzen, toont de Franse regio Île-de-France hoe een digitale migratie naar soevereine oplossingen in de praktijk werkt. Sinds september 2024 maken bijna 550.000 middelbare scholieren, leraren en medewerkers gebruik van Monlycée, een digitaal leerplatform gebaseerd op de open source collaboration-software van NextCloud.Digitale soevereiniteit is hot. Maar hoe gaan we die overstap van big tech naar Europese oplossingen aanpakken? In de rubriek De Overstap gidst de doorgewinterde ict-journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar alternatieve zakelijke oplossingen.De keuze voor deze Duitse technologie, geïmplementeerd door het Franse Leviia, is een bewust afscheid van Microsoft-diensten. ‘We wilden ons losmaken van Amerikaanse bouwstenen’, vertelde Bernard Giry, plaatsvervangend directeur-generaal voor digitale transformatie bij de regio Île-de-France, in een interview met de Franse website Republik IT.De schoolregio Île-de-France, met een jaarlijks budget van vijf miljard euro en 11.000 medewerkers, beheert 470 openbare scholen. Voor de digitale leeromgeving kozen zij voor een hybride aanpak: de e-mail wordt verzorgd door Worldline (met redundante hosting in Noord-Frankrijk en de Auvergne), terwijl Leviia – een relatief klein Frans softwarebedrijf – NextCloud inzet voor bestandsdeling en samenwerking. ‘We willen een soevereine, open source-oplossing die we zelf kunnen beheren’, legt Giry uit. De data wordt gehost door Free Pro, waardoor alle gegevens binnen Europa blijven.De overstap was niet zonder uitdagingen. Zo eisten leraren opmerkelijk genoeg naast LibreOffice ook Microsoft Office ‘omdat leerlingen die software later in bedrijven zouden tegenkomen’. Toch blijft het doel duidelijk: ‘We willen niet langer zo afhankelijk zijn van de Amerikanen’, benadrukte Giry. De migratie van een half miljoen gebruikers is inmiddels afgerond, met verdere uitbreidingen op de planning.De Franse overheid zet sowieso breed in op digitale soevereiniteit. Zo schrapt ze Zoom en Microsoft Teams en vervangt deze door Visio, een open source-alternatief. Ook andere Franse regio’s en steden, zoals Lyon, Grenoble en Chamonix, volgen het voorbeeld van Île-de-France. Een aanpak die in schril contrast staat met wat we in Nederland tegenkomen. Hier zijn Office 365 en Google Workspace nog altijd heer-en-meester in onderwijsland.Giry benadrukt dat een volledige breuk met Microsoft niet van de ene op de andere dag kan. ‘We moeten stap-voor-stap werken. In ons geval is betrouwbaarheid cruciaal: alles moet 365 dagen per jaar functioneren.’ Voor de interne it van de regio blijft Office 365 voorlopig in gebruik, maar een herziening staat gepland voor 2028.NLNet Labs vertrekt bij GithubEerder al gaf ik in deze rubriek aan dat Github (onderdeel van Microsoft) een zeer overheersende positie heeft als het gaat om het hosten van softwareprojecten. NLNet Labs, een organisatie die zich bezig houdt met het ontwikkelen van open source-software en internetstandaarden, heeft de laatste tijd goed nagedacht over de plek waar zij hun code hosten. ‘Momenteel maken we gebruik van Github voor het hosten en publiceren van onze code, evenals voor het draaien van onze continue integratie (CI). Al enige tijd overwegen we echter om hiervan af te stappen’, schrijft de organisatie in een recent verstuurde nieuwsbrief. Dat heeft geleid tot een keuze voor Codeberg.Als non profit-organisatie sluit Codeberg veel beter aan bij wat de missie is van NLNet Labs, schrijft de organisatie. ‘Daarnaast voelen we ons, vanuit geopolitiek oogpunt, prettiger bij het hosten van onze code binnen de Europese Unie. Bovendien maken we ons zorgen over de sterke opmars van taalmodellen (llm’s) in ons dagelijks werk en willen we liever zelf beslissingen nemen.’De komende tijd zullen de projecten van NLNet Labs stapsgewijs naar dit platform worden verplaatst. ‘Dit zal een gecoördineerd (en enigszins geleidelijk) proces zijn, zodat we kunnen zorgen dat de migratie soepel verloopt. Op korte termijn zullen we Github-mirrors beschikbaar stellen voor iedereen die afhankelijk is van die URL’s. Het eerste project is al gemigreerd: Roto is nu te vinden op Codeberg.’ Roto is overigens een embedded scripting taal voor Rust.De grootste uitdaging bij deze overstap is het overzetten van de CI, aldus NLNet Labs. Door de  donatie van een server kan men nu zelf Forgejo Actions (workflow files) en Woodpecker (een CI/CD engine) draaien. ‘Zo kunnen we al onze CI-processen uitvoeren zonder de CI-runners van Codeberg te overbelasten.’office.eu richt zich op MKBNee, office.eu is geen poging van Microsoft of een partner van dit concern om Office 365 te verpakken als digitaal soevereine oplossing. Wat het wel is? Een nieuwe en op open source-technologie gebaseerde kantooromgeving van een in Den Haag gevestigde startup met Europese ambities.‘We hosten in Duitsland en gebruiken open source-oplossingen als basis om een zo intuïtief mogelijke kantooromgeving voor met name kleinere bedrijven en organisaties aan te bieden’, vertelt Maarten Roelfs, een van de oprichters. ‘Waar veel open source-projecten nog wel eens last van hebben, is een overdaad aan keuzes. Daar zitten de meeste kleinere ondernemers helemaal niet op te wachten. Die willen gewoon it die werkt en dan graag zo intuïtief mogelijk. Daarom zetten wij doelbewust heel veel functies uit. Als de klant verder in het adoptieproces is en er nieuwe wensen komen, kunnen we in overleg altijd extra functies weer aan zetten.’Interessant is dat office.eu ook nadrukkelijk kijkt naar mogelijkheden om op open source gebaseerde kantoorsoftware te combineren met branchegerichte functionaliteit. ‘We willen graag met ontwikkelaars van branchepakketten samenwerken. Die staan daar zeker voor open, want we merken dat veel van dit soort bedrijven nauwelijks meer marge kunen maken op de wederverkoop van Microsoft-oplossingen. Maar zij hebben wel de contacten binnen specifieke branches en beschikken over zeer relevante kennis van die branches – of het nu gaat om installateurs, fysiotherapeuten of transportbedrijven, noem maar op. Open source-kantoorsoftware in combinatie met hun branche-oplossing biedt serieuze kansen om het mkb naar digitaal soevereine cloudomgevingen te helpen.’Zoek Europese alternatievenOp zoek naar alternatieven voor hyperscaleroplossingen? Neem eens een kijkje bij European Tech Map. Hier is een – je zou bijna zeggen – Google-achtige zoekmachine te vinden om in de EU ontwikkelde applicaties en infrastructuuroplossingen te doorzoeken en te bekijken. Er zijn namelijk veel meer hoogwaardige Europese alternatieven dan we ons vaak realiseren. De stand staat bij deze portal inmiddels op ruim 1850 Europese IT-bedrijven uit 37 landen die oplossingen aanbieden in 87 categorieën.NIS2 en rode vlaggenIk spreek nogal wat bedrijven. Vaak via video calls. Dan gaan na enige tijd toch wat dingen opvallen. Discussies over digtale soevereiniteit worden dan vaak gevoerd via … jawel: Teams. Zoom is vaak niet toegestaan ‘want dat wil eerst dingen installeren en dat mag niet van IT’. Tools als Jitsi Meet kent al helemaal niemand.Vaak zijn de bedrijven die ik spreek onderdeel van wat wel de kritieke infrastructuur van Nederland wordt genoemd. Die vallen dus onder de Cyberbeveiligingswet ofwel NIS2. ‘Maar’, zo vraag ik aan het einde van dit soort calls eigenlijk steevast: ‘hoe zit het dan met jullie afhankelijkheid van niet-Europese hyperscalers? Moeten jullie dat op basis van NIS2 niet aanmerken als risicofactor?’ Meestal is het dan even stil, maar vaak volgt dan al snel een glimlach: ‘Ja. dat weten we. We werken er aan.’Dat klinkt als een dooddoener, maar dat is het vaak toch niet. Soms zijn de directies van deze organisaties wel degelijk van dit risico op de hoogte en heeft men reeds opdracht gegeven om alternatieven te ontwikkelen. Maar dat kost tijd. In andere gevallen is de glimlach wat meewarig. En volgt er als commentaar: ‘We hebben de directie hierover geïnformeerd, maar zij geloven de verhalen van de hyperscalers dat zij Europese soevereine alternatieven beschikbaar hebben. Ook maken directies nog wel eens opmerkingen als: zorg dat onze data versleuteld en veilig is, dan kunnen we altijd bij onze eigen gegevens. Zonder dat men zich realiseert dat er in het ergste geval helemaal geen technische infrastructuur meer is om bij die versleutelde data te komen’.Mijn conclusie tot nu toe? Het spreekwoordelijke kwartje begint bij steeds meer organisaties te vallen, maar we zijn er nog lang niet. En menig directie en it-afdeling schrikt van de enorme klus die geklaard moet worden. En toch zal het moeten – willen zij zich tenminste aan de wet houden.Tips voor een persoonlijke migratieOok privé moeten we natuurlijk stappen maken. Dat is prima te doen, voor wie de weg weet. Een paar tips:Voor wie privé weg wil bij Office 365 maar toch graag online teksten en spreadsheets gebruikt: Libre Office heeft het in 2022 gestaakte project rond een online-versie van dit officepakket opnieuw opgestart. Er is helaas nog geen datum voor de lancering. Een prima alternatief is Collabora Online.Op zoek naar een open source-oplossing om jouw eigen digitale boekenverzameling te beheren? Kijk eens naar Kavita.Goed nieuws voor iedereen die liever geen iPhone of Android telefoon meer gebruikt. Motorola gaat nauw samenwerken met GrapheneOS voor een zeer privacygerichte telefoon. En op LinkedIn deed Rik Viergever, Chief Operating Officer van Murena, de firma achter het Europese e/OS besturingssysteem voor smart phones, onlangs een oproep aan Europese banken en andere geïntereseerden om te zorgen dat bankapps zo snel mogelijk vlekkeloos draaien op e/OS. Dat is een belangrijke ontwikkeling. Op ieder forum over alternatieven voor iOS en Android lees je namelijk steevast de bezorgde vraag: maar draait mijn banking app wel op e/OS, Sailfish enz.? Werk aan de winkel dus voor de Europese banken.

Steeds meer gemeenten gebruiken generatieve ai-toepassingen. Vooral voor taken binnen de interne bedrijfsvoering, zoals het automatisch schrijven, samenvatten en analyseren van teksten, wordt naar generatieve ai-toepassingen gegrepen. We zetten de belangrijkste taken waar ai wordt ingezet op een rij. Waar ai enkele jaren geleden nog gold als experimenteel terrein is het inmiddels doorgedrongen tot de kern van de gemeentelijke bedrijfsvoering, blijkt uit de AI Monitor 2025 van M&I Partners waar dertig Nederlandse gemeenten aan meewerkten. Computable tekende eerder al op dat duidelijke kaders en aandacht voor digitale soevereiniteit achterblijven. In dit artikel noemen we de vijf belangrijkste gebieden waarop gemeenten generatieve ai inzetten. 1. Samenvatten, analyseren en informatie verwerkenGemeenten gebruiken ai intensief om grote hoeveelheden informatie te verwerken. Toepassingen zijn onder meer: Samenvatten van beleidsstukken, rapporten en verslagen. Vergelijken en analyseren van omgevingsplannen. Analyseren van enquêtes en peilingen. Zoeken naar relevante bronnen en verwijzingen. Signaleren van inconsistenties of verouderde beleidsinformatie. Deze toepassingen leveren volgens de ondervraagden directe tijdwinst op en helpen medewerkers sneller tot onderbouwde adviezen te komen. 2. Ondersteuning Ai fungeert ook steeds vaker als een digitale collega die de effectiviteit van ambtenaren vergroot en werkondersteuning biedt. Gemeenten zetten ai in voor het plannen, structureren en creëren van overzicht, brainstormen en genereren van ideeën. Ook het voor het maken van procestekeningen en voor ondersteuning bij programmeren en coderen schakelen ambtenaren de hulp van generatieve ai in. Denk ook aan het genereren van afbeeldingen voor interne communicatie. Zo verschuift ai van puur tekstverwerking naar bredere werkondersteuning. 3. Tekstproductie en schrijfondersteuningGeneratieve ai wordt veel gebruikt voor schrijfwerk, zoals het herschrijven en verbeteren van teksten. Het aanpassen van mails en brieven naar B1‑taalniveau is ook een populaire taak waarbij gen-ai wordt ingezet. Ook het opstellen van presentaties en schrijven van vacatureteksten. Vooral het herschrijven naar begrijpelijke taal wordt gezien als waardevolle ondersteuning richting inclusieve communicatie, blijkt uit het onderzoek. 4. Chatbots en assistentenGemeenten ontwikkelen steeds vaker ai‑gestuurde assistenten voor interne en externe dienstverlening. Zoals chatbots voor klantcontactcenter‑medewerkers (kcc). Chatbots voor interne servicedesks en agents voor het genereren van bewonersbrieven. Deze toepassingen moeten de druk op frontoffice‑teams verlagen en de responstijd verbeteren. 5. Data- en informatieanalyseTot slot wordt ai ingezet voor het analyseren van complexe datasets en juridische informatie: Data‑analyse voor beleid en uitvoering. Ophalen en interpreteren van relevante wetgeving. Analyseren van grote hoeveelheden tekst- of beleidsdata. Hiermee ontstaat een fundament voor datagedreven werken, al blijft de volwassenheid sterk wisselen per gemeente.

De NLdigital Werkgeversvereniging heeft een akkoord bereikt met CNV en de Unie voor de cao voor de informatie-, communicatie- en kantoortechnologiebranche (ICK-cao) 2026/27. Het gaat onder meer om een salarisverhoging van 3 procent. De leden van vakbond FNV stemden tegen. Over de gehele looptijd van twaalf maanden van de ICK-cao 2026/27 is een totale salarisverhoging van 3 procent afgesproken. Per 1 april 2026 wordt het loon met 1,5 procent verhoogd en per 1 januari 2027 komt er nog eens 1,5 procent bij. Op andere onderwerpen bewegen de werkgevers zeer beperkt. Aan het opnemen in de cao van een minimum voor de reiskosten per kilometer en het verkorten van de eigen reistijd, gebeurt ook dit jaar niets. De Regeling Vervroegde Uittreding (RVU), die het voor werknemers mogelijk maakt om maximaal 3 jaar vóór hun AOW-leeftijd te stoppen met werken, keert niet terug.   Desondanks sloten CNV en De Unie hun ledenraadpleging af met een positief stemresultaat. De leden van de FNV hebben tegen het eindbod van de NLdigital Werkgeversvereniging gestemd. De cao ICK is met name bedoeld voor bedrijven uit de hardwaresector. Het merendeel van de leden van de NLdigital Werkgeversvereniging valt er onder; denk aan grote bedrijven als Ericsson, Ricoh, Canon, Xerox en HP. Maar ook diverse kleinere bedrijven en zogeheten volgers hanteren de cao ICK: dat zijn bedrijven die de overeenkomst wel overnemen maar niet rechtstreeks meepraten aan de onderhandelingstafel. Ook ict-concern Atos volgt sinds kort ten dele deze cao.

De metaalwerkgevers verenigd in de FME maken zich zorgen over het uitblijven van grootschalige digitalisering in het mkb. En dat terwijl de productiviteit achterblijft en de druk op kosten en personeel toeneemt. De Nederlandse maakindustrie kan zich geen stilstand meer veroorloven, stelt Theo Henrar, voorzitter van FME. Om die reden heeft FME de Smart Industry Productiviteitsagenda 2026–2028 opgesteld. Henrar overhandigde die agenda tijdens een bedrijfsbezoek bij Festo aan minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat). De agenda bevat een concreet uitvoeringsprogramma waarmee mkb-bedrijven hun productiviteit met 15 tot 25 procent kunnen verhogen door slimme inzet van digitalisering, ai en werkplekinnovatie. Deze productiviteitsagenda kiest nadrukkelijk voor inzet van bestaande technologie boven experiment. Geen nieuwe ideeën, maar de nadruk op veranderprojecten die voor het gros van de maakbedrijven snel renderen. Technologie, organisatie en menselijk kapitaal worden hierbij integraal benaderd. De urgentie is groot, aldus Henrar. De maakindustrie draagt jaarlijks ruim 116 miljard euro bij aan de Nederlandse economie, maar de productiviteitsgroei stagneert. Tegelijkertijd erkent een overgrote meerderheid van de industriële mkb‑bedrijven het belang van digitalisering. Toch blijft daadwerkelijke implementatie achter: plannen genoeg, maar weinig meetbare resultaten op de werkvloer. De agenda omvat onder meer een Blauwdruk Digitale Fabriek. Met deze praktische stappenplannen en referentiearchitecturen kunnen bedrijven gestructureerd transformeren: van standaardisatie en modularisatie naar digitalisering en robotisering.

Ict-nestors Jan Baan en Ad Nederlof hebben de handen ineengeslagen voor een alternatief voor de esg-software van Amerikaanse aanbieders. Hun tool ESG Collect & Report biedt software voor het verzamelen en extern publiceren van informatie over duurzame bedrijfsvoering, zonder dat die data in handen komen van een leverancier uit de VS.   Esg staat voor: environmental, social en governance, oftewel: milieu, maatschappij en bestuur. Het slaat op de toenemende verplichting van bedrijven om gegevens over de duurzaamheid van hun bedrijfsvoering te publiceren. Volgens Baan en Nederlof vinden veel grote organisaties het verzamelen en extern publiceren van die informatie lastig. Het duo wijst erop dat dit nu vaak versnipperd plaatsvindt. Bijvoorbeeld in Excel‑bestanden. Ook kunnen data vaak pas verzameld worden na allerlei interne verzoeken, benadrukken ze. Baan en Nederlof vinden dat het huidige geopolitieke ict-landschap een risico vormt waarin gevoelige bedrijfsinformatie in handen komt van Amerikaanse leveranciers van esg-software die op dit moment de Europese markt domineren. Vandaar dat ze nu de markt op gaan met een Europees alternatief. Dat gebeurt via Tangelo Software, aanbieder van onder meer een applicatie voor het maken van jaarverslagen. Dat bedrijf is onderdeel is van de Vanad Groep, een conglomeraat van ict- en softwarebedrijven van oprichter Ad Nederlof. Jan Baan tekende met Rappit voor de ontwikkeling van de software. Rappit is het bedrijf waar zijn zoon Ardjan Baan ceo is en Baan als oprichter en voorzitter aan verbonden is. Ad Nederlof Vriendschap Jan Baan en Ad Nederlof kennen elkaar goed. Ze bouwden een jarenlange vriendschap op in de vorige eeuw toen Baan wereldwijd furore maakte met erp-softwareleverancier Baan Company en Nederlof onder meer topfuncties bekleedde bij Oracle en Genesys. Volgens het duo brengt hun oplossing ‘de ontbrekende schakel’ in de esg-keten doordat deze oplossing organisaties kan helpen om ‘betrouwbaar, controleerbaar en volgens Europese en internationale ISSB standaarden data te verzamelen én te publiceren.’ Ze zeggen in te springen op het gat tussen dataverzameling en externe rapportage door met hun software bedrijven te beoordelen op duurzaamheid, maatschappelijke verantwoordelijkheid en goed bestuur.  Jan Baan Als tweede reden om samen te werken, noemen de ict-iconen ‘de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse software voor gevoelige bedrijfsinformatie.’ Veel organisaties zijn volgens hen zoek naar Europese alternatieven op het gebied van governance, databescherming en publieke infrastructuren. Volgens Nederlof geeft ESG Collect & Report bedrijven controle over hun eigen data. ‘Met deze software kunnen deze data makkelijk worden ontsloten naar de markt toe, bijvoorbeeld middels publicatie in het jaarverslag.’ Baan voegt toe: ‘We zien dagelijks hoe groot de behoefte is aan innovatieve, toekomstbestendige software. Daarom hebben Ad en ik, met duurzaamheid hoog op de agenda, de handen ineengeslagen.’ Volgens Baan kunnen klanten moderne applicaties realiseren die klaar zijn voor ai-toepassingen. SAP en OracleDe markt voor esg-software in de Verenigde Staten wordt gedomineerd door een mix van gevestigde bedrijfssoftwarebedrijven en gespecialiseerde saas-aanbieders die zich richten op databeheer, rapportage (cdrd/sec), en CO2-boekhouding. De leveranciers leggen verschillende accenten in hun reportages, sommigen zijn meer gericht op wet- en regelgeving, andere meer op klimaat en CO2-uitstoot. Ook beschikken grote erp-softwareleveranciers als SAP en Oracle over eigen esg-platformen die vaak geïntegreerd zijn in de erp-suite. Computable CaféComputable sprak Ad Nederlof en Jan Baan in een serie gesprekken in Computable Café over onder meer Silicon Valley, innovatie en ondernemerschap.

De Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie (NSDC) constateert een groot verschil in behandeling tussen Nederlandse en niet‑Europese datacenters. Nederlandse datacenters krijgen nauwelijks nog vergunningen, terwijl recent zeven nieuwe vergunningen voor Amerikaanse hyperscalers zijn afgegeven.René Corbijn, directeur van de onlangs opgerichte NSDC, vraagt staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Zaken & Soevereiniteit) om deze ten achterstelling ongedaan te maken. Volgende week woensdag debatteert de Tweede Kamer met de D66-staatssecretaris over de digitale infrastructuur. De NSDC dringt er bij de regering op aan om een nationale aanpak datacenters en datakabels op te stellen. De Kamerleden Ani Zalinyan (GroenLinks-PvdA) en Pieter Grinwis (ChristenUnie) hebben daar eind maart in een motie om gevraagd. Planning en regie op de ruimte zijn volgens hen hard nodig.Corbijn vraagt om snelle uitvoering van deze motie. Niet alleen is het aanscherpen van criteria vereist, maar Nederland moet vooral kiezen welke datacenters wél nodig zijn. De NSDC wil ruimte voor overheidsdatacenters, soevereine colocaties en regionale datacenters. Deze belangenorganisatie pleit voor herziening van de Datacenterstrategie uit 2022. Soevereine Rijkscloud Aandacht wordt gevraagd voor de meerjarige behoefte aan soevereine capaciteit. Er moet ruimte komen voor een soevereine Rijkscloud in 2030. Want zonder soevereine datacentercapaciteit is er geen digitale soevereiniteit, aldus Corbijn. Nodig is ook een integrale visie op de volledige digitale stack, waaronder zeekabels, datacenters, cloud en ai-faciliteiten. Corbijn: ‘Belangrijk is te voorkomen dat nieuwe infrastructuur opnieuw door niet‑Europese partijen wordt gebouwd of beheerd.’Grinwis zegt hierover in de motie: ‘Hyperscalers dragen beperkt bij aan de Nederlandse economie, maar verbruiken wel schaarse ruimte en capaciteit die nodig is voor zorg, overheid en andere vitale sectoren.’

Oracle schrapt duizenden banen om de investeringen in ai-infrastructuur op te brengen. Op de kantoren van Oracle Nederland in Leidsche Rijn (Utrecht) en Oracle België in Vilvoorde houden medewerkers gespannen hun mailbox in de gaten. Het techbedrijf verstuurde eerder in de VS, India, Mexico en andere regio’s massaal e-mails om medewerkers per direct te ontslaan.  Werknemers kregen een summier berichtje dat hun functie was komen te vervallen. De dag waarop de e-mail werd ontvangen, was meteen hun laatste werkdag. Afzender: Oracle Leadership. Veel medewerkers hadden amper deze onheilstijding gelezen of de toegang tot interne systemen was al ontzegd. De hr-afdeling en het leidinggevende kader hadden vooraf geen signalen afgegeven dat een ontslaggolf aanstaande was. Details over de ontslagregeling zouden worden verstrekt nadat werknemers de ontslagdocumenten via DocuSign hadden ingevuld. Betrokken medewerkers – die bij Oracle wel wat gewend zijn – vonden de manier van ontslagaanzegging bijzonder abrupt en onpersoonlijk. Vooral de afdelingen Saas & Virtual Operations Services alsmede Revenue and Health Sciences ondergaan een flinke sanering. Medewerkers melden personeelsreducties van ongeveer dertig procent of meer. Ook het India Development Centre van NetSuite moet inkrimpen. Het techbedrijf vindt dat een officiële aankondiging van de reorganisatie niet nodig is. Ook onthoudt Oracle zich van commentaar op de berichten over de ontslaggolf die via de CNBC, de Wall Street Journal en het Britse Computing naar buiten zijn gekomen. Sanering Op de aandelenbeurs viel de herstructurering van Oracle goed. De sanering maakt veel kasstroom (het totaalbedrag aan geld dat een onderneming in een bepaalde periode binnenkrijgt en uitgeeft) vrij en verhoogt de winst op de lange termijn. Oracle zei onlangs dit jaar vijftig miljard dollar aan kapitaal op te halen voor uitbreiding van zijn datacenters. De ai-hyperscalers Alphabet, Amazon, Meta en Microsoft gaan in 2026 bijna zevenhonderd miljard uittrekken voor ai-infrastructuur.  Beleggers vrezen dat dit ten koste gaat van de vrije kasstroom. Bezuinigingen op personeel en lagere operationele kosten kunnen die stroom weer op peil brengen. Een personeelsreductie van twintig- tot dertigduizend werknemers zou tot wel tien miljard dollar aan extra vrije cashflow kunnen genereren, berekenden de analisten van TD Cowen onlangs.

Vandaag overhandigt de Open Cloud Alliantie in Den Haag een manifest waarin het kabinet en de Tweede Kamer worden opgeroepen een voorkeur uit te spreken voor Nederlandse en Europese cloud-oplossingen bij overheidsopdrachten. Alle bouwstenen voor een soevereine overheidscloud liggen klaar. De Open Cloud Alliantie presenteert zich als een volwaardig alternatief dat in staat is voldoende capaciteit te bieden en gestandaardiseerde clouddiensten te leveren. Deelnemers van het eerste uur zijn Centric, Info Support, Intermax, KPN, Nebul, Previder en Uniserver. Mede-initiatiefnemer Ludo Baauw, topman van Intermax, verwacht dat nog meer Nederlandse bedrijven zich bij deze krachtenbundeling aansluiten. ‘Het is geen gesloten club’. Verder is het streven Europese samenwerking te zoeken. Stichting DINL en TNO ondersteunen de alliantie. ‘We kunnen voor Nederlandse waar kiezen’, aldus Baauw. Hij onderstreept dat de consensus er is, terwijl ook de capaciteit en expertise voorhanden zijn. De boodschap aan Den Haag luidt: de wil is er. Wat resteert is de politieke en bestuurlijke keuze om te investeren in digitale soevereiniteit.OmzetVolgens Baauw heeft genoemd zevental al 2,5 miljard euro omzet in de cloud. Bij elkaar is de totale omzet 6,5 miljard euro. Dat is meer dan bijvoorbeeld de Franse OVH Cloud. De deelnemers hebben twintig grote datacenters en 13.500 medewerkers. Baauw zegt blij verrast te zijn over het aantal mensen met cloud-expertise die al bij de zeven deelnemers werken.Belangrijke garantie is dat – mocht een partij door een Amerikaans bedrijf worden overgenomen – migratie naar een ander bedrijf uit de alliantie soepel verloopt. Een open architectuur, open standaarden en (zo veel mogelijk) opensourcesoftware moeten daarvoor zorgen. Dit voorkomt problemen zoals bij de voorgenomen overname van Solvinity door Kyndryl, laat Baauw weten.De diverse datacenters worden goed met elkaar verbonden. De Amsterdam Internet Exchange (Ams-ix) werkt aan een federatief model om clouds aan elkaar te knopen. Baauw: ‘Gevolg is dat een Nederlandse cloudprovider gemakkelijk verbinding kan maken met bijvoorbeeld een Italiaanse. Dit maakt opschaling gemakkelijker. Door de twintig datacenters te verbinden die de deelnemers in Nederland hebben, ontstaat sowieso veel slagkracht. SamenwerkingBaauw ziet de Open Cloud Alliantie als een privaat-publieke samenwerking; niet vanuit de overheid geïnitieerd maar vanuit het Nederlandse bedrijfsleven. Het is de bedoeling zich gezamenlijk naar de overheid toe te presenteren, waardoor grote projecten zijn op te pakken. Ook richt de alliantie zich op sectoren als het bankwezen en woningbouwcorporaties. De markt verenigt zich nu. Behalve het technische aspect benadrukt Baauw ook de economische kant. Onze digitale afhankelijkheid kost ons veel geld. Miljarden euro’s aan ict-uitgaven verlaten jaarlijks ons land. Autonomie is niet gratis, maar afhankelijkheid is duurder. Volgens Baauw is het voorstel in Den Haag goed ontvangen. ‘De top van Economische Zaken is enthousiast’, aldus de mede-initiatiefnemer.OproepDe Open Cloud Alliantie vraagt de politiek het volgende:Voorkeur voor cloud-oplossingen uit Nederland of Europa. Uitwerking is gewenst naar het voorbeeld van het European Sovereignty Framework;De bestaande informatiebeveiligingseisen te concretiseren, zodat hiervoor geselecteerde overheidsdata niet langer bij niet-Europese partijen ondergebracht mogen worden;Ruimte te maken voor een marktplaats waarop uitsluitend Europese aanbieders van clouddiensten en cloudsoftware worden toegelaten en waar overheidsorganisaties gezamenlijk inkopen kunnen doen;Actief in te zetten op publiek-private samenwerking om cloudcapaciteit te realiseren;Bij elke aanbesteding de juiste vragen te stellen: wat gebeurt er bij overname? Kan de data geëxporteerd worden in overeenstemming met NIS2 en data act wetgeving? Kunnen de applicaties overgezet worden? Voldoet de oplossing aan de drie uitgangspunten? Is er een uitgewerkte exitstrategie? Kortom: ontwikkel beleid en wetgeving dat ‘beschermd eigenaarschap’ mogelijk maakt;De inkoopkracht van de overheid gericht in te zetten voor het versterken van de Nederlandse en Europese it-sector, en waar nodig inkoopregels hierop aan te passen;Actief aan te sluiten bij Europese initiatieven en programma’s, zodat Nederlandse keuzes bijdragen aan bredere Europese ambities op het gebied van standaardisatie en strategische onafhankelijkheid;Ministeries, uitvoeringsorganisaties, provincies, gemeenten en waterschappen te stimuleren gesprekken aan te gaan met zowel overheidsdatacenters als private-clouddienstverleners over het terughalen van kritieke applicaties en data naar Nederland.

COLUMN – We zijn er nog niet, maar ai wordt steeds beter. Zag je op door ai gegenereerde beelden een jaar geleden nog zes vingers of maar één oor, tegenwoordig zijn ze nauwelijks van echt te onderscheiden. Dan vroeg je aan ChatGPT wie de beste zanger van Nederland is en dan kreeg je als antwoord ‘Jan Smit’. Maar ai ontwikkelt zich verder en begint steeds beter te worden. Maar we zijn er nog niet helemaal. Die vrouw met drie kleinkinderen is de fraudeur die we zoeken Dat we er nog niet helemaal zijn, bleek van vorige week in de Verenigde Staten. Daar werd een 50-jarige vrouw vrijgelaten nadat ai-software haar eerder als dader had aangewezen. Ai had het hele internet afgestruind naar de dader en was tot de conclusie gekomen: die vrouw met drie kleinkinderen is de fraudeur die we zoeken. Dat de vrouw uit de staat Tennessee nog nooit in de staat North Dakota was geweest, was geen probleem. ‘De foto lijkt en ze heeft vijf vingers, net als de dader, dus arresteer haar maar.’ En vervolgens kon de vrouw vijf maanden vastzitten. Pas toen ze haar pasgegevens controleerden, kwamen ze erachter dat ze niet op twee plekken tegelijk kon zijn geweest. Getuigen Dat ai de dader aanwijst, lijkt natuurlijk een gevaarlijke ontwikkeling. Aan de andere kant: het alternatief is natuurlijk dat mensen gaan getuigen en gezichten herkennen. Mensen zijn net zo onbetrouwbaar als ai. Sterker, als je mensen vraagt wie de beste zanger van Nederland is, dan antwoordt een veel te grote groep: ‘Jan Smit’. In Nederland hebben we gelukkig nog geen juryrechtspraak. In dat geval was Marco Borsato waarschijnlijk veroordeeld en Ridouan Taghi vrijgesproken. Dus misschien kan in de toekomst ai daar bij helpen, maar dan moet het nog wel een stukje betrouwbaarder worden. Want we zijn er bijna, maar nog niet helemaal. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) gaat versneld standaardapplicaties migreren naar de cloudinfrastructuur van Overheidsdatacentrum Noord (ODC-Noord). Ook wordt de sturing op deze migratie verscherpt.  De uitvoeringsorganisatie volgt daarmee de aanbevelingen van het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT). In het Advies Enterprise Cloud uitte het college kritiek op de huidige aanpak waarbij de migratie onnodig lang wordt uitgesteld: DUO stuurt onvoldoende op migratie naar ODC-Noord, zo luidde de kritiek. De voorbereiding van de migratie levert te weinig bruikbare resultaten op. Ook werd geconstateerd dat ODC-Noord moeite heeft met het leveren van de benodigde ondersteuning.  AcICT adviseerde een nieuwe, meer voortvarende aanpak met een effectieve vorm van samenwerking:  Laat DUO nu concrete stappen zetten om applicaties te migreren;  Zorg voor een vast projectteam met experts van DUO én ODC-Noord;  Zorg dat ODC-Noord de vCloud-dienstverlening beter laat aansluiten op de behoeften van gebruikers.  Minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) concludeert dat met de gekozen aanpak de migratie daadwerkelijk wordt gestart en de huidige dubbele infrastructuur beheersbaar wordt afgebouwd. Ook juicht zij toe dat de besturing wordt vereenvoudigd en verstevigd. En dat de samenwerking tussen DUO en ODC-Noord wordt geïntensiveerd. VMware Snelheid is geboden want de leverancier Broadcom/VMware heeft aangekondigd dat een belangrijk onderdeel van de huidige cloudinfrastructuur van ODC-Noord op de langere termijn niet meer wordt ondersteund. Het nieuwe platform biedt straks verbeterde en vereenvoudigde migratie- en beheermogelijkheden. VMware heeft een geactualiseerde planning van productupdates gegeven. Deze planning wordt meegenomen in de migratiestrategie. De migratie start binnenkort met circa 20 procent van de totale workload. Daarmee wordt daadwerkelijke productiecapaciteit verplaatst en wordt de overgang van DUO als eigen beheerder naar een regieorganisatie met ODC-Noord als leverancier voor de cloudinfrastructuur verder vormgegeven. Vervolgens worden delen van de andere applicaties stapsgewijs gemigreerd. De migratie neemt naar verwachting twee jaar in beslag. Vlot trekken Het project Enterprise Cloud loopt al sinds 2019. Het nieuwe cloudplatform bij ODC-Noord is in 2022 technisch opgeleverd als een multi-tenantplatform. Bij de oplevering ontdekte DUO verschillende blokkerende problemen waardoor de migratie is uitgesteld. Medio 2023 bleek een aantal van deze problemen nog niet opgelost. Dit heeft geleid tot een heroriëntatie waarbij DUO koos voor een andere oplossing, namelijk een specifiek ingericht cloudplatform voor alleen DUO, in plaats van een multi-tenantplatform. In 2024 heeft opnieuw een herijking plaatsgevonden. Op basis hiervan is gekozen om alsnog te gaan voor de oorspronkelijke multi-tenantoplossing. Ter voorbereiding op het migreren van applicaties naar het nieuwe cloudplatform voerde DUO een ‘proof of concept’ uit. Die was gepland van april 2025 tot en met januari 2026 maar liep uit. AcICT vreesde dat het een gebed zonder einde werd. Vandaar dat eerder genoemde actiepunten zijn geadviseerd die het project vlot moeten trekken. 

Ondernemer Han de Groot, die een ai-gigafabriek in de Rotterdamse haven wil bouwen, hoeft niet te rekenen op financiële ondersteuning vanuit de rijksoverheid. Het kabinet weigert om rekenkracht vooruit te bestellen, een voorwaarde tot deelname aan de Europese tender.  De EU stelt voor de realisatie van maximaal vijf ai-gigafabrieken twintig miljard euro aan middelen beschikbaar, maar dan moeten deelnemende landen wel een financieel commitment aangaan. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) dat daar binnen de huidige begroting geen ruimte voor bestaat. Er is geen geld voor een grootschalige voorreservering van publieke rekencapaciteit bij eventuele toekomstige ai-gigafabrieken. Lidstaten worden geacht hun deel van een eventuele ai-gigafabriek op hun grondgebied mee te financieren. Duitsland bijvoorbeeld heeft al voor 805 miljoen euro aan ai-rekenkracht voorbesteld. Het kabinet vindt dat de commerciële fabriek (kosten 5 miljard euro) die De Groot met zijn bedrijf Volt in samenwerking met Eneco wil neerzetten, volledig door de markt moet worden gefinancierd. Volgens Aerdts is dit in lijn met het rapport Wennink. Er komt wel overheidsgeld voor de veel kleinere ai-fabriek in Groningen. Die fabriek bestaat uit een ai-geoptimaliseerde supercomputer en een expertisecentrum bedoeld voor ai-ontwikkeling in de pre-competitieve fase.  Ai-modellen Ook wijst Aerdts, als positief punt, op de ambitie van het kabinet om het vergunningenbeleid voor datacenters te stroomlijnen, wat ook een wens is van Volt en Eneco. Dat het kabinet verder weinig doet om het Rotterdamse project te stimuleren, heeft ook te maken met een niet al te positief rapport van Ecorys. De adviesbureau acht het onzeker of Nederlandse partijen op korte termijn zelfstandig zeer geavanceerde ai-modellen zullen ontwikkelen die een grote rekencapaciteit vereisen. ‘Voor veel toepassingen, met name het draaien van reeds getrainde ai-modellen (inferentie), volstaan kleinere rekenfaciliteiten.’ Ook wordt de vorm van ai-infrastructuur in sterke mate bepaald door de aard van de ai-toepassingen en de behoeften van gebruikers. Onduidelijk is nog de rekenbehoefte van de overheid. Verder rekent het kabinet erop dat Nederlandse afnemers van ai-rekencapaciteit ook kunnen aankloppen bij andere ai-fabrieken in de EU.

OPMERKELIJK – Twee jaar na de aankondiging is het zover: het Belgische LCL Data Centers heeft zijn nieuwe datacenter in Diegem officieel geopend. Het gaat om de grootste site van het bedrijf tot nu toe, en een strategische uitbreiding in een markt waar ai en datasoevereiniteit steeds zwaarder doorwegen. Het bouwwerk springt extra in het oog door het kunstwerk op het dak. Het project vertegenwoordigt een investering van 33,6 miljoen euro en vormt een uitbreiding van het vijfde datacenter dat LCL in België uitbaat. Volgens ceo Laurens van Reijen past de site in een bredere ambitie: ‘Met deze nieuwe locatie zetten we een volgende, belangrijke stap in de uitbouw van een écht Belgische en Europese digitale ruggengraat.’ Met de opening rondt LCL een project af dat al in 2024 werd aangekondigd. De site is ontworpen voor de volgende generatie workloads, met ondersteuning voor ai-toepassingen en omgevingen met hoge densiteit. Daarmee speelt het bedrijf in op de groeiende vraag naar rekenkracht en connectiviteit, gedreven door data-intensieve toepassingen. Daarnaast ligt de focus op duurzaamheid, onder meer via zonnepanelen geïntegreerd in de gevel. Opvallend is ook de keuze om het datacenter visueel zichtbaar te maken. Kunstenaar Luk Van Soom realiseerde een kunstwerk op het dak, als knipoog naar de doorgaans onzichtbare infrastructuur achter de cloud. ‘In zekere zin zijn datacenters de kathedralen van de 21ste eeuw’, aldus Luk Van Soom.