computable

Belangenorganisatie Privacy First vindt dat er te veel uitzonderingen gelden voor kleine ondernemers waardoor zij niet hoeven te voldoen aan de DPIA (Data Protection Impact Assessment). Volgens Privacy First schaden die uitzonderingen de privacy-belangen van burgers. Een DPIA (Data Protection Impact Assessment) is een privacy-effectbeoordeling waarmee een organisatie vooraf de privacyrisico’s in kaart brengt van gegevensverwerkingen. Ook wordt aangegeven hoe risico’s worden verkleind. Voor kleine ondernemers is een DPIA een flinke uitdaging vanwege een gebrek aan tijd, geld en gespecialiseerde juridische kennis. Daarom worden zij tegemoet gekomen met allerlei vrijstellingen waarvan een eerste voorstel door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is voorgelegd aan allerlei betrokken partijen waaronder Privacy First. De belangenorganisatie is zeer kritisch en stelt in een persbericht dat de voorgestelde uitzonderingen te ruim zijn en de privacy van burgers in gevaar is. Risicovolle verwerkingen In het geconsulteerde voorstel worden uitzonderingen voorgesteld op een eerder besluit van de AP waarin risicovolle verwerkingen zijn aangewezen. Het gaat onder meer om monitoring van financiële gegevens om de kredietwaardigheid of de inkomens- of vermogenspositie te beoordelen, grootschalige verwerkingen van gegevens over gezondheid, cameratoezicht en verwerking van locatie – en communicatiegegevens. Volgens Privacy First kunnen met het nieuwe voorstel verwerkingen met een hoog privacyrisico ten onrechte buiten de DPIA-plicht vallen. De organisatie pleit ervoor dat DPIA-vrijstellingen alleen gelden voor werkelijke laag-risicoverwerkingen. ‘Zodra sprake kan zijn van monitoring, profilering, gegevensdeling, doorgifte buiten de EU en Europese ruimte, biometrische gegevens, gezondheidsgegevens of andere gevoelige verwerkingen, moet een DPIAin beginsel verplicht blijven’, aldus de belangenorganisatie. Begrip ‘We hebben begrip voor de positie van kleine organisaties, dat moet er echter niet toe leiden dat de bescherming van mensen tegen risicovolle verwerkingen wordt ondermijnd’, stelt Privacy First. Het is onder meer kritisch op het voorstel om ondernemingen die op grond van de wet criminaliteitsbestrijding onderzoek moeten doen (‘witwasbestrijding’) vrij te stellen van een DPIA. Verder zijn onder andere suggesties gedaan over de voorgestelde uitzonderingen voor solistisch werkende zorgverleners en onderwijsinstellingen. Privacy First: ‘Voor zorg moet een afzonderlijke, strengere regeling gelden vanwege de gevoeligheid van gezondheidsdata.’ De belangenorganisatie wil dus dat deze groep niet wordt vrijgesteld van een DPIA. Gevoelige leerlinggegevens moeten volgens de belangenorganisatie ook strikt gescheiden blijven van reguliere leerlingadministraties. Ook zijn de privacy-voorvechters kritisch op de vrijstelling van kleine ondernemers voor zaken rondom cameratoezicht. Privacy First waarschuwt voor onveilige camera-oplossingen met cloudopslag en commerciële exploitatie van beelden. Het stelt dat er geen audio-opnamen toegestaan zijn en wil niet alleen gezichts- en stemherkenning verbieden, maar iedere vorm van identificatie van personen. Lees hier de volledige consultatiereactie van Privacy First.

In dit nieuwsoverzicht: organisaties missen grip op it‑kosten, medische Chat‑GPT‑teksten verschijnen ongezien online, satelliet‑IoT groeit explosief en Highberg versterkt zijn ai‑expertise met twee nieuwe partners. Organisaties missen volledig overzicht it-kosten Slechts 35 procent van de Nederlandse organisaties heeft een volledig overzicht van de it-kosten. Dat blijkt uit de Tech Reality Check 2026 van ict-adviesbedrijf Conclusion. Dat is een onderzoek onder 1.058 it-beslissers in Nederland, Duitsland, Portugal en Spanje. Nederlandse organisaties investeren massaal in it, maar hebben weinig inzicht in de kosten en waarde hiervan. Van de respondenten geeft 66 procent aan vaak te investeren in technologie zonder te weten wat het oplevert. Medische ChatGPT-teksten ongecontroleerd online Teksten die zijn geschreven of worden aangepast door ChatGPT verschijnen steeds vaker zonder menselijke controle op Nederlandse websites. Het gaat ook om medische informatie die nagelezen had moeten worden door mensen. Dat concludeert AI-Checker.nl na onderzoek. Op websites staan steeds vaker tekstregels zoals: ‘Hier is een herschreven versie’ die het gebruik van generatieve ai verraden. Al kan het natuurlijk ook zo zijn dat de tekst wel is nagelezen, maar dat die regel uit de chat met de tekstgenerator over het hoofd is gezien. Het bedrijf trof de instructies binnen ChatGPT aan in content waar een fout echt schade kan veroorzaken, zoals een voorlichtingsbrochure voor tienjarigen over de HPV-prik en in een officieel aanbestedingsdocument voor jeugdhulp met verblijf. Ook de veiligheids- en doseerinstructies van een bestrijdingsmiddel verschenen hoogstwaarschijnlijk zonder menselijke controle op een website. Satelliet‑IoT groeit komende jaren explosief De wereldwijde markt voor satelliet‑IoT staat aan de vooravond van een forse versnelling. Onderzoeksbureau Omdia verwacht dat het aantal verbindingen stijgt van 7,7 miljoen in 2023 naar 197,6 miljoen in 2035 – een jaarlijkse groei van 31 procent. Vooral low earth orbit‑netwerken (leo) trekken de markt vooruit, met een gemiddelde jaarlijkse groei van 88,6 procent dankzij snelle uitrol, hogere bandbreedte en dalende kosten. Geostationaire satellieten (geo) groeien mee, maar veel gematigder met 7,3 procent per jaar. Nu IoT‑toepassingen volwassen worden, eisen organisaties wereldwijde dekking zonder gaten en meer veerkracht wanneer communicatienetwerken met vaste of mobiele infrastructuur op aarde, zoals zendmasten, glasvezelkabels en koperlijnen, uitvallen, stelt Omdia‑analist John Canali. ‘Dat wordt steeds belangrijker nu IoT‑apparaten meer data‑intensieve modellen en geautomatiseerde processen ondersteunen.’ Highberg benoemt nieuwe partners voor ai-vraagstukken Het Amsterdamse adviesbedrijf Highberg kondigt vandaag de benoeming aan van Bob Verstraten (32) en Bart Giesbers (56) als nieuwe partners. Zij moeten twee expertisedomeinen die volgens het bedrijf momenteel hoog op de agenda staan van bestuurders en directieteams versterken, namelijk: organisatie & strategie en risk, resilience & compliance. In een persbericht meldt het bedrijf dat ontwikkelingen zoals ai, strengere regelgeving, cyberdreigingen en de energietransitie organisaties dwingen tot fundamentele keuzes. Highberg werkt onder meer voor de Politie, Shell en verschillende overheden.

De koeling en het gebruik van drinkwater door nieuwe datacenters krijgen politiek steeds meer aandacht. Naast zorgen over ruimtegebruik en schaarste op het elektriciteitsnet groeit in de Tweede Kamer het verzet tegen het grote waterverbruik van datacenters. Kamerleden Ines Kostić en Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) hebben vragen gesteld over het drinkwaterverbruik van een nieuw te bouwen datacenter van Equinix in Amsterdam-Zuidoost. Het datacenter zou bij volledige realisatie jaarlijks circa 1,1 miljard liter water gebruiken. Voor de eerste van de vier geplande torens gaat het om ongeveer 274 miljoen liter per jaar. De PvdD wijst erop dat er alternatieve koeltechnieken beschikbaar zijn. Equinix stelt dat technieken met minder watergebruik, zoals een combinatie van lucht- en waterkoeling of waterloze systemen, niet in het gekozen ontwerp passen. Die technieken zouden meer ruimte vergen. Het bedrijf verwacht het watergebruik op termijn wel ongeveer te kunnen halveren. Zeker tijdens een periode van droogte vindt de PvdD het gebruik van drinkwater voor koeling onwenselijk. De partij verwijst daarbij naar de in februari aangenomen motie-Grinwis, die de regering oproept de juridische criteria voor hyperscale datacenters aan te scherpen en nieuwe wettelijke voorwaarden te verkennen om de groei te beperken en de belasting van het elektriciteitsnet te verminderen. De motie gaat niet specifiek over watergebruik. De PvdD vraagt het kabinet daarnaast om inzicht in de totale watervoetafdruk van datacenters, inclusief indirect watergebruik. Dat betreft onder meer water dat nodig is voor de productie van elektriciteit en in de toeleveringsketen. De partij wil ook weten welke maatregelen het kabinet neemt om dit watergebruik te reguleren. Verder vraagt de PvdD om landelijke regels voor datacenters die niet onder de huidige definitie van hyperscale vallen, maar wel veel drinkwater gebruiken of een groot beslag leggen op het elektriciteitsnet. De partij wil bij voorkeur dat nieuwe datacenters geen drinkwater meer gebruiken voor koeling. Als dat niet haalbaar is, pleit zij voor een landelijk maximum per datacenter en voor de sector als geheel.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft Uber een boete van 825 miljoen euro opgelegd. De taxidienst overtrad volgens de toezichthouder de Europese privacyregels door chauffeursaccounts via geautomatiseerde systemen te deactiveren zonder betrokken chauffeurs daarover voldoende te informeren.Ook ontbrak volgens de AP betekenisvolle menselijke controle bij besluiten met aanzienlijke gevolgen. De opbrengst van de boete gaat naar de Nederlandse schatkist.De AP bevestigt de boete na berichtgeving van persbureau Reuters. Uber is het niet eens met de beslissing en gaat in beroep. Het is de op één na hoogste boete die ooit onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is opgelegd. Alleen Meta kreeg een hogere AVG-boete: 1,2 miljard euro. De Ierse toezichthouder legde die in 2023 op vanwege de doorgifte van gegevens van Europese Facebook-gebruikers naar de Verenigde Staten.De zaak betreft incidenten tussen 2020 en 2022. Uber schorste accounts van Europese chauffeurs die door systemen van fraude werden verdacht, bijvoorbeeld omdat zij volgens algoritmes onnodige omwegen maakten of ritten accepteerden zonder die uit te voeren. Volgens de AP werden ook sommige accounts permanent gedeactiveerd op basis van lage klantwaarderingen zonder menselijke beoordeling. Uber betwist dat en stelt dat permanente deactiveringen niet volledig geautomatiseerd plaatsvonden.De AVG stelt beperkingen aan besluiten die uitsluitend op geautomatiseerde verwerking zijn gebaseerd en iemand juridisch of anderszins aanzienlijk treffen. In zulke gevallen moet onder meer betekenisvolle menselijke tussenkomst mogelijk zijn en moet de betrokkene het besluit kunnen aanvechten. Volgens de AP schond Uber daarnaast het recht van chauffeurs om over de besluitvorming te worden geïnformeerd.De zaak begon met een Franse klacht, maar werd in Nederland behandeld omdat het Europese hoofdkantoor van Uber in Amsterdam staat. Uber noemt de boete disproportioneel en wijst erop dat het huidige beleid voorziet in menselijke beoordeling en mogelijkheden om schorsingen aan te vechten.Het is niet de eerste grote privacyboete voor Uber in Nederland. In 2024 legde de AP het bedrijf een boete van 290 miljoen euro op wegens het onvoldoende beschermen van persoonsgegevens van Europese chauffeurs die naar de Verenigde Staten werden doorgegeven. Uber heeft die praktijk inmiddels beëindigd.

Panel Sans Institute buigt zich over Hugging Face-incidentDe recente, zelfstandige ontsnapping van een experimenteel OpenAI-model uit een beveiligde testomgeving (een sandbox) zette de cyberwereld op z’n kop. Maar, stelt Sans Institute gerust, er is geen sprake van een cyberapocalyps. Wél moeten ciso’s rekening houden met een storm! Met als een belangrijke boodschap: begin met het oplossen van de problemen die al jaren bekend zijn.Wat gebeurde er een maand geleden ook alweer? Tijdens een test met ExploitGym, een benchmark voor het testen van ai-modellen op het ontdekken en misbruiken van softwarekwetsbaarheden, werden de veiligheidsbeperkingen van OpenAI-modellen tijdelijk verlaagd. De modellen ontdekten een zero-day in hun sandbox, verplaatsten zich door OpenAI-systemen en bereikten uiteindelijk een omgeving met internettoegang. Vervolgens compromitteerden zij de productie-infrastructuur van ai-platform Hugging Face, vermoedelijk omdat die organisatie de benchmark hostte en mogelijk informatie over de test bevatte. Het gevolg? Tienduizenden geautomatiseerde acties die zonder menselijke tussenkomst werden uitgevoerd (de aanval werd uiteindelijk gestopt door het securityteam van Hugging Face).Het klinkt als de plot van een sciencefictionfilm en vormde het uitgangspunt van een recente paneldiscussie van training- en adviesbureau Sans Institute over de toekomst van cybersecurity. Met als centrale vraag: wat betekent dit voor organisaties, beveiligingsteams en beleidsmakers?Niet fundamenteel nieuw‘Dit is niet zomaar een incident. Het raakt de kern van hoe we ai inzetten, beveiligen en onderzoeken’, stelt Sans Institute-president Ed Skoudis bij de opening van de discussie. En het incident is een waarschuwing over de huidige staat van cyberbeveiliging, aldus de deelnemende panelleden.Het panel is opvallend eensgezind over één punt: de gebruikte aanvalstechnieken waren niet fundamenteel nieuw (denk sandbox-escapes, privilege-escalatie en het stelen van inloggegevens). Ai introduceert dus niet per se nieuwe aanvalstechnieken, maar maakt bestaande aanvallen sneller, goedkoper én schaalbaarder. En dat baart de panelleden wel zorgen, want stelt Rob Lee, chief ai officer en chief of research bij Sans Institute: ‘Veel organisaties hebben hun basisbeveiliging nog steeds niet op orde. Verouderde accounts, onvoldoende netwerksegmentatie en niet-gepatchte systemen blijven zwakke plekken.’KroonjuwelenAnalist Rich Mogull, cloud security alliance bij Sans Institute, omschrijft het verschil tussen een menselijke pentester en een zwerm autonome agents. ‘Waar een mens gericht opereert binnen een beperkte scope, kan een verzameling ai-agents gelijktijdig talloze systemen onderzoeken, aanvallen en opnieuw proberen wanneer eerdere pogingen mislukken. Dat leidt tot een aanvalsvorm die tegelijk slim en opmerkelijk onbeholpen kan zijn: strategisch effectief, maar operationeel soms nog verrassend inefficiënt door acties regelmatig te herhalen. Maar die onhandigheid gaat zeker nog verdwijnen.’Voor chief information security officers (ciso’s) betekent dit dat traditionele beveiligingsmaatregelen niet verdwijnen, maar wel moeten opschalen. Prioriteiten zijn netwerksegmentatie, monitoring, vroegtijdige detectie en het aanpassen van incident responsprocessen aan aanvallen die op machinesnelheid plaatsvinden. Ook defensief gebruik van ai wordt steeds belangrijker. Volgens Mogull moeten organisaties daarbij vooral focussen op hun kroonjuwelen: de meest kritieke applicaties en databronnen. Die moeten beter worden afgeschermd en voorzien van aanvullende detectiemechanismen zoals canary tokens en honeypots.Tapletop-oefeningenChief ai officer Lee tekent daarbij aan dat, terwijl ai nu door allerlei fouten nog relatief eenvoudig te detecteren is, toekomstige ai-aanvallen juist gericht zijn op onopvallend gedrag. Hij adviseert daarom om zogeheten tabletop-oefeningen uit te voeren waarbij teams oefenen met ai-gestuurde aanvallen. Daarnaast zullen beveiligingsmaatregelen die gedrag detecteren steeds belangrijker worden. Detectiesystemen die alleen vertrouwen op bekende aanvalspatronen, zullen minder effectief zijn naarmate ai zich verder ontwikkelt.De Sans-expertsreppenvaneen overgangsfase. Ai is al in staat om zelfstandig kwetsbaarheden te vinden en te exploiteren, maar grootschalig misbruik door kwaadwillenden is nog geen dagelijkse realiteit. Het incident betekent in hun ogen niet dat ai op hol is geslagen. De modellen deden wat ze moesten doen binnen een testomgeving waarin veiligheidsmaatregelen bewust waren afgezwakt. Het gaat daarom vooral om een falen in testen, containment en governance–problemen die met gedegen engineering en beleid kunnen worden opgelost.Geen einde der tijdenTijdens het paneldebat verzet Sans-adviseur Ciaran Martin, voormalig directeur van het Britse National Cyber Security Centre en tegenwoordig verbonden aan Oxford University, zich tegen doemscenario’s waarin autonome systemen de digitale wereld volledig ontwrichten. ‘Het risico bestaat dat organisaties meer aandacht besteden aan dit soort hypothetische ai-scenario’s dan aan de aanvallen die vandaag al plaatsvinden. Cybercriminelen gebruiken ai weliswaar steeds vaker, maar de meeste schade wordt nog altijd veroorzaakt door bekende aanvalsmethoden, ransomware en menselijke fouten.’ De sector stevent niet af op een cyberapocalyps, maar op een storm, vervolgt Martin. ‘ Die storm kan ongemakkelijk zijn, schade veroorzaken en organisaties dwingen maatregelen te nemen. Maar het betekent niet automatisch het einde van bestaande veiligheidsmodellen.’

In dit nieuwsoverzicht: Workday zet wetenschappelijk onderzoek naar enterprise-ai op, private equity kiest voor bouw en industrie, Nederlands Magic Lane brengt privacy-navigatie naar auto, Supply Value benoemt Anne IJkema voor verkoop en inkoop, en HCC-regiodag over ai en digitale veiligheid. Workday start onderzoeksteam voor betrouwbare enterprise-ai Workday tuigt een onderzoeksteam op dat zich richt op betrouwbare, efficiënte en verantwoorde ai voor bedrijven. Workday AI Research onderzoekt onder meer het geheugen van ai-agents, samenwerking tussen meerdere agents, verklaarbaarheid en efficiënt gebruik van rekenkracht. Volgens het Amerikaans softwarebedrijf (dat cloudsoftware levert aan grote organisaties en bekend staat om systemen voor personeelszaken, financiën en salarisadministratie) hebben onderzoekers al resultaten gepubliceerd op wetenschappelijke conferenties op het gebied van ai en machine learning (zoals International Conference on Machine Learning, International Conference on Learning Representations en Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics). Ofwel, genoemd onderzoek wordt relevant gevonden binnen de internationale ai-onderzoeksgemeenschap. Een onderzoek naar selectief agentgeheugen leverde twaalf procent meer nauwkeurigheid en acht procent betere geheugenkwaliteit op, terwijl 97 procent van relevante informatie behouden bleef. Een andere studie laat zien dat samenwerking tussen gespecialiseerde agents de nauwkeurigheid met 5,8 procent kan verhogen. Workday waarschuwt daarnaast dat ‘vergeten’ door een agent niet altijd betekent dat informatie volledig is verwijderd. In een vijfde van de tests bleek informatie via oude samenvattingen te herstellen. Workday start ook een PhD-fellowship met jaarlijks vijftigduizend dollar onderzoeksgeld. Private equity verschuift focus van it naar bouw en industrie De Nederlandse private-equitymarkt heeft in 2025 een flinke terugval in nieuwe investeringen laten zien. Volgens adviesbureau Aeternus deden ruim driehonderd investeringsfirma’s samen 413 nieuwe investeringen, 46 procent minder dan een jaar eerder. Tegelijkertijd steeg het aantal exits van 156 naar 201, al blijft dat historisch gezien laag. Opvallend is de verschuivende sectorfocus. It, software en technologie blijven met 31 procent van de nieuwe investeringen het grootste investeringsgebied. Buitenlandse private-equitypartijen richten hun aandacht echter steeds meer op industriële productie, zakelijke dienstverlening en consumentengoederen. Volgens Aeternus speelt ook onzekerheid over de impact van ai op software een rol. Investeerders zoeken daardoor vaker naar sectoren met stabiele vooruitzichten en hoge marges, waaronder bouw en industrie. Nederland, aldus het onderzoek, blijft daarbij aantrekkelijk voor buitenlandse investeerders. Privacygerichte navigatie Magic Earth naar auto met Android Automotive Magic Earth Navigation & Maps is wereldwijd beschikbaar in de Google Play Store voor auto’s met Android Automotive OS en Google built-in. De navigatie-app van het Nederlandse Magic Lane draait rechtstreeks op het autoscherm en heeft geen smartphone nodig. De software combineert on- en offline-navigatie. Zodra een verbinding beschikbaar is, biedt Magic Earth live verkeersinformatie, dynamische routeaanpassingen en incidentmeldingen. Offline zijn kaarten, routeberekening, zoekfuncties en gesproken navigatie beschikbaar voor meer dan tweehonderd landen en regio’s. Privacy staat naar eigen zeggen voorop. Zo meldt Magic Lane geen persoonlijke gegevens te verzamelen, locaties te volgen of bestuurders te profileren. Ook worden gegevens niet met derden gedeeld. De app kost 14,99 euro per jaar en heeft een gratis proefperiode. Een eenmalige licentie buiten Google om is eveneens beschikbaar. Supply Value haalt Anne IJkema binnen voor sales en procurement Supply Value heeft Anne IJkema aangesteld als director sales en senior managing consultant binnen het procurementteam. Met haar komst wil het Arnhemse strategie-implementatiebureau zijn commerciële slagkracht en expertise op het gebied van inkoop, supply chain en digitalisering versterken. IJkema brengt ruim 25 jaar ervaring in inkoop mee. Ze werkte bij De Bijenkorf, Compass Group en Accor Hotels en stapte later over naar een inkoopadviesbureau. Daar hield ze zich bezig met indirecte kosten, duurzame inkoop en het verbeteren van prijs, service, kwaliteit en interne processen. In haar nieuwe functie combineert IJkema inhoudelijke procurementkennis met projectmanagement, leiderschap en commerciële ervaring. Supply Value telt ruim tachtig medewerkers en adviseert organisaties over onder meer digitalisering, inkoop, supply chain en operations. HCC-regiodag in teken van ai en digitale veiligheid De HCC houdt op zaterdag 26 september de jaarlijkse HCC!regiodag in Apeldoorn. In het NewTechPark kunnen bezoekers van 10.00 tot 16.00 uur lezingen, workshops en demonstraties bijwonen. De toegang is gratis. Ai-specialist Kelly van der Minne spreekt over de menselijke factor bij de inzet van kunstmatige intelligentie. Sybren van der Velden-Walda van de Nationale Politie behandelt digitale veiligheid en online-criminaliteit. Ook staat Linux centraal. Belangstellenden kunnen ’s ochtends leren hoe ze het opensourcebesturingssysteem op oudere computers installeren en krijgen ’s middags uitleg over de mogelijkheden ervan. Daarnaast presenteren verschillende HCC-interessegroepen zich, waaronder die voor 3d-printing, domotica, drones, programmeren en opensource-software.

De drie metaal-3d-printers die Defensie aanschafte, worden in China in elkaar gezet. Ook sommige componenten komen uit China. Maar de kritieke onderdelen van dit systeem zijn van Europese en Japanse fabrikanten. Staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) stelt dit in antwoord op vragen van Tweede Kamerlid Maes van Lanschot. De CDA-parlementariër vroeg zich af waarom Defensie 3d-printers van Chinese makelij aanschaft, terwijl er ook Nederlandse producenten zijn die systemen van dezelfde of hogere kwaliteit aanbieden. De software is op een afgesloten netwerk te gebruiken, waardoor gegevens niet op externe of mogelijk onveilige servers hoeven te worden verwerkt. Volgens Boswijk klopt dit niet. ‘Defensie heeft een aanbesteding in concurrentie op de markt gezet met een waarde van zes miljoen euro voor drie metaalprinters, inclusief optieruimte, software, installatie, instructie, dienstverlening en onderhoud voor een periode van vijf jaar.’ Volgens de staatssecretaris is de opdracht conform de Aanbestedingswet met een Europese openbare aanbestedingsprocedure gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving. Eén van de geselecteerde producten is afkomstig van een Europese leverancier, maar wordt in China geassembleerd. Het CDA vraagt zich af of deze aanschaf strijdig is met de kabinetsambitie om meer defensie-orders aan de Nederlandse maakindustrie te gunnen. Boswijk zegt dat Defensie zich aan de aanbestedingsregels moet houden. Inschrijvende partijen en de producten die zij aanbieden mogen niet worden uitgesloten op basis van nationaliteit of herkomst. Defensie wil met deze printers onderzoek doen naar de potentiële operationele toepassingen van 3d-printtechnologie. Het doel is om ervaring en kennis op te doen met het ontwerpen en produceren van metalen reservedelen voor uiteenlopende machines en voertuigen. Deze techniek biedt nieuwe mogelijkheden om gevechtsschade snel te repareren. De aanbesteding betreft slechts enkele printers en geen productielijn, waardoor een eventuele overstap naar een ander systeem mogelijk blijft. Volgens Boswijk is de afhankelijkheid van deze specifieke printers laag en is Defensie er operationeel niet van afhankelijk.

Vind je route naar meer grip op je digitale omgeving op Cybersec Netherlands 2026 Wie gebruikt welke data, waar staat die data en wie kan er uiteindelijk over beschikken? Voor veel organisaties zijn dat allang geen puur technische vragen meer. Cloudplatformen, ai-diensten, softwareleveranciers en digitale infrastructuur verbinden organisaties met partijen en jurisdicties waar ze niet altijd zelf controle over hebben. Hoe maak je daarin de juiste keuzes? Op Cybersec Netherlands vind je antwoorden als je onderstaande route volgt langs workshops en stands. Dat maakt digitale soevereiniteit steeds relevanter. Het gaat daarbij niet om de vraag of alle technologie Europees moet zijn of dat organisaties de cloud moeten verlaten. De kern is hoeveel regie een organisatie houdt over data, infrastructuur, technologie en de leveranciers waarvan ze afhankelijk is. Kom naar Cybersec Netherlands 2026! Wil je zelf ontdekken hoe je je voorbereidt op een cybercrisis? Registreer je voor Cybersec Netherlands 2026 op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Gebruik deze route als startpunt voor je bezoek. 👉🏼 Registreer je gratis. Wie op 9 en/of 10 september naar Cybersec Netherlands 2026 in Jaarbeurs Utrecht gaat, kan die vraag vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Van Europese digitale autonomie en cloudkeuzes tot infrastructuur, nationale cybercapaciteit en de rol van de ciso. Samen vormen ze een route langs vijf manieren om meer grip te krijgen op digitale soevereiniteit. Meer dan data opslaan in Europa Digitale soevereiniteit wordt vaak teruggebracht tot die ene vraag of de data binnen de Europese Unie staat. Maar daarmee is het vraagstuk niet opgelost. Ook de eigenaar van de infrastructuur, de gebruikte technologie, de juridische zeggenschap en de mogelijkheid om van leverancier te veranderen spelen een rol. Digitale soevereiniteit is daarmee vooral een vraagstuk van controle. Wie bepaalt wat er met data gebeurt? Wie beheert de systemen? Hoe afhankelijk is de organisatie van een specifieke leverancier? En wat gebeurt er wanneer geopolitieke ontwikkelingen, wetgeving of een storing een digitale dienst onder druk zetten? Stap 1: bepaal wat digitale soevereiniteit voor jouw organisatie betekent Een logische eerste stop is de keynote ‘European digital sovereignty and cybersecurity in the age of agentic AI’ (9 september, 11.00 – 11.20 uur, Mainstage). Europarlementariër Bart Groothuis kijkt daarin naar de manier waarop cybersecurity en de opkomst van geavanceerde ai-systemen de Europese benadering van digitale soevereiniteit veranderen. Dat is een goed vertrekpunt, omdat digitale soevereiniteit niet alleen een technische keuze is. Het raakt ook economische, juridische en geopolitieke belangen. De vraag is daarom wat een organisatie onder soevereiniteit verstaat en welke afhankelijkheden voor haar bedrijfskritische processen relevant zijn. Cegeka Nederland sluit hier goed op aan als exposant (stand 11.C010). De organisatie biedt onder meer soevereine cloudoplossingen waarbij controle over data, infrastructuur en operationele processen centraal staan. Ook keuzevrijheid, interoperabiliteit en het voorkomen van vendor lock-in maken onderdeel uit van die benadering. Wat levert deze stop op?Een scherper beeld van wat digitale soevereiniteit voor jouw organisatie betekent en welke vormen van controle daarbij belangrijk zijn. Stap 2: kijk verder dan waar je data fysiek staat Een organisatie kan haar data binnen Europa opslaan en toch afhankelijk blijven van technologie, infrastructuur of wetgeving van buiten Europa. Dataresidentie is daarmee slechts één onderdeel van het grotere geheel. De keynote ‘70 shades of sovereignty: a CISO’s first crisis inside a national cloud decision’ (10 september, 12.30 – 12.35 uur, Mainstage) laat zien hoe complex zo’n afweging kan worden. Ferry Stelte, ciso bij SIDN, vertelt hoe een cloudbeslissing rond de .nl-domeinregistratie uitgroeide tot een publiek en politiek debat over digitale soevereiniteit. Zijn belangrijkste les is dat soevereiniteit geen binaire keuze is, maar bestaat uit verschillende afwegingen tussen controle, continuïteit en afhankelijkheid. PRIM’X Technologies past goed bij deze stap (stand 11.C020). De organisatie richt zich op bescherming van gevoelige data met encryptie en datacontrole. Waar data staat is belangrijk, maar ook wie toegang heeft en wie de controle over de beveiliging en encryptiesleutels houdt. Wat levert deze stop op?Een bredere kijk op datasoevereiniteit. Niet alleen de locatie van data telt mee, maar ook juridische controle, toegang, technologie en afhankelijkheden. Stap 3: houd grip op de infrastructuur waarvan je afhankelijk bent Digitale soevereiniteit stopt niet bij data. Ook netwerken en infrastructuur bepalen hoeveel controle een organisatie heeft over haar digitale dienstverlening. Wanneer de digitale economie afhankelijk is van internationale infrastructuur, kan een verstoring bovendien gevolgen hebben die verder gaat dan één organisatie. De sessie ‘Cyber warfare and weapons of mass disruption’ (9 september, 13.15 – 13.45 uur, Tech Theatre 6) van Hans-Dieter Hiep, assistant professor aan de Nederlandse Defensie Academie, kijkt naar precies dat vraagstuk. Hij bespreekt de afhankelijkheid van internet en cloudinfrastructuur en de gevolgen wanneer wereldwijde connectiviteit wordt verstoord. Daarbij staat het behouden van controle over kritieke infrastructuur centraal. Colt Technology Services sluit hier als exposant goed op aan (stand 11.D084). De organisatie biedt netwerk- en connectiviteitsdiensten en richt zich onder meer op oplossingen waarbij organisaties meer controle houden over datastromen. Met zogenoemde ‘Sovereign SASE’-oplossingen kan data binnen het eigen netwerk en specifieke regio’s blijven. Wat levert deze stop op?Meer inzicht in de afhankelijkheid van netwerken en infrastructuur en in de vraag waar organisaties zelf controle moeten houden. Stap 4: verminder afhankelijkheden zonder jezelf af te sluiten Digitale soevereiniteit betekent niet dat iedere organisatie haar eigen technologie moet ontwikkelen. Volledige onafhankelijkheid is in een verbonden digitale economie nauwelijks realistisch. De vraag is daarom welke afhankelijkheden acceptabel zijn en waar gezamenlijke nationale of Europese capaciteit meerwaarde biedt. Dat komt sterk terug in het panel ‘Mythos meets its match: The Netherlands builds a national cyber capability’ (9 september, 11.00 – 11.30 uur, Stronger Together Partner Dome 7). Het panel gaat over Prometheus, een initiatief waarin Nederlandse cyberbedrijven, overheid, vitale infrastructuur en kennisinstellingen samenwerken aan een nationale cybercapaciteit. Het doel is om cyberweerbaarheid als een gezamenlijke voorziening voor de Nederlandse economie en samenleving te ontwikkelen. LiveDrop sluit hier als exposant op aan (stand 11.C024). De organisatie ontwikkelt technologie waarmee systemen gecontroleerd en eenzijdig data kunnen uitwisselen. Daarmee kunnen kritieke systemen worden afgeschermd zonder noodzakelijke gegevensuitwisseling onmogelijk te maken. Wat levert deze stop op?Een realistischer beeld van digitale autonomie. Het gaat niet om alles zelf doen, maar om bewust bepalen welke afhankelijkheden je accepteert en waar je zelf de regie wilt houden. Stap 5: zorg dat de ciso de regie ook kan houden Digitale soevereiniteit raakt uiteindelijk aan governance. Wie bepaalt welke cloud- en technologiekeuzes acceptabel zijn? Wie beoordeelt de risico’s van leveranciers? En wie neemt het besluit wanneer geopolitieke ontwikkelingen of nieuwe regelgeving een bestaande architectuur onder druk zetten? De sessie ‘De CISO in een wereld van datasoevereiniteit, NIS2 en AI … Over leiderschap wanneer controle, dreiging en verantwoordelijkheid verschuiven’ (9 september, 14.00 – 14.30 uur, Masterclass theater 5 en 10 september, 11.45 – 12.15 uur, Masterclass theater 4) brengt die vraag naar het niveau van de securityleider. Menno Methorst, principal information security advisor bij L2P, bespreekt onder meer de gevolgen van datasoevereiniteit, complexere leveranciersketens, ai en NIS2 voor de positie van de ciso. Key2XS sluit hier als exposant goed op aan (stand 11.C033). De Nederlandse startup koppelt fysieke toegangscontrole aan digitale identiteit en governance. Daarmee maakt het bedrijf zichtbaar dat controle over toegang niet ophoudt bij accounts en cloudplatformen. Ook fysieke toegang tot kritieke infrastructuur moet bestuurbaar, controleerbaar en aantoonbaar zijn. Wat levert deze stop op?Een concreter beeld van digitale soevereiniteit als governancevraagstuk. Technologiekeuzes, afhankelijkheden en toegangsrechten moeten niet alleen technisch werken, maar ook bestuurbaar zijn. Digitale soevereiniteit begint bij regie Wie deze route volgt, ziet dat digitale soevereiniteit veel verder gaat dan de vraag waar data wordt opgeslagen. Het begint met inzicht in wat soevereiniteit voor de organisatie betekent. Daarna volgen data, infrastructuur en de afhankelijkheden van leveranciers en technologie. Volledige onafhankelijkheid is daarbij niet het doel. Organisaties blijven onderdeel van een internationale digitale economie. De uitdaging is om bewust te bepalen waar afhankelijkheid acceptabel is en waar meer controle noodzakelijk is. Digitale soevereiniteit wordt daarmee een strategisch vraagstuk. Niet alles zelf willen doen, maar weten waar je afhankelijk van bent, welke risico’s dat oplevert en welke keuzes je hebt wanneer de omstandigheden veranderen. Wie die regie goed organiseert, houdt meer grip op data, technologie en de continuïteit van de eigen organisatie.

Unit4 breidt zijn positie in de publieke sector uit met nieuwe klanten in Nederland, Engeland en Zweden. Volgens de leverancier van cloud-erp groeit de vraag naar saas-oplossingen doordat overheden onder druk staan om te digitaliseren, ai toe te passen en kosten te verlagen. In Nederland stapten de gemeenten Delft en Eindhoven over op Unit4 ERPx. Ook een organisatie die lokale overheden in Engeland en Wales vertegenwoordigd (Britse Local Government Association) en de Zweedse gemeente Södertälje behoren tot de nieuwe klanten. Unit4 noemt geen contractwaarden. Het softwarebedrijf, met het hoofdkantoor in Utrecht en locaties en kantoren in onder andere Dordrecht en Sliedrecht, breidt zijn erp-platform daarnaast uit met Data Hub en FIX. Data Hub maakt het eenvoudiger om gegevens uit ERPx te ontsluiten en te koppelen aan analysetools. FIX biedt financiële teams en budgethouders een centraal overzicht van operationele cijfers. Unit4 heeft bovendien Christoffer Crona aangesteld als topman Global Sales Public Sector. Ian Owen wordt Global Industry Director Public Sector.

De mogelijke verkoop van Solvinity aan Kyndryl heeft geen invloed op de ontwikkeling van het afsprakenstelsel en technische netwerk van de overheid voor het gebruik van verschillende erkende inlogmiddelen, zoals DigiD en eHerkenning. Het kabinet verwacht geen vertraging van het zogenoemde Stelsel Toegang als rechtstreeks gevolg van een mogelijke verkoop van ketenpartners aan buitenlandse partijen. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) antwoordt dit op vragen van de Eerste Kamer over de evaluatie van de Wet digitale overheid (Wdo). Het Stelsel Toegang geeft invulling aan het wettelijke kader van die wet. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van autonomie en soevereiniteit kunnen volgens Aerdts aanleiding zijn om het stelsel verder aan te passen. Aerdts benadrukt dat het Stelsel Toegang geen statisch eindproduct is, maar voortdurend wordt doorontwikkeld. Het afsprakenstelsel, waaraan een technische infrastructuur is gekoppeld, is begin volgend jaar technisch beschikbaar. Vervolgens wordt het modulair en gefaseerd uitgebreid. Functionaliteiten die volgend jaar beschikbaar komen, hebben betrekking op wettelijke vertegenwoordiging en de open toelating van private inlogmiddelen voor publieke dienstverlening. Publieke dienstverleners kunnen volgend jaar starten met aansluiten op het stelsel. De voorbereidingen daarvoor zijn al begonnen. Buitenlandse handen De mogelijke verkoop van Solvinity geeft volgens het kabinet geen aanleiding tot extra beleid om te voorkomen dat it-diensten die de publieke dienstverlening raken in buitenlandse handen vallen. Het kabinet zet al in op het verminderen van ongewenste strategische afhankelijkheden en het vergroten van de technologische zelfredzaamheid. Aerdts wijst daarnaast op de beveiligingseisen die sinds begin dit jaar gelden voor bedrijven die overheidsopdrachten uitvoeren waarbij de nationale veiligheid in het geding kan zijn. Ook is er een Rijksbrede it-sourcingstrategie, waarmee het Rijk risico-gebaseerd en uniform kan besluiten over it-inkoop en leverancierskeuze. Verder wordt onderzocht of naast de huidige eisen uit de Wdo aanvullende eisen voor inlogmiddelen nodig zijn vanwege soevereiniteit. Het Stelsel Toegang moet ertoe leiden dat overheden in één keer kunnen aansluiten op alle beschikbare inlogmiddelen en machtigingsdiensten. Daarbij gelden de strenge eisen uit de Wdo, onder meer voor het verwerken van gevoelige gegevens in sectoren zoals de zorg.

Mietta Groeneveld en Jeroen Gaiser tijdens Cybersec Netherlands 2026 Op donderdag 10 september verzorgen kolonel Mietta Groeneveld van het Nato Command & Control Centre of Excellence en Jeroen Gaiser, plaatsvervangend ciso van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, op Cybersec Netherlands 2026 een sessie met de titel ‘Between threat and reality: who owns cyber resilience today?’ Een vraag die actueler is dan ooit. Omdat geopolitieke spanningen hun weerslag vinden in het digitale domein, rijst de fundamentele kwestie wie eigenlijk verantwoordelijk is voor onze digitale weerbaarheid. Cybersecurity is allang geen onderwerp meer dat zich beperkt tot de it-afdeling. De afgelopen jaren maken duidelijk dat digitale aanvallen onderdeel zijn geworden van een bredere geopolitieke werkelijkheid. Staten zetten cyberoperaties in om economische druk uit te oefenen, maatschappelijke onrust te creëren of vitale processen te verstoren. Daarbij zijn niet alleen militaire doelwitten interessant. Juist de civiele infrastructuur is uitgegroeid tot een aantrekkelijk aangrijpingspunt. Alles digitaal verbonden Dat is niet verrassend. Vrijwel alles wat onze samenleving draaiende houdt, is tegenwoordig digitaal verbonden. Energievoorziening, drinkwater, transport, havens, telecom, gezondheidszorg en overheidsdiensten vormen samen het fundament van onze economie en maatschappij. Een verstoring van een schakel blijft zelden beperkt tot één organisatie. Door de onderlinge afhankelijkheden verspreiden de gevolgen zich razendsnel door de hele keten. Cyber resilience verschuift van een technisch begrip naar een strategische bestuursopgave Daarmee verandert ook de betekenis van cybersecurity. Waar organisaties jarenlang vooral investeren in het voorkomen van aanvallen, groeit het besef dat volledige bescherming simpelweg niet meer realistisch is. De vraag is niet langer of een organisatie wordt geraakt, maar hoe snel zij een aanval kan detecteren, de impact kan beperken en haar dienstverlening kan herstellen. Cyber resilience (digitale weerbaarheid) verschuift daarmee van een technisch begrip naar een strategische bestuursopgave. Operationeel domein Juist daar ontstaat een interessante spanning. Defensie kijkt al langer naar cyber als een operationeel domein waarin dreigingen continu aanwezig zijn. Niet elke aanval is zichtbaar, niet iedere tegenstander maakt zich bekend en niet elke verstoring is direct toe te schrijven aan een specifieke actor. In dat speelveld draait het niet uitsluitend om bescherming, maar vooral om veerkracht, samenwerking en het vermogen om onder alle omstandigheden operationeel te blijven. Voor organisaties die onderdeel uitmaken van de kritieke infrastructuur is die werkelijkheid inmiddels net zo herkenbaar. Zij opereren in een omgeving waarin it en operationele technologie (ot) met elkaar verweven raken, afhankelijkheden binnen internationale ketens toenemen en wet- en regelgeving hogere eisen stelt aan bestuurders. Tegelijkertijd blijven personeelstekorten, legacy-systemen en de voortdurende stroom aan nieuwe dreigingen dagelijkse uitdagingen. Cyberrisico’s Digitale risico’s hebben directe gevolgen voor bedrijfscontinuïteit, publieke dienstverlening en maatschappelijke stabiliteit. Bestuurders kunnen verantwoordelijkheid voor digitale weerbaarheid daarom niet uitsluitend beleggen bij de ciso of de it-afdeling. Net zoals financiële risico’s of fysieke veiligheid onderdeel zijn van goed bestuur, geldt dat inmiddels ook voor cyberrisico’s. Digitale weerbaarheid kan nooit uitsluitend individueel worden georganiseerd Er is nog een tweede vraag die minstens zo belangrijk is. Want zelfs wanneer organisaties hun eigen beveiliging op orde hebben, zijn zij afhankelijk van leveranciers, partners, overheden en andere partijen binnen de keten. Kritieke infrastructuur bestaat uit een netwerk van onderling verbonden organisaties. Digitale weerbaarheid kan daarom nooit uitsluitend individueel worden georganiseerd. Maatschappelijke continuïteit Samenwerking wordt daarmee een strategische noodzaak. Het delen van dreigingsinformatie, gezamenlijke oefeningen, uniforme standaarden en publiek-private samenwerking zijn geen vrijblijvende initiatieven meer, maar voorwaarden om maatschappelijke continuïteit te waarborgen. Dat vraagt om vertrouwen, transparantie en de bereidheid om over organisatiegrenzen heen te kijken. Tegelijkertijd blijkt dat juist in de praktijk vaak weerbarstig door uiteenlopende belangen, verantwoordelijkheden en volwassenheidsniveaus. De centrale vraag verschuift daardoor van ‘hoe beveiligen we onze organisatie?’ naar ‘hoe zorgen we ervoor dat de samenleving als geheel digitaal weerbaar blijft?’. Dat vraagt om een fundamenteel andere manier van denken over eigenaarschap. Cyber resilience is niet langer exclusief van de ciso, de cio of Defensie. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van bestuurders, overheid, bedrijfsleven en de organisaties die samen onze vitale infrastructuur vormen. Wie is eigenaar? Precies dat spanningsveld staat tijdens Cybersec Netherlands 2026 centraal tijdens de gezamenlijke sessie van Mietta Groeneveld en Jeroen Gaiser op 10 september om 13.05 uur. Vanuit hun verschillende verantwoordelijkheden laten zij zien hoe de strategische realiteit van geopolitieke dreigingen en de dagelijkse praktijk van de Nederlandse kritieke infrastructuur steeds dichter naar elkaar toe groeien. Niet om eenvoudige antwoorden te geven, maar om het gesprek te voeren over de vraag die iedere bestuurder zou moeten bezighouden: wie is eigenaar van cyber resilience wanneer alles met elkaar verbonden is? Bezoek Cybersec Netherlands 2026! Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen. Registreer je gratis

In dit nieuwsoverzicht: 50.000 dollar voor wie Vercels ai-sandbox kraakt, Nederlandse chipmachines stuwen export ai-goederen naar tachtig miljard euro, Meta onder vuur om verslavende sociale media, Macaw vindt in Robbert de Ruijter nieuwe ceo, en digitaal zorgplatform Compaan in Finse handen. Vercel looft miljoen dollar uit voor kraken ai-sandbox Vercel daagt beveiligingsonderzoekers uit om zijn Sandbox voor ai-agents te kraken. Het Amerikaanse bedrijf stelt maximaal één miljoen dollar aan beloningen beschikbaar tijdens een twee weken durende challenge op het door hackers aangedreven beveiligingsplatform HackerOne. Per gevonden kwetsbaarheid kan de beloning oplopen tot een halve ton. Deelnemers kunnen proberen de sandbox te omzeilen, toegang te krijgen tot die van andere gebruikers of netwerkbeperkingen te doorbreken. Omdat ai-agents zelfstandig code kunnen uitvoeren, software installeren en programma’s genereren, is isolatie van mogelijk kwaadaardige code essentieel. De challenge test zowel de reken- als netwerkbeveiliging van Vercel Sandbox. Onderzoekers moeten hun bevindingen voorzien van een werkende proof of concept. Vercel gebruikt de ontdekte aanvalstechnieken vervolgens om de beveiliging verder aan te scherpen. De uitdaging loopt tot 1 september 2026. Nederland tweede Europese exporteur van ai-goederen Nederland is na Duitsland de grootste Europese exporteur van goederen die nodig zijn voor de ontwikkeling en toepassing van ai. Wereldwijd staat Nederland met ruim tachtig miljard euro aan export op de elfde plaats, blijkt uit onderzoek van kredietverzekeraar Atradius. Vooral chipproductiemachines doen duit in het zakje. Nederland is dankzij ASML wereldwijd de grootste exporteur in deze productcategorie. De wereldwijde export van ai-gerelateerde goederen, waaronder processors, geheugenchips, servers en netwerkapparatuur, bedroeg in 2024 ruim 2,9 biljoen euro, drie keer zoveel als tien jaar eerder. Aziatische economieën zijn goed voor 65 procent van deze export. China, Hongkong, Taiwan, Singapore en Zuid-Korea domineren de productie van halfgeleiders en ai-apparatuur. Volgens Atradius maakt deze concentratie Europa kwetsbaar voor geopolitieke spanningen en verstoringen van toeleveringsketens. Juridische storm bedreigt verdienmodel Meta Het bedrijfsmodel van Meta staat onder druk nu het moederbedrijf van Facebook en Instagram de ene rechtszaak na de andere aan de broek krijgt. Volgens de Wall Street Journal wordt Meta geconfronteerd met duizenden juridische procedures.Tientallen staten, schooldistricten en individuele gebruikers van sociale media beweren dat Meta winstbejag stelt boven de mentale gezondheid van minderjarige gebruikers. Procureurs-generaals menen dat Meta diverse wetten ter bescherming van consumenten en ook jongeren overtreedt.Als meerdere zaken in nederlagen eindigen, zal het moeilijk worden op dezelfde manier greep op zijn publiek te houden. Dinsdag beschuldigden vier Amerikaanse staten Meta ervan zijn platforms voor minderjarigen bewust verslavend te maken. Meta wijst de claims af die gepaard gaan met astronomische financiële eisen. In New Mexico heeft een rechter Meta al bevolen een compensatiefonds van 567 miljard dollar op te richten. Macaw benoemt Robbert de Ruijter tot nieuwe topman Digitale dienstverlener Macaw heeft Robbert de Ruijter benoemd tot ceo. De Ruijter moet het bedrijf verder positioneren als strategische partner voor organisaties die ai en digitale transformatie willen vertalen naar concrete bedrijfswaarde. Robbert de Ruijter. De nieuwe topman brengt ervaring mee in it-dienstverlening, transformatie en private-equityomgevingen. Hij was onder meer ceo van Eshgro Group, portfolio director bij Your.World en coo van AFAS Software. Bij Macaw richt hij zich op verdere groei in Nederland en daarbuiten en op het versterken van de positie op het gebied van ai en digitale transformatie. De Ruijter vormt samen met cfo/coo Patrick Steenvoorden de directie. Macaw telt circa vierhonderd medewerkers in Nederland, Duitsland en Litouwen en is strategisch partner van Microsoft. Evondos neemt digitaal zorgplatform Compaan over Het Finse healthtechbedrijf Evondos neemt het Nederlandse digitale zorgplatform Compaan over. Met de overname willen beide bedrijven hun aanbod voor thuiszorg en geriatrische revalidatiezorg versterken. Compaan biedt onder meer beeldzorg, zorg op afstand en digitale werkprocessen via een gebruiksvriendelijke tabletoplossing. Het platform wordt gebruikt door ruim tienduizend cliënten bij meer dan 150 thuiszorgorganisaties en 45 revalidatieorganisaties. Wekelijks faciliteert Compaan circa 33.000 virtuele zorgmomenten. Evondos is actief met geautomatiseerde medicatie-uitgifte en ondersteunt meer dan veertigduizend patiënten in Europa bij zelfstandig wonen. Volgens Evondos-ceo Frans Cromme vullen de oplossingen elkaar aan en ontstaat een breder platform voor efficiëntere en cliëntgerichte zorg. Er zijn geen plannen voor personeelsreducties. Voor bestaande klanten en partners verandert er voorlopig niets.

Digitale dienstverleners moeten verplicht data afstaan als een rechter uit een Europese lidstaat hen daartoe verzoekt. Dat staat in de omstreden Europese eEvidence‑verordening die op 18 augustus in werking is gegaan. Hoewel de database voor de registratie van dergelijke verzoeken nog niet klaar is, moeten bedrijven al wel aan de wet voldoen, waarschuwt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Critici wijzen al langer op privacyrisico’s, disproportionele bevoegdheden en onrealistische deadlines. De eEvidence-verordening geldt voor aanbieders van internet- en communicatiediensten, cloud- en opslagproviders, online platforms en marktplaatsen en organisaties die domeinnamen of ip-diensten beheren. De wet moet grensoverschrijdende opsporing versnellen door het delen van data, zoals e-mailgegevens, contactinformatie, ip-adressen en communicatiegegevens. Het doel is om deze verzoeken beter op elkaar af te stemmen tussen EU-landen en het proces eenvoudiger te maken voor alle betrokken partijen. De impact is aanzienlijk. Organisaties moeten hun systemen zo inrichten dat zij Europese verstrekkings- en bewaringsbevelen binnen vastgestelde termijnen kunnen verwerken, inclusief het veilig bewaren van data wanneer een bewaringsbevel wordt afgegeven. Voor een verstrekkingsbevel geldt standaard een termijn van tien dagen. In bepaalde spoedgevallen kan een dienstverlener verplicht worden om binnen acht uur te reageren. Ook moeten zij zich registreren in de nieuwe Court Database (CDB), zodat autoriteiten hen snel kunnen vinden. In Nederland kan die registratie naar verwachting pas vanaf begin 2027 worden afgerond, omdat de ACM nog geen bevoegdheid heeft om toezicht te houden op de registratieplicht. De verplichtingen uit de Europese verordening gelden vanaf gisteren 2026. Nederlandse dienstverleners kunnen daardoor al te maken krijgen met verzoeken uit andere EU-landen. Forse kritiek Hoewel de eEvidence-verordening bedoeld is om grensoverschrijdende opsporing te versnellen, klinkt stevige kritiek vanuit privacy-experts, advocaten, dienstverleners en belangenorganisaties. Zo wijzen critici erop dat justitiële autoriteiten in één EU-land rechtstreeks data kunnen opvragen bij providers in een ander land. Daarbij is niet in alle gevallen voorafgaande toetsing door de autoriteiten van het land waar de provider gevestigd is vereist. Dat kan ertoe leiden dat gegevens worden gedeeld voor feiten die in het land van de provider niet strafbaar zijn, zoals bepaalde uitingen online. Ook wijzen critici op de korte reactietermijnen: tien dagen standaard en acht uur bij spoed. Volgens privacyorganisaties en cloudproviders zijn deze deadlines ‘agressief’ en in de praktijk moeilijk haalbaar, zeker wanneer het gaat om complexe dataverzoeken of grote hoeveelheden communicatiegegevens. Rechtsbescherming Ook zijn er zorgen over fundamentele rechten. Gebruikers worden niet vooraf geïnformeerd dat hun data naar een ander EU-land worden gestuurd, wat volgens critici de transparantie en rechtsbescherming ondermijnt. Bovendien kan de autoriteit in het land waar de provider gevestigd is in bepaalde gevallen bezwaar maken tegen een bevel, terwijl de gegevens in spoedsituaties al kunnen zijn overgedragen. Dat is een constructie die volgens juristen kan leiden tot misbruik of onterechte dataverzameling. Internationale juristen wijzen verder op mogelijke conflicten met niet-EU-wetgeving, zoals de Amerikaanse Cloud Act en Electronic Communications Privacy Act (ECPA). Omdat de EU-VS-overeenkomst hierover nog steeds niet is afgerond, kunnen providers klem komen te zitten tussen tegenstrijdige wettelijke verplichtingen.

Eén systeem dat e-commerce, data en transacties direct kon meeschalen met de ambities van de organisatie. Dat was ooit de belofte die veel cio’s verleidde flink te investeren in een kernplatform. Stukje bij beetje veranderde dat platform echter in een lastig te upgraden en onderhouden systeem dat steeds vaker de bottleneck vormt voor organisaties die snel willen inspringen op de mogelijkheden van nieuwe (AI-)technologie. Hoe ga je daar als cio mee om? De Britse theoretisch natuurkundige Stephen Hawking zei ooit: ‘Intelligence is the ability to adapt to change’. Bij de keuze van een nieuw digitaal platform sorteer je voor op de speelruimte en snelheid waarmee jouw organisatie in de toekomst kan inspringen op nieuwe klantbehoeften en de mogelijkheden van nieuwe technologie. Ooit was dat een belangrijke reden om te kiezen voor een slagvaardig kernplatform dat al jouw wensen en behoeften direct kon ondersteunen en schalen. Helaas nam de flexibiliteit van dat platform gaandeweg steeds verder af en kwam er telkens iets anders bij: een nieuw kanaal, een uitzondering, een integratie, een stuk maatwerk. Stuk voor stuk waren die aanpassingen verdedigbaar. Bij elkaar leverden ze een landschap op dat steeds moeilijker te veranderen werd. Nu, in een tijd waarin ai vraagt om snelheid, toegankelijke data en modulaire architectuur, dringt de vraag zich op of dit fundament de organisatie nog vooruithelpt — of juist vasthoudt. In gesprekken met cio’s en cto’s ontstaat dan ook een nieuw vraagstuk: niet hoe je verder optimaliseert, maar of het huidige platform nog past bij de toekomst van de organisatie. Als complexiteit sneller groeit dan de business De patronen ontstaan geleidelijk, maar de signalen zijn duidelijk. Organisaties zien hun operationele kosten oplopen, terwijl teams groeien om relatief standaardfunctionaliteit in stand te houden. Tegelijkertijd duren zelfs kleine wijzigingen steeds langer en ontstaat er een afhankelijkheid van een beperkt aantal experts. Wat begon als maatwerk om flexibiliteit te creëren, is uitgegroeid tot een landschap waarin elke verandering complex en kostbaar is. De onderliggende dynamiek is ongewenst: systemen die ooit zijn ontworpen om te schalen, schalen steeds vaker vooral complexiteit. Ai legt de zwakke plekken bloot Waar deze problematiek eerder vooral impact had op kosten en snelheid, speelt nu een extra factor: ai. Veel organisaties ontdekken dat hun platform niet alleen traag is, maar ook onvoldoende voorbereid op ai-toepassingen. Data is versnipperd, van wisselende kwaliteit, niet realtime beschikbaar of moeilijk toegankelijk. Integratie van ai-modellen of agentic systemen vraagt daardoor disproportioneel veel inspanning. De implicatie is direct: organisaties met een inflexibel platform lopen achter in hun vermogen om ai effectief toe te passen. De kernvraag voor cio’s Daarmee verschuift de discussie naar een fundamenteler niveau. Ondersteunt het platform de ambities van de organisatie, of beperkt het deze juist? Het antwoord bepaalt of optimalisatie nog zinvol is, of dat structurele verandering noodzakelijk is. Van optimaliseren naar herontwerpen Organisaties die deze vraag serieus beantwoorden, doorlopen doorgaans drie stappen: inzicht, keuze en uitvoering. Inzicht: waar zit het echte probleem? Een effectieve analyse kijkt niet alleen naar technologie, maar ook naar data en organisatie. Het gaat om de verhouding tussen kosten en waarde, de snelheid van delivery en de mate waarin de organisatie afhankelijk is van specifieke kennis. Tegelijk wordt steeds duidelijker dat de vraag naar datakwaliteit en geschiktheid voor realtimegebruik en ai-toepassingen een doorslaggevende factor is. Keuze: welke route past bij de toekomst? Op basis van deze analyse ontstaan doorgaans drie richtingen. Organisaties kunnen ervoor kiezen om te vereenvoudigen door complexiteit terug te brengen en te standaardiseren. Een andere optie is replatformen, waarbij wordt gemigreerd naar een moderner technologisch fundament. In meer ingrijpende situaties kiezen organisaties ervoor om hun platform volledig te herbouwen als een nieuw, modulair geheel. In de praktijk blijkt dat organisaties die expliciet sturen op modulaire architecturen en standaardcomponenten beter in staat zijn om snelheid en schaalbaarheid terug te brengen. Zeker in combinatie met data en ai-gedreven toepassingen biedt deze aanpak meer controle. Uitvoering: vernieuwen zonder stilstand De grootste uitdaging ligt in de uitvoering. Hoe vernieuw je een platform zonder de business te verstoren? In de praktijk maken organisaties gebruik van een aantal bewezen aanpakken. Onderdelen worden gefaseerd vervangen volgens het zogenoemde strangler pattern, terwijl nieuwe functionaliteit parallel wordt opgebouwd naast het bestaande platform. Tegelijk zorgen api’s voor een duidelijke scheiding tussen oud en nieuw, waardoor migraties gecontroleerd kunnen plaatsvinden. Deze aanpak maakt het mogelijk om continu door te ontwikkelen terwijl het fundament wordt vernieuwd. Tegelijk ontstaat een architectuur waarin nieuwe functionaliteit, zoals ai, sneller en eenvoudiger kan worden geïntegreerd. Begin waar de impact zit Succesvolle organisaties kiezen zelden voor een allesomvattende aanpak. Ze starten gericht op plekken waar de impact het grootst is. Dat zijn vaak onderdelen met hoge kosten of beperkte flexibiliteit, maar ook domeinen waar innovatie wordt geblokkeerd of waar ai direct waarde kan toevoegen. Denk bijvoorbeeld aan personalisatie in digitale kanalen, verbeterde zoekfunctionaliteit of het automatiseren van klantinteracties. Door hier te beginnen ontstaan snel zichtbare resultaten, wat helpt om draagvlak binnen de organisatie op te bouwen. Technologie én organisatie moeten veranderen Een terugkerend inzicht is dat platformproblemen zelden puur technisch zijn. Ook de manier waarop organisaties werken speelt een belangrijke rol. Besluitvorming verloopt vaak via complexe afhankelijkheden, cruciale kennis zit bij een klein aantal individuen en er gaat veel tijd naar afstemming in plaats van uitvoering. Daarom vraagt platformvernieuwing ook om organisatorische verandering. Het gaat om duidelijk eigenaarschap van systemen en data, teams die end-to-end verantwoordelijk zijn en een werkwijze waarin de afhankelijkheid van individuele experts wordt verminderd. Zonder deze veranderingen blijft complexiteit bestaan, ongeacht de gekozen technologie. Van platform naar fundament voor ai De organisaties die vooroplopen, behandelen platformvernieuwing niet als een it-project, maar als een strategische heroriëntatie. Het doel is niet alleen een stabieler systeem, maar een fundament dat data centraal stelt, modulair is opgebouwd en snel nieuwe capabilities kan ondersteunen. Dit maakt het mogelijk om ai-toepassingen, inclusief meer geavanceerde en agentic systemen, daadwerkelijk op schaal in te zetten. Dit vraagt om andere ontwerpkeuzes dan in het verleden, met minder maatwerk en meer gebruik van standaard- en managed services. Conclusie: geen optimalisatievraag, maar een keuzevraag Voor veel cio’s is de conclusie helder. Het vraagstuk rondom kernplatforms is geen pure optimalisatievraag meer, maar een keuzevraag. Blijf je investeren in een complex fundament, of kies je voor een gerichte heroriëntatie? Organisaties die de impact van toenemende complexiteit op hun slagvaardigheid erkennen, kunnen hierop inspelen door hun kernplatforms opnieuw vorm te geven. Daarmee creëren ze de basis om sneller te bewegen, beter in te spelen op verandering en ai daadwerkelijk toe te passen.