computable

De Tweede Kamer blijft zich zorgen maken over de continuïteit van DigiD. Niet zozeer de angst dat data onder Amerikaanse zeggenschap komen te vallen, maar wel de vrees voor het ‘platgooien’ van DigiD door de Amerikaanse president Donald Trump. Die kan Kyndryl een zogeheten ‘gag order’ opleggen, een ‘bevel tot zwijgen’ waarbij bepaalde bestanden worden ingezien zonder dat de klant hierover wordt ingelicht.   Nadat de Kamerleden zich dinsdag lieten bijpraten door experts, wetenschappers en vertegenwoordigers van belangenorganisaties op gebied van it, was het vandaag de beurt aan Kyndryl. Deze Amerikaanse dienstverlener wil Solvinity overnemen, het Amsterdamse bedrijf dat het technische platform onder DigiD ondersteunt. De directie van Kyndryl Nederland, ondersteund door de Ierse collega en cybersecurityspecialist Cónal Hickey, was naar de Tweede Kamer gekomen voor een verdere toelichting. Kyndryl slaagde er redelijk in om een deel van de zorgen te verminderen. Restrisico Maar er blijft een restrisico dat president Trump toch nog manieren vindt om data te kapen of – erger nog – DigiD helemaal uit de lucht te halen. De Kamer worstelt met de vraag of dat laatste een hypothetisch risico is, danwel een reële dreiging. Kyndryl-directeur Rob Bravenboer zei dat zijn bedrijf al eerder de nodige maatregelen ter voorkoming van deze risico’s heeft genomen. Deze stappen zijn van organisatorische, operationele en juridische aard. Medewerkers van buiten de EU hebben geen toegang tot gegevens. Binnen de grenzen van de wet wordt in zo’n geval altijd naar de klant doorverwezen. Lokale jurisdictie Kyndryl belooft er alles aan te doen om te voorkomen dat data naar de VS weglekken. De gegevens staan en blijven in Europa. De Nederlandse vestiging van Kyndryl is een Nederlands bedrijf. De zeggenschap zit in Nederland. Kyndryl valt onder het Nederlands recht. Alle landenorganisaties vallen onder de lokale jurisdictie, beweert het bedrijf. Volgens directeur Piet Bil is Nederland wat dat betreft niet te overrulen. Vanuit de VS kan dit niet veranderen. Veiligheidsman Hickey wijst ook op de instelling van ‘data guardians’ als extra bescherming. Die functionarissen hebben de bevoegdheid te beslissen over verzoeken van buitenlandse overheden om toegang te krijgen tot gegevens.  Volgens Marcel Lankhuizen die de klantrelaties met Logius (beheerder van DigiD) en het ministerie van Justitie en Veiligheid onderhoudt, is er ook geen gevaar dat nieuwe tools deze beperkingen omzeilen. Op vragen van Henk Vermeer (BBB) zei hij dat de klant altijd toestemming moet geven voor wijzigingen in tools. Het is dus niet mogelijk stilletjes later toch de deur open te zetten voor Amerikaanse veiligheids- en inlichtingendiensten. ‘De Kyndryl-directie noemde dit een terechte zorg waarop het geen antwoord weet’ Maar de zorg over één belangrijke dreiging kon Kyndryl niet wegnemen. Het concern kan niets doen tegen een ‘gag order’ van president Trump. Daarbij krijgt een bedrijf een ‘bevel tot zwijgen’. De Amerikaanse regering kan vragen bepaalde bestanden in te zien zonder dat de klant hierover wordt ingelicht. Het D66-kamerlid Sarah El Boujdaini, eerder senior beleidsambtenaar data en ai bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, stipte dit punt aan. De Kyndryl-directie noemde dit een terechte zorg waarop het geen antwoord weet.  El Boujdani vreest ook dat Trump in de toekomst een beroep doet op nieuwe wetgeving. Zo’n wet zou de juridische relatie tussen een Amerikaans moederbedrijf en een buitenlandse (Nederlandse) dochter kunnen veranderen zodat dienstverlening toch valt te stoppen. En dat zou een grote ramp voor Nederland betekenen. Overheveling van technisch beheer of de ondersteuning daarvan naar een nieuw op te richten staatsbedrijf kan een dergelijk rampscenario voorkomen. De Tweede Kamer en vele deskundigen, wetenschappers en belangenorganisaties staan niet alleen in hun vrees. Een petitie als onderdeel van de campagne ‘Stop de Amerikaanse overname DigiD!’ is al meer dan 142.000 keer ondertekend.

In dit nieuwsoverzicht: geen Teams en Zoom voor Franse ambtenaar, samenwerking Odido en Axians verlengd, Twenty Solutions failliet, Europees investeringsmarkt gefragmenteerd en DataCore komt met Kubernetes-platform Puls8. Frankrijk vervangt Teams en Zoom door Visio De Franse overheid gaat stoppen met het gebruik van Amerikaanse videovergaderdiensten zoals Microsoft Teams en Zoom. De apps worden vervangen door Visio, een eigen communicatieplatform dat de afhankelijkheid van niet‑Europese technologie moet verkleinen en de vertrouwelijkheid van overheidscommunicatie moet versterken. Visio is getest sinds vorig jaar en wordt nu uitgerold naar circa tweehonderd ambtenaren. Volgens de Franse regering levert het schrappen van externe licenties een besparing op van ongeveer een miljoen euro per honderdduizend gebruikers. De maatregel sluit aan bij de bredere Europese inzet op digitale soevereiniteit. Odido verlengt samenwerking met Axians voor netwerkbeheer Telecombedrijf Odido verlengt de samenwerking met Axians voor het 24/7-beheer van het vaste en mobiele netwerk. De ict-dienstverlener blijft verantwoordelijk voor het onderhoud en de vervanging van datacenterinfrastructuur en noodvoorzieningen, zodat systemen blijven functioneren. Axians ondersteunt daarnaast bij NEN‑3140‑keuringen en afspraken met externe partijen rond datacenters. De komende jaren installeert en onderhoudt het bedrijf ook alle vaste verbindingen voor de consumenten- en zakelijke markt. Beide partijen benadrukken dat continuïteit en vakmanschap centraal staan in de samenwerking. Axians stelt meer dan 25 jaar ervaring te hebben met het onderhouden van mobiele netwerken. Deze activiteit is uitgegroeid tot een brede dienstverlening rondom vaste netwerken en actieve componenten en datacenters. Softwarespecialist Twenty Solutions bankroet Twenty Solutions uit Vriezenveen – gespecialiseerd in software – is failliet. Twee jaar geleden werkten er nog veertig mensen, maar het bedrijf lag al enige tijd stil, aldus RTV Oost. Omdat Twenty Solutions gebukt ging onder een belastingschuld, waarvan een deel coronaschulden, had het zelf het faillissement aangevraagd, zo kreeg curator Erik Nijhoff te horen. Twenty Solutions was softwarebouwer, maker van websites, en ontwikkelaar van een gps‑platform voor tags (via het eveneens failliete zusterbedrijf GPSTiger). Investeerders: gebrek aan coördinatie remt Europese techgroei Tijdens een bijeenkomst in Davos signaleren Europese investeerders dat niet een tekort aan kapitaal, maar gebrek aan coördinatie, tempo en uitvoering de schaalbaarheid van Europese techbedrijven belemmert. De bijeenkomst werd georganiseerd door het platform Davos Angels (Zwitserland), dat Europese angel-investeerders verenigt. Volgens medeoprichter Andreas Grape is er brede steun voor het idee van Europa als één markt, maar blijft uitvoering achter. Fragmentatie, met name bij grensoverschrijdend kapitaal is de belangrijkste factor die het continent tegenhoudt. Met ook als groeiend risico dat Europa afhankelijk wordt van niet-Europese technologie en platforms. Investeerders binnen Europa moeten veel meer samenwerking, was de boodschap. DataCore introduceert Kubernetes‑platform Puls8 DataCore presenteert Puls8, een Kubernetes‑native opslagplatform voor persistente volumes in containeromgevingen. Het systeem is gebaseerd op het opensourceproject OpenEBS en ondersteunt NVMe‑opslag voor lage latency en consistente prestaties. Puls8 biedt replicatie, failover en integratie met tools zoals Veeam Kasten, Velero, Prometheus en Grafana. Volgens de Amerikaanse ‘software defined storage’-aanbieder richt de introductie zich op organisaties die stateful workloads zoals databases, analytics en ai‑toepassingen binnen Kubernetes willen draaien. De Spaanse dienstverlener TodoEnCloud implementeerde Puls8 al in drie datacenters voor zijn Kubernetes‑diensten en meldt verbeterde beschikbaarheid en lagere latency.

De naleving van de NEN-normen voor informatiebeveiliging door zorgaanbieders baart de Tweede Kamer zorgen. Tot schrik van GroenLinks-PvdA gaat het met name fout bij de NEN 7510 norm. Vaak ontbreekt het aan een Information Security Management System (ISMS) dat voldoet aan de eisen van deze wettelijke verplichting. GroenLinks-PvdA vraagt minister Jan Anthonie Bruijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) hoeveel zorgaanbieders op dit moment aantoonbaar wel voldoen aan NEN 7510, uitgesplitst naar sector en omvang. Gevreesd wordt dat dit er maar weinig zijn. Vooral kleine zorgaanbieders hebben het er maar moeilijk mee. Ze worden onevenredig zwaar belast. Ze moeten zich niet alleen aan NEN-normen houden, maar ook aan de Cyberbeveiligingswet (Cbw), de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) en de European Health Data Space-verordening (EHDS). Het ministerie heeft voor naleving van de NEN 7510 norm voor kleinere zorginstellingen een quickscan beschikbaar gesteld. De PVV vraagt in hoeverre daar gebruik van wordt gemaakt.Afhankelijkheid groeitAanleiding tot de vragen vanuit de Kamer is een brief van de minister over de ontwikkelingen op het gebied van informatieveiligheid in de zorgsector. Daaruit blijkt dat  het gebruik van clouddiensten in de zorgsector steeds verder toeneemt en dat hiermee ook de afhankelijkheid van specifieke leveranciers groeit. D66 wil weten hoe sterk dit geldt voor cruciale infrastructuur zoals ziekenhuizen en spoedzorg. De vraag is in hoeverre zorginstellingen in staat zijn om bij verstoringen of uitval van deze diensten zelfstandig te blijven functioneren. D66 vindt dat dergelijke scenario’s structureel moeten worden getest, bijvoorbeeld via continuïteitsplannen of crisisoefeningen. Het CDA vraagt wat de minister specifiek doet om bij zorg-it-systemen digitaal autonomer te worden. Een meer dwingend kader zou op zijn plaats zijn. De VVD herhaalt de wens om te komen tot een opt-out voor gegevensdeling voor de acute zorg en spoedeisende hulp. Daarbij doet iedereen mee behalve mensen die hebben aangegeven dat niet te willen. De minister heeft gezegd hiermee te willen wachten tot de inwerkingtreding van de eerder genoemde European Health Data Space-verordening. Maar de VVD vreest dat dit vertragend werkt.

BLOG – De impact van ai begint niet op de arbeidsmarkt als geheel, maar stilletjes binnen functies. Routinetaken verdwijnen, nieuwe verantwoordelijkheden ontstaan en de inhoud van werk verandert merkbaar. Dat dwingt tot scherpe vragen. Wat betekent ai voor de manier waarop functies worden ingevuld? Welke vaardigheden worden bepalend? En hoe kan hr tijdig sturen op die verandering? Uiteindelijk bepaalt niet ai, maar de manier waarop jouw organisatie ermee samenwerkt, de échte waarde van de technologie. Hoger tempo In de Verenigde Staten is ai duidelijk zichtbaar in datarijke functies, administratieve taken, klantcontact en junior programmeerwerk. Werk verschuift daar in een hoger tempo naar ai-systemen, mede doordat organisaties technologie sneller omarmen en minder terughoudend zijn in het delen van data.  In Nederland verloopt de ai-adoptie genuanceerder. Organisaties zetten ai vooral in ter ondersteuning. Het vertrouwen ligt lager en veel beslissers zijn kritisch op databescherming en de herkomst van populaire tools. Daarbij komt dat organisaties vaak kampen met versnipperde it- en datastructuren. Ai kan pas echt waarde toevoegen als systemen gevoed worden met kwalitatieve, volledige bedrijfsdata en daar is nog niet overal de basis voor aanwezig. Deze langzamere adoptie geeft ruimte om bewust te sturen, maar maakt het ook noodzakelijk dat hr nu nadenkt over de koers van de organisatie.  Niet minder, maar ander werk De vraag of ai banen vervangt, is minder relevant dan de vraag hoe taken veranderen. Eerdere technologische ontwikkelingen lieten zien dat het verdwijnen van taken altijd gepaard ging met het ontstaan van nieuwe functies en sectoren. Door de opkomst van cloudplatformen verdwenen er bijvoorbeeld veel traditionele on-premise beheerfuncties, maar ontstonden er functies zoals cloud-engineers en platformontwikkelaars. Hetzelfde gebeurt nu: ai neemt delen van werk over, waardoor functies verschuiven naar activiteiten waarin menselijke oordeelsvorming, creativiteit en domeinkennis centraal staan.  Voor hr betekent dit dat functieprofielen, taakverdeling en ontwikkelpaden opnieuw moeten worden bekeken. De kernvraag verschuift van welke rollen verdwijnen naar hoe rollen opnieuw vorm krijgen. Wie begrijpt wat ai kan en hoe het werk verandert, maakt beter onderbouwde keuzes in recruitment, talentontwikkeling en de inzet van de flexibele schil.  Vaardigheden die het verschil maken  Naarmate ai steeds meer routinetaken overneemt, verschuift de waarde van werk naar unieke menselijke kwaliteiten. Soft skills worden daarom belangrijker. Zo spelen creativiteit en het vermogen om ideeën te ontwikkelen steeds meer de hoofdrol op de werkvloer. Ook datawijsheid wordt een kerncompetentie: professionals moeten begrijpen welke data ai nodig hebben, hoe datakwaliteit werkt en hoe je voorkomt dat ai met onvolledige of verkeerde informatie aan de slag gaat. Als laatste wordt het adaptievermogen cruciaal voor professionele groei, omdat ai-tools zich snel ontwikkelen en medewerkers mee moeten kunnen bewegen.  Naast de groei van soft skills zien we in onze data de opkomst van een hard skill: prompt engineering. Waar deze vaardigheid vijf jaar geleden nergens op cv’s voorkwam, staat het inmiddels op een klein maar groeiend deel van de profielen (circa anderhalf procent). Dit laat zien dat professionals actiever leren samenwerken met ai en deze ontwikkelingen integreren in hun werk.  Wat hr nu kan doen Vooruitkijken is essentieel. Hr heeft een sleutelrol in het herkennen van taken die door ai worden verschoven, in het actualiseren van functieprofielen en in het ondersteunen van medewerkers om ai op een veilige en effectieve manier in te zetten. Ook datavolwassenheid verdient aandacht: zonder betrouwbare en toegankelijke data blijft ai een hulpmiddel, terwijl het juist een strategisch instrument kan worden voor hogere productiviteit en betere besluitvorming.  Organisaties die de workforce voorbereiden op samenwerken met ai, creëren ruimte voor groei. Ai bepaalt niet hoe werk eruitziet; dat doen de mensen die het gebruiken. De professionals die ai begrijpen en toepassen, zullen de komende jaren vooroplopen. En hr bepaalt hoe snel en hoe goed zij die voorsprong kunnen nemen. Ton Sluiter, manager data HeadFirst Group 

In dit nieuwsoverzicht: Amsterdam UMC voert hologramhersenoperatie uit, AP bezorgt over ambtenarenmisbruik, Juvoly in Zweedse handen, technische omslag lastig voor garages, en Your.Cloud lijft CAB Holland in. Amsterdam UMC voert eerste hersenoperatie uit met hologram Amsterdam UMC heeft voor het eerst een drain in de hersenen geplaatst met behulp van een hologram. Neurochirurgen gebruikten mixed‑realitytechnologie via een HoloLens, waarmee een 3d‑weergave van de hersenen tijdens de operatie zichtbaar is. De techniek moet helpen om drains nauwkeuriger te positioneren, omdat de chirurg het traject continu in beeld heeft. Bij de ingreep wordt een drain geplaatst om overtollig hersenvocht af te voeren, een procedure die regelmatig voorkomt maar niet altijd in één keer goed gaat. Amsterdam UMC start samen met UMC Utrecht een studie om te onderzoeken of de nieuwe methode het aantal fouten vermindert. AP: misbruik persoonsgegevens door ambtenaren blijft vaak onopgemerkt Gemeenten hebben moeite om misbruik van persoonsgegevens door eigen ambtenaren tijdig te signaleren. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bij onder meer 29 functionarissen gegevensbescherming van gemeente. Het misbruik gaat onder meer om ambtenaren die onder druk of tegen betaling gegevens delen met criminelen of uit persoonlijke motieven dossiers raadplegen. Dergelijke datalekken komen vaak pas aan het licht na signalen van inwoners of onderzoeken door de Rijksrecherche. Gemeenten die misbruik wel ontdekken, melden dit regelmatig niet bij de AP, terwijl dat wettelijk verplicht is. Jaarlijks ontvangt de toezichthouder meldingen van tien tot twintig gemeenten. De AP roept gemeenten op om integriteitsschendingen beter te voorkomen, te registreren en te melden. Juvoly sluit zich aan bij Tandem Health De Leidse healthtech-startup Juvoly sluit zich aan bij de Zweedse ai‑zorgtechnologiespeler Tandem Health. Juvoly ontwikkelt spraakgestuurde software in het Nederlands én Fries die medische verslaglegging automatiseert. Tandem Health is actief in meerdere Europese landen met oplossingen voor spraakgestuurd werken in de zorg. De aansluiting is gericht op verdere schaalvergroting en het borgen van kwaliteit en regelgeving. Met de ondersteuning van Tandem Health krijgt het bedrijf toegang tot extra ontwikkelcapaciteit en ervaring met Europese medische certificering, waaronder de Europese Medical Device Regulation, die eisen stelt aan de veiligheid en kwaliteit van medische software. Juvoly verwerkt maandelijks zo’n tweehonderdduizend consulten voor ruim 1.500 huisartsenpraktijken. In 2025 ontving het bedrijf de Dutch Applied Ai Award vanwege de praktische inzet van ai om administratieve lasten in de zorg te verminderen en zorgverleners meer tijd te geven voor het patiëntcontact.   Technologische omslag vormt uitdaging voor garagehouders Autogarages in EMEA staan voor grote technologische veranderingen. Uit onderzoek van smeermiddelenproducten Petronas Lubricants onder achthonderd garagehouders blijkt dat bijna de helft moeite heeft met het toepassen van nieuwe technologie, zoals systemen voor elektrische en hybride auto’s en digitale hulpmiddelen in de werkplaats. Tegelijkertijd geeft 91 procent aan hun familie‑expertise te willen behouden. Digitale diagnoseapparatuur, software voor onderhoudsplanning en systemen voor batterijtechniek vragen om nieuwe vaardigheden, terwijl veertig procent het lastig vindt geschikt personeel te vinden. Dit terwijl jongere medewerkers vaker de benodigde digitale vaardigheden meebrengen, wat garages helpt om werkprocessen te moderniseren. Your.Cloud koopt CAB Holland Your.Cloud heeft it‑dienstverlener CAB Holland uit Gorinchem overgenomen. Het bedrijf versterkt hiermee zijn positie op de Nederlandse markt voor managed services. CAB Holland ondersteunt middelgrote organisaties met on‑premises-, private‑cloud- en publieke‑cloudoplossingen en is actief in sectoren zoals logistiek, landbouw en engineering. Na het vertrek van directeur Jos Baggerman neemt Danny Creteer de rol van managing director over. Volgens Your.Cloud biedt de overname extra kennis op het gebied van cloudomgevingen, cybersecurity en de groeiende vraag naar ai‑toepassingen. CAB Holland blijft als lokale dienstverlener binnen de groep opereren. Financiële details zijn niet bekendgemaakt. Your.Cloud (voorheen Total Specific Hosting) is een Nederlandse consolidator van managed service providers (msp’s) die actief bouwt aan een Europees platform. Het bedrijf is onderdeel van investeringsmaatschappij Strikwerda Investments en bestaat uit ruim vijfentwintig msp-labels, samen goed voor circa 1.500 medewerkers en een omzet van rond de 350 miljoen euro.

De gemeente Amsterdam kiest nadrukkelijk voor meer onafhankelijkheid van grote technologiebedrijven. In het it‑landschap wil de hoofdstad zelf de regie houden over data, privacy en beveiliging. Dit blijkt uit de vernieuwde Sourcing- en cloudstrategie 2026–2030. Digitale autonomie komt centraal te staan in de gemeente Amsterdam. Bij de aanbesteding voor het beheer van de public cloud is digitale autonomie voor het eerst als criterium opgenomen.  De gemeente dacht vorig jaar september goed te zitten met een gunning aan Solvinity, dat zich tijdens de aanbestedingen profileerde als soevereine Nederlandse leverancier.  Overname Solvinity Het was een bittere pil voor de hoofdstad toen het Amerikaanse Kyndryl eind vorig jaar plotseling aankondigde Solvinity te zullen overnemen. De Solvinity‑casus dwingt Amsterdam tot een strenger cloud- en sourcingbeleid. Maar het is nog de vraag of de gemeente van het eerder gesloten contract met Solvinity kan afkomen.  Landelijk zijn er zorgen omdat Solvinity het platform beheert waarop DigiD draait. Als het Nederlandse bedrijf een Amerikaanse eigenaar krijgt, is de kans reëel dat inlichtingendiensten uit dat land toegang eisen tot het DigiD-systeem.  Ze zouden dan persoonlijke data van burgers in handen kunnen krijgen; een vooruitzicht dat de Tweede Kamer verafschuwt. Vandaag geeft de gemeente Amsterdam tijdens een parlementaire hoorzitting zijn mening over de omstreden transactie. In een position paper laat de gemeente weten de nieuwe situatie te onderzoeken en eventuele vervolgstappen te nemen.  Indien de overname daadwerkelijk plaatsvindt, biedt het contract expliciet ruimte om opnieuw te beoordelen of de samenwerking aanvaardbaar is. Wanneer dat niet het geval blijkt, kunnen daar bestuurlijke en juridische consequenties aan worden verbonden. Te denken valt aan het maken van aanvullende afspraken of (in het uiterste geval) beëindiging van de samenwerking. Maar de gemeente wil daar nog niet op vooruitlopen.  Amsterdam is zich ervan bewust dat eigendomsverhoudingen kunnen wijzigen gedurende de looptijd van een contract. Dit vraagt om nog scherpere voorwaarden in contracten, doorlopende bestuurlijke toetsing en versterking van het handelingsperspectief van overheden.  Aanbestedingen Deze lessen neemt Amsterdam mee in lopende en toekomstige aanbestedingen, waarbij eisen rondom digitale autonomie, zeggenschap en exit scenario’s verder worden aangescherpt en de positie van de overheid bij overnames wordt versterkt. De gemeente gaat anders aankijken tegen de ‘sourcing’, de inkoop en ontwikkeling van digitale oplossingen. Dit zal leiden tot een meer op risico gebaseerde aanpak en eventueel aanvullende maatregelen.  De casus Solvinity laat scherp zien dat overheden momenteel onvoldoende juridische ruimte hebben om strategische en geopolitieke risico’s vooraf te betrekken in aanbestedingen. Op dit moment is het bij aanbestedingen alleen mogelijk om te sturen op digitale autonomie via randvoorwaarden, zoals de locatie van kantoren, voertaal van medewerkers en het land van jurisdictie.  Het is echter binnen het Europese aanbestedingsrecht expliciet niet toegestaan leveranciers te selecteren of uit te sluiten op basis van het land waar het uiteindelijke eigendom of zeggenschap ligt. Belangrijk is dat er voor opdrachtgevers meer ruimte komt om te manoeuvreren. Hard nodig is de ontwikkeling van een overheidscloud. Daarnaast moet de wetgeving overheden bij aanbestedingen in staat stellen explicieter te sturen op autonomie. Ook moeten de regels het makkelijker maken voor gemeenten om publieke, door de overheid gemaakte digitale diensten te gebruiken.

De Nederlandse ict-sector gaat minder groei laten zien dan voorheen, met uitzondering van een paar onderdelen. Wat is er gebeurd en wat staat ons te wachten? Computable zet de trends op een rij. Waar eerdere jaren gekenmerkt werden door dubbele groeicijfers voor de Nederlandse ict-sector, laten de prognoses nu een meer gematigd beeld zien. ING becijfert dat de it‑dienstensector in 2025 en 2026 rond de twee procent groeit, iets boven het bbp maar met een kleiner verschil dan voorheen. ABN AMRO ziet voor technologie, media en telecom een groei van 4,5 procent in 2025 en 4 procent in 2026, gedreven door digitalisering, cloudmigraties en ai‑innovaties. We pikken uit alle ontwikkelingen zes belangrijke trends: ai, data governance, cybersecurity, cloud, ot‑integratie en scholing. 1. Ai van hype naar tooling Ai is in 2025 verschoven van hype naar praktische inzet. Zo worden in de zorg ai‑modellen ingezet voor het analyseren van radiologiebeelden, waarbij privacy wordt gewaarborgd door lokale training en strikte governance. Banken gebruiken ai voor fraudedetectie, waarbij transacties real‑time worden geanalyseerd om verdachte patronen te signaleren. De overheid experimenteert met generatieve ai voor documentanalyse en chatbots die burgers ondersteunen bij digitale loketten. Floor Kloosterman van CIO Rijk benadrukt dan ook dat ‘deze vorm van kunstmatige intelligentie kansen én risico’s met zich meebrengt, zowel voor de overheid als voor de samenleving.’ Daarom is er nu zelfs een Nationaal AI Deltaplan. Waar generatieve ai in 2025 vooral wordt ingezet als ondersteunende tool, is de verwachting dat de volgende fase, agentic ai, in 2026 een fundamentele transformatie teweegbrengt. Uit een rapport van DeepL blijkt dat zeven op de tien leiders hun processen volgend jaar ingrijpend zien veranderen door ai‑agenten. Bijna de helft voorziet een transformatie, een kwart ervaart die al, en slechts zeven procent denkt dat ze geen invloed zullen hebben. ‘Ai‑agenten zijn niet langer experimenteel, maar ze zijn onvermijdelijk,’ aldus DeepL. Opvallend is dat de helft van de ondervraagde managers verwacht dat zulke ai meer nieuwe functies zal creëren dan bestaande functies zal vervangen. Daarmee wordt agentic ai niet alleen gezien als groeimotor, maar ook als katalysator voor nieuwe werkgelegenheid en internationale samenwerking. 2. Data, van veel naar betrouwbaar Datagedreven besluitvorming staat in 2025 bovenaan de agenda van vrijwel iedere cio. Het verzamelen, analyseren en benutten van data is inmiddels een strategische noodzaak, maar zonder solide governance en compliance‑kaders wordt data eerder een risico dan een kans. KPMG waarschuwde in maart 2025 dat ‘de druk op compliance‑afdelingen in Nederland toeneemt door de groeiende hoeveelheid wet‑ en regelgeving, waarbij meer focus ligt op dataprivacy en gegevensveiligheid’. Zo zet de retailsector klantdata steeds intensiever in voor personalisatie en dynamische prijsstrategieën. Bedrijven die deze data gebruiken, moeten niet alleen voldoen aan de AVG, maar ook anticiperen op de Europese AI Act die in 2026 van kracht wordt. In de energiesector speelt data governance een rol bij de verwerking van sensordata uit slimme meters. Deze gegevens zijn cruciaal voor het balanceren van vraag en aanbod op het net, maar vallen onder strikte regels voor privacy en beveiliging. Ook de overheid staat voor grote uitdagingen: burgerportalen en digitale loketten verwerken enorme hoeveelheden persoonsgegevens en moeten voldoen aan nieuwe kaders zoals NIS2 en DORA. Onderzoekers van de EU benadrukken dat Nederland weliswaar hoog scoort op connectiviteit en cloud‑adoptie, maar achterblijft op digitale vaardigheden en investeringen in digitaal onderwijs. Ze stellen dat ‘tekorten aan ict‑arbeidskrachten en afnemende investeringen in digitaal onderwijs de digitale transitie bemoeilijken.’ Ook compliance krijgt daardoor te maken met talent drain: er zijn simpelweg te weinig professionals om de groeiende regeldruk te managen. 3. Cybersecurity, meer dan techniek Cybersecurity is gegroeid van operationeel vraagstuk naar een strategisch thema dat de boardroom bereikt. Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) schetst een complex dreigingslandschap waarin aanvallen divers en onvoorspelbaar zijn en benadrukt dat ‘digitale basishygiëne op orde houden cruciaal blijft’. Bedrijven moeten niet alleen investeren in firewalls en antivirussoftware, maar complete security‑architecturen ontwikkelen die zero‑trust en segmentatie als uitgangspunt nemen. Martijn Dekker, hoogleraar Business & Cybersecurity aan de Universiteit van Amsterdam, stelt dan ook dat ‘cybersecurity is uitgegroeid tot een strategisch speerpunt voor elke organisatie’. Concrete voorbeelden laten zien hoe breed de impact is, vooral nu ook cybercriminelen op grote schaal ai inzetten. Spoorwegbedrijven investeren in monitoring van signaleringssystemen om sabotage en verstoringen te voorkomen. In de bijzonder kwetsbare zorgsector worden ransomware‑aanvallen bestreden met offline back‑ups en het segmenteren van medische apparatuur, zodat een aanval op één systeem niet direct de hele operatie lamlegt. In de industrie worden ot‑netwerken extra beveiligd tegen supply chain‑aanvallen, waarbij kwaadwillenden via leveranciers proberen toegang te krijgen tot kritieke infrastructuur. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur waarschuwt dat de beschikbaarheid van die kritieke infrastructuur geen vanzelfsprekendheid is en dat investeringen in redundantie en weerbaarheid noodzakelijk zijn. Innovatie klinkt beter in de boardroom, maar robuustheid moet net zo vaak centraal staan. Cybersecurity valt of staat echter met awareness. Laten we daarom eens niet kijken naar hoeveel honderduizend keer cybercriminelen gebruik probeerden te maken van zero-day-vulnerabilities of hoe vaak laat patchen té laat was, maar naar de boodschappers die ons helpen de zo noodzakelijke awareness te creëren. In de jaarlijkse Tyto top 500 tech influencers van Duitsland, Frankrijk, Nederland en het VK, komt een op de acht uit Nederland. Ruim meer dus dan ons aandeel in de totale bevolking ervan van een op dertien. Bijna de helft van die influencers heeft een blog, nieuwsbrief, podcast of YouTube-kanaal. De drie grootste groepen technologie-influencers in ons land zijn bedrijfsleiders met 43 procent, journalisten met 37 procent en academici met 12 procent. 4. Cloud, over schaal en autonomie Cloudmigratie blijft in 2025 een van de belangrijkste motoren achter de groei van de ict‑sector. Waar bedrijven enkele jaren geleden vooral kozen voor de cloud vanwege kostenbesparing en flexibiliteit, staat nu de vraag naar digitale autonomie centraal. Cloudadoptie stijgt gestaag, terwijl de afhankelijkheid van Amerikaanse leveranciers langzaam afneemt. Nederlandse organisaties gaan bewuster om met hun infrastructuurkeuzes en leggen meer nadruk op soevereiniteit, maar niet iedereen doet dat. Gemeenten migreren hun documentmanagementsystemen naar cloudplatforms, maar worstelen met exit‑strategieën: hoe stap je over naar een andere leverancier zonder dataverlies of hoge kosten? Banken en verzekeraars kiezen steeds vaker voor multi‑cloudstrategieën, waarbij workloads verdeeld worden over meerdere aanbieders om afhankelijkheid te beperken. SURF, de ict‑organisatie voor het hoger onderwijs, rolt Nextcloud breed uit om digitale autonomie te versterken en stelt dat ‘betrouwbaarheid en controle over data essentieel zijn voor onderwijsinstellingen’. 5. Ot‑integratie van it en industrie Operationele technologie (ot) krijgt meer aandacht, want met de groeiende complexiteit van cybersecurity neemt ook de dreiging op industriële netwerken en kritieke infrastructuren toe. ‘Ot en it bewegen steeds dichter naar elkaar toe. Systemen zijn met elkaar verbonden en steeds afhankelijker van elkaar. Juist daardoor vielen de verschillen in cultuur, risico en tempo meer op’, zag Marcel Jutte, onafhankelijke ot-security expert, op Cybersec Netherlands. Netbeheerders gebruiken ot‑monitoring om stroomstoringen sneller te detecteren en te verhelpen. In de maakindustrie worden sensoren gekoppeld aan ai‑systemen om productielijnen te optimaliseren en stilstand te voorkomen. Havens investeren in industriële netwerken die kranen en logistieke systemen monitoren, zodat cyberaanvallen niet direct leiden tot fysieke verstoringen. De arbeidsmarkt speelt hierbij een cruciale rol. HeadFirst becijferde dat het kabinet streeft naar één miljoen ict’ers in 2030, maar dat dit onhaalbaar is: zelfs in een scenario van explosieve groei zou Nederland maximaal 862.000 ict’ers tellen. Het tekort aan ot‑specialisten is echter bijzonder nijpend, omdat hun kennis van ICS‑ en SCADA‑systemen niet eenvoudig te vervangen is. 6. Scholing en investering Die krapte op de ict‑arbeidsmarkt dwingt onderwijsinstellingen tot versnelling. Om het tekort te verkleinen, investeren hogescholen en universiteiten in nieuwe opleidingen. Deze programma’s richten zich niet alleen op technische vaardigheden, maar ook op ethiek en governance, zodat afgestudeerden voorbereid zijn op de maatschappelijke impact van bijvoorbeeld ai. Het mbo speelt een sleutelrol in het opleiden van technici voor ot‑omgevingen. Ook nieuwe opleidingen rond industriële automatisering en iot‑beheer moeten het tekort aan specialisten verkleinen. Internationaal valt op dat Nederland achterloopt. Het EU Digital Decade‑rapport stelt dat slechts 64 procent van de bevolking digitale basisvaardigheden bezit, terwijl het doel voor 2030 op 80 procent ligt. Scandinavië is wat dat betreft een schoolvoorbeeld: daar is digitale scholing al vanaf de basisschool structureel ingebouwd. Naast scholing is de investeringsagenda bepalend voor de digitale transitie. ING signaleert dat de it‑dienstensector iets harder groeit dan de economie en dat clouduitgaven in 2025 met 14 procent toenemen. ABN AMRO ziet voor de TMT‑sector een groei van 5 procent in 2025, waarbij vooral cloud, security en ai de motoren zijn. Investeringen in cloud en security nemen samen meer dan de helft van het budget voor hun rekening. Ai‑hardware, zoals gpu’s en accelerators, groeit snel mee door de vraag naar generatieve toepassingen. Energiebedrijven investeren daarnaast in ot‑monitoring en predictive maintenance, wat de vraag naar industriële controllers en sensornetwerken vergroot. Onderweg naar morgen Nederland staat niet op zichzelf in de digitale transitie. Duitsland investeert fors in digitale soevereiniteit via het Gaia‑X‑project, dat Europese cloud-alternatieven moet versterken en data‑soevereiniteit waarborgt. Frankrijk legt nadruk op cybersecurity en heeft een nationaal programma binnen France 2030 dat zich richt op ot‑beveiliging en digitale weerbaarheid. Maar ook regionaal wordt er in ons land flink aan de weg getimmerd voor digitale soevereiniteit. Nederland is dus sterk in infrastructuur en bedrijfsadoptie, maar, zoals gezegd, kwetsbaar in talentontwikkeling en autonomie. Dit plaatst de Nederlandse ict‑sector in een positie waarin samenwerking met Europese partners echt noodzakelijk is om de digitale transitie te versnellen en de afhankelijkheid van Amerikaanse hyperscalers te verminderen. De combinatie van technologische trends, compliance‑druk, cybersecuritydreigingen, arbeidsmarktkrapte en internationale afhankelijkheden maakt duidelijk dat Nederland voor een fase van consolidatie en strategische investeringen staat. Digitale autonomie, veiligheid, talentontwikkeling en samenwerking binnen Europa zijn de sleutelwoorden voor de komende jaren. Dit artikel is eerder gepubliceerd in Computable e-zine #1, 2026.

Microsoft wordt de enige huurder van een nieuw hyperscale datacenter in Amsterdam, aldus NRC. Het datacenter bestaat uit drie torens waarvoor apart vergunningen zijn toegekend. Daardoor is het project als geheel niet als hyperscaler aangemerkt. Het landelijk verbod op hyperscalers wordt omzeild door de separate vergunningverlening, zo schrijft NRC. Hyperscalers zijn sinds 2022 alleen toegestaan in de Eemshaven en in de Wieringermeerpolder. De komst van de hyperscaler in het Westpoort-gebied in Amsterdam was al enige tijd bekend. Pure Data Centres Group (Pure DC), een Britse bouwer en exploitant van datacenters, zegt één miljard euro in de ontwikkeling van deze hyperscaler te investeren. Met de aanduiding AMS01 komt de locatie van Pure DC te bestaan uit drie torens van 85 meter. Elk van de drie torens zal 26 MW aan datahallen huisvesten. De aankondiging van Pure DC staat ook haaks op het beleid van de gemeente Amsterdam om tot 2035 geen nieuwe datacenters meer toe te laten of uit te breiden, zo schreef Computable eerder. Uitgezonderd zijn projecten die een aanvraag hebben ingediend vóór 28 december 2023 of waarmee al verregaande gesprekken zijn. Dat zal opgaan voor het Pure DC-project want de plannen voor een datacentercampus aan de Donauweg 12 bestaan al enige tijd. Kritiek op de plannen klinkt er in het NRC-artikel van lokale politici en ngo’s. Zo zegt Rick Pijpers, oud-directeur van datacenterbedrijf Equinix en initiatiefnemer van de Nederlandse Soevereine Datacenter Cooperatie: ‘Behalve de eigen hyperscales in Middenmeer en straks Amsterdam huurt Microsoft ook nog een groot deel van de capaciteit van allerlei datacenters in de Haarlemmermeer. Alles gaat naar de Amerikanen en er is nauwelijks meer plek of stroom voor lokale datacenters, terwijl die juist belangrijk zijn voor Nederlandse bedrijven en overheden.’

Intel herstelt zich moeizaam. De geplaagde chipmaker is nog niet echt uit de problemen gelet op de financiële resultaten. En de vooruitzichten zijn evenmin gunstig. Voor het lopende kwartaal worden verdere verliezen verwacht. Tekorten in de industriebrede toeleveringsketen spelen Intel parten. De komende wintermaand neemt dit probleem nog toe. Pas in het voorjaar is een verbetering in zicht, zo bleek uit de donderdag gepubliceerde vooruitblik en jaarcijfers.  Tijdens een toelichting bleek niet alleen de supply chain hoofdbrekens te geven, maar ook de vraag. Intel investeert zwaar in zijn ‘foundry’-divisie. Maar nieuwe klanten hebben zich daarvoor nog nauwelijks aangemeld. De potentiële vraag is er wel, maar Intel ziet dat niet in de orderboeken terug. Intel-topman Lip-Bu Tan is teleurgesteld dat zijn onderneming kennelijk niet goed kan voldoen aan de behoefte van de klant. Pijnlijk is ook dat Intel niet heeft weten te anticiperen op de grotere vraag naar CPU’s bij datacenters die data in ai-modellen verwerken. Juist die ‘klassieke’ chips, decennialang de kurk waarop Intel drijft, gaan niet in die hoeveelheden naar de datacenters zoals de leverancier zou wensen. Intel moet nu snel apparatuur kopen om meer wafers te kunnen produceren. Productie Behalve de toeleveringsketen en de vraagkant baart ook de productie zelf zorgen. Bij de fabricage valt het percentage wafers tegen dat volledig functioneel is. Een wafer bevat honderden tot duizenden individuele chips. En een te hoog deel daarvan vertoont defecten, zo geeft Intel toe.  Twijfels zijn er ook over de vooruitzichten op de wat langere termijn. Over het toekomstige productieproces 14A (1,4 nanometer), Intel’s volgende generatie fabricagetechnologie, bleef het gisteren stil. Intel kan nog geen klanten aankondigen voor de opvolger van Intel 18A (1,8 nanometer). En zonder klanten durft Intel het niet aan om te investeren in fabrieken die 14A-chips kunnen vervaardigen. Rond volgend jaar kan 14A productierijp zijn. Afgelopen zomer verklaarde  Lip-Bu Tan dat Intel op de pauzeknop drukt als het orderboek hiervoor leeg blijft. Tijdens de CES begin januari zei hij dat de ontwikkeling van 14A goed gaat. Daaruit werd de conclusie getrokken dat de klanten er snel aan kwamen. Daarover is nu onzekerheid. Hoop gevestigd op Panther Lake Intel’s hoop is gevestigd op de hybride CPU‑architectuur Panther Lake, die stoelt op het geavanceerde productieproces Intel 18A. Panther Lake is de codenaam voor het nieuwe mobiele processor-platform (Intel Core Ultra Series 3). De grootschalige productie van 18A chips is in Arizona en Oregon opgestart. Intel Foundry gebruikt hiervoor ASML’s paradepaardje, een peperdure High NA-EUV. De eerste resultaten hebben de technische levensvatbaarheid van ASML’s ‘neusje van de zalm’ aangetoond. De machine kan de grote beloften van precisie en productiviteit waarmaken, zo blijkt uit een toelichting op de jaarcijfers. Volgens Intel is ‘High Numerical Aperture’(High NA) dé techniek voor toekomstige fabricage in grote volumes. Als Panther Lake ook commercieel aanslaat, zit Intel met deze chip voor mobiele systemen weer in het goede spoor.  Netto kwartaalverlies 333 miljoen dollar En dan de financiële resultaten. Het geduld van Intel’s geldschieters en aandeelhouders wordt nog even beproefd. Intel sloot het vierde kwartaal van 2025 af met een netto verlies van 333 miljoen dollar; slechter dan de beursanalisten gemiddeld hadden verwacht.  De omzet over die periode was 13,7 miljard dollar, 4 procent minder dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Voor het eerste kwartaal van dit jaar wordt een omzet van 11,7 miljard tot 12,7 miljard dollar geraamd.  Het afgelopen halfjaar was de koers van Intel behoorlijk opgelopen in de verwachting dat de chipmaker zou profiteren van de hausse bij ai-datacenters. Nvidia, Softbank en de Amerikaanse overheid schoten Intel te hulp, soms met forse investeringen. Beleggers zagen dat als een signaal om in te stappen. Maar de resultaten rechtvaardigen nog geen groot optimisme. De bedrijfseenheid Datacenter en AI (DCAI) zag de omzet in 2025 met 5 procent stijgen tot 16,9 miljard dollar. Maar dat was niet genoeg om de terugloop van 3 procent (tot 32,2 miljard dollar) bij de Client Computing Group (CCG) te compenseren. CCG, vroeger Network and Edge Group genaamd, daalde in het vierde kwartaal nog harder.

In dit nieuwsoverzicht: nationale coalitie neuromorphic computing, samenwerking Royal IHC en Demcon, Green Innovation HUB heet voortaan Innovally, AXS Ict helpt ONSbank en het Rotterdamse Last Mile Solutions ondersteunt DHL. Nationale coalitie werkt aan neuromorphic computing Nederland heeft een nieuwe coalitie opgezet rond neuromorphic computing, een technologie die is geïnspireerd op de werking van het menselijk brein en gericht is op energiezuinige dataverwerking. In het samenwerkingsverband Neuromorphic Computing NL (NC‑NL) bundelen kennisinstellingen, bedrijven en overheid hun activiteiten. De coalitie wordt gecoördineerd door Digital Holland (voorheen Topsector ICT) en bestaat onder meer uit de partijen Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit, TU Delft, TU Eindhoven, Universiteit Twente, Surf, TNO, Imec, Centrum voor Wiskunde & Informatica, Axelera AI, Innatera, Hoursec en IMChip. Aanleiding is de groeiende vraag naar ai‑toepassingen en de daarmee verbonden stijging van het energieverbruik van datacenters. Neuromorphic computing kan data lokaal en met veel minder energie verwerken, wat toepassingen mogelijk maakt aan de rand van het netwerk, zoals in sensoren, medische apparatuur en autonome systemen. Volgens de initiatiefnemers is voor de uitvoering van het actieplan een aanvullende investering van minimaal vijftig miljoen euro nodig in de komende vijf jaar. Royal IHC en Demcon werken aan autonome maritieme inzet Royal IHC (Kinderdijk) en Demcon Unmanned Systems (Scheveningen) zijn een samenwerking gestart om onbemande en autonome vaartuigen breder inzetbaar te maken in civiele en defensietoepassingen. De eerste stap is de ontwikkeling van zogeheten containerized launch-and-recovery-systemen voor onbemande oppervlaktevaartuigen en onbemande onderwatervoertuigen. Daarmee moeten operators vaartuigen eenvoudiger kunnen inzetten vanaf bestaande schepen en installaties.De bedrijven verwachten dat dit de basis vormt voor verdere integratie van autonome systemen. Royal IHC levert kennis van systeemintegratie en scheepsbouw, terwijl Demcon technologie inbrengt voor remote control en autonome besturing. Gezamenlijk willen zij opschaling en industriële toepassing van onbemande maritieme operaties versnellen. Green Innovation HUB wordt Innovally Het Almeerse innovatieplatform Green Innovation HUB gaat verder onder de naam Innovally. Met de nieuwe identiteit richt het platform zich niet langer alleen op groene innovatie, maar op het volledige spectrum van digitale en technologische ontwikkeling, waaronder robotica, ai, halfgeleidertechnologie en smart manufacturing. Er wordt gewerkt aan een financieringsbasis voor 2027–2030 met publieke en private partijen. Innovally moet bedrijven, overheden, kennisinstellingen en talent beter met elkaar verbinden om innovatie in de regio te versnellen. De naamswijziging sluit aan bij de groeiende hightech‑ambities van Almere, waar bedrijven als ASM International uitbreiden en waar een groot ai‑talentencluster ontstaat. Het is een initiatief van de gemeente Almere, de provincie Flevoland en VodafoneZiggo. ONSbank krijgt gratis it‑ondersteuning van AXS Ict Jaarlijks helpt Stichting ONSbank tientallen jongeren in een traject van zes maanden naar financiële zelfstandigheid. Omdat het hierbij gaat om privacygevoelige gegevens, is een waterdichte it-omgeving essentieel, maar dat kost geld. De stichting kan zich nu volledig richten op de begeleiding van jongeren met schulden dankzij een samenwerking met it‑partner AXS Ict uit Rotterdam. De it-leverancier neemt kosteloos het beheer van digitale veiligheid en techniek over, waardoor tijd en budget vrijkomen voor het zes maanden durende traject dat jongeren naar financiële zelfstandigheid moet brengen. De koppeling tussen ONSbank en AXS ict is tot stand gekomen via Stichting SMO, dat lokale bedrijven verbindt aan maatschappelijke initiatieven. DHL laadt dubbel zoveel elektrische bestelbussen dankzijLast Mile Solutions DHL kan ondanks netcongestie zijn elektrische wagenpark verder uitbreiden dankzij het energiebeheersysteem Edge van Last Mile Solutions uit Rotterdam. Het systeem verdeelt de beschikbare stroom dynamisch over voertuigen, waardoor per locatie bijna twee keer zoveel bestelbussen per nacht volledig kunnen worden opgeladen. De pakketvervoerder plaatste de afgelopen jaren 1600 laadpunten, maar liep op sommige locaties tegen beperkte netcapaciteit aan. Met Edge zijn inmiddels 45 locaties aangesloten en wordt het energieverbruik nauwkeurig gemonitord. Ook laadtransacties van onderaannemers worden via hetzelfde platform verwerkt. DHL onderzoekt uitbreiding naar complexere locaties en de elektrificatie van zijn vrachtwagenvloot.

Mews, de Amsterdamse leverancier van software voor de hotelbranche, heeft driehonderd miljoen dollar binnengehaald. Daarmee komt de waardering op 2,5 miljard dollar. Eerdere financieringsrondes brachten 510 miljoen dollar op. De nieuwe investering volgt kort na de afronding van Mews’ veertiende overname, DataChat, een platform voor generatieve ai-analyse. Het nieuwe groeigeld stelt Mews in staat om verder te investeren in artificiële intelligence (ai). In het platform, een besturingssysteem voor hoteliers, worden ai-agenten ingebouwd.  Die agent-gedreven systemen moeten complexe workflows automatiseren en de cognitieve belasting voor medewerkers verminderen. De vereenvoudiging van workflows maakt het mogelijk teams sneller in te werken. Ook biedt de software meer inzicht in het gedrag van de gasten, aldus Mews. De systemen kunnen de gastervaring verbeteren en de ontwikkeling en implementatie van producten versnellen. Achterlopen Ceo Matt Welle spreekt van een besturingssysteem dat de manier verandert waarop hotelhouders met hun gasten omgaan. Mews is er om de operationele complexiteit af te handelen. De Zweedse EQT Growth leidt de nieuwe financieringsronde, met de nieuwe investeerders Atomico en HarbourVest Partner aan boord. Ook de bestaande investeerders Kinnevik, Battery Ventures en Tiger Global doen weer mee. Kirk Lepke, partner bij EQT Growth, ziet een enorm groeipotentieel. ‘De horeca is een van de grootste industrieën ter wereld, maar de kernsystemen lopen nog steeds tientallen jaren achter,’ zegt hij. Tijdens de laatste Horecava bleek procesinnovatie op basis van ai een duidelijke trend. 

In dit nieuwsoverzicht: Fotonische EU-chipindustrie slaat alarm, ransomware-aanval op Veenkoloniaal Museum, mbo bij AppyThings, eerste Noorse overname Pride Capital Partners en ai-project laat ziekenhuizen beter anticiperen op pandemieën.Oproep tot investeringen in fotonische chipsDankzij jaren aan onderzoek en investeringen heeft de Europese fotonische chipindustrie een internationale voorsprong opgebouwd, met Nederland als koploper. Maar die voorsprong in fotonische chiptechnologie dreigt verloren te gaan zonder gerichte investeringen. Acht Europese ceo’s, gesteund door PhotonDelta, vragen overheden en EU om actie in aanloop naar de herziening van de Chips Act. De markt voor geïntegreerde fotonica groeit de komende jaren sterk, maar concurrentie uit de VS en Azië neemt snel toe.In een whitepaper pleit de sector voor een speciaal Europees programma, betere voorwaarden voor opschaling en toegankelijkere financiering voor bedrijven. Fotonische chips zijn volgens de initiatiefnemers belangrijk voor energiezuinige digitale infrastructuur, medische innovaties en strategische autonomie van Europa. Het betreft Aixtron, Almae Technologies, Ligentec, Phix, PhotonDelta, Smart Photonics, Soitec, VLC Photonics en XFabVeenkoloniaal Museum getroffen door ransomware-aanvalHet Veenkoloniaal Museum in Veendam kampt met de gevolgen van een cyberaanval. Op 7 januari ontdekten medewerkers dat de ransomwaregroep LockBit toegang had gekregen tot de systemen. Dat meldt RTV1. Daarbij zijn gegevens gestolen en bestanden versleuteld, waardoor personeel niet meer bij een deel van de digitale administratie en fotoarchieven kan. Volgens directeur Hendrik Hachmer gaat het onder meer om collectiebeelden en persoonsgegevens; betrokkenen zijn geïnformeerd. Het museum weet niet hoeveel losgeld wordt geëist en gaat niet onderhandelen. Een back-up van december voorkomt groter verlies. De oorzaak van de aanval wordt nog onderzocht.MGF stapt in AppyThings via management buy‑outInvesteringsmaatschappij MGF uit Den Bosch heeft samen met het managementteam van AppyThings een volledige management buy‑out gerealiseerd. Het team, bestaande uit Tom Hendrix, Reinier van der Hoeven en Wouter Leijdes, neemt via de constructie alle aandelen over van de oprichters van AppyThings: Bert van Vugt en Anthony Doerga.AppyThings (veertig man), met hoofdkantoor in Veenendaal, richt zich op it‑integratie met een focus op api‑management en event‑streaming. Het bedrijf behaalt een omzet van circa tien miljoen euro en is actief in Europa en het Midden‑Oosten. Met de instap van MGF verwacht AppyThings zijn groei te versnellen. MGF richt zich op mkb‑bedrijven met bewezen resultaten en minderheidsparticipaties.Pride Capital Partners doet eerste Noorse investeringPride Capital Partners heeft zijn eerste investering in Noorwegen afgerond met een deelname in Duell Software en ontwikkelbedrijf Panteon. Beide bedrijven zijn gevestigd in Kristiansand. De investeerder ondersteunt het management bij verdere organische groei en bij een buy‑and‑buildstrategie in de versnipperde Noordse markt. Duell levert cloudgebaseerde software voor handelsbedrijven, waaronder logistiek, voorraadbeheer, betalingen en dagelijkse operaties.  Project Anticipate moet ziekenhuizen beter voorbereiden op pandemieënDe Vrije Universiteit Brussel, het UZ Brussel en de Universiteit Antwerpen starten het onderzoeksproject Anticipate om ziekenhuizen beter te laten anticiperen op toekomstige pandemieën. Het project combineert ai, epidemiologische modellen en nieuwe diagnostiek om pathogenen sneller te detecteren en zorgcontinuïteit te waarborgen.Onderzoekers ontwikkelen simulatiemodellen die ziekenhuisprocessen nabootsen en ai‑technieken inzetten om effectieve maatregelen te bepalen. Daarnaast werkt het consortium aan diagnostische tools op basis van sequencing en ai, die worden getest in het UZ Brussel. Het project ontvangt ruim 2,4 miljoen euro steun van het Belgisch Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO) en kan later ook worden toegepast in andere zorgomgevingen.

Onderzoekers van de KU Leuven hebben een ernstige kwetsbaarheid ontdekt in Google Fast Pair, een dienst die op grote schaal wordt gebruikt om Bluetooth-accessoires snel te koppelen. ‘Door voorrang te geven aan gebruiksgemak heeft de industrie het digitale slot op de voordeur verwaarloosd.’Bluetooth-oortjes en -koptelefoons zijn ontworpen om vooral moeiteloos te werken: openen, tikken en luisteren. Net dat gebruiksgemak blijkt nu dus een zwakke plek. En dat al een tijdje: Fast Pair werd in 2017 door Google geïntroduceerd om het koppelen van Bluetooth-apparaten eenvoudiger te maken, met automatische synchronisatie aan een Google-account.Maar volgens het onderzoek van Cosic, de beveiligingsgroep van de KU Leuven, ondermijnt dat ontwerp fundamentele veiligheidsprincipes van Bluetooth. Bij veel Fast Pair-gecertificeerde accessoires kan een aanvaller een verbinding tot stand brengen zonder dat het apparaat expliciet in koppelmodus staat of dat de gebruiker toestemming geeft. De onderzoekers bundelden hun aanvallen onder de naam WhisperPair. Die kunnen binnen enkele seconden en met standaardhardware worden uitgevoerd, op afstanden tot ongeveer 14 meter. Stalking Wat betekent dat in de praktijk? De onderzoekers tonen dat aan met enkele scenario’s. In zo’n eerste scenario kan een aanvaller in de buurt van een treinreiziger de verbinding met diens koptelefoon overnemen. Audio kan worden onderbroken of vervangen, en de microfoon kan ongemerkt worden geactiveerd om omgevingsgeluid of gesprekken op te nemen. Een tweede, ernstiger scenario draait rond stalking. Bepaalde Fast Pair-apparaten ondersteunen Googles Find Hub-netwerk. Als zo’n accessoire nooit eerder aan een Android-toestel is gekoppeld, kan een aanvaller zich registreren als ‘eigenaar’ en het apparaat – en dus de gebruiker – dagenlang volgen. Waarschuwingen tegen ongewenste tracking verschijnen vaak pas na 48 uur en ogen voor slachtoffers weinig alarmerend. Twee op drie apparaten kwetsbaar De privacyproblemen doen zich niet bij alle apparaten voor, maar wel bij de meeste. COSIC testte 25 apparaten van 16 fabrikanten, waaronder JBL en Sony.Bij 68 procent slaagden de onderzoekers er namelijk in de verbinding over te nemen en de microfoon te misbruiken. ‘Dit is niet een kwetsbaarheid in een goedkoop apparaat, maar een structurele fout in het hele Fast Pair ecosysteem, klinkt het bij de onderzoekers. Gebrek aan cryptografische bescherming De kwetsbaarheid is het gevolg van een te grote afhankelijkheid op checks op software-niveau in plaats van cryptografische bescherming. ‘De Fast Pair specificatie verwacht dat de firmware van het apparaat controleert of de pairing modus is ingeschakeld’, aldus de onderzoekers. ‘Deze verificatie wordt evenwel vaak fout geïmplementeerd door fabrikanten van Bluetooth accessoires.’Als oplossing stellen de onderzoekers IntentPair voor, een aanpassing waarbij alleen een fysieke handeling van de gebruiker (zoals een knop indrukken) cryptografisch kan bevestigen dat koppelen is toegestaan. Risico voor honderden miljoenen gebruikers Google heeft de kwetsbaarheid (met als referentie CVE-2025-36911) intussen als kritisch geclassificeerd en werkt samen met fabrikanten aan updates, die vanaf januari 2026 worden uitgerold. Voor gebruikers blijft het advies voorlopig alvast eenvoudig maar essentieel: installeer firmware-updates van Bluetooth-accessoires zodra die beschikbaar zijn.Al is men bij COSIC ook best hard in hun oordeel. ‘Een bijkomende dienst die ontworpen is om het koppelen van Bluetooth-accessoires gemakkelijker te maken, heeft grootschalige veiligheids- en privacy risico’s voor honderden miljoenen gebruikers geïntroduceerd’, stellen ze. ‘Door voorrang te geven aan gebruiksgemak heeft de industrie het digitale slot op de voordeur verwaarloosd. Want beveiliging is maar robuust als ze gekoppeld wordt aan cryptografische bescherming.’ Securitybudgetten-onderzoek Computable voert in samenwerking met Cybersec Europe ook dit jaar weer het jaarlijkse Securitybudgetten-onderzoek uit, en we hebben jouw inzichten hard nodig. Door mee te doen, krijg je direct inzicht in hoe jouw organisatie presteert ten opzichte van anderen. Het invullen van de enquête duurt slechts 5 minuten, maar levert een waardevolle, sectorbrede benchmark op die je direct kunt inzetten voor jouw strategische beslissingen in 2026. Doe mee!

Datarevival Deze rubriek is al een tijd lang grotendeels gewijd aan de huidige ai-revolutie. De generatieve ai (gen-ai) van nu lijkt overal op toepasbaar en beslist ook op het managen van klassieke databasesystemen. Het valt daarom op dat het binnen de ‘oude’ ict-branche stil blijft over wat artificiële intelligentie (ai) kan doen voor klassieke databasetoepassingen. Midden jaren 90 schreef ik voor het blad Database Magazine (DB/M). Het waren jaren waarin (relationele) databases mainstream waren geworden en de belangstelling voor data groot was. In die tijd schreef ik een stuk waarin ik mij afvroeg waarom het werk van een database administrator (dba), een vrij nieuwe functie, niet grotendeels zou kunnen worden geautomatiseerd. Deze dba had (en heeft) als taak om applicaties efficiënt te laten werken op de server-hardware. Zo kon (en kan) de dba bijvoorbeeld door het leggen van indexen voorkomen dat een complete tabel wordt uitgelezen om een record te vinden. Ik vroeg mij toen af waarom een index die nauwelijks wordt gebruikt niet automatisch wordt gerapporteerd. Of waarom het aanmaken van een index niet kan worden gesuggereerd als een grote tabel voortdurend compleet wordt doorlopen. Ik vraag mij dat nog steeds af. De ict is een gekke business. Nu met ai wordt deze oude vraag zelfs onontkoombaar. Gen-ai excelleert in het herkennen van patronen. Mooi, want datamodellering en database-ontwerp is het in datastructuren vangen van patronen. Of over een paar jaar ai de mens in alles verslaat betwijfel ik, maar een ai-model dat kan wedijveren met de beste datamodel-patroonherkenners moet mogelijk zijn. Hetzelfde geldt voor die oude vraag waarom het werk van de dba niet kan worden geautomatiseerd. Ik vermoed dat het zelfs zonder toegespitste modellen nu al mogelijk zou moeten zijn om knelpunten en verbeter-opties te identificeren. Wederom: waarom is dat niet gangbaar? Elke ict-consultant zou het water toch in de mond moeten lopen? Waar blijven de modellen-trainers of desnoods de promptengineers? Een gemene database-ontwerptest voor ai. Database-ontwerp, -generatie en -optimalisatie zijn lang niet de enige toepassingen in de categorie ‘laaghangend fruit’. Wat dacht u van documentatie-generatie? Of controle en verbetering van database-content? Stop een database-dump (data plus schema) plus het oude projectdossier in een gen-ai en laat het ding documentatie genereren. Als ik een tabel aanbied met, zeg, reisgidsen, dan herkent die ai dat probleemloos, zelfs zonder documentatie. Als zich tussen tweeduizend reisgidsen het fantasy-boek De reisgenoten van Tolkien bevindt, dan signaleert die ai dat probleemloos. Als auteursinformatie niet in een aparte tabel is gestopt maar in een veldje in de boekentabel, dan kan de ai spelfouten corrigeren, een stamtabel met auteurs aanmaken en de data converteren. De ai kan eveneens de mutaties verwerken, zodat we wéér tien jaar verder kunnen aanmodderen met stokoude legacy-systemen die allang vervangen hadden moeten zijn. Misschien is dat zelfs verstandig. Als de hype uitkomt en we over vijf jaar artificial general intelligence (agi) hebben, dan is het aan de beademing houden van legacy-systemen een slimme keuze. Ondertussen kun je als eigenaar van dergelijke systemen aan de slag met laaghangend ai-fruit: documenteren, (data)corruptie opsporen en corrigeren (ook tussen systemen!), datawarehouse-modelletjes genereren, datalakes draineren en – o ja – relationele databases optimaliseren en die halve dba op de loonlijst omscholen. Kortom, de mogelijkheden om de verdere ai-ontwikkelingen af te wachten en toch nuttig aan de slag te gaan zijn eindeloos. Misschien is een deel van de verklaring dat de oude en de nieuwe datawerelden te ver van elkaar afstaan. Heel jammer wel Je zou verwachten dat Nederlandse ict-publicaties vol staan met ronkende succesverhalen over dit soort toepassingen, maar nee. Bij het uitblijven van ict-oplossingen voor database-optimalisatie begreep ik het nog wel enigszins. Het was gedoe onder de motorkap, techneuten-voor-techneuten. Maar de helft van wat ik hierover schrijf gaat over innovaties die goed zijn uit te leggen aan de gemiddelde bestuurder. Misschien is een deel van de verklaring dat de oude en de nieuwe datawerelden te ver van elkaar afstaan. Heel jammer wel. Natuurlijk heb ik uitgezocht of er tools op de markt zijn die de functionaliteit bieden die ik hierboven beschrijf. ChatGPT vindt er slechts zes, die bij nazoeken ook een product van hallucinatie blijken te zijn. Het veld lijkt leeg. Wat een kansen voor onderzoekers en innovatieve ondernemers! Maar waarom niet zelf aan de slag met de bestaande algemene ai-producten? Zelf heb ik met ChatGPT een database-ontwerp gemaakt. Ik heb een casus (zie hierboven) voorgelegd die bijna elke deelnemer aan een workshop gegevensmodellering op het verkeerde been zet. ChatGPT doet het in sommige opzichten beter dan mijn cursisten, maar komt tegelijk met extreem gekke suggesties. Het is een bekend beeld: generatieve ai is vooral nuttig in de handen van experts. Voor de database-mensen: hier mijn dialoog met ChatGPT. Kort en goed: voor creatieve en ondernemende klassiek-geschoolde data-mensen is het na jarenlange droogte een geweldige tijd om professioneel bezig te zijn. Aan de slag ermee! Datarevival is een rubriek van René Veldwijk over de wondere wereld van data. Veldwijk is associé bij Ockham Groep en opiniemaker bij Computable. Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #1.