computable

Dubbelinterview | Derk Boswijk (staatssecretaris Defensie) en Jeroen van der Vlugt (cio Defensie) Derk Boswijk ontvangt ons in zijn werkkamer aan het Haagse Plein. De handdruk is stevig, de blik open, de houding energiek. Terwijl de koffie wordt geserveerd, zegt hij te hopen dat de politiek de komende jaren aan Nederland laat zien dat ze kan leveren. ‘We moeten gewoon heel pragmatisch zaken gaan oplossen. En dat kán. Als je ziet waartoe we in Nederland in staat zijn…’ Hij kijkt naar zijn collega Jeroen van der Vlugt: ‘Neem jouw gebied, dat digitale domein, het is mega-indrukwekkend.’ ‘Heel veel mensen begrijpen niet dat we er al jaren niet in slagen een stabiel politiek bestuur te vormen met elkaar. Nederland had supersaaie politiek vroeger, daar moeten we eigenlijk weer een beetje naar terug. Dat er aan geen enkele talkshowtafel nog een politicus zit, omdat iedereen denkt ‘ze regelen het wel, het komt goed’. ProfielDerk Boswijk is sinds 23 februari staatssecretaris van Defensie namens het CDA in het kabinet-Jetten. Van 2015 tot 2021 was hij voor die partij lid van Provinciale Staten Utrecht en van 2021 tot 2026 lid van de Tweede Kamer. Vanaf juni 2019 tot zijn aanstelling als staatssecretaris was Boswijk ook Reserveofficier bij de Landmacht (1e luitenant). ProfielJeroen van der Vlugt is sinds 1 maart 2020 chief information officer (cio) bij het ministerie van Defensie en lid van de bestuursraad van Defensie. Van der Vlugt is tevens lid van de Agency Supervisory Board (ASB) van de Navo Communications and Information Agency (NCI Agency), die toezicht houdt op de strategische IT-initiatieven van de Navo. Als staatssecretaris is de hoofdprioriteit van Boswijk om eraan bij te dragen dat de krijgsmacht zich gereed maakt voor de toekomst. ‘Meer abstract is mijn ambitie daarboven écht te laten zien dat de politiek een oplossing weet te vinden voor grote opgaven: in mijn geval dus die sterke krijgsmacht, om te beschermen wat ons dierbaar is, maar ook stikstof, de woningcrisis, et cetera. Dus ik heb in mijn eerste week hier meteen de outreach gedaan naar alle collega-bewindspersonen.’ Hij noemt Jaimi van Essen, minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, met als insteek: wij hebben natuurgebieden, jij hebt een stikstofprobleem. We hebben elkaar nodig, hoe vliegen we dat aan? Een tweede voorbeeld: Elanor Boekholt-O’Sullivan, de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, met de vraag: hoe kunnen we samen acteren richting Jo-Annes de Bat, de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei? Jij hebt netcongestie problemen, wij willen kazernes bouwen, wellicht kunnen we die kazernes gebruiken voor de opslag of de opwekking van energie? Staatssecretaris Defensie Derk Boswijk (foto: Arie Cijfer). Boswijk: ‘We willen laten zien dat Defensie the force of good kan zijn op veel terreinen, dat wij een duwtje kunnen geven op bepaalde innovatie of bepaalde maatschappelijke problemen.’ Een dergelijke spin-off naar andere departementen zal het draagvlak vergroten. Wat is de relatie tussen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en de Digitale Transformatie Strategie (DTS) bij Defensie? Van der Vlugt: ‘De NDS kwam kort nadat wij de DTS hadden aangekondigd. Wij hebben toen meteen het initiatief genomen om op politiek en ambtelijk niveau rond de tafel te gaan om te kijken naar de grote overlap-punten. Nou, ai is er daar een van, cloud is er een van, en soevereiniteit is er een van. We zijn nu hard bezig om te kijken hoe we die samenwerking het beste kunnen insteken. Ik vind zelf een van de mooie voorbeelden wat wij noemen ‘hoog gerubriceerde informatie’- dat is staatsgeheime informatie, en het is best een tijd lastig geweest om daarin tussen de departementen uit te wisselen. Dat vraagt best veel technische kennis. Wat we nu doen, is dat we aanbieden aan andere departementen dat ze gebruik mogen maken van onze technische oplossing, waardoor ze binnen de Rijksoverheid omgeving kunnen werken. Het is niet zo dat wij met de kruiwagen naar binnenkomen en zeggen ‘hier heb je het, en lift maar mee’, ze moeten daar zelf ook een aantal dingen voor regelen.’ Bestaansrecht Maar de hand steken we wel graag uit, bevestigt Boswijk. ‘Sterker nog, ik leen Jeroen graag uit aan Willemijn Aerdts (de staatssecretaris die eindverantwoordelijk is voor de NDS – red.). Toen ik hier binnen kwam was ik meteen onder de indruk van hoe ver Jeroen en zijn team al zijn. Dus ik zei tegen Willemijn: jij bent verantwoordelijk voor het geheel, maar wij als Defensie hebben al bestaansrecht in dit domein, dus maak daar gebruik van. Als wij daarin kunnen helpen en kunnen samenwerken dan dat zou fantastisch zijn. Zij staat daar zeker voor open, zei ze, dus we hebben binnenkort een lunchafspraak.’ Jeroen, jij stelde onlangs in een programma van BNR dat de Nederlandse overheid wellicht zou moeten investeren in priority-aandelen van bedrijven die werken aan technologie die voor de veiligheid van Nederland van belang is. Op die manier zou kunnen worden voorkomen dat startups en scale-ups verdwijnen naar Amerika. Je zou ook voor technologie die overheidsbreed of Defensie-specifiek van belang is, kunnen zeggen: we hebben inkoopmacht, we gaan ons opstellen als ‘launching customer’? Cio Defensie Jeroen van der Vlugt (foto: Arie Cijfer). Van der Vlugt glimlacht: ‘Ik wil benadrukken dat ik niet heb willen suggereren dat we als overheid in bedrijven moeten gaan deelnemen. Ik denk dat je sowieso heel selectief daar naar zou moeten kijken – en wij kijken door de bril van nationale veiligheid. Voor de goede orde: er zijn verschillende instrumenten die je kunt toepassen, en een contract is ook een instrument. Wij zetten vaak al die contractuele mogelijkheden in om bedrijven opdrachten te geven op gebieden die voor Nederland heel erg belangrijk zijn. Maar je wilt voorkomen dat de kennis, het intellectueel eigendom, op een gegeven moment het land uitgaat. Vaak gaat het ook gewoon om mensen, de kennis die bij mensen zit, die je graag wilt behouden. Daar zou je een instrument als priority share in kunnen gebruiken. Heel nadrukkelijk niet bedoeld om economisch mee te delen bij die bedrijven, dat is iets van de ondernemers zelf, maar wel om een belang aan te geven richting dat bedrijf. En dan gaat het ook om het zeker stellen van de productiecapaciteit in Nederland. Als we nu kijken naar de defensie-industrie in de brede zin, dan is die productiecapaciteit een cruciaal asset en dat geldt voor digitalisering net zo hard.’ Opschalen Boswijk: ‘In het verlengde daarvan: we werken aan een Defensie Innovatie en Opschaling Autoriteit. We zijn in Nederland heel erg goed in innovatie. Maar als het prototype er eenmaal is, dan wordt het vaak stil en even later bloedt het dood. We moeten veel meer gaan focussen op de stappen daarna: we hebben iets fantastisch, hoe gaan we dit opschalen? In dat opschalen zien we de grote uitdaging op dit moment. Het kan zijn dat Defensie een soort launching customer gaat zijn, ergo: we gaan zelf bepaalde producten afnemen om wat massa te creëren. Maar ik vind ook: ik wil naar het buitenland met een catalogus onder mijn arm met wat wij als Nederlandse defensie-industrie kunnen, zodat ik ook tegen mijn counterparts kan zeggen: ik zie dat jullie dit nodig hebben, wij kunnen jullie dit bieden. Dan worden die bezoeken veel concreter en veel pragmatischer en dat is ook een instrument om te zorgen dat bedrijven hier blijven, omdat wij als Defensie bijdragen aan de massa die zij nodig hebben.’ Hoe latent is die capaciteit? Moet er deels een nieuwe industrie worden ontwikkeld? Boswijk: ‘Eerlijk gezegd beseffen we onvoldoende hoeveel bedrijven in Nederland echt in de top zitten in een bepaald segment – en op een heel breed spectrum. ASML kent iedereen, maar we hebben een aantal bedrijven die software produceren voor drones bijvoorbeeld. Het maken van een drone is niet zo ingewikkeld, het gaat meer en meer over de software en de toepassing daarvan. We hebben in Nederland bedrijven in de maritieme sector die op wereldniveau acteren. Wereldwijd is er een enorm tekort aan maritieme maakindustrie. Ik denk dat wij als overheid over het algemeen te weinig ondernemend zijn, te afwachtend zijn. Nog teveel denken: het is niet onze verantwoording, wij moeten gewoon zorgen dat de processen goed lopen. Ik denk dat we veel assertiever moeten zijn. En ik denk, omdat wij als Defensie bepaalde investeringen toch moeten doen, wij ook nog eens slim het vliegwiel kunnen zijn door met andere landen een verbond te smeden. Dán wordt het interessant.’ We kunnen niet buiten Amerikaanse technologie, en dat zal ook morgen niet anders zijn. Maar dit soort initiatieven zal helpen die strategische afhankelijkheden af te bouwen. Boswijk knikt: ‘Die afhankelijkheid is op dit moment niet gezond. De politieke reflex is soms om met de botte bijl alle banden met Amerika te verbreken. Dat zou onverstandig zijn. Allereerst zijn er nog geen alternatieven voor de kennis en de systemen die de Amerikanen hebben. De Oekraïners weten heel goed wat ze nodig hebben, als het over luchtafweer gaat zeggen ze: prachtig die Europese opties, maar geef ons gewoon Patriots. Dus ja, we moeten zorgen voor Europese alternatieven. Maar mijn tweede punt is: we zouden er veel strategischer naar moeten kijken, in de zin van: welke kennis hebben wij, die de Amerikanen niet hebben? Kunnen wij bijvoorbeeld, als het over de F35 gaat  – er zijn bepaalde systemen die wij in de F35 leveren, die alleen wij leveren  – kunnen we dat op het digitale terrein ook doen?’ Van der Vlugt voegt eraan toe: ‘We hebben het vaak over grote Amerikaanse techbedrijven in de defensie-industrie en dan wordt ook Palantir genoemd. Dat bedrijf is gestart met eigen middelen. Er is niemand geweest die heeft gezegd: hier heb je 100, 200, 500 miljoen. De oprichters ervan hebben op een gegeven moment zelf bedacht om in die markt te stappen. Nu is er in Silicon Valley veel geld, en er zijn daar veel slimme mensen, veel ondernemende mensen ook en de Amerikanen hebben een grote thuismarkt. Maar de Europese markt is ook groot en vandaar de oproep aan bedrijven om erin te stappen en ook zelf te investeren.’ De grote uitdaging die we zien is opschalen Boswijk: ‘We moeten een meer ondernemende overheid zijn en dat betekent risico’s nemen en accepteren dat er fouten worden gemaakt. Tegelijkertijd is het appel op de ondernemers: wees nog ondernemender. Ik sta regelmatig voor zaaltjes met ondernemers en  dan hoor ik: we willen een langjarig contract tekenen, we willen die zekerheid. En dan zeg ik: ja, voor een deel moet dat zijn, maar we kunnen nooit 100 procent jullie risico’s gaan afdekken want dan ben je een staatsbedrijf.’ Wat houdt die ondernemers tegen, vanwaar die terughoudendheid? Van der Vlugt: ‘Ik denk dat het voor een deel cultureel is bepaald. De grote Amerikaanse defensiebedrijven wachten eigenlijk ook totdat het Pentagon zegt ‘gaat u maar de opvolger van de F-35 bouwen’. Wat een Palantir heeft gedaan, maar ook een bedrijf als Anduril Industries dat autonome systemen bouwt, die zijn zelf gestart, die hebben vastgesteld: er is hier blijkbaar een markt, wij zien hier toekomst, we gaan op een andere manier deze markt in. Vervolgens zie je, in ieder geval als je kijkt naar beurswaarde, dat ze de traditionele defensiebedrijven voorbij streven. Ik zou hopen dat we dat ook in Nederland krijgen. Dus het is soms wat terughoudend, een beetje cultureel, maar het heeft zeker ook te maken met geld, met investeerders.’ De grote vier techbedrijven in de VS investeren dit jaar 650 miljard dollar in ai. Ga er maar aan staan. Hoe toegankelijk is kapitaal? Van der Vlugt: ‘Ons eigen ABP heeft haar belang afgebouwd maar zat met meer dan achthonderd miljoen dollar in Palantir. En dan denk ik, want het is ook mijn pensioengeld, waarom is dat niet geïnvesteerd in Europese partijen om iets dergelijks mee te doen? Het is best veel geld, hè, achthonderd miljoen dollar, substantieel.’ Nu is Palantir, en diens oprichter Peter Thiel, niet onomstreden. Is het probleem niet juist dat Big Tech gedragen wordt door miljardairs en gestuwd door venture capital? Zou je dan als belanghebbende overheid niet extra kritisch moeten kijken naar herkomst van middelen en intenties van investeerders? Het gaat hier toch ook om ethiek? Van der Vlugt: ‘Zeker. We zijn in 2023 gestart met Reaim: Responsible Artificial Intelligence in the Military Domain. Dit is nu het enige wereldwijde initiatief. We doen dit samen met Zuid-Korea en een aantal andere landen in de tweede ring. We proberen daarin afspraken te maken over hoe je op een verantwoorde manier deze technologie in kunt zetten. Verantwoord betekent op het gebied van ethiek, maar ook op het gebied van veiligheid. Responsible wordt in sommige kringen geduid als woke maar dat is het zeker niet. Elke militair wil met veilige wapens werken. Dus voorspelbaarheid, transparantie, wat heeft het gedaan, wat gaat het doen, dat zijn heel voor de hand liggende zaken. Die afspraken gaan ook over internationaal humanitair recht, waaraan al onze wapensystemen moeten voldoen. Ook als we daarin ai toepassen. De vraag is dan wel hoe je de juiste procedures en technologieën daarin kan ontwikkelen. We zijn daarom nu bezig om, via de Nederlandse Defensieacademie (NLDA), een netwerk op te bouwen met kennisinstellingen van verschillende landen. Dit is onderdeel van Reaim en langs die weg willen we kennis opbouwen, best practices delen, en eventueel kunnen we die kennis exporteren.’ Bestuursraad Van der Vlugt vertelt een uitnodiging te hebben gestuurd aan de bestuursraad van Defensie (bestaande uit secretaris-generaal Maarten Schurink, de Commandant der Strijdkrachten generaal Onno Eichelsheim, directeur-generaal beleid Koen Davidse en de directeur bestuursondersteuning en advies Marieke van Dok) voor een werksessie met het ai-model Claude van Anthropic. ‘Ze krijgen de opdracht om zelf programma’s te gaan schrijven die relevantie hebben voor hun werk. En ik kan je vertellen: niemand in de bestuursraad kan programmeren maar ik weet uit ervaring dat dit heel goed gaat lukken. Het is bizar, maar het laat zien wat ai nu al kan.’ Boswijk: ‘Wat jij met de bestuursraad gaat doen is wat we in heel Nederland zouden moeten doen.’ Hij deelt een anekdote over zijn schoonvader. ‘Die stuurt mij regelmatig grappige filmpjes. Toen we laatst op bezoek waren liet ik hem iets zien waar hij hartelijk om moest lachen. Totdat ik hem vertelde dat het niet echt was, volledig met ai gemaakt. Dat geloofde hij niet, dus ik liet hem zien hoe je zoiets met ChatGPT kunt maken. Dat was een eyeopener voor hem. Eigenlijk zou je dus dat gewoon maatschappelijk breed moeten doen.’ Dat klinkt als een indirecte outreach aan Rianne Letschert, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Van der Vlugt vult aan: ‘AI literacy is een belangrijk thema in onze strategie, ofwel het vermogen om ai te begrijpen, te gebruiken en kritisch te beoordelen. Commandanten aan de NLDA worden vanaf het moment dat ze binnenkomen opgeleid hoe om te gaan met ai. Wat voor vragen moet je stellen? Waar moet je opletten? Wat zijn de ethische en juridische uitgangspunten die we daarbij hanteren? Dat is in de nieuwe realiteit heel relevant.’ Boswijk: ‘De grootste zwakte zit uiteindelijk tussen onze oren. Je weet niet meer wat waar is met AI, en we weten dat de Russen heel goed in staat zijn geweest, meerdere keren, om maatschappelijke onrust te veroorzaken of verkiezingen te beïnvloeden. Dat was nog in een tijd van copy/paste en iedereen zag dat het nep was, en toch trapte een deel van de samenleving erin. Nu trapt in potentie iedereen erin. Dat baart me zorgen, daar moeten we ons echt realiseren dat er een aantal landen tegenover ons staan die minder ethische dilemma’s hebben dan wij hebben.’ Defensienota Voor de zomer wil Boswijk met de Defensienota naar de Tweede Kamer. ‘Dan hebben we ook de contouren staan voor wat betreft die Defensie Innovatie en Opschaling Autoriteit. We zien gewoon dat daar de grote uitdaging zit, in het opschalen. En die zit ‘m niet in een nieuw type drone maar veel meer in de manier van werken en denken. Dat is eigenlijk de innovatie die moet plaatsvinden: kort cyclisch werken, vertrouwen en verantwoording zo laag mogelijk organiseren. En ook accepteren dat er wel eens dingen fout zullen gaan en we geld investeren in een systeem dat als het klaar is misschien toch niet het effect heeft dat we hadden voorzien – bijvoorbeeld omdat de wereld weer is veranderd.’ ‘We hebben over de besteding van belastinggelden natuurlijk politiek verantwoording af te leggen, mijn grote verantwoording is de Kamer mee te nemen in het verhaal dat investeren de moeite loont maar dat er een risico is dat we tegen een desinvestering aan lopen. En ja, we hebben het over belastinggeld, en dat maakt het superfrustrerend en waardeloos, en toch: het kan gebeuren. Maar als we nu op safe gaan spelen dan weten we één ding zeker, dan lopen we altijd achter en dat maakt Nederland per definitie minder weerbaar en minder veilig. Daarnaast beogen we met die investeringen in Defensie zoals gezegd ook positieve neveneffecten voor de samenleving.’   (Dit artikel is ook te lezen in GOV Magazine nummer 22 van Atos.)

COLUMN – Je hebt soms van die kleine berichtjes waar je eerst snel overheen leest, om daarna nog een keer te kijken en ineens denkt: shit, staat dat er echt? Zo las ik het berichtje over een datacenter van Microsoft in Middenmeer dat in 2025 ongeveer één procent van alle stroom in Nederland verbruikte.Ik las door en toen viel het kwartje pas. Eén procent ? En dat is alleen nog maar één datacentrum van Microsoft, we hebben er nog veel meer. En daarbij: niet alleen het datacenter verbruikt stroom maar ook alle devices waar Microsoft op draait.Als je het water langzaam opwarmt, dan gaat die kikker al kokend doodWat gaan we eraan doen? Helemaal niks. Ja, we verbazen ons erover dat het steeds warmer wordt. En vervolgens zeggen we er achteraan, ter geruststelling voor onszelf, dat het in 1975 ook warm was. Wel gemiddeld vier graden kouder dan nu, maar toch.ExperimentEén procent, het lijkt weinig. Net zoals een paar graden warmer geen probleem lijkt. Er is een bekend experiment dat als je een kikker in kokend water gooit, hij er direct uit springt. Maar als je het water langzaam opwarmt, net zolang totdat het kookt, dan gaat die kikker al kokend dood. Hier kun je ons ook mee vergelijken. We gebruiken steeds meer energie en ondertussen wordt het warmer en warmer.Trouwens, nog even over dat experiment. Als je een kikker in kokend water gooit, dan springt hij er niet uit, maar verbrandt hij direct. En nog iet: welke sadist heeft dit experiment bedacht? Wat waren de alternatieven? Een paard in brand steken en kijken hoelang hij nog galoppeert?Neemt allemaal niet weg dat we heel langzaam naar de kloten gaan. Maar ondertussen hebben we palmbomen in de achtertuin staan en genieten we van het mooie weer. Tot het gaat koken natuurlijk.Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk hier voor meer informatie.

Kunstmatige intelligentie (ai) speelt een steeds actievere rol bij cyberaanvallen. Waar de technologie voorheen vooral werd ingezet om aanvallen voor te bereiden, kan de technologie inmiddels ook zelfstandig onderdelen van een aanval uitvoeren. Dat blijkt uit het ‘AI Security Report 2026‘ van Check Point Research.Volgens het jaarlijkse onderzoek verschuift ai daarmee van ondersteunend hulpmiddel naar een autonome uitvoerder binnen de aanvalsketen. Check Point beschrijft onder meer een aanval op negen Mexicaanse overheidsinstanties waarbij twee generatieve-ai-modellen werden ingezet om netwerken te verkennen, gestolen gegevens te analyseren en vervolgacties uit te voeren. Daarbij zou ai meer dan vijfduizend opdrachten hebben gegenereerd, verdeeld over 34 aanvalssessies, met beperkte menselijke tussenkomst.De onderzoekers constateren daarnaast dat de tijd die organisaties hebben om beveiligingslekken te dichten verder afneemt. Ai zou nieuw ontdekte kwetsbaarheden binnen enkele uren kunnen omzetten in een werkende exploit, waardoor organisaties sneller beveiligingsupdates moeten doorvoeren.PromptOok signaleren de onderzoekers een sterke toename van zogeheten prompt-injectionaanvallen, waarbij aanvallers ai-systemen via gemanipuleerde invoer proberen te misleiden. Volgens het rapport is het aantal detecties van dergelijke aanvallen tussen maart en mei 2026 ongeveer vervijfvoudigd.Daarnaast waarschuwt Check Point dat ai-gegenereerde stemmen, gezichten, documenten en videobeelden traditionele vormen van identiteitscontrole minder betrouwbaar maken. Organisaties zullen daarom vaker aanvullende verificatiemethoden, zoals multi-factorauthenticatie, moeten inzetten.Verder blijkt uit het onderzoek dat medewerkers steeds vaker gevoelige bedrijfsinformatie delen met generatieve-ai-tools. Het aantal risicovolle interacties met ai binnen organisaties is volgens Check Point in een jaar tijd verdubbeld, terwijl veel gebruikte ai-toepassingen buiten het formele it-beleid vallen.TelemetrieHet ‘AI Security Report 2026’ is gebaseerd op telemetriedata, praktijkvoorbeelden en casestudies van Check Point Research. De aanbevelingen van de leverancier richten zich op betere beveiliging van ai-toepassingen, snellere detectie van ai-gestuurde aanvallen en strengere controle op het gebruik van ai binnen organisaties.

IBM heeft afgelopen kwartaal te laat en ook niet handig gereageerd op belangrijke veranderingen in haar afzetmarkten. Het concern lijdt onder de zwakkere vraag naar software en infrastructuur, waardoor de omzet achterbleef bij de verwachtingen. Ceo Arvind Krishna erkent in een brief aan IBM-beleggers dat zijn mensen hebben gefaald. ‘We hebben ons niet snel genoeg aangepast en gehandeld, en talloze grote deals zijn niet binnen de verwachte termijnen afgerond.’ Op de beurs zakte de koersdaling van IBM-aandelen tot 25 procent weg, nadat Big Blue een winstwaarschuwing had gegeven. De introductie van het nieuwe mainframe Z17 die speciaal is ontwikkeld voor de verwerking van ai-taken, viel tegen. Volgens Krishna bracht Z17 qua omzet niet wat IBM ervan had verwacht. Ten onrechte was aangenomen dat het nieuwe mainframe de voorziene daling in de infrastructuur-omzet zou dempen. Maar dat bleek niet het geval. Krishna: ‘Wat er gebeurde, was echter erger dan onze verwachtingen, veroorzaakt door een tekort aan prestaties van onze Z-serie en de bijbehorende software-stack, met name op het gebied van transactieverwerking.’ Prijsdynamiek In de laatste weken van juni zag IBM dat klanten hun kwartaalinkopen verschoven naar de aanschaf van servers, opslag en geheugen om de beperkte beschikbaarheid van infrastructuur veilig te stellen in aanloop naar verwachte prijsstijgingen. Deze dynamiek beïnvloedde het koopgedrag van klanten. ‘Hoewel we in onze verwachtingen wel enige impact op de toeleveringsketen hadden voorzien, hadden we de omvang van de herprioritering van de kapitaaluitgaven niet voorzien. Bovendien werden klanten in dit kwartaal afgeleid door de snel evoluerende, sectorbrede cybersecurityproblemen.’ IBM boekte over het tweede kwartaal een winst van 3.01 dollar per aandeel over een omzet van 17.86 miljard dollar. De inkomsten uit software waren 5 procent hoger vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Consultancy bleef gelijk, terwijl infrastructuur 7 procent minder omzet opleverde. IBM zal volgende week woensdag meer in detail ingaan op de tegenvallende resultaten.

Meer dan een derde (37 procent) van de Nederlandse C-suite executives loopt tijdens het werk tegen taalbarrières aan. Uit angst om minder competent over te komen, houden zij zich soms stil tijdens internationale vergaderingen. In België ligt dit percentage met 46 procent nog hoger. Dat blijkt uit onderzoek van Censuswide onder zeshonderd zakelijke professionals in Nederland en België, in opdracht van ai-taalleverancier DeepL. De resultaten laten zien dat de Engelse taalvaardigheid binnen het internationale bedrijfsleven niet altijd toereikend is om effectief samen te werken. De gevolgen zijn volgens de respondenten ook financieel merkbaar. Zo geeft bijna zestig procent aan jaarlijks meer dan vijftigduizend euro aan inkomsten mis te lopen door communicatieproblemen. Bijna een kwart schat het verlies op meer dan een ton. Verkoopdeals Daarnaast zegt 43 procent van de Nederlandse en veertig procent van de Belgische respondenten dat zij soms verkoopdeals mislopen door taalproblemen. Driekwart van de ondervraagden vindt dat moedertaalsprekers van het Engels collega’s soms onbedoeld buitensluiten door snel te praten, idiomen te gebruiken of culturele verwijzingen te maken die niet voor iedereen duidelijk zijn. Ook zegt 62 procent van de Nederlandse en 71 procent van de Belgische respondenten regelmatig internationale vergaderingen te verlaten zonder alle belangrijke informatie, technische details of besluiten te hebben meegekregen. Volgens DeepL kunnen nieuwe ai-vertaaltools, zoals realtime-spraak-naar-spraakvertaling, helpen om deze taalbarrières te verminderen. Hierdoor kunnen medewerkers makkelijker deelnemen aan internationale gesprekken in hun eigen taal.

De markt voor ai Code Assistants is inmiddels behoorlijk bevolkt. Claude Code, Cursor en GitHub Copilot domineren, samen met AWS en Google Cloud. Maar IBM denkt met Bob voldoende troeven in handen te hebben om hier een vuist te maken. Enkele lokale softwaremakers gaan intussen met IBM Bob aan de slag. In plaats van ontwikkelaars alleen te helpen code te schrijven, orkestreert IBM Bob het volledige software development lifecycle: van planning en design tot testing, deployment en modernization. Het platform is sinds april algemeen beschikbaar.Modernisering is alvast een belangrijk speerpunt voor Bob, want die gebeurt nu eenmaal vaak vanuit en met IBM-infrastructuur. ‘60 tot 80 procent van het ontwikkelwerk draait om modernisering. En driekwart van de bedrijven hebben een tekort in ontwikkelaars voor talen als Java of Cobol’, zo haalt Marty van de Korput, cto bij IBM in België en Luxemburg aan. Waarin moet IBM Bob het verschil maken? Multimodel orkestratie vormt een kernkenmerk. ‘Bob routeert taken automatisch naar het meest geschikte model. Dit gaat van kleinere modellen voor eenvoudige taken tot frontier language models voor complexe werkzaamheden’, benadrukt Marty van de Korput.Dit moet volgens IBM het kostenprobleem waar Gartner recent voor waarschuwde adresseren, want ongecontroleerde tokenverbruik kan snel alle voordelen van ai opslokken. IBM voert hier transparantie in via ‘Bob coins’, een kostenmechanisme waarmee organisaties zien waar hun ai-budget naartoe gaat. ‘Naast het feit dat wij het volledige softwaretraject ondersteunen en onze multimodel-aanpak, zijn wij ook sterk in modernisatie van legacy systemen’, vult Marty van de Korput aan. ‘Denk aan support voor RPG, Cobol en mainframe.’Verder is er de integratie met het IBM-ecosysteem. Zo voegt het bedrijf mogelijkheden voor maatwerk toe, bijvoorbeeld gespecialiseerde versies voor Z-platforms, terwijl Bob via model context protocol (mcp) ook open-source modellen ondersteunt en niet aan IBM-exclusieve technologie gebonden is. ‘Bob staat los van IBM-klanten. Ook niet-IBM klanten en -techprofielen kunnen ermee aan de slag’, benadrukt de cto, benadrukt de cto. Eerste adopters in Benelux Intussen hebben de eerste gebruikers in de Benelux zich aangediend. Zo gebruikt Integration Designers (Cronos Groep) Bob voor integratieprojecten. Tech Mahindra’s Belgisch team testte het platform in een workshop bij IBM.Binnen IBM zelf gebruiken intussen al meer dan 80.000 medewerkers Bob. Gebruikers rapporteren gemiddeld, volgens IBM, een productiviteitswinst van 45 procent. Bij specifieke taken zijn de cijfers hoger: het eigen IBM Instana-team meldde een reductie van 70 procent in tijd voor bepaalde werkzaamheden. IBM biedt Bob als SaaS aan, met on-premises deployment. ‘Interessant voor organisaties met data-soevereiniteitsbehoeften’, aldus Van de Korput.Kortom: voor wie dacht dat de ai code assistant-markt verzadigd was, daar denkt IBM dus anders over. Al lijkt toch vooral de hele moderniseringsuitdaging (vanuit IBM-infrastructuur) een belangrijk verkoopargument te worden.En voor wie eraan twijfelde. Bob is niet afgeleid van Bob de Bouwer. Al dragen ze beiden een helm.

Rebecca Lumley en Tom Moester (Hunt & Hackett) tijdens Cybersec Netherlands 2026 Jarenlang werd technische schuld (technical debt) vooral gezien als een intern it-vraagstuk. Legacy-systemen die nog een paar jaar mee moeten. Verouderde softwarecomponenten die voorlopig niet vervangen worden. Cloudomgevingen die sneller zijn gegroeid dan de governance daaromheen. En afhankelijkheden waarvan niemand precies weet waar ze zich bevinden. Juist die ontwikkeling staat centraal op 9 en 10 september tijdens Cybersec Netherlands 2026, waar Tom Moester en Rebecca Lumley van Hunt & Hackett op dag twee de keynote ‘The painful cost of ‘we’ll fix it later’: how cybercriminals exploit technical debt for profit’ verzorgen. Hun centrale stelling is dat technische schuld allang niet meer alleen een operationeel of governancevraagstuk is. In een steeds verder digitaliserende economie vormt het een aantrekkelijk verdienmodel voor cybercriminelen die systematisch op zoek gaan naar organisaties waar achterstallig technisch onderhoud zich heeft vertaald in een groter aanvalsoppervlak. In een tijd waarin organisaties onder druk staan om sneller te digitaliseren, wordt technische schuld vaak beschouwd als een onvermijdelijke consequentie van innovatie. Maar volgens steeds meer cybersecurityspecialisten verdient deze erfenis een andere benadering. Technische schuld is niet langer alleen een operationeel probleem. Het vormt een aantrekkelijk verdienmodel voor cybercriminelen. Van kwetsbaarheid naar verdienmodel Waar traditionele securityprogramma’s zich vaak richten op individuele kwetsbaarheden, ontstaat steeds meer aandacht voor de onderliggende oorzaken die systemen aantrekkelijk maken voor aanvallers. Niet één ontbrekende patch vormt het risico, maar een opeenstapeling van verouderde technologie, onvoldoende inzicht in afhankelijkheden en uitgestelde modernisering. Dat is zichtbaar in vrijwel alle onderdelen van de digitale infrastructuur. Organisaties beheren tegenwoordig een combinatie van on-premises systemen, meerdere cloudplatformen, saas-diensten, ot-omgevingen, edge-devices en ai-integraties. Tegelijkertijd worden softwareketens steeds complexer. Een enkele applicatie kan afhankelijk zijn van honderden externe componenten en open-sourcebibliotheken. Het gevolg is een voortdurend groeiend aanvalsoppervlak waarin technische schuld zich vaak jarenlang ongemerkt ophoopt. Professionelere cybercrime Daar komt een tweede ontwikkeling bij. Cybercriminaliteit professionaliseert in hoog tempo. Aanvallers werken steeds vaker volgens een gespecialiseerd bedrijfsmodel waarbij verschillende groepen verantwoordelijk zijn voor specifieke onderdelen van een aanval. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor zogeheten Initial Access Brokers (IAB’s). Deze partijen richten zich uitsluitend op het identificeren van kwetsbare organisaties en het verkrijgen van toegang tot systemen. Die toegang wordt vervolgens doorverkocht aan ransomwaregroepen of andere criminele netwerken. In deze markt vertegenwoordigt technische schuld een directe economische waarde. Verouderde systemen, slecht beheerde cloudomgevingen en vergeten digitale assets vormen een relatief goedkope manier om toegang tot organisaties te verkrijgen. Ai versnelt zoektocht Ook de opkomst van kunstmatige intelligentie verandert het speelveld. Securityteams zetten ai steeds vaker in voor detectie en analyse, maar dezelfde technologie kan ook door aanvallers worden ingezet. Onderzoekers zien een ontwikkeling waarbij het identificeren van kwetsbare systemen steeds verder wordt geautomatiseerd. Hierdoor kunnen cybercriminelen sneller en op grotere schaal potentiële doelwitten selecteren. Niet elke kwetsbaarheid hoeft daarbij direct misbruikt te worden. Het gaat vooral om het vinden van omgevingen waarin verschillende vormen van technische schuld samenkomen en zo nieuwe aanvalspaden creëren. Inzicht in digitale weerbaarheid Voor bestuurders en securityverantwoordelijken betekent dit dat traditionele kwetsbaarheidsmanagementprogramma’s mogelijk niet langer voldoende zijn. Een hoge CVSS-score vertelt immers niet altijd welke systemen voor een aanvaller daadwerkelijk interessant zijn. Steeds vaker ontstaat daarom de behoefte aan een bredere benadering waarin niet alleen individuele kwetsbaarheden worden beoordeeld, maar ook de onderliggende technische schuld, afhankelijkheden en potentiële aanvalsketens. De centrale vraag verschuift daarmee van ‘welke actor vormt een bedreiging?’ naar ‘welke onderdelen van onze omgeving maken ons aantrekkelijk voor aanvallers?’. Cyberweerbaarheidsstrategie Deze verschuiving staat centraal in de keynote ‘The painful cost of ‘we’ll fix it later’: how cybercriminals exploit technical debt for profit’ tijdens Cybersec Netherlands 2026. In hun presentatie laten Tom Moester en Rebecca Lumley zien hoe cybercriminelen technische schuld steeds vaker benaderen als een economisch exploiteerbaar bezit. Daarbij gaan zij onder meer in op de groei van gespecialiseerde cybercriminele markten, de rol van ai bij het identificeren van kwetsbare doelwitten en de vraag hoe organisaties technische schuld kunnen benaderen als onderdeel van hun cyberweerbaarheidsstrategie. Voor organisaties die hun digitale weerbaarheid willen versterken, is dat een discussie die verder gaat dan patchmanagement alleen. Want wie technische schuld uitsluitend als it-achterstallig onderhoud blijft zien, loopt het risico dat cybercriminelen de rekening uiteindelijk innen. Bezoek Cybersec Netherlands 2026 Ontdek de nieuwste ontwikkelingen in cybersecurity tijdens Cybersec Netherlands op 9 en 10 september 2026 in Jaarbeurs Utrecht. Laat je inspireren door experts, praktijkcases en innovatieve oplossingen. Registreer je gratis via deze link. Meer informatie: klik hier.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM), Autoriteit Financiële Markten (AFM), Autoriteit Persoonsgegevens (AP), De Nederlandsche Bank (DNB) en Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) roepen overheid en bedrijfsleven op de overgang naar meer digitale autonomie te versnellen. Dat schrijven de toezichthouders in het rapport De route naar digitale autonomie, dat is aangeboden aan staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. Volgens de toezichthouders brengt de concentratie van it-diensten bij een klein aantal leveranciers risico’s met zich mee voor de continuïteit van digitale dienstverlening aan burgers en bedrijven. Verstoringen, cyberincidenten en geopolitieke ontwikkelingen kunnen daardoor een grote impact hebben op organisaties en de samenleving. Daarnaast zou de afhankelijkheid van een beperkt aantal niet-Europese dienstverleners de keuzevrijheid verkleinen en het wisselen van leverancier kostbaar en complex maken. De toezichthouders benadrukken dat digitale autonomie niet hetzelfde is als volledige technologische onafhankelijkheid. Het gaat volgens hen om meer keuzevrijheid en regie voor organisaties die it-diensten afnemen. Dat vraagt om een meer open it-architectuur, betere mogelijkheden om tussen leveranciers te wisselen en een markt waarin concurrentie wordt bevorderd. Aanbevelingen Om die digitale autonomie te versterken, doen de toezichthouders in het rapport De route naar digitale autonomie vier aanbevelingen: Bundel vraag naar Europese diensten: de overheid kan optreden als aanjager door de vraag naar nieuwe Europese digitale diensten te bundelen en zelf als eerste afnemer op te treden; Weeg digitale autonomie mee bij aanbestedingen: overheden en bedrijven zouden bij de inkoop van it-diensten eisen moeten stellen aan open standaarden, interoperabiliteit en overstapmogelijkheden; Werk als sector samen: bedrijven kunnen binnen hun sector gezamenlijk optreden bij de afname van it-diensten en als eerste klant fungeren voor sectorspecifieke oplossingen. Volgens de toezichthouders bieden de concurrentieregels hiervoor voldoende ruimte; Ontwikkel Europese alternatieven: it-aanbieders kunnen meer samenwerken om Europese digitale diensten te ontwikkelen die keuzevrijheid en weerbaarheid vergroten. Weerbaarheid De oproep sluit aan bij bestaande regelgeving rond digitale weerbaarheid. De toezichthouders wijzen daarbij op Dora en de nieuwe Cyberbeveiligingswet (NIS2-richtlijn), die vanaf 15 augustus van kracht is. Beide regelingen leggen nadruk op het beperken van risico’s in de toeleveringsketen en het versterken van de weerbaarheid van essentiële en belangrijke organisaties. Met hun gezamenlijke visie willen de vijf toezichthouders bijdragen aan een digitale infrastructuur waarin organisaties meer controle hebben over hun it-voorzieningen en minder afhankelijk zijn van een beperkt aantal aanbieders.

Nutanix introduceert Agent Gateway, een nieuwe beheerlaag binnen Nutanix Enterprise AI 2.7 waarmee organisaties naar eigen zeggen grip krijgen op de kosten en governance van agentic ai. De functionaliteit is per direct algemeen beschikbaar.Agent Gateway fungeert als centrale toegangspoort tussen ai-agents, large language models en model context protocol (mcp)-servers, waarlangs agents gecontroleerde toegang krijgen tot applicaties zoals GitHub en Stripe. Volgens Nutanix beveiligt de gateway alle communicatie tussen deze componenten en handhaaft ze centraal het toegangsbeleid, zowel voor publiek gehoste als private ai-modellen. Het product moet vooral een antwoord bieden op de groeiende operationele last van agentic ai: naarmate meer agents zelfstandig taken uitvoeren en zelfs nieuwe subagents aanmaken, lopen tokenverbruik en toegangsrisico’s op. Agent Gateway geeft it-teams inzicht in tokenkosten en modelgebruik, met de mogelijkheid om quota per agent of team af te dwingen en workloads te verplaatsen naar lokaal gehoste modellen. Dat laatste moet volgens Nutanix zowel de afhankelijkheid van externe aanbieders als de operationele kosten verminderen.

Het kabinet heeft ingestemd met de tweede Productiviteitsagenda. Voor disruptieve innovaties komt naar Amerikaans voorbeeld een nieuw agentschap voor disruptieve innovaties (Nadi). Dit agentschap wordt gegoten naar het model van het fameuze Amerikaanse innovatie-instituut Darpa. Ook Duitsland kent een dergelijke instelling, Sprin-D geheten.In die zogeheten tweede Productiviteitsagenda staan maatregelen, zoals de oprichting van Nadi, om Nederland productiever te maken, zodat we ook in de toekomst onderwijs, zorg en andere voorzieningen kunnen blijven betalen. Meer productiviteit betekent dat ondernemers en werknemers hetzelfde werk sneller of makkelijker kunnen doen, of met dezelfde inzet juist meer kunnen bereiken. Het kabinet focust hierbij op een goed opgeleide beroepsbevolking, een wendbare arbeidsmarkt en innovatie. De afgelopen tien jaar groeide de arbeidsproductiviteit gemiddeld met slechts 0,3 procent per jaar. Dat is minder dan we nodig hebben om de welvaart en publieke voorzieningen voor huidige en toekomstige generaties te waarborgen. Bovendien vergrijst onze bevolking. We kunnen dus niet rekenen op veel meer extra gewerkte uren. Zonder maatregelen komen wachttijden in de zorg, de kwaliteit van het onderwijs en onze veiligheid steeds meer onder druk te staan. Daarom neemt het kabinet maatregelen om de productiviteit te verhogen. Zes thema’s De Productiviteitsagenda richt zich op zes thema’s die cruciaal zijn voor het verhogen van de productiviteit: Digitalisering, innovatie en adoptie Het kabinet helpt nieuwe innovatieve methodieken te ontwikkelen om de productiviteit te versterken. Bedrijven worden ondersteund bij het toepassen van nieuwe technologieën. Het eerder genoemde Nadi gaat dit aanzwengelen.  Goed opgeleide beroepsbevolking Het kabinet zorgt voor goed onderwijs dat beter aansluit op de arbeidsmarkt. Met basisvaardigheden als sterk fundament en goede informatie voor het maken van studie- en beroepskeuzes en aandacht voor digitale vaardigheden en mogelijkheden om je hele werkzame leven bij te scholen. Goed functionerende arbeidsmarkt Werkgevers en werknemers moeten elkaar makkelijker vinden via regionale Werkcentra, flexwerkers krijgen meer zekerheid en knelpunten voor werkgevers worden weggenomen. Sterkere interne markt Nederland werkt samen met andere EU-landen om regels voor bedrijven gelijk te trekken, zodat ze makkelijker grensoverschrijdend kunnen werken en concurreren. Toegang tot financiering Startups, scale-ups en het mkb krijgen makkelijker financiering, bijvoorbeeld via een nieuwe investeringsinstelling (NII) en Europese samenwerking voor durfkapitaal. Toegang tot passende financiering helpt bedrijven om te investeren in innovatie, procesverbetering en talent, wat de groei en productiviteit van bedrijven versterkt. Slagvaardige overheid en regeldruk Het kabinet schrapt en vereenvoudigt regels voor huishoudens en ondernemers, maakt (digitale) dienstverlening gebruiksvriendelijker en onderzoekt hoe de overheid zelf slimmer en eenvoudiger kan werken. Productiviteitsraad Om te adviseren over vervolgstappen gaat per 1 augustus 2026 de Productiviteitsraad van start. Deze raad brengt jaarlijks advies uit aan het kabinet, dat de basis vormt voor de jaarlijkse productiviteitsagenda. Het kabinet heeft vandaag de volgende leden benoemd: Pauline van der Meer Mohr (voorzitter), Bart van Ark, Barbara Baarsma, Didier Fouarge, Laura van Geest, Harry van de Kraats en de Amsterdamse machine-learning-specialist Max Welling. De Productiviteitsagenda is onderdeel van de ministeriële taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat. Die moet bijdragen aan de ambitie uit het Coalitieakkoord om de economie structureel met 1,5 procent per jaar te laten groeien. Die groei is nodig om onze brede welvaart op peil te houden en voorzieningen zoals zorg, onderwijs en defensie ook in de toekomst te kunnen blijven betalen. 

AcICT ziet fundamentele gebreken De Belastingdienst is hard op de vingers getikt over de manier waarop Microsoft 365 (M365) wordt uitgerold. Dit mag niet in Azure of een andere publieke cloud. De huidige koers levert géén werkbare, veilige of toekomstbestendige digitale werkomgeving op.  Het Adviescollege ICT-toetsing (AcICT) heeft een vernietigend oordeel uitgesproken over het programma Modernisering kantoorautomatisering uitrol Microsoft 365. Dit programma biedt weliswaar moderne functionaliteit, maar schiet fundamenteel tekort. Zeker een organisatie met de schaal, taak en risico’s van de Belastingdienst kan zo niet doorgaan. Voor de grootste ict-organisatie van de rijksoverheid moet het advies van het AcICT een grote domper zijn.  Eerder startte de Belastingdienst een pilot waarbij zo’n zesduizend medewerkers van de Belastingdienst de nieuwe werkplek met M365 gebruiken. De organisatie moet dagelijks een backup van de M365-data maken, die wordt opgeslagen in het on-premises- datacenter van de Belastingdienst. Geen geschikte werkomgeving Het Adviescollege concludeert dat de aanpak van de Belastingdienst niet tot een geschikte werkomgeving leidt. Benader de ontwikkeling van de digitale werkomgeving radicaal anders, zo luidt het advies. De hoofdpunten: Draai de uitrol van M365 in de publieke cloud terug; Maak uiterlijk eind 2026 keuzes voor een groeipad naar een veilige, toekomstvaste werkomgeving; Richt een volwaardig programma in om goed te kunnen sturen op zo’n werkomgeving. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (fiscaliteit) meldt in een reactie dat de Belastingdienst, voordat verdere stappen worden genomen in de uitrol van M365, het on-premises-scenario gaat uitlopen. Daarbij draait de software op eigen servers van de Belastingdienst, of servers die door de Belastingdienst worden beheerd en gecontroleerd. Het programma voor M365 wordt in de pauzestand gezet. Nieuwe stappen worden niet meer gezet. Ook de Douane en de dienst Toeslagen krijgen met deze bevriezing te maken.  Eerenberg, die technische informatica en computerwetenschappen studeerde (beiden cum laude), heeft daar al medio juni toe besloten. De situatie rond de uitrol van M365 wordt opnieuw bekeken. De keuze voor M365 was in oktober 2025 de enige uitvoerbare en realistische optie voor de situatie waarin de Belastingdienst zich toen bevond, aldus de staatssecretaris.  ‘In een jaar tijd kunnen de omstandigheden zoals beschikbare datacenter-capaciteit en marktaanbod veranderd zijn. Daardoor kunnen opties die eerder werden ingeschat als niet-haalbaar, nu wel mogelijk zijn.’  Geen zekerheid Afgelopen maart peilde het Adviescollege het toen amper twee maanden daarvoor gestarte project voor de ontwikkeling van een backup-voorziening voor de M365-omgeving. Hiervoor wordt een geïntegreerde backup-oplossing van een Amerikaanse leverancier ingezet.  Het exit-plan waarvan de backup van M365-gebruikersdata als maatregel deel uitmaakt, is gebaseerd op een scenario waarbij de M365-dienstverlening plotseling wordt onderbroken, bijvoorbeeld door geopolitieke ontwikkelingen en/of sancties. De Auditdienst Rijk (ADR) acht de kans in een dergelijke situatie significant dat ook de dienstverlening van andere leveranciers zal stoppen. Het scenario gaat niet in op de gevolgen hiervan, terwijl de Belastingdienst impliciet wel aannames doet op dit gebied.  Ook de ondersteuning on-premises van de M365-backup-oplossing biedt geen zekerheid. Deze oplossing is in het datacenter van de Belastingdienst geplaatst. Beheerders hebben geen inzicht in de interne werking van de oplossing en deze functioneert daarmee als een ‘black box’. Herstel van data is alleen mogelijk via de standaard-interfaces van de oplossing. Als deze interfaces uitvallen, is de Belastingdienst afhankelijk van de ondersteuning door externe leveranciers. In een exit-scenario is het echter onzeker of deze ondersteuning beschikbaar blijft, waardoor herstel van data mogelijk niet kan plaatsvinden.  Softwarefouten De Belastingdienst heeft bij het testen van de backup-oplossing verschillende softwarefouten gevonden die deels invloed hebben op de volledigheid van de backup en het herstel. Zelf heeft de Belastingdienst de indruk in Nederland de ‘launching customer’ te zijn voor de backup-oplossing op het gebied van het on-premises-herstel van M365-data en hiervoor zelfs wereldwijd een van de eerste te zijn.  Volgens het Adviescollege bestaat hierdoor een verhoogd risico dat de Belastingdienst bij uitbreiding naar meer M365-gebruikers tegen nieuwe softwarefouten of andere functionele problemen aanloopt, wat kan leiden tot niet herstelbare backups. Verder ontbreekt een end-to-end controle om vast te stellen of een M365-backup volledig is. Hierdoor bestaat het risico dat afwijkingen pas bij herstel aan het licht komen.  De informatiebeveiliging blijkt onvoldoende geborgd – zowel qua vertrouwelijkheid als beschikbaarheid. De omgeving ondersteunt niet alle vormen van informatieverwerking en is bovendien niet toekomstvast. Door te kiezen voor één allesomvattende oplossing zonder realistische exitstrategie manoeuvreert de Belastingdienst zichzelf in een vendor lock‑in, met grotere concentratierisico’s en minder flexibiliteit en digitale soevereiniteit, aldus AcICT.

ECP | Platform voor de Informatiesamenleving kan volgend jaar bij wijze van overgang nog op overheidssubsidie rekenen. Maar daarvoor zal ECP snel de (schijn van) belangenverstrengeling moeten wegnemen. Onder andere de rol van ECP-directielid van het eerste uur Arie van Bellen wordt daarvoor aan banden gelegd. Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) houdt de mogelijkheid open om vanaf 2028 verder te gaan met de subsidiëring van het ECP. Maar daar is nog onderzoek voor nodig, zo schrijft ze de Tweede Kamer. ECP (voorheen Electronic Commerce Platform) zal snel de (schijn van) belangenverstrengeling moeten wegnemen tussen ECP en het bedrijf LunaVia waarvan vrijwel al het personeel werd betrokken. Eppo van Nispen tot Sevenaer, voorzitter ECP, heeft daarvoor toezeggingen gedaan. Afgelopen april onthulden Nieuwsuur en bureau Kwink dat miljoenen euro’s aan subsidiegeld voor de stichting ECP terechtkomen bij LunaVia, een BV waarvan de twee ECP-directeuren Arie van Bellen en Daniël Frijters alsmede senior-medewerker René Montenarie mede-eigenaar zijn.  Governance De twee ECP-directieleden die een positie hebben bij LunaVia, worden per 1 januari aanstaande ontheven van hun rol. Van Bellen en Frijters zullen geen beslissingsbevoegde rol meer hebben binnen ECP en geen rol hebben bij aanbestedingen vanuit ECP.  Vanaf het nieuwe jaar geldt de nieuwe governancestructuur. De nieuwe, nog te aan te stellen ECP-directie mag dan geen belangen bij onderaannemers van het platform hebben. De lopende overeenkomst tussen ECP en LunaVia is inmiddels opgezegd, zodat ECP activiteiten die ECP niet zelf gaat uitvoeren, kan aanbesteden.  De stichting ECP, die voorheen geen personeel had, gaat nieuw personeel in dienst nemen voor de aanbestedingen en de coördinatie van de programma’s. Ook is een interim transitiedirecteur aangesteld.  Betrouwbaar? Binnen het meerjarenkader dat geldt na 2028 dient ECP jaarlijks een subsidieaanvraag in waarop een besluit van EZK volgt. Dat biedt ECP een betrouwbare financiële basis, waardoor het ook investeringen (bijvoorbeeld in eigen personeel) kan doen met meerjarige zekerheid.  Staatssecretaris Aerdts is tevreden over de resultaten die de gesubsidieerde activiteiten van ECP hebben opgeleverd. Maar wat betreft de Human Capital Agenda, de AI-coalitie, de Blockchain-coalitie en het Anti-Abuse Network is de subsidie aan ECP beëindigd. Het Nationaal Cybersecurity Centrum (NCSC) gaat in 2027 de One Conference organiseren.

Straks tot 250.000 gpu’s in de haven De Rotterdamse AI Gigafabriek, een grote rekencapaciteit voor ai in bedrijfskritische toepassingen, krijgt steeds duidelijker contouren. Zo maakte initiatiefnemer Volt bekend dat Dell Technologies en NorthC Datacenters belangrijke, nieuwe partners zijn geworden. Eneco was dat al. Ondernemer Han de Groot maakt belangrijke stappen om zijn droom te realiseren: een Europese infrastructuur uit de grond te stampen, een alternatief waarbij data, ai-modellen en bedrijfskritische ai-workloads onder strikte eigen controle blijven en alles voldoet aan Europese wet- en regelgeving. Zijn bedrijf Volt, dat de status heeft van ‘official AI Gigafactory partner’ van Nvidia, gaat voortvarend te werk. De Groot doet dat vooralsnog zonder financiële steun van het kabinet.Hij geeft een nadere toelichting op zijn plannen: eerst komt er een Amsterdamse AI Factory, verdeeld over AMS1 (tot 2,4 MW IT) en AMS2 (tot 5 MW IT). Daarna begint het grotere werk; de Rotterdamse AI Gigafactory (tot 600 MW IT). Het totale investeringsvolume voor deze gigafabriek is niet misselijk. Campussen Met 6 ai-datacentergebouwen van ieder 100 MW IT op de AI Gigafactory campus, bedragen de kosten van ieder ai-datacentergebouw ongeveer 1,2 miljard euro, dus 7,2 miljard euro voor de gehele campus. Hierbij komt de ai-infrastructuur, die ongeveer 2,5 miljard euro per gebouw bedraagt. Volts AI Factory AMS1 in Amsterdam gaat live per 1 oktober aanstaande. Dell zet daar servers neer op basis van gpu-architectuur alsmede networking en opslag, terwijl NorthC de hosting doet. Begonnen wordt met ruim duizend gpu’s (Nvidia B300 equivalenten). In de eerste fase heeft Volt capaciteit voor 2500 gpu’s. In de AI Gigafabriek in de Rotterdamse haven kan het bedrijf bij succes opschalen naar maximaal 250.000 gpu’s.Volt verhuurt de eerste 64 B300 gpu’s via online gpu-marktplaatsen op spot- en op maandcontractbasis. De Groot: ‘We zijn in gesprek met Nederlandse klanten, zoals CM.com, twee financiële instellingen en een ai scale-up.’ Ambitieus De Groot heeft hoge verwachtingen qua uptime, latency en performance. Vergeleken met hyperscalers worden zelfs betere prestaties voorzien. Daar moet de laatste generatie B300-chips voor zorgen; vanuit baremetal, VM (virtual machine) of managed Kubernetes gecombineerd met 800GB/s gpu-cluster connectivity and full flash NVME scratch en RDMA connected storage. Om de latency (response-tijd) te bekorten is AMS1 verbonden via dedicated links met AMS-IX, NL-IX en verschillende transit providers.De Groot acht de ambitie van 250.000 gpu’s in Rotterdam zeker haalbaar. De Europese enterprise-vraag zal naar verwachting de komende jaren fors toenemen. Marktvorser Gartner voorspelt dat de ai-cloudmarkt groeit naar driehonderd miljard euro in 2029. De Groot: ‘Wij zien ruimte voor een Europese aanbieder, die zowel eigen datacenter-infrastructuur als de ai-compute-stack in eigendom en beheer heeft. Daarin zijn we vooralsnog uniek.’ Soevereiniteit De initiatiefnemer achter dit soevereine project legt ook uit wat ‘onder Nederlandse regie’ moet worden verstaan: onder Nederlandse/Europese governance valt alles, van de datacenter-laag tot en met de volledige ‘ai-infra’ en ‘model as a service’. Volt exploiteert en beheert en is eigenaar van het datacenter, de ai-infra, de orchestratie-laag en de api’s die de modellen serveren.En dan de vraag hoe Volt garandeert dat data en workloads juridisch binnen de EU blijven. Hiervoor zorgt een combinatie van locatie-garantie, eigenaarschap, beheer en contractuele afspraken. De omgeving wordt zo ingericht dat klanten controle houden over waar data wordt opgeslagen, aldus De Groot.Ai‑modellen en datasets worden ook beschermd tegen extraterritoriale wetgeving zoals de Amerikaanse Cloud Act. Volgens De Groot is Volt als Nederlandse BV volledig in controle over de gehele stack, inclusief netwerk. Hij zegt: ‘Daarmee controleren we en blokkeren we call home functionaliteit van apparaten, servers, storage, software en dergelijke. We volgen een opensource-tenzij-beleid. Daarmee is er geen bereik naar data en modellen die op de Volt-infra staan en draaien. De volledige operatie draait vanuit Nederland. Voor de Volt-ai-diensten wordt geen gebruik gemaakt van saas buiten Volt om.’ De Noordzee De Groot wil de prijzen voor gpu-as-a-service onder die van concurrenten als AWS, Google Cloud, Azure en Europese alternatieven brengen. Meerdere consumptiemodellen worden geboden. Commercieel is het plaatje vrij helder. Volt wil zich onderscheiden door ai-rekenkracht aan te bieden tegen voorspelbare kosten en met maximale controle over data, modellen en ai-workloads. Voor de realisatie van dit ambitieuze project is echter nog zeer veel financiering nodig.Cruciaal voor een competitieve Nederlandse ai-infrastructuur is duurzame energie uit de Noordzee. De Groot spreekt van power-to-compute, het omzetten van vooral windenergie in ai-rekenkracht. Netcongestie in Rotterdam valt te voorkomen.De Groot: ‘Door de energie direct te consumeren van wind-op-zee stroom die in de haven van Rotterdam aanlandt, voorkomen we dat landinwaarts congestie ontstaat. Als het niet waait, maken we gebruik van het hoogspanningsnetwerk van TenneT waar we niemand in de weg zitten.’  AanbodHet verdienmodel bestaat uit ‘betaling‑per‑gpu‑uur’, gereserveerde capaciteit en beheerde ai-infra:● Volt levert zowel private als gedeelde ai-clusters. Gedeelde clusters kunnen desgewenst volledig worden geïsoleerd op netwerk-, opslag- en gpu-niveau. Organisaties beschikken zo over een logisch gescheiden en beveiligde ai-omgeving;● Klanten kunnen kiezen uit verschillende implementatiemodellen, waaronder bare metal, virtuele machines (VM's) en volledig beheerde Kubernetes-omgevingen. Ze kunnen ook eigenaar worden van hun ai-infrastructuur;● Ai-rekenkracht is beschikbaar als gpu-as-a-service (afrekening per gpu-uur), als gereserveerde gpu-capaciteit tegen een vast maandbedrag of als model-as-a-service via onder meer Hugging Face, Nvidia NIM of een eigen model (‘Bring Your Own Model’), waarbij afrekening ook op basis van tokens mogelijk is;● Daarnaast levert Volt volledig beheerde ai-infrastructuur- en beheerdiensten, inclusief installatie, beheer, monitoring, beveiliging, software-updates en ondersteuning.

De twee dochterondernemingen van de Duitse technologiegroep Rohde & Schwarz, Lancom Systems en Rohde & Schwarz Cybersecurity, gaan sinds deze maand samen verder gegaan als Rohde & Schwarz Networks and Cybersecurity. Het productmerk Lancom blijft wel bestaan als onderdeel van het gezamenlijke portfolio. De fusie is volgens het bedrijf het resultaat van een reeds intensieve samenwerking tussen de twee zusterbedrijven en moet een geïntegreerd aanbod van netwerk- en cybersecurityoplossingen mogelijk maken. De nieuwe organisatie telt circa vijfhonderd medewerkers, verspreid over zes vestigingen in Duitsland. Het hoofdkantoor blijft gevestigd in Würselen bij Aken. Constantin von Reden en Robert Mallinson, de voormalige directeuren van Lancom, zijn aangetreden als directeuren van de nieuwe entiteit. Oprichter van Lancom en voormalig directeur van Rohde & Schwarz Cybersecurity Ralf Koenzen stapt terug als directeur en blijft het bedrijf als adviseur ondersteunen. De groeistrategie richt zich naast de traditionele zakelijke markt expliciet op de publieke sector, kritische infrastructuur en de veiligheids- en defensiesector. Daarbij mikt Rohde & Schwarz Networks and Cybersecurity vooral op de Europese markt. Het kanaal-verkoopmodel blijft gehandhaafd, al wil het bedrijf dat uitbreiden met gespecialiseerde partners en internationale integrators.