business

Van slimme warmtepompen tot geconnecteerde compressoren: steeds meer industriële apparaten zijn verbonden met het internet. Maar connectiviteit alleen is niet genoeg. De echte uitdaging ligt in het gebruiksvriendelijk maken van deze technologie voor de mensen die ermee werken. Daar komen specialistische IoT-applicaties om de hoek kijken. In een nieuwe aflevering van Techzine Talks bespreekt Pieter-Paulus […]

AWS verhoogde begin januari stilzwijgend de prijzen van EC2 Capacity Blocks voor machine learning. Het gaat om een stijging van ongeveer 15 procent voor GPU-gebaseerde instances die worden gebruikt voor zware ML-trainingen. Opvallend is dat AWS de aanpassing in het weekend doorvoerde, zonder aparte aankondiging naar klanten. Concreet zijn met name de p5e.48xlarge- en p5en.48xlarge-instances […]

Nvidia heeft tijdens de CES het Rubin-platform gepresenteerd, een nieuwe generatie AI-infrastructuur die uit zes chips bestaat. Het platform moet AI-supercomputers leveren tegen lagere kosten en versnelt de adoptie van artificial intelligence. De eerste Rubin-systemen worden in de tweede helft van 2026 beschikbaar via AWS, Microsoft en Google. Het Rubin-platform combineert zes chips in één […]

De Delftse chipontwerper Qualinx heeft €20 miljoen opgehaald bij Nederlandse investeerders. Het bedrijf wil zijn eerste chip voor draadloze communicatie sneller dan gepland laten produceren. De kleine microprocessor maakt nauwkeurige plaatsbepaling mogelijk via Galileo, GPS en Beidou. Invest-NL steekt €10 miljoen in Qualinx en beschouwt het als unieke Nederlandse technologie, weet het FD. “De chip […]

In de afgelopen jaren waren het vooral grote drones en elektrische auto’s die de aandacht trokken op de jaarlijkse consumentenelektronicabeurs CES in Las Vegas. Dit jaar komen tv innovaties wat meer op de voorgrond. CES opent vandaag de deuren voor de zakelijke markt. Samsung presenteerde op CES 2026 een indrukwekkende 130-inch Micro RGB-televisie, een concept dat meteen de aandacht trok op de beursvloer. Het scherm is zo groot dat het wordt ondersteund door een robuuste metalen standaard die rondom het hele display loopt. Deze tv gebruikt een variatie van Mini-LED-technologie genaamd Micro RGB, waarbij miljoenen kleine rode, groene en blauwe diodes afzonderlijk kleur genereren. Dit resulteert in veel rijkere en nauwkeurigere kleuren en betere helderheid en contrast dan bij traditionele displays het geval is. Het scherm lijkt op een groot raam dat visueel in de ruimte past. Samsung organiseerde tijdens de persdagen van de CES zijn First Look-event, waar het bedrijf uiteenzette hoe het AI ziet als de drijvende kracht achter zijn tv’s ent huishoudelijke apparaten. Tv’s stonden daarbij centraal, met onder meer een nieuwe 130-inch Micro RGB-tv die dankzij AI-gestuurde tools moet zorgen voor betere beeldkwaliteit, slimmere contentontdekking en meer personalisatie. Het bedrijf bevestigde verder dat Google Foto’s later dit jaar naar Samsung-tv’s komt, waardoor fotobibliotheken en Herinneringen rechtstreeks in de woonkamer beschikbaar zijn. Een van de tastbaardere aankondigingen tijdens Samsung’s CES-presentatie was The Freestyle+, de opvolger van de draagbare projector van het bedrijf. Dit model legt extra nadruk op AI-gestuurde beeldoptimalisatie, een hogere helderheid en slimmere kalibratie voor verschillende projectieoppervlakken. Daarnaast ondersteunt het apparaat meeslepende audiofuncties en kan het worden gesynchroniseerd met Samsung-soundbars voor een completere entertainmentervaring. Zes jaar nadat in 2017 de eerste Wallpaper TV werd geïntroduceerd, heeft LG de productlijn nieuw leven ingeblazen met de LG OLED evo W6. Dankzij een opnieuw ontworpen interne architectuur is de tv slechts 9 mm dun en voorzien van een nieuwe muurbeugel, waardoor hij volledig strak tegen de wand kan worden gemonteerd. De installatie wordt verder vereenvoudigd door het gebruik van LG’s Zero Connect Box, die het videosignaal draadloos verzendt vanaf een afstand tot ongeveer 10 meter. De enige fysieke kabel die naar de W6 hoeft te lopen, is die voor de stroomvoorziening. De tv komt beschikbaar in 77- en 83-inch formaten. LG toont op de CES een thuisrobot die mogelijk veel meer kan dan alleen je vloeren schoonmaken. Volgens LG kan de robot dankzij sensoren en AI communiceren met mensen via spraak en gezichtsuitdrukkingen, de leefomgeving en gewoonten van gebruikers leren, en gekoppelde slimme apparaten bedienen op basis van die informatie. CLOiD beschikt over twee robotarmen met schouder‑, elleboog‑ en polsgewrichten en handen met vingers die onafhankelijk kunnen bewegen. Hierdoor kan de robot verschillende taken oppakken, zoals kleren uit de droger halen en netjes opvouwen. De basis van de robot lijkt op een verrijdbaar platform, vergelijkbaar met dat van robotstofzuigers, zodat het zich zelfstandig door de woning kan verplaatsen.  LG zegt dat het de ontwikkeling van huisrobots met praktische functies voor huishoudwerk zal voortzetten, en technologie uit deze robots mogelijk ook in andere apparaten wil integreren, zoals koelkasten met automatisch opengaande deuren. Samsungs slimme Family Hub-koelkasten zijn niet nieuw, maar het bedrijf introduceert binnenkort een nieuwe functie voor extra gemak: het spraakgestuurd openen en sluiten van de deur. Als je handen vol zijn met boodschappen of vies zijn tijdens het koken, kun je Bixby vragen ‘sluit de koelkastdeur’ of ‘open de deur’. Clicks staat vooral bekend om zijn smartphonehoesjes met een fysiek, compact toetsenbord in BlackBerry-stijl. De nieuwste creatie van het bedrijf, zijn eerste smartphone, heeft datzelfde toetsenbord, maar kent ook een 4,03-inch oledscherm, camera’s aan de voor- en achterkant, een koptelefoonaansluiting en een 5G-dataverbinding. De Clicks Communicator is bedoeld als alternatief voor je dagelijkse smartphone, waarbij je je kunt beperken tot alleen essentiële apps om afleiding te verminderen. Met een prijs van 499 dollar zit het apparaat in dezelfde prijsklasse als de Pixel 9A. Amazon rolt zijn spraakassistent Alexa rechtstreeks nu ook uit op het web, waardoor het niet langer nodig is om een speciaal apparaat zoals een Echo-speaker te hebben om met de AI chatbot te praten. Met de lancering van een vernieuwde Alexa.com-website kunnen gebruikers Alexa+ openen in een browser — vergelijkbaar met hoe andere AI-chatbots zoals ChatGPT of Googles Gemini online werken. Via de website kunnen mensen vragen stellen of opdrachten geven aan Alexa+, zelfs vanaf een laptop of desktop. Naast het beantwoorden van zoekopdrachten kan de webversie helpen bij dagelijkse taken zoals het beheren van je agenda, slimme apparaten bedienen, boodschappenlijstjes bijwerken of favoriete functies snel openen via een navigatiezijbalk. De CES vindt plaats tot en met vrijdag op verschillende locaties in Las Vegas

TEN HAVE Change Management heeft het partnerteam uitgebreid met Joost van der Kolk. Hij wordt de vijfde partner binnen het Utrechtse advieskantoor. Van der Kolk is sinds mei 2019 verbonden aan TEN HAVE Change Management, waar hij werkt aan complexe opdrachten op het snijvlak van verander- en organisatiekunde.

AI was de afgelopen jaren vooral een mix van pilots en vrees om achter te blijven op de concurrentie. Er werd geëxperimenteerd met chatbots en copilots, terwijl processen nog draaiden op Excel, e‑mail en verouderde systemen.

In de infra worden duurzaamheidsambities steeds vaker naar beneden bijgesteld onder druk van kosten, tijd en capaciteit. Maar wat als je die druk juist kunt gebruiken om anders te bouwen – slimmer, sneller én duurzamer? PwC-experts Marjon Scholten en Wendy van Tol zien daarin niet altijd een tegenstelling, maar soms ook een kans.

Jong Morgens is het traineeship van Morgens Conclusion voor aanstormend verandertalent dat impact wil maken. Maar waar houden deze talenten zich in de praktijk zoal mee bezig? Een greep uit de maatschappelijke projecten van Jong Morgens.

Een pleidooi voor contextuele governance.

Cor Stutterheim is afgelopen 4 januari 2026 op 79-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van acute leukemie. Onder zijn leiding groeide het van oorsprong Britse CMG uit tot een van de grootste en bekendste Nederlandse automatiseerders. Uiteindelijk werd het bedrijf in 2002 gekocht door Logica om in 2012 op te gaan in het Canadese CGI. Cor Stutterheim was in de langzaam ontluikende ict-industrie in de jaren 60 een voorloper. Na de Handelsschool kreeg hij in 1961 via een bevriende relatie van zijn moeder een baan bij de Spaarbank voor de Stad Amsterdam. Daar kwam hij in aanraking met de beginnende bankautomatisering, volgde hij een zelfbetaalde cursus ponskaartenbeheer en ging aan de slag op de computerafdeling als systeemanalist/programmeur.  Een aantal jaar later zag hij een Engelstalige vacature voor ‘systems and programming consultants’ in het net gestarte ict-vakblad Computable. Het bleek dat de Engelse automatiseerder CMG medewerkers zocht om een vestiging in Nederland op te bouwen. Stutterheim ging op gesprek in een flat in Buitenveldert, een groot contrast met de grandeur van ‘zijn’ bankgebouw in het hart van Amsterdam. ‘Ik werd ontvangen in een hal met oranje plastic tuinstoeltjes. Het gesprek met de twee Engelse directeuren vond plaats in een kamer met een wasbak, duidelijk een appartement. Ik vond het wat vreemd, maar het klikte meteen. Ik ben anglofiel, ging in die tijd al regelmatig naar Engeland, ontmoette er naderhand ook mijn Ierse vrouw en spreek Engels als tweede moerstaal’, vertelde hij in een interview met Computable bij zijn afscheid als president-commissaris van LogicaCMG eind 2007. Grote Nederlandse automatiseerder Het aantrekken van Stutterheim om de Nederlandse organisatie mede op poten te zetten, bleek een schot in de roos. Hij koos al snel voor de commerciële kant en in 1972 volgde de definitieve doorbraak op de Nederlandse markt met een succesvol registratiesysteem voor nieuwe en gebruikte auto’s voor dealers. Stutterheim werd algemeen directeur en het bedrijf groeide door tot een van de grootste Nederlandse automatiseerders, naast BSO en Volmac. CMG bleef in de jaren tachtig stug doorgroeien. De beursgang medio jaren negentig, een van Stutterheims hoogtepunten, zorgde voor een publieke bekendheid. Het bedrijf stond ook bekend om zijn devies van hard werken mààr ook plezier hebben met elkaar (‘work hard, play hard’). Het bedrijf was minder hiërarchisch dan andere it-bedrijven. Omgangsregels zijn informeel. Klantenbinding en kwaliteit leveren zijn belangrijk, net als persoonlijke uitstraling: de verplichting om als CMG’er strak in het (blauwe/mantel) pak te verschijnen om een goede indruk op klanten te maken. Het zorgde voor een imago van een wat arrogant, duur bedrijf. Maar, ondersteund door succesvolle wervingscampagnes, wordt het bedrijf in enquêtes geregeld tot beste ict-werkgever uitgeroepen. In 1998 telt de lokale Nederlandse tak zo’n 3500 man op ruim vijfduizend man in de hele groep! CMG kreeg het in de jaren 2001-2002 moeilijk met teruglopende omzetten en forse overnamelasten door de overnames van Admiral en Computer Answers. Eenzelfde situatie gold voor Logica, eveneens van Britse origine, waarna de twee partijen eind 2002 tot een fusie besloten, of eigenlijk een overname van CMG door Logica. Stutterheim bleef nog een paar jaar aan om eind 2007 af te zwaaien als president-commissaris. Daarna bleef hij met name actief als adviseur voor jonge ondernemers. Heel goede manager Persoonlijk leed was er ook: in 2000 kwam zijn zoon Miles, een veelbelovende dance-festivalorganisator, om bij een verkeersongeluk. Zes jaar geleden overleed zijn vrouw Norma. Zijn andere zoon Duncan is een bekende muziekondernemer met ID&T als uithangbord. Stutterheim fungeerde daarbij ook als klankbord. ‘Hij was een heel goede manager, kon ook goed luisteren. Zelf was ik wat wilder en ondernemender’, blikt zoon Duncan terug in het FD. ‘Maar ik herinner me vooral ook hoe lief en verzorgend hij kon zijn. Hij was er voor iedereen en wilde het vooral heel goed met je voor hebben.’ Stutterheim was een graag geziene gast op CMG-reünies. Bij een ervan in 2021 in de Jaarbeurs in Utrecht roemde hij in een gesprek met Computable de betrokkenheid en de saamhorigheid van het personeel. ‘Het draaide om efficiënt werken tegen een goed salaris in combinatie met lol maken en het leven vieren. Mensen konden hun ei kwijt in hun werk. Daar moest het management ook voor zorgen. Die had als taak het personeel te motiveren en niet te koeioneren. Ken als manager de feiten en bedenk bij een probleem een oplossing in samenwerking met je mensen. Dat was belangrijk.’

Gebruik je Claude, Gemini of toch ChatGPT voor die ene klus op je werk of studie? Geen religieuze of filosofische vraag, maar je kunt er dagen over delibereren. AI-start-up Salut maakt daar een einde aan en geeft antwoorden, in een privacyminnende omgeving. Terwijl techgiganten vechten om suprematie op de AI-markt, kiest een nieuw Nederlands platform voor een andere aanpak. Salut, een applicatie die eind maart live gaat, combineert meerdere grote taalmodellen in één interface. Het fraaie is dat de app wordt ontworpen door een kleine groep mensen die samen decennia ervaring hebben in het ontwerpen van interfaces en user journeys. Kortom, van de voorkant van Salut mag je veel verwachten. En in de eerste ervaringen van Emerce worden die daadwerkelijk ingelost. Alles gaat net een stukje makkelijker, intuïtiever. Voorbeeld: tabbladen staan bovenaan de pagina. Je actieve projecten staan geen stof te happen in de weggeklikte linkermarge. Of de amper opvallende, maar nuttige animaties. Bijvoorbeeld wanneer je Salut de opdracht geeft zijn antwoord toch even te dubbelchecken. Want als er één ding is waar de makers van de Nederlandse app pukkeltjes van krijgen dan zijn het wel hallucinaties. Door AI verzonnen antwoorden. Het platform onderscheidt zich dus door ingebouwde hallucinatiedetectie en een interface die de gebruiker dient. Daarom kiezen ze bijvoorbeeld niet voor webchat maar een native app. Mede-oprichter Arthur Stobbelaar, ex-Dept en een van de mensen achter het Rotterdamse bureau Alpha Tango, licht zijn geesteskind toe aan Emerce. “Bij een document van 25 pagina’s weet je niet wat klopt en wat verzonnen is. Iedereen vindt het vermijden van fouten belangrijk, maar blijkbaar niet belangrijk genoeg om te switchen van dienst. Wij wel.” “Jij bepaalt” De Europese focus vertaalt zich in een bewuste keuze voor privacy. Data delen met onderliggende modellen zoals OpenAI en Claude gebeurt geanonimiseerd. “Wij laten je bepalen welke data je deelt en wat van jou blijft”, aldus Stobbelaar. Het bedrijf positioneert zich als tussenpersoon die gebruikers controle teruggeeft over hun modelkeuze, in plaats van die keuze achter de schermen te maken. “We willen jou de controle teruggeven over het model. Niet dat hun bouwers achter de schermen bepalen welk model jou wordt voorgeschoteld. Daarom zijn wij bijvoorbeeld open over wat er in het werkgeheugen tussen jou, ons en het LLM zit.” Het platform richt zich nadrukkelijk op non-tech professionals met kennis van taalmodellen: advocaten die elk antwoord geverifieerd willen zien, studenten die feiten zoeken zonder valkuilen of bijvoorbeeld script- en scenarioschrijvers voor het opzetten van initiële scènes. “Zij willen niet gevangen zitten in één model.” De interface gaat verder dan standaard chat. Stobbelaar schetst een wereld waarin AI-assistenten meer doen dan alleen converseren. “Beeld genereren in een chat is leuk, maar daarna wil je naar een editor. Tekst genereren ook, maar daarna moet je het kunnen verwerken. Salut begint met een prompt en wij weten wat je daarna gaat doen.” De applicatie begint als Mac-app en moet volgens Stobbelaar functioneren als “wat een browser is voor het web”. Lancering aanstaande, testers welkom Bij de lancering ondersteunt het platform Claude, ChatGPT, Gemini, Mistral en Llama, met plannen voor meer open-sourcemodellen. Het verdienmodel bestaat uit drie abonnementen op basis van credits, waarbij de prijsstelling rekening houdt met verschillen tussen open-source en propriëtaire modellen. Hoe meer je gebruikt, hoe meer je betaalt. Negen maanden na het eerste idee staat de technologie klaar. Nu rest de lastige opgave om AI-technologie met een goede gebruikersinterface ‘op de persoonlijkste manier mogelijk aan de man te brengen’, zoals Stobbelaar het formuleert. Salut is publiek beschikbaar rond het einde van het eerste kwartaal. Momenteel vinden de eerste besloten testen plaats door bekenden van de ondernemers. Daarna volgt een grotere groep. Belangstellenden kunnen zich op de site als zodanig opgeven op de wachtlijst. Naast Stobbelaar zijn Robert Keus en Thijmen Francken betrokken bij het nieuwe initiatief met internationaal potentieel. Foto: Madalyn Cox / Unsplash

Bosch toont tijdens deze week in Las Vegas gehouden techbeurs CES een grote reeks software die intelligente en gepersonaliseerde mobiliteit mogelijk maakt. De Duitse industriële groep voegt nieuwe functies toe aan de auto, zelfs nadat deze de showroom heeft verlaten. Bosch rekent in de Amerikaanse gokstad af met de veelgehoorde kritiek dat de Duitse auto-industrie op gebied van software achter ligt op China. Volgens ceo Tanja Rückert gaat het Bosch steeds beter lukken de kloof tussen de fysieke en de digitale wereld te overbruggen. Ze wees maandag op Bosch’ jarenlange expertise in hardware en software. Op CES 2026 presenteert Bosch hoe software en hardware samen de weg vrijmaken voor een slimmere toekomst. Daarvoor is nodig dat software naadloos samensmelt met de fysieke wereld van hardware, zoals auto’s. Investeringen in ai Het Duitse technologieconcern versnelt zijn inspanningen op het gebied van de toepassing en verdere ontwikkeling van artificial intelligence (ai): tegen eind 2027 is het van plan meer dan 2,5 miljard euro in ai te investeren. De groep verwacht dat de omzet uit software en diensten aan het begin van het volgende decennium de zes miljard euro zal overschrijden, waarvan een groot deel gebaseerd is op ai. Behalve de eigen thuismarkt noemt Bosch ook de Amerikaanse markt strategisch belangrijk. Het concern kondigt in dit kader een verregaande samenwerking aan met Kodiak AI. Beiden gaan redundante platforms voor zelfrijdende vrachtwagens ontwikkelen. Kodiak AI bouwt een compleet ‘virtueel chauffeur’-systeem dat veilig, schaalbaar en commercieel inzetbaar vrachtvervoer zonder menselijke bestuurder mogelijk moet maken. Dit autonome truck-platform kan in bestaande vrachtwagens worden ingebouwd of direct in de fabriek worden geïntegreerd. Ai-cockpit In Las Vegas demonstreert Bosch ook zijn nieuwe ai-gebaseerde cockpit. Dit alles-in-één-systeem maakt een hoge mate van personalisatie van de omgeving in de auto mogelijk. De cockpit is uitgerust met een ai-spraakmodel dat communicatie mogelijk maakt, alsof men met een echte persoon spreekt. Het systeem beschikt ook over een visueel taalmodel dat gebeurtenissen binnen en buiten het voertuig kan interpreteren. Op basis hiervan kan het systeem bijvoorbeeld automatisch een parkeerplaats zoeken bij aankomst op de bestemming of notulen opstellen voor online vergaderingen. By-wire-systemen en reisziekte Bosch investeert ook zwaar in by-wire-systemen, een andere sleuteltechnologie voor geautomatiseerd en software-gedefinieerd rijden. Deze systemen vervangen mechanische verbindingen in remmen en sturen door elektrische signaallijnen, wat geheel nieuwe mogelijkheden biedt op het gebied van ontwerp, veiligheid en software-besturing. Dankzij slimme software is ook reisziekte te verminderen. De ‘Vehicle Motion Management’-besturingssoftware van Bosch maakt het mogelijk om de beweging van een voertuig in alle zes vrijheidsgraden te regelen. Dit kan door de remmen, stuurinrichting, aandrijving en het chassis centraal aan te sturen. Dit zorgt voor een betere coördinatie van de afzonderlijke actuatoren, een efficiënter gebruik en, in de toekomst zelfs een aanpassing aan de behoeften van de bestuurder. Zo kan deze software bijvoorbeeld de rolbeweging in bochten of de stampbeweging in stop-and-go verkeer aanzienlijk verminderen. Sensoren In Las Vegas demonstreert Bosch ook nieuwe technologie die sensortechnologie en ai combineert. De radarsensor verbetert rijhulpsystemen zoals Highway Pilot. Dankzij een speciale antenneconfiguratie claimt Bosch een maximale hoek-precisie en een zeer groot bereik. Zo kan de sensor bijvoorbeeld objecten zoals pallets en autobanden detecteren op een afstand van meer dan tweehonderd meter. Hierdoor kan hij verloren lading of andere weggebruikers zelfs in complexe verkeerssituaties nauwkeurig detecteren en zo een passende rij-manoeuvre initiëren. Verder toont Bosch op de CES minuscule sensoren die innovatie mogelijk maken. Behalve dat deze MENS-sensoren heel precies en robuust zijn, beschikken ze ook over geïntegreerde ai-functionaliteiten die bewegingen, posities en zelfs context kunnen herkennen. Ook maakte het bekend de samenwerking met Microsoft bij fabricage te verlengen. Beide bedrijven ondertekenden een intentieverklaring om met ai-agenten de fabrieksprocessen bij klanten slimmer te maken.

BLOG – De grote quantumdoorbraak komt dichterbij. Zo bleek onlangs dat Googles quantumchip en -algoritme zo’n 13.000 keer sneller is dan de snelste supercomputers. Waar bedrijven en wetenschappers enthousiast zijn over de ongekende rekenkracht, daar zijn anderen bezorgd. Wat betekent quantumtechnologie voor de beveiliging van onze data? Het vroege internet is ontworpen als een open platform. Pas in een later stadium werd de communicatie versleuteld om onze data te beschermen. Die versleuteling werkt nu nog prima: computers doen er jaren, zo niet eeuwen over, om die versleuteling te kraken. Maar dat gaat niet meer op in het quantumtijdperk. Quantumcomputers kunnen die versleuteling in een handomdraai kraken. En dat is een cruciaal kantelpunt – geen D-Day, maar Q-Day. Willen we onze communicatie veilig houden, dan moeten we ons daarop nu voorbereiden. Atomen Quantumtechnologie maakt gebruik van natuurkundige wetten op het allerkleinste niveau; dat van atomen en nóg kleinere deeltjes. Neem een complexe rekenpuzzel. Dat kun je zien als een groot labyrint met veel mogelijke paden, met maar één oplossing. Een klassieke computer zal pad na pad moeten berekenen voor de juiste uitkomst. Een quantumcomputer gebruikt daarentegen de quantumeigenschappen van de allerkleinste deeltjes om meerdere paden tegelijk te verkennen, waardoor het enige juiste pad sneller in beeld komt. Op dezelfde manier kan quantumtechnologie razendsnel complexe wiskundige modellen toepassen. En laat het nu zo zijn dat traditionele cryptografie waarmee wij nu onze data beveiligen, gebruikmaakt van deze modellen. En met quantumtechnologie is dat zodoende zeer makkelijk te kraken. Kraken Het is dus wachten op de dag dat de quantumcomputer daadwerkelijk klaar is om de beveiliging te kraken. Op dit moment lijkt dit nog ver weg. Het kan nog jaren duren voordat quantumcomputers beschikbaar komen voor criminelen. Maar aanvallers hoeven helemaal niet te wachten op een werkende quantumcomputer. Zij stelen nu al versleutelde gezondheidsdossiers, overheidscommunicatie of bedrijfskritieke r&d-bestanden om ze later te ontsleutelen met quantumhardware. Dit heet ‘steal now, decrypt later’. Gevoelige informatie is dan vrij verkrijgbaar voor de verkeerde handen. En dit risico dat gevoelige data in de toekomst ‘op straat’ belanden, groeit met elke gigabyte die vandaag wordt verstuurd. Grijp de quantum-kansen Daarom moeten we snel werken aan nieuwe manieren om informatie-uitwisseling te beschermen. Een methode is post-quantumcryptografie (PQC). Kortgezegd betekent dit dat je wiskundige algoritmes gebruikt, die ook voor toekomstige quantumcomputers lastig te kraken zijn. Een tweede manier is quantum key distribution (QKD). Encryptie en decryptie werken hierbij niet op basis van wiskunde, maar op basis van natuurkundige principes. QKD gebruikt individuele lichtdeeltjes voor de versleuteling en ontcijfering van communicatie. Dankzij de natuurkundige eigenschappen van deze lichtdeeltjes, wordt het onmogelijk om onopgemerkt mee te kijken en dus om data te stelen. Juist door nu te investeren in quantumtechnologie kunnen Nederlandse quantumbedrijven, -onderzoekers en -startups een leidende positie innemen en veel werkgelegenheid en waarde creëren. Een eigen quantumveilige infrastructuur vergroot bovendien onze digitale soevereiniteit. We worden minder afhankelijk en versterken onze internationale onderhandelingspositie. Fundament In Nederland wordt gelukkig hard gewerkt aan een fundament voor quantumveilige communicatienetwerken. Zo bouwt de Europese Commissie onder de vlag van het Digital Europe Programme aan EuroQCI: een Europese quantumcommunicatie-infrastructuur die nationale projecten samenbrengt, waaronder het Nederlandse QCINed-programma. Het initiatief moet uitmonden in een quantumveilige backbone voor overheden en bedrijfsleven. Nederland, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje beschikken nu al over operationele testnetwerken. Dit zijn de eerste onderdelen van een digitale infrastructuur die technologische grenzen verlegt, economische groei stimuleert en Europa’s technologische soevereiniteit versterkt. Oproep Er is nog veel werk aan de winkel. Want alleen met overheidsinitiatieven redden we het niet. Aan elke organisatie die zijn quantumtoekomst veilig wil stellen, dan ook de oproep: ga aan de slag! Experimenteer, leer en verken de mogelijkheden. Dan kan je niet alleen nu, maar ook na Q-Day in de voorhoede van veiligheid én innovatie staan. Alexander Scheltinga, program manager quantum networks, Quantum Delta Nederland