business

In dit nieuwsoverzicht: Microsoft stelt grote Exchange-update opnieuw uit, Bossche startup krijgt een miljoen voor extra beveiligingslaag ai-agents, piek in phishing en id-misbruik in zorg, Google start ai-proef in luchtvaart, en Unit4 meldt groei in publieke sector.Microsoft stelt Exchange‑update opnieuw uit door aiMicrosoft kan nog niet zeggen wanneer de eerste grote pakket-update, ofwel cumulative update, voor Microsoft Exchange plaatsvindt. Klanten moeten dus langer wachten op de samenvoeging van bugfixes, beveiligingsupdates en probleemoplossingen, meldt The Register. Volgens het Exchange‑team van Microsoft leidt een stortvloed aan kwetsbaarheden die door interne ai‑tools worden gevonden tot zoveel extra werk dat er simpelweg geen release‑moment te noemen is. Het gaat om taken zoals het valideren, reproduceren, fixen van de software en regressietests. Eerder werd de eerste helft van 2026 genoemd als termijn, later werd deze verschoven naar de tweede helft van het jaar. De maandelijkse security‑payload wordt wel in de interne build (vroege, niet-gepubliceerde versie voor testers) verwerkt, maar een definitieve datum voor de update ontbreekt dus.1 miljoen voor beveiliginglaag ai‑agentsKyvvu, een spin‑off van opleider Jheronimus Academy of Data Science in Den Bosch, heeft een investering van ruim een miljoen euro binnengehaald. Met dat geld wordt een extra beveiligingslaag gebouwd voor ai‑agents die zelfstandig acties uitvoeren binnen bedrijfsnetwerken. De jonge onderneming richt zich op het afvangen van risicovol gedrag van autonome agents, zoals ongeautoriseerde systeemaanpassingen of het uitlezen van gevoelige data. Nu organisaties experimenteren met agentic-ai‑modellen die zonder menselijke tussenkomst code kunnen schrijven, systemen doorzoeken en workflows aanpassen, wordt de noodzaak voor de controle van ai-agents bij bijvoorbeeld banken, verzekeraars en zorginstellingen snel groter, stelt het bedrijf. De financiering (pre-seedronde) komt van Volta Ventures en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) en moet de technologie versneld productierijp maken.Piek in phishing en id-misbruik binnen zorg, overheid en industriePhishing en misbruik van authenticatie bereiken worden volop ingezet door cyberbendes. Dat melden beveiligingsonderzoekers van Cisco Talos in een analyse van het tweede kwartaal van 2026. Daarin was phishing goed voor de helft van alle onderzochte incidenten, terwijl identiteitsmisbruik opliep tot 65 procent. Cybercriminelen zetten daarbij steeds vaker legitieme remote‑supporttools zoals MeshAgent en Zoho Assist in om langdurig onder de radar te blijven. Dat gebeurt vooral bij ransomware-aanvallen.De zorgsector werd opnieuw het hardst getroffen, gevolgd door overheid en maakindustrie. Criminelen omzeilen multi-factorauthenticatie en zetten qr‑phishing in. De beveiligingsonderzoekers adviseren bedrijven en organisaties om versneld over te stappen op phishing‑bestendige authenticatie, langere logretentie en strikte patchprocessen.Google start ai-proef om klimaateffect luchtvaart te verlagenGoogle Groot-Brittannië start samen met de Britse overheid en luchtvaartpartners het project Operation Blue Skies. Volgens het bedrijf gaat het om ’s werelds eerste grootschalige proef om met ai vliegroutes over de Atlantische Oceaan aan te passen om de vorming van opwarmende condensstrepen te voorkomen. Die witte strepen zijn volgens de betrokkenen verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de klimaatimpact (opwarming) door de luchtvaart. Met ai‑modellen, satellietdata en nieuwe meteorologische voorspellingen worden vluchten licht omgeleid om zones te mijden waar die strepen kunnen ontstaan. Het gaat om een proef van dertig maanden en zo’n tienduizend vluchten per jaar. Google draagt ongeveer 1,6 miljoen euro bij en levert rekenkracht.Unit4 meldt flinke groei in publieke sectorBedrijfssoftwareleverancier Unit4 meldt dat het bedrijf de vraag naar saas-oplossingen in de publieke sector flink ziet toenemen. In een persbericht schrijft het bedrijf dat de gemeenten Delft en Eindhoven zijn overgestapt op Unit4 ERPx.  In de afgelopen zes maanden tekende het ook de nationale koepelorganisatie voor lokale overheden in Engeland (Local Government Association), de grootste werkgever in de regio Yorkshire (East Riding of Yorkshire Council) en de Zweedse gemeente Södertälje als klant op.Om de groei binnen de publieke sector in goede banen te leiden, zijn nieuwe managers benoemd. Christoffer Crona wordt svp global sales public sector en Ian Owen treedt aan als global industry director. Zij moeten organisaties begeleiden bij hun transformatieplannen en de inzet van ai.

Het geveilde pakket bevat ongeveer 100 miljoen e-mails en 500 miljoen gesprekken via chat- en vergaderdienst Teams.

Bijna negen op de tien populaire websites bevatten HTML die niet volledig aan de officiële webstandaarden voldoet. Voor browsers levert dat meestal weinig problemen op, maar screenreaders en andere software kunnen de fouten minder gemakkelijk opvangen. Ook AI-agents die websites uitlezen kunnen daardoor tegen problemen aanlopen. Dat blijkt uit onderzoek van ValidateHTML, een project van […]

‘Juist kleine initiatieven, zoals nu bij gemeenten ontstaan, zijn krachtig.’

Higgsfield, een AI-native creatieve suite voor beeldproductie, heeft bijna een half miljard dollar venture capital opgehaald. De Amerikaanse start-up maakte de nieuwe kapitaalinjectie gisteren bekend. Tot de nieuwe investeerders behoren DST Global, Tribe Capital, Goldman Sachs Alternatives, Smash Capital, Intel Capital en Liberty Global Tech Ventures. Het gaat om geldschieters van drie continenten uit zowel financiële achtergrond als media. Dat wijst op aanstaande samenwerkingsverband bij dochters van deze investeringsvehikels. Higgsfield is actief op het snijvlak van AI-modellen, media en marketing. Het biedt een soort digitale studio waarin gebruikers projectmatig fotografie en video kunnen ontwerpen. Ze treden op als een multi-model aggregator. Dat houdt in, dat gebruikers makkelijk kunnen schakelen tussen Seedance, Kling, Veo, Sora en eigen modellen als Soul en DOP. Dit zijn allemaal modellen die goed zijn in beeldgeneratie. Higgsfield koopt AI-bundels in het groot in en verkoopt die met een marge er bovenop. Daarbij krijgen gebruikers ook toegang tot de ontwerpstudio en zaken als virtuele camera’s en lenzen. Concurrenten zijn onder meer Krea, Runway en Freepik en in de marge ook tools als HeyGen en InVideo. De nieuwe financiering verviervoudigt de waardering van Higgsfield van 1,3 miljard dollar in de Series A-ronde. Deze maand bereikte Higgsfield het niveau van geannualiseerde omzet van 700 miljoen dollar. Ze claimen dertig miljoen gebruikers in 238 landen. Dat laatste moet een tik- of telfout zijn, want zoveel landen bestaan er niet. Het Series B-geld is bedoeld voor het product, meer medewerkers, doorontwikkeling van de infrastructuur en marketing. Foto: Matthieu Comoy / Unsplash

Een cybercrimineel biedt naar eigen zeggen 3,64 miljoen personeelsrecords van grote ondernemingen te koop aan. De gegevens zouden afkomstig zijn uit Microsoft Azure- en Entra-omgevingen die met gestolen inloggegevens zijn benaderd. Onder meer McDonald’s, Vodafone, Kyndryl en Tata Consultancy Services (TCS) worden genoemd. Enkele bedrijven ontkennen echter dat hun systemen zijn gehackt. De aanvaller, die […]

De directe kosten voor het naleven van de wet- en regelgeving zijn in 2024 opgelopen tot €16,8 miljard. Dit heeft een negatieve impact op het Nederlandse verdienvermogen, blijkt uit onderzoek van PwC.

Wie als bestuurder aantreedt, erft een IT-organisatie die hij of zij niet zelf heeft ingericht. In de eerste 100 dagen staan dan belangrijke vragen centraal: hoe gezond is mijn IT-organisatie werkelijk en waar moet ik op sturen? Volgens Metri Consulting is een IT-kostenbenchmark juist in die fase een van de snelste manieren om de feiten boven tafel te krijgen.

Toen de gemeente Veldhoven in haar bestuursrapportage stuitte op een onverwacht tekort in het sociaal domein, drongen bestuur en gemeenteraad aan op extern onderzoek. Adviesbureau Adlasz onderzocht hoe de gemeente financiële tegenvallers voortaan eerder kan opsporen – en sneller kan bijsturen.

AI-agents worden gezien als de volgende stap in de AI-transformatie. Maar veel organisaties weten nog niet waar ze moeten beginnen. Niels Waslander, AI Lead bij Fellowmind, deelt een aantal praktische handvatten.

Bepaalde organisaties moeten zich nu al voorbereiden op de verplichte test die vanaf december 2027 geldt voordat ze ai-systemen met een hoog risico gaan gebruiken.  Hoewel deze deadline veraf lijkt, maant de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) alvast te gaan oefenen met een zogenoemde grondrechten-effectbeoordeling (of FRIA). Dat is een test die uitwijst of het gebruikte ai-systeem de rechten en de privacy van mensen kan beschadigen. Door alvast ervaring op te doen, ontstaat beter inzicht in de ai-systemen die worden gebruikt en kunnen betrokkenen zich tijdig voorbereiden op de nieuwe verplichtingen. De privacywaakhond richt zich met haar oproep tot overheden of bedrijven die publieke diensten leveren. Ze zijn straks tot zo’n test verplicht als een ai-systeem met een hoog risico in gebruik is, dan wel sprake is van een beoordelingssysteem voor financiële risico’s van mensen. Behalve overheden gaat het ook bedrijven aan in bijvoorbeeld het openbaar vervoer of de zorg.  Grondrechten Doel is burgers te beschermen tegen de risico’s van ai waar de grondrechten van mensen in het geding zijn. Zoals het recht op gelijke behandeling, het recht op privacy en het recht op toegang tot essentiële voorzieningen (zoals energie, gezondheidszorg en huisvesting). Steeds vaker nemen ai-systemen beslissingen die direct gevolgen hebben voor mensen. Bijvoorbeeld of zij een uitkering of verzekering krijgen, toegelaten worden tot een opleiding of uitgenodigd worden voor een sollicitatiegesprek. Terwijl een ai-systeem ook fouten kan maken of mensen ongelijk kan behandelen. Daarom gelden er vanaf december 2027 strenge regels voor ai. Fundamental rights impact assessment Een van die nieuwe regels uit de Europese AI-verordening is dat onder meer overheidsorganisaties die bepaalde ai-systemen met hoge risico’s willen gaan gebruiken, eerst goed moeten kijken wat de gevolgen kunnen zijn voor mensen. En wat zij daartegen kunnen doen. Vervolgens moeten zij hierover een rapportage aanleveren bij de toezichthouder, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Zo’n beoordeling heet een ‘fundamental rights impact assessment’ (FRIA). Dit is een aanvulling op de DPIA (‘data protection impact assessment’).  De AP helpt met uitleg hierover. Bovendien start de AP een pilot. Deelnemers kunnen zo praktijkervaring opdoen met het Europese template voor de FRIA-rapportage. De AP geeft ook feedback op de aanpak. Aanmelden kan tot en met 21 september aanstaande. De AP is beoogd toezichthouder op het merendeel van de hoogrisico-ai-systemen die onder de ai-verordening vallen.

De discussie over Europese digitale soevereiniteit is een nieuwe fase ingegaan. Waar het debat een half jaar geleden nog werd gedomineerd door de wens om simpelweg onafhankelijk te worden van Amerikaanse hyperscalers, is die initiële ambitie inmiddels een gepasseerd station. De fundamenten voor een eigen Europese datasoevereiniteit staan al in de steigers. Volgens Kurt Jonckheer, […]

Wat zijn de beste en populairste websites en apps van 2026 volgens het Nederlandse publiek? Iedereen in Nederland kan weer stemmen voor de Website van het Jaar-verkiezing 2026. Dit jaar dingen ruim 600 genomineerde websites en apps mee in maar liefst 43 categorieën. Het publiek beoordeelt de genomineerden op onder meer inhoud, navigatie en ontwerp. Stemmen vanaf nu tot en met vrijdag 2 oktober 2026. In elke categorie worden vier titels uitgereikt: Beste Website (of App) van het Jaar Goud én Zilver en Populairste Website (of App) van het Jaar Goud én Zilver. De website of app met de hoogste kwaliteitsscore (op basis van inhoud, navigatie, ontwerp en aanbevelingsintentie) wint de Beste Website (of App) van het Jaar en de Populairste Website (of App) van het Jaar gaat naar degene met de meeste stemmen. Stemmen Wil jij ook bepalen wie de felbegeerde titels winnen? Breng dan je stem uit via www.websitevhjaar.nl. Daar vind je ook de volledige lijst met genomineerden. Stemmen kan tot en met 2 oktober 2026. De uitreiking van de Website van het Jaar-verkiezing vindt dit najaar plaats in de Kromhouthal in Amsterdam onder toeziend oog van zo’n 400 toeschouwers. De Website van het Jaar-verkiezing wordt sinds 2009 georganiseerd door Emerce en sinds dit jaar in samenwerking met Ruigrok als onafhankelijke onderzoekspartner. Vorig jaar waren Kaartje2go en ANWB Onderweg de grote winnaars van de verkiezing. Eerdere winnaars waren onder meer Vakantiediscounter, PSV, iBood, Timing, Simpel, Buienradar, ING, Laura’s Bakery, Tweakers, YouTube, Funda, Google en UitzendingGemist.nl. Met jaarlijks honderdduizenden stemmen behoort de verkiezing tot de grootste publieksenquêtes van Nederland.

In de rubriek De Overstap gidst ict‑journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar soevereine zakelijke oplossingen. In deel 9: je kunt ook zonder Android-toestel of iPhone op reis, om adoptie van soevereine oplossingen te stimuleren moet de leercurve omlaag en tips voor o.a. een Duitse personal knowlegde management app. Deze zomer was het zover. Voor het eerst ging ik op vakantie met een techomgeving die vrijwel geheel is gebaseerd op open source en alternatieven voor Big Tech. Geen Windows-laptop, geen MacBook, geen iPhone of standaard Android-telefoon en zo min mogelijk afhankelijkheid van Google-diensten. Hoe dat beviel? Uiteindelijk uitstekend. Het interessante woord in die zin is alleen wel: ‘uiteindelijk’. Even de technische inventarisatie. Mijn laptop is een Slimbook Evo met Linux Mint. De toepassingen die ik daarop gebruik zijn open source. Mijn telefoon is inmiddels een Fairphone 6 met Murena’s /e/OS. Daar probeer ik het aantal geïnstalleerde apps beperkt te houden. Waar het kan gebruik ik een webapp. Waar dat niet praktisch is, installeer ik gewoon een app. En daarmee vertrokken we richting de Zuid-Franse kust. Stoppen voor koffie en tech support We rijden elektrisch, met een Volvo die in de praktijk een bereik heeft van maximaal zo’n 400 kilometer. Dat betekende dus regelmatig stoppen om te laden. Onderweg kwamen we kennissen tegen die met hun Skoda-stationwagen ruim 800 kilometer op een tank benzine konden rijden. Dat schiet uiteraard aanzienlijk sneller op. Toch heeft elektrisch rijden op zo’n lange reis ook een grappig voordeel: het dwingt je om rustiger te reizen. Het bekende advies om na ongeveer twee uur rijden even een kwartiertje te stoppen, wordt door veel automobilisten vooral beschouwd als iets dat voor andere mensen bedoeld is. Met een elektrische auto heb je weinig keuze. De accu bepaalt regelmatig dat het tijd is voor koffie. Dit keer bleek zo’n laadstop nog om een andere reden bijzonder nuttig. Tijdens het rijden viel mij aanvankelijk niets op. Mijn telefoon lag ergens in een vakje naast me en notificaties mis je dan gemakkelijk. Eenmaal over de grens begon mij echter iets op te vallen. Mijn partner en ik zitten in een aantal dezelfde groepsapps. Op haar telefoon kwamen berichten binnen. Op de mijne bleef het opvallend stil. Bij de eerste laadstop in het buitenland keek ik wat beter. En inderdaad: geen internet. Dat is toch een bijzonder moment. Je hebt bewust afscheid genomen van het mobiele ecosysteem dat je jarenlang gebruikte, bent ergens onderweg in het buitenland en ontdekt vervolgens dat je nieuwe telefoon niet online komt. Dan begint het Grote Zoeken naar de oplossing. APN? Welke APN? /e/OS is wat instellingen betreft eigenlijk heel overzichtelijk. Ik liep alles na en voor zover ik kon zien stond het goed. Mobiele data aan. Roaming aan. Netwerk beschikbaar. Maar internet? Nee. Murena’s /e/OS Ik gebruik al enige tijd Mistral Vibe als een soort technische assistent. Dus legde ik het probleem voor. Zoals vaker bij technische problemen kwam daar een indrukwekkende lijst mogelijke oorzaken uit. Instellingen controleren, netwerk opnieuw aanmelden, roaming bekijken, SIM-instellingen nalopen, enz. Uiteindelijk kwamen we terecht bij de APN-instellingen: de ‘Access Point Names’ waarmee een telefoon weet hoe hij verbinding moet maken met het mobiele datanetwerk van een provider. Daar leek aanvankelijk niets mis mee. Ik zag een hele lijst namen, inclusief iets met ‘KPN 4G/LTE’. KPN is mijn provider, dus mijn eerste gedachte was: dan zal dit gedeelte wel goed staan. Toch niet. Je kunt Vibe, net als veel andere ai-tools, simpelweg een screenshot van zo’n scherm sturen en vragen of het klopt. Het antwoord was vrij duidelijk: de juiste KPN-APN ontbrak. Vervolgens kreeg ik de instellingen die ik handmatig kon toevoegen. En ja hoor: enkele seconden later leefde ik digitaal weer. Het interessante is natuurlijk dat er technisch gezien helemaal niets kapot was. De telefoon werkte. /e/OS werkte. KPN werkte. Roaming werkte. Er ontbrak alleen simpelweg een instelling. Mijn Slimbook gaf gedurende de vakantie dan weer geen enkel probleem. Openklappen, verbinden met wifi en werken. Precies zoals je van een laptop verwacht. En misschien zit daar wel een belangrijk deel van het verhaal. We hebben inmiddels jarenlang geleerd hoe Windows, macOS, Android en iOS werken. Veel instellingen worden automatisch voor ons geregeld. We kennen bovendien de eigenaardigheden van die platformen. Als iets niet werkt, weten we vaak ongeveer waar we moeten zoeken. Stap je over op iets anders, dan moet je een deel van die aangeleerde vanzelfsprekendheden weer loslaten. Dat is niet noodzakelijk een tekortkoming van het alternatief. Het is voor een deel simpelweg gewenning. Maar niet helemaal. De learning curve moet omlaag De open source-wereld kent namelijk nog steeds regelmatig een vrij stevige ‘learning curve’. Misschien geldt dat wel breder voor technologie die probeert een alternatief te bieden voor de dominante platforms. Dat is historisch gezien ook niet zo vreemd. Veel open source-projecten zijn ontstaan binnen gemeenschappen waarvan de gebruikers zelf behoorlijk technisch waren. Wie Linux installeerde, vond het vaak helemaal niet erg om een configuratiebestand te openen. Sterker nog: voor een flink deel van die gebruikers was dat juist de aantrekkingskracht. Bij sommige projecten zie je bovendien veel forks, verschillende distributies en uiteenlopende manieren om hetzelfde probleem op te lossen. Voor ontwikkelaars en ervaren gebruikers is dat keuzevrijheid. Voor iemand die simpelweg zijn telefoon wil gebruiken, kan het ook verwarrend zijn. Dit punt wordt belangrijker nu digitale autonomie en digitale soevereiniteit steeds minder uitsluitend onderwerpen zijn voor technisch onderlegde enthousiastelingen. De doelgroep verandert. En daarmee moeten de producten eigenlijk mee veranderen. Het gaat niet alleen meer om de vraag of een alternatief technisch kan wat het Big Tech-product kan. Want dat zit vaak wel goed. Het gaat steeds vaker ook (vooral?) om de vraag of een – zeg maar – normale gebruiker ermee overweg kan zonder eerst een halve opleiding systeembeheer te volgen. Nextcloud op het strand Hoezeer die doelgroep aan het veranderen is, merkte ik deze zomer zelfs op het strand. Ik liep daar op een dag rond in een oud t-shirt met een Nextcloud-logo. Niet direct kleding waarmee je verwacht in Zuid-Frankrijk veel aandacht te trekken. Toch werd ik er enkele keren op aangesproken. Alle keren door Fransen die het logo herkenden. En voor je het weet sta je dan bij 35 graden Celsius op een strand te praten over Nextcloud, digitale autonomie, Amerikaanse technologiebedrijven en Europese alternatieven. Het is uiteraard geen wetenschappelijk marktonderzoek. Maar het zegt naar mijn idee wel iets. Namen als Nextcloud komen langzaam buiten de traditionele open source-gemeenschap terecht. Datzelfde geldt voor /e/OS. Murena en /e/OS proberen het probleem van appcompatibiliteit onder andere op te lossen met microG, een open source-herimplementatie van Google Play Services. Daarmee kunnen veel apps die afhankelijk zijn van Google-diensten toch functioneren zonder dat daarvoor een persoonlijk Google-account nodig is. Op mijn Fairphone 6 is /e/OS inmiddels een officieel ondersteund besturingssysteem. De documentatie van /e/OS vermeldt voor dit toestel onder meer ondersteuning voor het basisniveau van Play Integrity. Maar daarmee zijn niet alle problemen verdwenen. Als Google mag bepalen of je telefoon betrouwbaar is Met enige regelmaat zie ik namelijk Murena’s COO Rik Viergever (inderdaad, een Nederlander) op LinkedIn oproepen plaatsen met de vraag of iemand hem in contact kan brengen met de ontwikkelaars van bekende apps. Meestal verwijst hij in zo’n post al direct naar een belangrijk discussiepunt bij alternatieve Android-systemen: de Google Play Integrity API. Die technologie is bedoeld om appontwikkelaars te helpen beoordelen of interacties met hun applicatie afkomstig zijn van wat Google en de ontwikkelaar als een legitieme app- en apparaatomgeving beschouwen. Google positioneert Play Integrity onder andere als een manier om misbruik, gemanipuleerde apps en risicovolle apparaten te detecteren. Dat is vanuit beveiligingsoogpunt begrijpelijk. Maar er ontstaat een probleem wanneer zo’n integriteitscontrole feitelijk verandert in een toegangscontrole. Een applicatie kan bijvoorbeeld eisen dat een toestel voldoet aan een bepaalde Play Integrity-uitkomst. Google’s documentatie laat zien dat daarbij verschillende ‘integrity verdicts’ kunnen worden gebruikt en dat ontwikkelaars hun applicatie daar vervolgens op kunnen laten reageren. Het gevolg kan zomaar zijn dat een app op een alternatieve Android-distributie niet volledig functioneert, terwijl er technisch gezien met de app zelf niks mis hoeft te zijn. En daarmee komen we bij een interessante nieuwe fase van digitale autonomie. De volgende stap is saai De eerste strijd van open source was vooral technisch: kunnen we een alternatief bouwen? Voor een verrassend groot aantal toepassingen kunnen we die vraag inmiddels met een volmondig “ja” beantwoorden. Linux op mijn laptop? Werkt. Nextcloud? Werkt. Fairphone met /e/OS? Werkt. Open source-applicaties voor vrijwel alles wat ik dagelijks doe? Werken. De volgende stap is misschien minder spannend voor ontwikkelaars, maar voor brede adoptie minstens zo belangrijk: maak het saai. Een telefoon moet gewoon online komen zodra ik Frankrijk binnenrijd. Een bank-app moet gewoon starten. Een treinkaartje moet gewoon beschikbaar zijn. Een parkeer-app moet werken. Een gebruiker die overstapt omdat zijn of haar organisatie digitale autonomie belangrijk vindt, zou niet eerst hoeven uitzoeken wat een APN is of waarom een bepaalde app een Play Integrity-verdict verlangt. Natuurlijk zal er altijd een groep zijn die het juist leuk vindt om dat allemaal uit te zoeken. Daar hoor ik waarschijnlijk zelf ook wel een beetje bij. Maar digitale autonomie wordt pas echt interessant als die technische nieuwsgierigheid geen voorwaarde meer is. Mijn eerste volledig Big Tech-arme vakantie is uiteindelijk uitstekend verlopen. Laptop gaf geen enkel probleem. En mijn Fairphone met /e/OS eigenlijk ook niet, nadat ik één ontbrekende instelling had gevonden. Daarna heb ik nauwelijks nog over de techniek hoeven nadenken. En dat is misschien wel het beste compliment dat je zo’n alternatieve techomgeving kunt geven: je vergeet dat het een alternatief is, want het werkt gewoon. Opnieuw aan de slag met personal knowledge management In een eerdere editie van deze rubriek kwam personal knowledge management, kortweg PKM, al eens voorbij. Het idee is eigenlijk eenvoudig: hoe verzamel je informatie die voor jou relevant is op één centrale plek, zó dat je die later gemakkelijk kunt terugvinden en verbanden kunt leggen tussen verschillende onderwerpen, soorten informatie enz.? Een object in Capacities. Van een lezer kreeg ik onlangs de tip om eens naar Capacities.io te kijken. Die naam kende ik al. Ik had eerder met de Duitse tool geëxperimenteerd, maar was er uiteindelijk weer mee gestopt. Niet omdat de tool niets kon, maar vooral omdat ik er destijds onvoldoende tijd in had gestoken. De tip was voor mij echter reden om tijdens mijn vakantie opnieuw te beginnen. En dit keer ben ik ronduit enthousiast. Capacities,io wijkt af van klassieke notitie-apps doordat het werkt met zogenoemde objecten. Je kunt eigen typen informatie definiëren, zoals personen, bedrijven, projecten, boeken, artikelen of ideeën. Daar maak je vervolgens pagina’s voor die precies passen bij de manier waarop jij zelf informatie organiseert. Daarnaast kun je vrijwel alles taggen en met andere objecten verbinden. Juist dat maakt het interessant als je – zoals ik – veel verschillende soorten informatie over veel verschillende onderwerpen verzamelt. Een interview, een bedrijf, een technologie en een interessant artikel kunnen allemaal aan elkaar worden gekoppeld zonder dat je eerst ingewikkelde mappenstructuren hoeft te bedenken. De keerzijde is er ook: de learning curve is behoorlijk steil. De lezer die mij Capacities,io opnieuw aanbeval, waarschuwde daar al voor. Je moet echt even ontdekken hoe het systeem ‘denkt’ en hoe je het voor je eigen werkwijze kunt inrichten. Ik vermoed dat ik inmiddels hooguit vijf procent van alle mogelijkheden heb ontdekt. Maar die vijf procent bevalt tot nu toe uitstekend. En misschien is dat voor PKM wel belangrijker dan honderd functies kennen: dat je een systeem vindt waarin je informatie daadwerkelijk wilt blijven verzamelen. Nog vier interessante alternatieven om eens te bekijken Tot slot nog een paar kleinere vondsten die goed passen bij de zoektocht naar een wat opener en onafhankelijker digitale omgeving. Sommige zijn heel praktisch, andere vooral interessant omdat ze laten zien dat technologie ook heel anders georganiseerd kan worden. littleFedi – Stefano Marinelli beschrijft op zijn persoonlijke site hoe hij met littleFedi teruggrijpt op het idee van de oude BBS-wereld: een Fediverse-server die niet afhankelijk hoeft te zijn van een datacenter, grote cloudprovider of omvangrijke infrastructuur. Het idee is bijna ouderwets eenvoudig: een computer die ergens staat en rechtstreeks onderdeel wordt van een gedecentraliseerd netwerk. Juist daardoor is het interessant. Het Fediverse hoeft helemaal niet groot en zwaar te zijn. Vim, Neovim en Sublime Text– Wie vooral teksten schrijft of snelle aantekeningen maakt, hoeft natuurlijk helemaal geen uitgebreide tekstverwerker te gebruiken. Vim en Neovim zijn razendsnelle editors die vooral populair zijn onder programmeurs, maar ook prima geschikt zijn voor gewone .txt- en Markdown (md)-bestanden. Sublime Text biedt een toegankelijker grafische variant. Voor wie veel in Markdown schrijft, kan zo’n eenvoudige editor verrassend prettig en snel werken. Maar wederom: het is even wennen. soev.ai – Een Nederlands platform voor soevereine ai. Organisaties kunnen er chatbots, kennisbanken en ai-agents mee bouwen, waarbij de software volgens de aanbieder op open source-technologie is gebaseerd en in Nederland of zelfs on-premise kan draaien. Data wordt volgens soev.ai niet gebruikt om modellen te trainen. mtux.nl – Een Nederlandse publieke server op het open Matrix-netwerk. Het idee is simpel: chatten via een decentraal netwerk, zonder advertenties en tracking. Interessant is bovendien dat mtux inmiddels koppelingen met WhatsApp en Signal aanbiedt, zodat verschillende berichtenstromen op één plek kunnen samenkomen. Vier heel verschillende voorbeelden dus. Maar ze hebben iets gemeen: ze laten zien hoeveel alternatieven er bestaan zodra je buiten de gebruikelijke Big Tech-paden durft te gaan kijken.