business

COLUMN – Ik heb het vaker gehoord maar het gaat er eindelijk van komen. De zelfrijdende auto’s gaan we binnenkort zien in ons straatbeeld. Met name door de doorbraak in ai is de ontwikkeling van robotauto’s instroomversnelling geraakt. Het leek er even op dat het er nooit van zo komen. Zo bleven de eerste prototypes uren wachten voor een rotonde omdat ze iedereen voor lieten. En bij het eerste-de-beste ongeluk werd natuurlijk het testen direct weer stopgezet. Dat probleem heb je niet als mensen de auto zelf besturen. Dan gebeuren er gelukkig nooit ongelukken. Kinderachtige mannen Ik las in een interview met een ontwikkelaar van BMW die heel enthousiast was maar aan het einde toch zei: maar ik denk toch dat mensen het liefste zelf blijven rijden. En dat heb ik vaker gehoord. Zo willen mensen ook het liefst zelf schakelen.  Maar als je eenmaal in een automaat hebt gereden, vervloek je het schakelen als je weer in een schakelbak rijdt. Of wat ook leuk is, mensen willen graag de motor horen.  Dit laatste klopt soms ook nog. Er zijn hele kinderachtige mannen die per se een motor willen horen en dus een motorgeluid op hun elektrische auto zetten. Het liefst heb ik ook dat mijn vrouw rijdt. Goed, het is levensgevaarlijk maar ik kan dan tenminste een borreltje drinken. Maar hoezo willen mensen zelf rijden? We willen toch allemaal gereden worden? Het liefst heb ik ook dat mijn vrouw rijdt. Goed, het is levensgevaarlijk maar ik kan dan tenminste een borreltje drinken. Maar je hoort het vaker bij nieuwe ontwikkelingen. Mensen kopen geen kleren online want ze willen het zelf passen in de winkel, of een kaartje krijgen is toch leuker dan een sms’je. En dan hebben we natuurlijk de klassieker, mensen willen niet altijd bereikbaar zijn. Nou, ga maar even naar het gezicht van iemand kijken die even geen bereik heeft. Je kunt nog beter zonder zuurstof zitten. En daar is nu bij gekomen: mensen willen toch graag zelf rijden. Je zult het binnenkort steeds vaker horen. Jacob Spoelstra is columnist/stand-upcomedian. Kijk voor meer informatie op www.jacobspoelstra.nl.

Ontwikkelaars die AI-assistentie gebruiken, scoorden 17 procent lager bij toetsen dan ontwikkelaars die handmatig coderen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Anthropic. In het onderzoek werden 52 software-engineers onderzocht die een Python-library leerden. Op basis van hun resultaten konden de onderzoekers vaststellen dat de productiviteitswinst ten koste ging van het leerproces, met name wat betreft […]

De Amerikaanse cybersecuritywaakhond CISA waarschuwt voor actief misbruik van een kritieke kwetsbaarheid in SolarWinds Web Help Desk. Overheidsinstanties in de Verenigde Staten hebben drie dagen de tijd gekregen om de beveiligingsupdate te installeren. Volgens CISA wordt de fout inmiddels in echte aanvallen ingezet. Het gaat om kwetsbaarheid CVE-2025-40551 in SolarWinds Web Help Desk. De oorzaak […]

De populaire verkeers- en navigatie-app Flitsmeister heeft veel gebruikers in verwarring gebracht nadat sommige mensen een cryptische e-mail kregen waarin stond dat het bedrijf ‘er een punt achter zet’. Dat bericht suggereerde dat Flitsmeister helemaal zou stoppen, maar dat is niet wat er gebeurt.  In de e-mail staat onder meer: ‘Bedankt voor miljarden meldingen in de app … Vandaag zetten we er een punt achter.”’Dat wekte de indruk dat de dienst over en uit is. Volgens Jorn de Vries, de eigenaar van Flitsmeister, leven de app en het bedrijf nog gewoon. Wat er wél gaat veranderen, zegt hij tegen Twealers, is dat Flitsmeister met een aantal diensten zal stoppen, maar om welke diensten het precies gaat, maakt het bedrijf later op de dag bekend. Flitsmeister werd vorig jaar teruggekocht door het management nadat het eerder in handen was van Proximus. Het is nog onduidelijk of die overname iets te maken heeft met de recente stap.

Opsera komt met nieuwe DevOps-agents om knelpunten van AI-ondersteund programmeren te verminderen. Opsera heeft volgens SD Times een reeks nieuwe agents aangekondigd binnen zijn zogeheten Agentic DevOps-aanpak. Met deze uitbreiding wil het bedrijf inspelen op een groeiend probleem dat ontstaat door het toenemende gebruik van AI bij het schrijven van code. Hoewel AI-ondersteund programmeren ontwikkelaars […]

Brabant Water zet naar eigen zeggen een innovatieve stap in de drinkwatersector met de inzet van een autonome robothond, genaamd Fien. De robot, een Boston Dynamics SPOT, ondersteunt het drinkwaterbedrijf bij het monitoren en inspecteren van haar productiebedrijven.  Fien – wat staat voor Flexibele Inspectie-Eenheid Nutsvoorziening – kan volledig zelfstandig taken uitvoeren zonder directe menselijke begeleiding. De robot loopt rond op de bedrijfslocaties en gebruikt verschillende sensoren om gegevens te verzamelen, zoals het opsporen van luchtlekkages, het maken van warmtebeelden van motoren en elektriciteitskasten, trillingsmetingen en het uitlezen van analoge meters. Daarnaast voert Fien visuele veiligheidsinspecties uit, bijvoorbeeld rond brandblusmiddelen en verlichting. In de praktijk heeft de robothond inmiddels al resultaten geboekt: meerdere luchtlekkages en defecte meters zijn opgespoord dankzij haar metingen, wat bijdraagt aan een efficiënter onderhoud en veiliger bedrijfsvoering.  Brabant Water ziet robotica als belangrijke aanvulling op het werk van haar medewerkers. Door vaker en slimmer te inspecteren met behulp van technologie kan de betrouwbaarheid van de drinkwatervoorziening verder worden vergroot. De organisatie werkt hiervoor samen met Boston Dynamics en onderzoekt daarnaast ook andere technologische innovaties zoals drones en toepassingen van kunstmatige intelligentie (AI).

Warner Bros. Discovery en TikTok hebben een contentdeal gesloten om exclusief Olympische sportbeelden door te prikken naar de populaire video-app. De contentdeal raakt Nederland niet, want is voorbehouden aan TikTok-publiek in Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Die hebben samen meer dan 300 miljoen inwoners. Warner Bros. Discovery, ook eigenaar van Eurosport, heeft de olympische uitzendrechten voor alle Olympische Spelen van 2026 tot en met 2032 voor Europa. De partijen redeneren: “Aangezien 85% van de fans TikTok als tweede scherm gebruikt tijdens live-evenementen, en gebruikers 42% meer kans hebben om naar live wedstrijden en sportevenementen te kijken nadat ze content op het platform hebben gezien, zal Warner Bros. Discovery het bereik en de bekendheid van haar hoogwaardige Olympische verslaggeving en verhalen op TikTok vergroten.” De Olympische Winterspelen 2026 beginnen op vrijdag 6 februari en eindigen op zondag 22 februari in Milaan en Cortina d’Ampezzo. TikTok sloot begin dit jaar ook al een marketingdeal met FIFA voor het aanstaande WK Voetbal in de VS.

De wereldwijde tuin- en sierteeltsector trekt opnieuw de aandacht van private equity-investeerders na een korte periode van stagnatie, zo blijkt uit onderzoek van Oaklins. Na een dip in M&A-transacties in 2023 en 2024, veroorzaakt door hoge energieprijzen en economische onzekerheid, laat de sector nu weer duidelijke tekenen van herstel zien.

Ziekteverzuim wordt een steeds grotere uitdaging voor Nederlandse werkgevers. Bijna zeven op de tien organisaties geeft in nieuw onderzoek van WTW aan te maken te hebben met een toename van langdurig verzuim en arbeidsongeschiktheid.

Jarno Leijen heeft zich als trainer en consultant aangesloten bij Lean2Succes, een trainings- en adviesbureau gespecialiseerd in lean. Jarno brengt zo’n 25 jaar aan uiteenlopende ervaring mee naar zijn nieuwe rol.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) komt met een verrassend scherpe kernboodschap in haar visie op generatieve artificiële intelligentie (ai): je kunt ai alleen verantwoord inzetten als je vanaf dag één stuurt op waarden, governance en controleerbaarheid – niet op hype, snelheid of technische mogelijkheden. De privacywaakhond stelt in het visiedocument ‘Verantwoord vooruit‘ dat organisaties niet moeten beginnen met de vraag ‘wat kan ai technologisch?’, maar bij ‘wat vinden wij acceptabel?’ Het is zaak om expliciet te maken welke waarden leidend zijn (veiligheid, autonomie, non-discriminatie, transparantie) en ai-toepassingen daaraan toetsen. Tweede boodschap is om geen oncontroleerbare systemen te introduceren. Black-box-systemen zijn onacceptabel in kritieke processen. It-beslissers moeten kunnen uitleggen hoe een model werkt en welke data erin zitten. Belangrijk ook is duidelijk te maken welke risico’s een ai-model introduceert en hoe fouten worden opgespoord en gecorrigeerd. Actief sturen Generatieve ai verwerkt vaak meer persoonsgegevens dan nodig, stelt de AP. De waakhond verwacht dat organisaties actief sturen op minimale input, veilige prompts, geen ongecontroleerde datastromen naar leveranciers en duidelijke bewaartermijnen. Ai mag geen systemen creëren die mensen sturen, beïnvloeden of afhankelijk maken. Toepassingen die autonomie ondermijnen, worden als hoog risico gezien. Veel aandacht verdient de ai-governance. Denk aan helder ai-beleid, duidelijke rollen en verantwoordelijkheden, audits en impactanalyses alsmede incidentmanagement voor ai. De AP is duidelijk: sommige toepassingen zijn per definitie onaanvaardbaar, ook als ze technisch mogelijk zijn. Voorbeelden: monitoring van werknemers, risicoprofielen zonder menselijke controle, of systemen die autonomie ondermijnen. De AP vindt dat organisaties generatieve ai vaak te snel inzetten, zonder vooraf voldoende aandacht te besteden aan de gevolgen voor mensen en samenleving. Toekomstbeelden In haar visiedocument beschrijft de AP drie onwenselijke toekomstbeelden. In een Wilde Westen-scenario groeit generatieve ai zonder duidelijke regels. In een scenario van gemiste kansen valt Europa stil, doordat complexe en onduidelijke wet- en regelgeving leidt tot onzekerheid. In een bunker-scenario belemmert overmatige voorzichtigheid innovatie. Aleid Wolfsen, voorzitter van de AP: ‘Generatieve ai is nog bestuurbaar. Maar alleen als we nu kiezen voor waarden als uitgangspunt, en niet voor snelheid als norm.’ Daarom pleit de AP voor een vierde koers: waarden aan het werk. De AP koerst daarmee op ruimte voor innovatie, met bescherming van democratie, grondrechten en onderling vertrouwen. Juridische analyse De AP heeft een jaar de tijd genomen om deze visie af te ronden. De visie is opgesteld met inbreng van bedrijven, experts en maatschappelijke organisaties en weerspiegelt daardoor ook inzichten uit de samenleving. De AP publiceert rond april een handreiking met een juridische analyse op AVG-aspecten van de ontwikkeling en inzet van generatieve ai-modellen. De nu gepubliceerde visie bevat een lijst aandachtspunten waar bestuurders op moeten letten bij de inzet van generatieve ai. Handig ook is een schematische weergave van lagen en ontwikkelingen van generatieve ai. Verder vind je er een beheersingskader voor verantwoorde generatieve ai.

Het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs zijn met handen en voeten gebonden aan de grote techbedrijven Google en Microsoft. Een inventarisatie van it-toepassingen toont een dominante positie van dienstverlening door grote techbedrijven in het funderend onderwijs. Voor de totaaloplossingen die deze bedrijven bieden, bestaan op dit moment geen één-op-één alternatieven. De afhankelijkheden zijn complex en de oplossing hiervan overstijgt de mogelijkheden van het funderend onderwijs alleen. Het vraagt samenwerking tussen onderwijssectoren, op nationaal niveau en in EU-verband. Om verandering in deze situatie aan te brengen zijn nieuw beleid en bijbehorende financiering. Het wordt ook een zaak van de lange adem.  Dit blijkt uit een brief van staatssecretaris Koen Becking (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) aan de Tweede Kamer. Hij wil samen met de onderwijspartners de regie nemen. Technologie in het onderwijs is geen tijdelijk experiment, maar een structurele transformatie. De vraag is niet óf technologie het onderwijs verandert, maar onder welke voorwaarden. Becking: ‘De komende periode staan we voor een belangrijke keuze: nú richting geven of later noodgedwongen ingrijpen.’   Actieplan Hij vervolgt: ‘Een verstandige inzet van technologie in het onderwijs is onmisbaar voor een innovatief en weerbaar Nederland. Maar dan moeten we hier wel gripop houden. We moeten de kansen van technologie benutten, zonder ons aan de macht van deze technologie te onderwerpen. Dit vraagt structurele aandacht, samenwerking en ondersteuning.’ Voor de zomer komt OCW met een actieplan ‘digitalisering funderend onderwijs’.  Vooral ai verandert het onderwijs grondig. Ai is doorgedrongen in alle lagen van het onderwijs. Leerlingen gebruiken generatieve ai voor huiswerk en toetsvoorbereiding. Ze krijgen kennis en vaardigheden mee om zich optimaal te kunnen ontplooien in een innovatieve economie en een sterke democratie. Intelligente technologie kan ook leerkrachten ondersteunen. Leraren experimenteren met ai bij nakijken en lesontwerp. Daarmee kunnen lesmethodes worden aangepast aan het tempo en de interesses van elk kind, zodat meer tijd overblijft voor andere zaken. Big Tech Uit onderzoek van Dialogic blijkt dat de afhankelijkheden van Big-Tech-dienstverlening in het funderend onderwijs bijzonder groot zijn. Beperkt zijn de mogelijkheden om daar op beleidsmatig niveau op te sturen. Google Workspace wordt door het merendeel van de schoolbesturen gebruikt voor het primaire onderwijsproces:het leren en lesgeven(zoals leermanagementsystemen, digitale klaslokalen en ai-tools). Voor het secundaire proces van organisatie, administratie en ondersteuning (denk aan leerlingvolgsystemen, bestandsopslag en samenwerkingsplatforms) gebruikt vrijwel elk schoolbestuur Microsoft 365. Een groot deel van de licenties, specifiek in het primair onderwijs, wordt gebruikt voor identity management (sso – single sign on). Schoolbesturen bevestigen in gesprekken hun afhankelijkheid van Google en Microsoft. Volgens hen is het onwaarschijnlijk dat zij zelfstandig overstappen op het gebruik van alternatieve diensten. Onder meer beperkte kennis, kunde en capaciteit vormen een struikelblok.  One-stop-shops Vanuit het perspectief van publieke waarden zijn de afhankelijkheden van Microsoft en Google het meest risicovol voor de autonomie van schoolbesturen. Beide scoren overigens wel positief op efficiëntie, security en compliance.  Alternatieven voor Google en Microsoft zijn op applicatieniveau beschikbaar, maar vormen geen volwaardig alternatief voor de one-stop-shops van Google en Microsoft. Daarnaast beperken het gebrek aan expertise (door sterke mate van uitbesteding) en de behoefte aan ontzorging op het vlak van ict de keuzevrijheid in de praktijk.  Ipon 2026Op 11 en 12 februari 2026 vindt in de Jaarbeurs Utrecht IPON 2026 plaats. Tijdens deze grootste Nederlandse vakbeurs voor onderwijs & edtech is er veel aandacht voor ai in het onderwijs. Andere thema’s zijn digitale geletterdheid, learning analytics, privacy & beveiliging, xr/vr/ar, adaptieve leeromgevingen, infrastructuur en hardware.

Publicis Groupe heeft in 2025 een organische groei van 5,6 procent gerealiseerd, met een sterke versnelling in het vierde kwartaal tot 5,9 procent. De Franse reclamegigant schrijft het succes toe aan zijn AI-aanpak en verwacht opnieuw beter te presteren dan concurrenten in 2026. De cijfers tonen een contrast met de rest van de reclame-industrie. Waar concurrenten zoeken naar een rendabele inzet lijkt de groep juist te profiteren van de AI-transitie. Ceo Arthur Sadoun is uitgesproken: “Artificial intelligence is geen tegenwind voor Publicis, maar juist een strategische groeimotor.” Het bedrijf sloot 2025 af met een netto-omzet van 14,5 miljard euro en een operationele marge van 18,2 procent. De Fransen investeren komend jaar een miljard euro extra in AI en data-expertise, omdat het ze harde contanten extra oplevert. “We hebben onze organische omzet en operationele winst met twintig procent verhoogd sinds de opkomst van GenAI drie jaar geleden”, aldus Sadoun in een toelichting. Het segment Connected Media, dat 60 procent van de omzet vertegenwoordigt, presteerde het sterkst met hoge enkelcijferige groei. Dit onderdeel profiteert volgens het bedrijf vooral van marktaandeel winst, toenemende vraag naar AI-producten en nieuwe adresseerbare markten. Voor 2026 mikt Publicis op een organische groei tussen 4 en 5 procent. De ronkende woorden van de Franse topman wisten beleggers niet te bekoren. Het aandeel Publicis stond gisteren halverwege de middag op bijna acht procent lager. Beleggers en analisten hadden hogere verkoopcijfers verwacht. Foto: marsupilami92 (cc)

BLOG – Jarenlang werd databescherming in Europa benaderd als een juridisch vraagstuk. Het was een onderwerp voor privacy-officers, juristen en audits. Die benadering wringt.In een wereld van cloud, ai  en complexe digitale ketens is databescherming geen afvinklijstje meer. Het is een keuze die je al bij het ontwerp van systemen maakt. Wie dat nog steeds niet erkent, loopt niet alleen technische risico’s, maar tast ook het vertrouwen in digitale systemen aan.De Europese discussie over een mogelijke ‘reset’ van het databeschermingsmodel gaat daarom niet over verouderde principes. Ze laat zien dat de praktijk achterloopt op de manier waarop moderne it-systemen zijn gebouwd en gebruikt.ParadoxBijna tien jaar na de invoering van de AVG staat Europa voor een ongemakkelijke paradox. Het Europese databeschermingsmodel geldt internationaal als norm, terwijl organisaties tegelijk worstelen met de praktische uitvoerbaarheid. Nieuwe technologieën, met name ai, zijn gebouwd op continue datastromen, grootschalige analyse en hergebruik van informatie. Dat botst met uitgangspunten als zo min mogelijk data verzamelen, data alleen gebruiken waarvoor die bedoeld is en inzichtelijk maken wie waarvoor toegang heeft.De digitale infrastructuur is het zenuwstelsel van de samenlevingDe reflex is voorspelbaar: regels versoepelen om innovatie niet te blokkeren. Die redenering gaat echter voorbij aan de kern. Het probleem zit niet in de uitgangspunten, maar in de manier waarop databescherming wordt toegepast. Vaak gebeurt dat pas achteraf. Als extra maatregel of als schadebeperking. Terwijl de belangrijkste keuzes veel eerder worden gemaakt: in architectuur, governance en infrastructuur.VersplinterdWie digitale systemen ontwerpt, bepaalt in hoge mate hoe data worden verzameld, gedeeld en beschermd. Versplinterde verantwoordelijkheden, ondoorzichtige controle-lagen en achteraf toegevoegde beveiliging vergroten het risico juist. Dat geldt voor commerciële platforms en voor de publieke digitale infrastructuur.Die systeemblik komt nadrukkelijk terug in cybersecurity-strategieën, ook in Nederland. De digitale infrastructuur is niet langer puur ondersteunend, maar het zenuwstelsel van de samenleving. In die context zijn datalekken of privacy-incidenten geen op zichzelf staande technische problemen. Ze ondermijnen het vertrouwen in instituties en veroorzaken maatschappelijke schade.Daarbij verschuift ook de verantwoordelijkheid. Niet de eindgebruiker, maar de partijen die digitale systemen ontwerpen en beheren, hebben de meeste invloed op hoe privacy en veiligheid in de praktijk worden geregeld. Dat betekent dat deze aspecten geen extra laag mogen zijn, maar vanaf het begin onderdeel moeten uitmaken van de technische architectuur.BlootDe opkomst van ai legt deze spanning genadeloos bloot. Ai-systemen vragen om schaal, snelheid en flexibiliteit. Zonder duidelijke architectuurgrenzen vervagen verantwoordelijkheden. Wie heeft toegang tot welke data? Wie kan modellen auditen? En waar liggen de grenzen tussen organisaties, leveranciers en overheden?Zonder duidelijke ontwerpkeuzes ontstaat het risico dat uitzonderingen de norm worden. Tijdelijke oplossingen worden permanent, extra toegang wordt verleend ‘voor het gemak’ en datagebruik schuift steeds verder af van het oorspronkelijke doel. Dat is geen theoretisch risico, het is een structureel patroon dat zichtbaar wordt zodra systemen complexer worden dan individuele organisaties kunnen overzien.VerfijningDe strategische keuze waar Europa voor staat, is geen harde reset, maar doelgerichte verfijning. Dat betekent vasthouden aan de principes en ze afdwingen op het niveau waar ze het meeste effect hebben. Dus niet alleen in beleid en wetgeving, maar juist in de infrastructuur zelf. Dat vraagt om it-architecturen waarin vooraf duidelijk is vastgelegd wie of wat toegang heeft tot welke data, onder welke omstandigheden en met welke controle. Pas dan zijn het innovatie en databescherming daadwerkelijk met elkaar te verenigen, in plaats van ze tegenover elkaar te zetten.Geen remDatabescherming is zeker geen rem op digitale vooruitgang. Het is een voorwaarde voor duurzame digitalisering. Systemen die vanaf het ontwerp rekening houden met privacy, transparantie en controle zijn beter bestand tegen verandering, misbruik en politieke druk.Voor it-beslissers ligt hier een duidelijke keuze. Het gaat niet om de vraag of databescherming belangrijk is, maar waar zij een plek krijgt in het ontwerp van systemen. Wie dat pas achteraf probeert te regelen, loopt onvermijdelijk achter de feiten aan. Wie het vanaf het begin meeneemt, bouwt aan systemen die niet alleen technisch goed functioneren, maar ook maatschappelijk houdbaar zijn.Kevin Cochrane, cmo Vultr