business

AMD breidt zijn Ryzen AI Embedded P100-serie uit met nieuwe processors die tot 12 Zen 5-kernen, 80 systeem-TOPS en tot 8x hogere GPU-rekenkracht bieden. De nieuwe chips zijn bedoeld voor industriële automation, mobiele robotica en medische imaging. Bovendien bieden ze nu AMD ROCm-softwareondersteuning voor open-source AI-ontwikkeling aan de rand. In vergelijking met de eerder aangekondigde […]

De wereld van supply chain management wordt steeds complexer door de opkomst van e-commerce, veranderende klantverwachtingen en de behoefte aan real-time inzicht. B2B-klanten eisen een B2C-ervaring, maar kan dat wel? In deze Techzine Talks spreken we met Pieter Van den Broecke van Manhattan Associates, over hoe gespecialiseerde software in staat is om bedrijven te helpen […]

Microsoft laat aan Techzine weten dat het op 1 mei met de Microsoft 365 E7 Frontier Worker Suite komt. Het pakket bestaat uit Microsoft 365 E5, Microsoft 365 Copilot en Agent 365. Het betekent de grootste release sinds Microsoft 365 E5, dat in 2015 uitkwam. De nieuwe suite kent een prijs van 99 dollar per […]

De MIVD en AIVD waarschuwen voor een actieve Russische hackcampagne op Signal- en WhatsApp-accounts van Nederlandse overheidsmedewerkers, militairen en hoogwaardigheidsbekleders. De aanvallers maken geen gebruik van technische lekken in de apps zelf, maar van legitieme securityfuncties. Ook journalisten kunnen doelwit zijn. De MIVD en AIVD bevestigen dat Nederlandse overheidsmedewerkers doelwit zijn geweest en in een […]

Nederlandse huishoudens in de leeftijdsgroep 24 tot 35 jaar onderscheiden zich duidelijk van andere leeftijdscategorieën in de markt van vast internet. Deze groep kenmerkt zich door prijsbewust gedrag en een relatief lage loyaliteit aan aanbieders. Odido is relatief populair bij deze jongvolwassenen. Dit blijkt uit het recente kwartaalrapport Dutch Household Connected 2025-Q4 van Telecompaper. Bij de keuze voor een aanbieder van vast internet of multiplay spelen maandelijkse kosten voor 24- tot 35-jarigen een bovengemiddeld grote rol. Het bestedingsniveau ligt bij deze leeftijdsgroep dan ook lager. FMC-kortingen, dus kortingen bij het combineren van vast en mobiel, zijn voor deze groep belangrijker dan gemiddeld. Zij zijn bovengemiddeld vertegenwoordigd in de uitgavencategorieën tot 60 euro per maand voor bundels met internet, tv en telefonie. Hogere uitgaven, zoals boven 80 euro, komen in deze groep beduidend minder voor. Van de diverse internetaanbieders weet Odido relatief vaak deze jonge doelgroep aan zich te binden. Het marktaandeel van deze provider ligt bij 24- tot 55-jarigen boven het marktgemiddelde. Ziggo is juist ondervertegenwoordigd is in deze leeftijdscategorie. KPN blijft sterker vertegenwoordigd bij gezinnen en oudere huishoudens. De jongvolwassenen zijn wel minder loyaal: huishoudens van mensen tussen de 24 en 35 jaar zijn vaker korter dan vier jaar klant. De bereidheid om binnen 24 maanden van aanbieder te wisselen ligt in deze groep duidelijk boven het marktgemiddelde. Wat betreft internetsnelheid is het beeld gemengd. Jongere huishoudens zijn relatief vaak te vinden in de middensegmenten, met snelheden tussen de 100 en 250 Mbps. Zij tonen echter ook interesse in gigabitverbindingen. Over het algemeen zijn jonge huishoudens minder geneigd om aanvullende diensten af te nemen bij een nieuwe aanbieder. TV, vaste telefonie en zelfs mobiel worden bij een overstap minder vaak meegenomen dan bij oudere groepen. Internet staat centraal; alles daar omheen is optioneel.

Een initiatief binnen de JavaScript-gemeenschap probeert een alternatief te bieden voor de manier waarop ontwikkelaars npm-pakketten via het web bekijken. Het project heet npmx en is onlangs als alpha-versie uitgebracht. Dit schrijft DevClass. Npmx dient als alternatieve interface voor het bestaande npm-register en is ontstaan uit onvrede over de huidige gebruikerservaring van de officiële npmjs-site. […]

Google heeft een nieuwe command line tool op GitHub gepubliceerd die het gebruik van Gmail, Drive en andere Workspace-diensten voor AI-agents vereenvoudigt. De tool bundelt verschillende API’s van Google Workspace in één interface. Dit meldt The Next Web. De tool heet gws en biedt toegang tot vrijwel het volledige Google Workspace-ecosysteem via de command line. […]

Interview | Marcel van Kooten waarschuwt voor totale afhankelijkheid van VS‑software Digitale autonomie en de Belastingdienst: op 10 en 19 maart bespreekt de Tweede Kamer de outsourcing van de software voor omzetbelasting. Marcel van Kooten startte de inmiddels landelijk gevoerde discussie in Computable. We kijken met hem vooruit. ‘Kijk naar hoe Donald Trump de regering van Spanje onder druk zet, dan weet je één ding: dit uitbestedingsproject moet coûte que coûte stoppen.’ Ict-expert Marcel van Kooten, gespecialiseerd in advies over sourcing en strategie voor onder meer de rijksoverheid (waaronder de Belastingdienst), maakte voor Computable een reconstructie op basis van openbare bronnen over de uitbesteding van applicatiediensten voor de omzetbelasting door de Staat. In maart vorig jaar ging deze opdracht naar het Amerikaanse Fast Enterprises, volgens Van Kooten een keuze die op gespannen voet staat met het Europese streven naar digitale autonomie. Zijn artikel werd opgepikt door landelijke media, zorgde voor ophef in politiek Den Haag en leidde tot Kamervragen. Op 10 en 19 maart bespreekt de Tweede Kamer deze outsourcing van de software voor omzetbelasting. Kamerleden willen weten of er nog mogelijkheden zijn om van Fast Enterprises af te komen. Met Van Kooten nemen we alvast de hete hangijzers door.   Wat was de aanleiding om, op persoonlijke titel, een reconstructie van deze aanbesteding voor on-premises applicatiediensten voor de omzetbelasting (OB) te maken? ‘Een analist van de New York Times zei eens: je moet niet van een mug een olifant maken, maar als je een olifant ziet vliegen moet je het wel even melden. Deze uitbesteding is onbestaanbaar. De kern van het Europese project – de EU – is het afzien van agressie tussen staten, én rule of law. Deze waarden en de instituties die ze borgen worden bedreigd door de Verenigde Staten, en door onze afhankelijkheid van dat land. Het afschaffen van Amerikaanse ­technologie is inmiddels zoveel als een morele plicht. Voor het OB-systeem dient er alsnog een afweging te komen. Alle partijen, die hierbij een rol hebben gespeeld of hadden moeten spelen, dienen zich af te vragen hoe we betere beslissingen kunnen maken. Uiteindelijk moet dit leiden tot een betere regie met alle actoren zoals NCTV, CIO-Rijk, Rijksinkoop, SLM-Rijk en de ministeries en uitvoeringsorganisaties.’ Je artikel zorgde voor de nodige ophef én voor Tweede-Kamervragen? Wat vind je van de soms felle reacties. ‘De reacties zijn zoals verwacht. De emotie moet er af, bij voor- en tegenstanders.’ Staatssecretaris Eelco Eerenberg zei vrijdag 27 februari na de ministerraad: de servers staan in het datacenter van de Belastingdienst in Apeldoorn en het systeem wordt beheerd door mensen die daar werken. Hoe is dan de rolverdeling zoals bijvoorbeeld de controle voor Belastingdienst-medewerkers geregeld? Wie is bijvoorbeeld de superadmin in dit systeem? ‘Ik wil met nadruk wegblijven van een technisch debat. Ik zie een afleidingsmanoeuvre ontstaan in de vorm van een vage technische discussie over wie er nu op welke plek in de wereld op welke computer op welke knop drukt. Liefst totdat niemand er meer wat van snapt. Waar het om gaat is of er een totale afhankelijkheid is ontstaan. En het leveringsmodel creëert een totale  afhankelijkheid want als ‘Centennial Colorado’, waar Fast Enterprises zetelt, als eigenaar en kennismonopolist van het closed-source-systeem geen ondersteuning meer verleent voor bijvoorbeeld incident response, bug fixes, beheer en onderhoud, en systeemupdates bij aanpassing van wetgeving die ongetwijfeld nodig gaan zijn, dan stopt het in Apeldoorn gewoon.’ Hoe groot zijn de risico’s van afhankelijkheid van een bedrijf uit de VS nu echt? ‘Groot, we weten inmiddels dat conflicten escaleren naar het niveau van handel en commercie. Tijdens het Groenland-incident zetten nota bene Frankrijk en Duitsland de Europese Trade Bazooka op de agenda. Afgelopen week dreigde de Amerikaanse president Trump nog tot opschorting van alle handel en commerciële transacties met Spanje nadat dit land een beroep deed op het internationaal recht in de kwestie Iran. In een reactie zegt de Spaanse regering dat de VS de autonomie van private ondernemingen moet respecteren en dat ze over de noodzakelijke middelen beschikt om de impact te beperken en toeleveringskanalen te diversifiëren. Voor de Nederlandse btw-heffing geldt dat laatste straks niet meer als we hiermee doorgaan. De VS is een hooligan state, agressief en onvoorspelbaar. Even dachten sommigen: ‘TACO’ – Trump Always Chickens Out. Je hoeft de krant maar te pakken om te zien dat dat niet klopt. De VS en daarmee de wereld zijn inmiddels nooit meer dan één Amerikaanse verkiezing verwijderd van nieuwe chaos. Daarbij moeten we ons realiseren dat Trump niet de start maar een product van een ontwikkeling is die al zo’n vijfentwintig jaar gaande is.’ “Een klein onderzoek door een onafhankelijke partij zal uitwijzen hoe het project simpel en verantwoord kan worden gestopt” Het ministerie van Financiën stelt dat het proces te ver in de aanbesteding en uitvoering zit om nog terug te draaien. Zijn er in dat verband voorbeelden te noemen van systemen die ge- of ontkoppeld moeten worden? ‘Onzin. Barbara Kathmann, Tweede Kamerlid van GroenLinks-PvdA, heeft al bij de Belastingdienst uitgezocht dat er niks onomkeerbaars aan de hand is. Het lijkt me evident dat de huidige systemen en de kennis daarvan er nog gewoon zijn. Er is nergens overtuigend onderbouwd dat de systemen, die nu nog in gebruik zijn, op omvallen staan en de reden daarvoor is simpel: dat valt niet te onderbouwen. De aanbestedingsdocumentatie spreekt van twintig-vijfentwintig koppelingen met systemen, het McKinsey rapport noemt als voorbeelden Inning en Interactie. Een klein onderzoek door een onafhankelijke partij zal uitwijzen hoe het project simpel en verantwoord kan worden gestopt.’ Denemarken en Servië zijn sinds kort ook klant van Fast Enterprises… ‘Servië zit ideologisch in de hoek van de VS en heeft wat dat betreft waarschijnlijk minder zorgen. Denemarken scoort net als wij een eigen doelpunt. We zitten in Europa duidelijk in een overgangsfase. Premier Rob Jetten wil een meer leidende rol in Europa spelen. Hier is een kans om een statement te maken.’ Wat moet het ministerie van Financiën doen? ‘Je ziet nu dat er actie wordt ondernomen door de Kamer. Gezien de tekst van het regeerakkoord over digitale autonomie had ik wel verwacht dat de regering dat zelf zou doen en met een plan zou komen. Men dient een goede advocaat opdracht te geven om het contract af te kopen. Daarnaast moet de Belastingdienst de nieuwbouw van het OB-systeem zelf ter hand nemen. Dat kan prima. Recentelijk zijn er de Europese btw-regelingen e-commerce en de KOR – Kleineondernemingsregeling – met zelfgebouwde software geïmplementeerd. Dus, start een intern project met om te beginnen twee fantastische it-software-architecten en drie van haar top-business-consultants en geef die de vrije hand. En het Adviescollege ICT – AcICT – moet er bovenop zitten, enerzijds om deze mensen te beschermen, anderzijds om te zorgen dat het niet al te wild wordt.’ Zo moeilijk hoeft dit toch ook niet te zijn: bij zo’n aanbesteding is er toch altijd een boeteclausule/afkoopsom? ‘Het contract is bij mijn weten niet gepubliceerd, ik weet niet wat daar in staat, maar er zal ongetwijfeld een compensatie voor de leverancier moeten komen. Noem het leergeld. Maar nogmaals: dat is iets voor juristen, en op de totale it-begroting van de Belastingdienst gaat het om weinig geld. Al is het zuur voor de belastingbetaler.’ En wat zijn de gevolgen als dit gebeurt voor andere aanbestedingen? Versterkt zo’n intrekking niet het beeld van de ‘onbetrouwbare overheid’? ‘Er zijn geen directe gevolgen voor andere aanbestedingen. Het zou goed zijn als het Rijk met kaders komt zodat de markt weet waar ze aan toe is. Denk aan do’s & don’ts, rode lijnen, modelcontracten met exit-condities, e.d.’ “Maar organisaties verschuilen zich achter deze regel. Ten onrechte” Heb je een idee van hoe vaak dit bij ict-aanbestedingen speelt? Is er iets in te bouwen om Amerikaanse partijen tegen te houden?  ‘Door de alomtegenwoordigheid van VS-technologie is dit een wijdverbreid probleem. Partijen categorisch weren op basis van land van herkomst kan bij sancties, zoals nu voor de Russische Federatie. Categorisch tegenhouden van bedrijven uit de VS kan nu nog niet. Maar organisaties verschuilen zich achter deze regel. Ten onrechte. Je kunt voorwaarden stellen in de vorm van bijvoorbeeld garanties rond bescherming van data. In oktober vorig jaar publiceerde de Europese Commissie een Cloud Sovereigny Framework: als leveranciers niet compliant zijn kunnen ze worden afgewezen. Dat is geen nieuwe regelgeving maar meer een handreiking op basis van regelgeving die ook al gold bij de aanbesteding door het ministerie, en deels ook bruikbaar is voor on-premises-implementaties, zoals het OB-systeem van de Belastingdienst. Bovendien gaan de ontwikkelingen nu snel op dit vlak. Zo was er recent het nieuws dat de Europese Commissie een wetsvoorstel indient voor een Industrial Accelerator Act waarmee bedrijven uit Europa categorisch voorrang kunnen krijgen op bedrijven uit de VS via een ‘made in EU‘-regeling. Dat geldt nog niet voor ict, maar het is een begin.’ Is er nog een speciale rol voor de politiek bij het OB-project van de Belastingdienst? Marcel van Kooten ‘Er komt veel regelgeving op de Belastingdienst af in het kader van de Europese interne markt en dat is ontzettend belangrijk voor een sterk Europa en heeft prioriteit. Deze regelgeving moet in haar systemen worden verwerkt, De term ‘beleidsluwte’ voor nieuwe Nederlandse regelgeving om de dienst te ontzien qua druk op ict-vernieuwing heeft de connotatie van iets tijdelijks. In het AD van 5 maart spreekt de staatssecretaris wederom over de ‘brede wensen rond de btw’. Enerzijds denk je dan: daar gaan we weer. De Nederlandse belastingwetgeving behoort al tot de meest complexe ter wereld. Anderzijds: je kan het misschien ook zien als een opening naar de Kamer in het geopolitieke dossier. Misschien moet men eens denken aan een klimaatverandering om in de sfeer van die metafoor te blijven. Iets permanents zeg maar, waardoor de Kamer terughoudend blijft met nieuwe regelgeving. Alle initiatieven bij elkaar, de Belastingdienst moet het wel allemaal kunnen behappen. Dat vergt een zorgvuldige afweging als onderdeel van een gezamenlijk plan.’

Steeds meer organisaties die hun IT uitbesteden, kiezen voor uitkomstgedreven contracten. Experts van Metri Consulting leggen uit waar deze beweging vandaan komt, wat het oplevert en hoe opdrachtgever en leverancier dit soort contracten effectief kunnen inrichten.

OpenAI introduceert een beveiligingstool voor softwareontwikkeling onder de naam Codex Security. De toepassing, die momenteel beschikbaar is in een research preview, moet ontwikkelteams helpen kwetsbaarheden in code sneller en nauwkeuriger op te sporen.  Volgens OpenAI richt de tool zich vooral op het verminderen van fout-positieven en het beter prioriteren van daadwerkelijke beveiligingsrisico’s. De tool maakt […]

Anders dan verondersteld, ontslaan bedrijven die AI gebruiken geen mensen maar nemen juist extra personeel aan. De Europese Centrale Bank stelt wel, dat dat beeld over een paar jaar kan kenteren. Maar op dit moment blijkt dat investeringen in en intensief gebruik van AI nog geen banen vervangen. Sterker nog, sommige bedrijven nemen juist extra personeel aan. Wellicht omdat ze AI-technologieën willen ontwikkelen en implementeren terwijl ze hun bestaande productieprocessen behouden, of omdat AI hen helpt sneller te groeien. De ECB ondervroeg vijfduizend bedrijven om een beeld te krijgen van de impact die AI-inzet heeft op HR-beleid. Voor de korte termijn is het beeld helder. Bedrijven die van plan zijn te investeren in AI verwachten nog steeds meer mensen aan te nemen dan bedrijven die dergelijke plannen niet hebben. “Over het algemeen zien we, wat betreft het creëren en verliezen van banen, geen significant verschil tussen bedrijven die aangeven AI te gebruiken en bedrijven die dat niet doen. Het beeld verandert echter wanneer we bedrijven die frequent AI gebruiken scheiden van bedrijven die het zelden gebruiken. Bedrijven die AI intensief inzetten, hebben ongeveer vier procent meer kans om extra personeel aan te nemen.” Een onderzoek van het ifo Instituut toont echter aan dat 27 procent van de Duitse bedrijven verwacht dat AI zal leiden tot banenverlies. Vijf procent denkt dat ze juist meer mensen gaan aannemen. Dat onderzoek heeft echter een grotere horizon dan de ECB. IFO kijkt vijf jaar vooruit. Foto: Craig Whitehead / Unsplash

Gemeente Eindhoven heeft de concessie voor deeltweewielers gegund aan umob, een Rotterdams boekingsplatform dat fietsen, e-bikes, scooters en bakfietsen samenvoegt in één app. Sinds 5 maart kunnen Eindhovenaren voor alle deelvoertuigen terecht bij één aanbieder, klantenservice en betaalmethode. Het is de eerste keer dat een Nederlandse gemeente dit model toepast met vier verschillende voertuigtypen onder één contractpartij. De huidige praktijk in umob-steden in binnen- en buitenland is, dat een gemeentes concessies verstrekt aan losse netwerken. Dat zijn partijen als Felix, Check et cetera. In Eindhoven ontstaat een nieuwe situatie die het dagelijks woon-werkverkeer raakt van alle inwoners van de Brainport-regio en de 450.000 bedrijven daar. Uitvoerders Dott en felyx blijven actief in de stad, maar opereren voortaan als onderaannemer van umob. Cargoroo by MOBY voegt zich aan het consortium toe met minimaal dertig elektrische bakfietsen. Umob is in deze context de hoofdaannemer en derhalve eindverantwoordelijke. “Alle boekingen lopen via ons platform. Dat betekent ook dat de gemeente voor het eerst volledig inzicht krijgt in hoe voertuigen worden gebruikt en waar ze stilstaan”, zegt cco Raymon Pouwels tegen Emerce. De voertuigen houden hun eigen logo’s, de apps blijven bestaan, maar wie daarmee boekt wordt automatisch doorgestuurd naar de boekingssstraat van umob. Van losse aanbieders naar één regisseur Die datastroom is niet bijvangst, maar kern van het model. Umob bouwt voor elke gemeente een dashboard waarop de totale mobiliteitssituatie zichtbaar is. Eindhoven en de 21 randgemeenten krijgen gedetailleerd zicht op de bezetting van hubs, beschikbaarheid van voertuigen, parkeergedrag en reistijden. Eindhoven is de eerste afnemer, maar bij de opening op donderdag waren twintig andere gemeenten aanwezig. De interesse is er dus, al nuanceert Pouwels meteen: “Dit is echt alleen interessant voor grote steden waar al veel deelmobiliteit is. Je hebt schaalgrootte nodig om het te laten werken.” De concessie heeft een looptijd van elf jaar en omvat minimaal 2.500 voertuigen. Groei is ingebouwd: als de vraag het toelaat, kan het aanbod worden opgeschaald. En als een onderaannemer wegvalt, zoekt umob een vervanger. De gemeente hoeft zich daar niet mee te bemoeien. Mobiliteit verandert door nieuwe abonnementen en lagere tarieven Betaalbaarheid was een expliciet onderdeel van de aanbesteding. Gemeente Eindhoven geeft een subsidie om de reistarieven te drukken. Een gewone fiets kost 1,50 euro voor de eerste dertig minuten, een e-bike 2,50 euro voor de eerste twintig minuten. In de eerste maand geldt vijftig procent korting op e-bikes en scooters. Maar de echte slag wil umob maken met abonnementen, die later dit jaar worden geïntroduceerd. Voor 59,95 euro per maand krijgen gebruikers veertig ritten op de e-bike of scooter. Goed voor twee ritten per werkdag. Heen en terug. Vanaf september komen er ook abonnementen voor ‘spierkrachtfietsen’: twintig euro per maand voor veertig ritten van dertig minuten. Pouwels rekent voor dat daarmee 95 procent van alle ritten in Eindhoven gedekt is. “Zo wordt deelmobiliteit voorspelbaar in kosten, net als een OV-abonnement. Nu is het voor dagelijks gebruik gewoon te duur.” De gemeente heeft contractueel vastgelegd dat umob de prijzen niet eenzijdig mag verhogen. Eindhoven kan wel eens de eerste zijn in wat een reeks van meerdere grote steden kan worden die deelvervoer op deze manier structureel invoeren. Voor veel gemeenten naderen de lopende concessies hun einddatum. Dat is het aangewezen moment om over te stappen naar een nieuw model, stelt Pouwels. Umob mikt op een rol als Europees MaaS-platform en ziet het Eindhovense model als blauwdruk voor steden die de grip op deelmobiliteit willen terugpakken — zonder zelf tien contractpartijen aan te sturen. Een persbericht van de gemeente Eindhoven vertelt, dat de stad het aantal hubs uitbreidt naar 500. Dat moet foutparkeren terugdringen en tegelijkertijd de betrouwbaarheid verhogen. Als gebruikers weten dat er op loopafstand altijd een voertuig staat, verdwijnt de belangrijkste drempel voor dagelijks gebruik.

Volgens marktonderzoeksbureau TrendForce zou Apple in 2026 ongeveer 4 tot 4,5 miljoen exemplaren van de nieuwe MacBook Neo kunnen verkopen. De MacBook Neo is Apples goedkoopste MacBook ooit, met een startprijs van ongeveer 699 euro. Het apparaat richt zich vooral op studenten, onderwijsinstellingen en consumenten die normaal gesproken een goedkope Windows-laptop of Chromebook zouden kopen.  TrendForce zegt dat Apple met deze laptop vooral twee doelen heeft: Het Mac-ecosysteem toegankelijker maken voor nieuwe gebruikers en concurrentie aangaan met Chromebooks en goedkope Windows-laptops. Door de lage prijs kan Apple nieuwe klanten aantrekken die later mogelijk ook andere Apple-producten of diensten kopen. De analisten verwachten 4–4,5 miljoen verkochte MacBook Neo’s in 2026, de meeste verkopen waarschijnlijk in onderwijs en instapsegment. De laptop kan een merkbaar aandeel in de Mac-verkoop krijgen ondanks de lagere prijs.

Center Parcs rolt dit jaar internationaal een conversationele AI-assistent uit die moet groeien van pre-booking tool naar een volwaardig digitaal aanspreekpunt tijdens het verblijf. De leisuregroep genereert momenteel al ongeveer zeventig procent van haar boekingen via het web, en verwacht dat online conversaties via de AI-assistent het totale aantal boekingen met meer dan vijf procent zullen verhogen. Daarbij legt de groep de fundamenten voor de nabije boekings- en servicetoekomst. De inzet is groot: alleen al in juli en augustus ontvangt het bedrijf via WhatsApp een half miljoen berichten per maand van gasten op de Nederlandse, Belgische, Duitse en Franse parken, allemaal nog met de hand beantwoord door medewerkers op de betreffende locaties. Dat gaat veranderen. Tachtig procent klantdata is first-party Florent Champigny, director Ecommerce, Digital Customer Experience & Innovation bij Center Parcs, legt aan Emerce uit hoe het zover gekomen is. De aanleiding was tweeledig: de website genereert een miljard euro omzet per jaar en trekt acht miljoen bezoekers per maand. Daarnaast zit de traditionele manier van zoeken en boeken vast in zijn eigen beperkingen. Een zoekende gast loopt op de site een reeks vinkvakjes af, soms geholpen door een zoekmachine, en krijgt een lijstje met kandidaten om te boeken. “Maar mensen willen zoeken naar ervaringen, niet naar technische specificaties.” De strategische keuze om de technologie zelf te ontwikkelen in plaats van een kant-en-klare oplossing te kopen, was bepalend voor de aanpak. Tachtig procent van de klantdata is first-party data. Dat is het geheel van interacties en feedback uit het callcenter, de parken zelf en de website. Wat gasten op een park doen, is niet zichtbaar op het open internet, maar ligt wel opgeslagen in het eigen datalake van Center Parcs. Deze first-party data zijn interne data, de kroonjuwelen in marketingland. Afgelopen zomer bouwde het team een AI-assistent, intern Mia gedoopt, in drie maanden tijd. Het doel was om de interacties rondom het boekingsproces te automatiseren. In oktober ging ze live in Nederland, België, Duitsland en Frankrijk. Denemarken staat als vijfde markt op de rol. De technologie is gebaseerd op ChatGPT, dat via een API wordt aangestuurd op de eigen data en systemen. Hoe weet het systeem welke vragen het kan verwachten? “Wekelijks worden de honderd meest gestelde vragen van klanten beoordeeld op een score. Op de belangrijkste wordt Mia getraind. Mia was in het begin beter in praten over producten dan over ervaringen”, zegt Champigny. Momenteel geeft 81 procent van de gebruikers aan dat het computerantwoord bevredigend is. Van pre-booking naar during-stay Binnenkort gaat de AI-bot live op WhatsApp, waar de druk op de organisatie het grootst is. De medewerkers op de recepties van de parken worden aanzienlijk ontlast als een computer de Q&A’s kan overnemen. Die half miljoen berichten per maand gaan doorgaans over openingstijden, kinderactiviteiten, restaurantmenu’s en serviceverzoeken. Makkelijke onderwerpen voor een computer. In een test bleek 84 procent van die vragen zelfstandig te beantwoorden. Voordeel: chat is 24×7 bereikbaar. Champigny erkent dat dit de lat hoog legt voor de interne organisatie. Als een koffieapparaat in een chalet kapot gaat, verwacht een gast die dat via Mia meldt ook daadwerkelijk opvolging. “We pluggen in onze andere tools in de organisatie. Een melding wordt een ticket dat naar de serviceafdeling gaat en de gast krijgt een bevestiging met een tijdstip.” Om 21.00 uur iemand op pad sturen is een andere afweging dan ’s ochtends om negen uur, maar de ambitie om het wel te proberen is er. De verblijfsduur van drie tot vier dagen geeft urgentie aan een slim klantensysteem. Als een gast per verblijf opgeteld vier uur kwijt is aan het zoeken naar informatie over activiteiten, openingstijden, menukaarten, etc. dan heeft hij uren onrust en geen vakantieplezier. Het vertroebelt de ervaring. Voor dit jaar heeft Center Parcs twee concrete doelstellingen aan de AI-interface gehangen. De conversieratio op de website moet met vijf procentpunten stijgen bij gebruikers die de assistent raadplegen. Daarnaast onderzoekt het bedrijf de impact op de Net Promoter Score, met een verwachte stijging van vier tot vijftien punten als de during-stay ervaring naar behoren wordt afgehandeld. Eind 2026 volgt de derde fase: de after-stay, gericht op klanttevredenheid en loyaliteit.