business

Dr. Renée Burton, expert threat intel: ‘Verander alle wachtwoorden. Vandaag nog.’

Bolt noteert over 2025 voor het eerst een nettowinst, met een waarde van negenhonderdduizend euro. De omzet over dat jaar steeg met veertien procent naar 2,3 miljard euro (+16%). Dat meldt de Estse nieuwsdienst ERR op grond van een persbericht van het bedrijf. Eind vorig jaar had Bolt ruim vierduizend medewerkers in dienst. Meer dan 200 miljoen klanten maken gebruik van zijn diensten. Het is actief in meer dan vijftig vooral Europese landen en ruim 850 steden. Directe concurrenten in Europa zijn Uber, Free Now (overgenomen door Lyft voor €175 miljoen in april 2025) en Cabify. Op 9 december 2025 kondigde Bolt een samenwerking aan met Stellantis voor Level-4 autonome voertuigen in Europa.

Minister Letschert maakt €185 miljoen vrij voor investering.

IBM, Red Hat en Deloitte gaan nauwer samenwerken aan de beveiliging van open source-software. Deloitte sluit zich aan bij het eerder dit jaar gelanceerde Lightwell-initiatief, dat organisaties moet helpen kwetsbaarheden sneller te verhelpen zonder daarvoor direct omvangrijke software-upgrades uit te voeren. Lightwell werd in mei door IBM en dochteronderneming Red Hat aangekondigd als een initiatief […]

Siemens heeft aangekondigd dat de Franse motorsport-gigant ORECA Group grootschalig overstapt op het Siemens Xcelerator-portfolio. De software wordt ingezet voor de ontwikkeling van high-performance raceauto’s, waaronder het prestigieuze Le Mans-hypercarprogramma met Ford. Het engineeringbureau vervangt hiermee zijn verouderde, gefragmenteerde simulatieomgeving. De belangrijkste insteek van deze migratie is het doorbreken van datasilo’s door aerodynamische, thermische en […]

Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat voert een landelijk programma uit om de impact van alle rioolwaterzuiveringen op het oppervlaktewater in kaart te brengen. Verschillende bureaus zijn betrokken bij het programma.

Z-CERT heeft Atos, Fox-IT, KPN Health en Tesorion benoemd tot partners voor incidentbestrijding binnen de zorgsector. Z-CERT is het expertisecentrum voor cybersecurity in de Nederlandse zorgsector en ondersteunt zorgorganisaties bij het voorkomen, detecteren en afhandelen van cyberdreigingen.

Glia Diagnostiek IT, een samenwerkingsverband van Amsterdam UMC, OLVG Lab en GGD Amsterdam, heeft Conclusion geselecteerd als partner voor de ontwikkeling van een nieuw regionaal dataplatform voor diagnostiek.

De Chief Financial Officer ontwikkelt zich steeds nadrukkelijker tot Chief Value Officer: een financiële leider die niet alleen stuurt op winst, maar ook op maatschappelijke en ecologische waardecreatie.

De zorg staat onder grote cyberdruk. Als partners om die te verlichten, schakelt Z-CERT vier partners in voor incident response. Atos, Fox-IT, KPN Health en Tesorion zijn als gespecialiseerde teams beschikbaar als aanspreekpunt. Via Z-CERT kunnen ziekenhuizen, universitaire medische centra en andere zorginstellingen bij een incident direct de hulp van deze teams benutten. Die teams […]

SpaceX is van plan onder eigen merknaam een mobiele telecomaanbieder te worden in de VS. Daarmee zou het de concurrentie zoeken met lokale aanbieders als Verizon, AT&T en ‌T-Mobile. Topvrouw Gwynne Shotwell vertelde dat onlangs aan investeerders tijdens haar roadshow in de aanloop naar de beursgang van het ruimtevaartbedrijf. Dat tekent de Financial Times op via bronnen met kennis van zaken. Technische details zijn verder niet bekend, maar ze sprak in elk geval ook over gebruiken van een netwerk met lokale masten. Het is mogelijk dat ze dan capaciteit huurt van ‘torenexploitanten’ als American Tower en Crown Castle en dan biedt op licenties, maar een MVNO-constructie ligt dan eerder voor de hand. Daarbij huurt ze een volledig operationeel netwerk bij een reeds gevestigde telecomaanbieder tegen een groothandelsprijs. Dat zou gebeuren onder eigen merk. Momenteel is SpaceX op de telecommarkt actief met dataconnectiviteit als wederverkoper. T-Mobile is de eerste klant die zijn respectievelijke klanten connectiviteit via de satelliet biedt op plaatsen waar geen telecommasten staa Als operator onder eigen label zónder een eigen retailnetwerk van winkels kan het winstgevender handelen dan gevestigde telecomaanbieders. Starlink had eind 2025 10,3 miljoen abonnees. Zelf schatten ze dit jaar te groeien naar 25 miljoen abonnees. De gemiddelde maandelijkse omzet per abonnee gaat juist de andere kant op: omlaag. Deze zogeheten ARPU daalde van 99 dollar per maand in 2023 naar 91 dollar in 2024 naar 81 dollar in 2025. In het eerste kwartaal van 2026 lag het cijfer zelfs op 66 dollar, een daling van bijna 23 procent op jaarbasis. Het prospectus legt uit dat dat bewust is. Het bedrijf stuurt niet op een hogere ARPU. De strategie is volume en marge, niet prijs per klant. Niets staat SpaceX in de weg om op andere continenten een vergelijkbare constructie te creëren en in Europa mobiele telecomaanbieder te worden. Dan komen ze wel Satellite Connect Europe tegen, een initiatief van Orange, Telefónica en Three Group om op tien markten in Europa mobiele breedbandconnectiviteit leveren vanuit de ruimte. Dat is een joint-venture van Vodafone Group en de Amerikaanse satellietprovider AST Mobile. Het aandeel SpaceX schommelt sinds een week nét iets boven de openingskoers van 150 dollar. Eind 2025 diende Starlink een aanvraag in voor het merk Starlink Mobile. Foto: AI-gegenereerd

Voor een nieuwe nationale supercomputer maakt het kabinet 185 miljoen euro vrij. De huidige supercomputer Snellius is namelijk dringend aan vervanging toe. Bij voorkeur wordt de supercomputer in Europa besteld. Bij de aanschaf en uitvoering van deze opvolger zullen NWO en SURF digitale autonomie, (cyber- en kennis-)veiligheid en (energie)duurzaamheid bevorderen. Beide instellingen gaan ook extra sparen om de structurele middelen voor super-computingfaciliteiten te borgen. Daarnaast komt er extra geld voor de Einstein Telescope. Impuls onderzoek en wetenschap Beide investeringen maken onderdeel van de extra impuls die het kabinet geeft aan onderzoek en wetenschap. Het kabinet kondigde afgelopen vrijdag aan om hier structureel 428 miljoen euro meer voor uit te trekken. Daarmee gaat ook een streep door bezuinigingen op onderzoek van het vorige kabinet. Zo komt er 47 miljoen euro in de cofinanciering van Europese partnerschappen zoals het ontwikkelen van supercomputers. Dit zorgt bijvoorbeeld voor dat de Nederlandse kennissector en het bedrijfsleven toegang houden tot onderzoeksdata via de European Open Science Cloud en tot supercomputers via EuroHPC. Een van de maatregelen waar meer geld voor komt is dat universiteiten meer focus aanbrengen in hun onderzoek. Voor de ene universiteit is dat bijvoorbeeld specialiseren op onderzoek over digitalisering en ai en voor een andere op biotechnologie of veiligheid en weerbaarheid. Afgelopen jaren is gebleken dat onderzoek van wereldniveau zo veel beter van de grond komt. Hier komt 132 miljoen euro per jaar extra voor. Ook komt er 80 miljoen per jaar extra voor wetenschappers om hen nog beter te helpen met het verkrijgen van Europese onderzoekssubsidies, waarmee nu al heel veel cruciaal onderzoek in Nederland wordt gefinancierd. Cyberweerbaarheid Ook voor veiligheid is extra aandacht. Daarom krijgen onderwijsinstellingen in de komende jaren extra geld, in totaal 80 miljoen euro, om hen te helpen met hun kennisveiligheid en het versterken van hun cyberweerbaarheid. Nodig zijn fysieke en digitale maatregelen ter bescherming van kennisontwikkeling en internationale samenwerking. Het Dreigingsbeeld Statelijke Actoren laat zien dat Nederlandse kennisinstellingen en wetenschappers doelwit zijn van (digitale) aanvalscampagnes om hoogwaardige technologie buit te maken. Ook toont het dreigingsbeeld dat kennis en technologie ook op reguliere wijze worden verkregen, bijvoorbeeld via academische samenwerkingen.

Vandaag vindt de eerste zitting plaats voor de rechtbank Midden-Nederland in de collectieve rechtszaak van Stichting Massaschade & Consument tegen Sony. De stichting daagde het bedrijf vorig jaar juni voor de rechter namens ruim 1,7 miljoen Nederlandse PlayStation-spelers die jarenlang te veel zouden hebben voor digitale games en in-game content. Uit economisch onderzoek in opdracht van de stichting blijkt het te gaan om een schadebedrag dat kan oplopen tot meer dan 400 miljoen euro. Tijdens de zitting buigt de rechter zich over de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd is en of de stichting mag optreden namens de gedupeerde spelers. Wordt de stichting ontvankelijk verklaard, dan ligt de weg open naar de inhoudelijke behandeling van het machtsmisbruik dat de stichting Sony in de dagvaarding verwijt. Van alle Nederlanders met een spelconsole in huis heeft meer dan 80 procent een PlayStation. Over elke verkoop in de PlayStation Store rekent Sony een commissie van 30 procent, die ontwikkelaars in hun prijzen doorberekenen. Omdat geen enkele andere winkel die prijzen kan onderbieden, betalen spelers voor een digitale game gemiddeld 47 procent méér dan voor dezelfde game op schijf. Op de boekenmarkt, waar wél concurrentie tussen digitale winkels bestaat, is een e-book gemiddeld bijna 40 procent goedkoper dan de papieren versie. De Nederlandse procedure tegen Sony staat niet op zichzelf. In het Verenigd Koninkrijk behandelde de rechtbank onlangs een vergelijkbare collectieve zaak namens ruim elf miljoen spelers, in een proces dat maar liefst tien weken duurde en ook de sterke machtspositie en hoge commissies van Sony aan de kaak stelde. Ook in Portugal en Australië zijn procedures tegen Sony gestart. De kernvraag is telkens of Sony als maker van de PlayStation andere game stores op de console mag blijven weigeren, Voor de allergrootste techbedrijven ter wereld heeft Europa die vraag deels beantwoord met de Digital Markets Act, die Apple en Google verplicht hun appwinkels open te stellen. Sony valt qua omvang net buiten die regels. Enkele prijstrackers meldden dat Sony sinds eind vorig jaar met gepersonaliseerde prijzen experimenteert. Vooralsnog gaat het om kortingen, maar verschillende spelers krijgen voor dezelfde game wel een ander bedrag te zien. Webwinkels doen dat voortdurend, maar daar kan een speler de prijs naast die van een concurrent leggen. In de PlayStation Store bestaat die tweede prijs niet, en dus is er niets om mee te vergelijken, of om naar uit te wijken. Binnen enkele maanden na de zitting van 29 juni 2026, zal de rechtbank uitspraak doen over de ontvankelijkheid van de stichting. Daarna komt de rechtbank toe aan een inhoudelijke beoordeling van de vorderingen van de stichting. Wijst de rechter de vorderingen uiteindelijk toe, dan moet Sony de digitale PlayStation-markt openstellen voor andere aanbieders en de geleden schade vergoeden. Inmiddels hebben zich al ruim 26.000 spelers aangesloten. Iedere PlayStation-speler die sinds 29 november 2013 een aankoop in de PlayStation Store deed, kan zich kosteloos aanmelden via www.fairplaystation.nl.

Maritieme industrie nog altijd kwetsbaar De maritieme sector digitaliseert in hoog tempo, maar die vooruitgang legt tegelijkertijd een pijnlijk zwakke plek bloot: de cybersecurity. Waar scheepvaart traditioneel draaide om fysieke veiligheid en operationele efficiëntie, daar is nu ook digitale weerbaarheid een strategische randvoorwaarde geworden. Toch blijkt de sector nog altijd kwetsbaar – en dat terwijl de dreigingen alom zijn. In 2019 waren er al analyses, onder meer van Computable, waarin werd gewaarschuwd dat de scheepvaart gevaar liep door een groeiend ‘security-gat’. Anno nu is dat gat niet vanzelf gedicht. Integendeel, de digitale transformatie lijkt de aanvalsvectoren alleen maar te vergroten. Zo werd tijdens een recent event in de Rotterdame haven van cybersecuritybedrijf Fortinet duidelijk hoe technologische versnelling, strengere regelgeving en geopolitieke spanningen samenkomen in een complex en risicovol dreigingslandschap. Een gesprek met Patrick Grillo, senior director solutions marketing EMEA bij het bedrijf, schetst het beeld van een sector die wel vooruit wil, maar nog niet klaar is voor de consequenties. Ook gastspreker en interim cio Martijn Groenewegen, waarschuwt (verderop in dit artikel) dat cybersecurity het vertrekpunt moet zijn, niet het sluitstuk. Onvolwassen Volgens Grillo wacht de maritieme sector nog een uitdaging als het gaat om cybersecurity. ‘Hoewel alle betrokken partijen – scheepseigenaren, vlootbeheerders en dienstverleners – inspanningen leveren, moeten we de sector nog als relatief onvolwassen beschouwen’, stelt hij vast. De kern van het probleem ligt volgens hem in de manier waarop technologie wordt benaderd: ‘Zolang de sector niet inziet dat technologie, en met name it, een cruciale motor is voor strategische doelen via digitale transformatie, zal technologie — inclusief cybersecurity —als kostenpost worden gezien.’ Dat dit geen theoretisch probleem is, blijkt uit eerdere incidenten zoals de aanval met NotPetya in 2017. Die begon als een ogenschijnlijk gerichte cyberactie tegen Oekraïne, waarbij besmette updates van boekhoudsoftware werden gebruikt om malware te verspreiden. Al snel escaleerde dit tot een wereldwijde uitbraak. De malware bleek feitelijk een wiper: systemen werden onherstelbaar beschadigd in plaats van gegijzeld voor losgeld. Ook het Deense Maersk, een van ’s werelds grootste logistieke en containerrederijbedrijven, werd zwaar getroffen. Complete it-systemen vielen uit, van terminals tot scheepsplanning. Het bedrijf moest wereldwijd operaties stilleggen en zelfs terugvallen op handmatige processen. In totaal gingen duizenden servers en tienduizenden pc’s offline. De schade liep op tot circa driehonderd miljoen dollar en het duurde weken voordat de systemen volledig waren hersteld. ‘Dat was eerder een toevallige dan gerichte aanval’, nuanceert Grillo. Hoe dan ook, de context is inmiddels veranderd. Grillo vervolgt: ‘In de huidige geopolitieke situatie zien kwaadwillenden — met name statelijke actoren — kansen. Ze zien verstoringen in meerdere toeleveringsketens en beschouwen de maritieme sector als een relatief zwak doelwit.’ Struikelblokken Een groot struikelblok ligt in de integratie van it- en ot-systemen aan boord. ‘Dit komt meestal door een gebrek aan vooruitplanning en onvoldoende inzicht in de verbindingsvereisten van verschillende systemen’, stipt Grillo aan. ‘Daarnaast speelt een gebrek aan samenwerking tussen leveranciers een rol.’ Maar zelfs als systemen technisch gekoppeld zijn, is het probleem nog niet opgelost. ‘It-cybersecurityeisen zijn goed bekend, terwijl ot-systemen vaak specifieke eisen hebben die deels overeenkomen, maar ook aanzienlijk verschillen.’ Daarbij komt dat passende oplossingen nog niet altijd voorhanden zijn. ‘Gezien de algemene onvolwassenheid van de sector zijn oplossingen voor ot-specifieke dreigingsdetectie en respons bovendien niet altijd beschikbaar.’ It vs ot It staat voor informatietechnologie en verwijst naar servers, netwerkapparatuur en endpoint-devices (desktopcomputers, laptops, smartphones, point of sale-systemen, printers, scanners en tablets). Ot staat voor operationele technologie en gaat doorgaans over industriële computerapparatuur, zoals iot-gateways en besturingssystemen en machines die verantwoordelijk zijn voor de fysieke processen van een bedrijf. Waren dit voorheen twee werelden, tegenwoord vervaagt de grens tussen ot en it. Meer, naarmate de technologie zich ontwikkelt, geeft het begrip it/ot-convergentie (de integratie van it-en ot-systemen) ongekende flexibiliteit en mogelijkheden – maar dus ook cyberrisico’s. Grillo gebruikt een treffende vergelijking om de complexiteit te duiden: ‘Een schip is als een winkel met een fabriek achterin. De it-systemen bevinden zich voorin (zoals in de winkel), en de ot-systemen achterin (zoals in de fabriek). Voeg daar een internetverbinding en enkele applicaties op het vasteland aan toe, en je hebt een gedistribueerd bedrijfsnetwerk. Terwijl netwerken op land vaak beschikken over beveiliging zoals segmentatie, geïntegreerde netwerken (zoals secure sd-wan en sd-branch), sterke authenticatie en gecentraliseerde detectie- en responsmogelijkheden, ondersteund door realtime-dreigingsinformatie, is dit precies het model dat de maritieme sector zou moeten overnemen.’ Dit vereist volgens Grillo wel meer netwerk- en beveiligingsinfrastructuur aan boord van elk schip. LEO Nieuwe technologieën zoals lage-aardbaansatelliet (LEO)-netwerken vergroten de mogelijkheden voor ‘always-on’-operaties. ‘Ze kunnen zeker bijdragen aan betere beveiliging’, zegt Grillo, wijzend op de voordelen van hogere bandbreedte en lagere latency. Maar er zit volgens hem ook een keerzijde aan. ‘Als de LEO-dienstverlener zelf niet goed beveiligd is, kan deze fungeren als toegangspoort voor cyberaanvallen vanaf het land.’ In dat scenario kan malware zich lateraal door een hele vloot verspreiden. Realtime-dreigingsdetectie en incidentrespons zijn essentieel, maar lastig te realiseren op zee. ‘Deze oplossingen zijn lokaal op een schip of centraal voor een hele vloot in te zetten, of een combinatie van beide’, legt Grillo uit. De effectiviteit staat of valt echter met updates. Zonder regelmatige updates ontstaat er een kloof tussen wat systemen kunnen en wat ze zouden moeten kunnen. Opvallend is zijn relativering van edge computing: ‘Edge computing maakt hier waarschijnlijk weinig verschil, omdat de zwakke schakel vooral de connectiviteit is.’ Om de weerbaarheid te vergroten, pleit Fortinet voor bredere toepassing van moderne beveiligingsprincipes zoals zero-trust. ‘Op zijn minst zouden de principes van zero-trust breed toegepast moeten worden,’ aldus Grillo. Dat betekent onder meer sterke authenticatie en segmentatie, en bij voorkeur via een oplossing aan boord zoals een firewall. Waar mogelijk moet ook zero-trust network access (‘nooit vertrouwen, altijd verifiëren’) worden ingezet voor kritieke applicaties. Kantelpunt De rode draad is duidelijk: de maritieme sector staat op een kantelpunt. Digitalisering biedt enorme kansen, maar vergroot ook de afhankelijkheid van goed beveiligde systemen. Volgens Fortinet ligt de sleutel in een geïntegreerde aanpak. Door it en ot te verbinden in één securitystrategie en deze consistent door te voeren van wal tot schip, kunnen organisaties risico’s beter beheersen zonder de operatie te verstoren. Of zoals Grillo het samenvat: zonder structurele investering in cybersecurity dreigt de sector achter de feiten aan te blijven lopen – en blijft het beeld van een industrie die ‘lek is als een mandje’ hardnekkig. Allseas Ook aanwezig op het Fortinet-cybersecurityevent is Martijn Groenewegen, interim cio en voormalig head of it bij Allseas. Hij gaat als gastspreker in op de digitale transformatie van Allseas. Met schepen als de Pioneering Spirit opereert dit Zwitsers-Nederlands offshorebedrijf in een wereld waar it en ot volledig zijn versmolten. Die realiteit maakt cybersecurity direct operationeel: als systemen uitvallen, ligt het werk stil. ‘Er bestaat geen it-storing meer, alleen nog operationele verstoring’, stelt Groenewegen. Tegelijkertijd groeit de afhankelijkheid van digitalisering en remote operations, terwijl connectiviteit op zee per definitie beperkt en kwetsbaar blijft. Volgens Groenewegen dwingt dat tot een fundamenteel andere benadering. Veel organisaties sturen it, ot en cyber nog steeds versnipperd aan, met suboptimale keuzes en onduidelijk eigenaarschap tot gevolg. ‘Fragmentatie is de grootste kwetsbaarheid die je kunt hebben,’ zegt hij. Allseas kiest daarom voor centrale regie en ‘security by design’, met offline-first-architecturen en edge computing: schepen als autonome, beveiligde datacenters. Dat is niet alleen een technische keuze, maar ook een geopolitieke. ‘Wie afhankelijk is van continue connectiviteit of externe platforms, geeft een deel van zijn controle uit handen.’ Tegelijkertijd voegt de opkomst van ai, en dan met name agentic ai, een nieuwe laag van complexiteit toe. Waar ai-systemen steeds autonomer beslissingen nemen en processen kunnen orkestreren over it- en ot-domeinen heen, ontstaat een fundamentele verschuiving in zowel kansen als risico’s. Aan de ene kant biedt dit ongekende mogelijkheden voor optimalisatie, voorspellend onderhoud en autonome operaties op schaal. Aan de andere kant neemt de noodzaak toe voor strakke orchestration en governance, omdat beslissingen niet langer uitsluitend door mensen worden genomen maar door samenwerkende ai-agenten met steeds bredere bevoegdheden. Dat vergroot de impact van fouten, bias of misconfiguratie exponentieel. Die discussie wordt urgenter nu de sector kijkt naar verdere automatisering en zelfs nucleaire voortstuwing. In zulke omgevingen is aantoonbaar ‘in control’ zijn geen ambitie maar een randvoorwaarde. ‘Als falen geen optie is, moet cybersecurity het vertrekpunt zijn, niet het sluitstuk’, aldus Groenewegen. ‘Voor cio’s en ciso’s betekent dat een scherpe conclusie: zonder integrale regie en architectuurgedreven keuzes blijft digitalisering een risico, in plaats van een strategisch voordeel.’ Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.