business

Microsoft heeft in zijn jaarverslag over boekjaar 2026 voor het eerst onthuld hoeveel omzet zijn grootste AI-partner OpenAI oplevert. Uit de cijfers blijkt dat OpenAI in het afgelopen boekjaar goed was voor ongeveer 24,1 miljard dollar aan omzet voor Microsoft. Dat komt neer op ruim 70 procent van de totale AI-omzet van het bedrijf, die wordt geschat op ongeveer 34 miljard dollar. De informatie komt uit een verplichte financiële openbaarmaking waarin Microsoft de omzet van zijn grootste klant vermeldt. Hoewel OpenAI niet met naam wordt genoemd, is uit eerdere afspraken tussen beide bedrijven duidelijk dat het om de ontwikkelaar van ChatGPT gaat. De cijfers onderstrepen hoe belangrijk OpenAI is geworden voor Microsoft. Sinds de miljardeninvesteringen van Microsoft in OpenAI draait een groot deel van de AI-activiteiten van het softwarebedrijf op de vraag naar Azure-cloudcapaciteit vanuit OpenAI. Tegelijkertijd werkt Microsoft eraan zijn afhankelijkheid te verkleinen door eigen AI-modellen te ontwikkelen en samenwerkingen aan te gaan met andere partijen, zoals Anthropic. Ondanks die diversificatie laat het jaarverslag zien dat OpenAI voorlopig de grootste aanjager blijft van Microsofts AI-omzet. Volgens de openbaar gemaakte cijfers leverde de samenwerking in boekjaar 2026 gemiddeld ruim 2 miljard dollar omzet per maand op voor Microsoft.

Agents hebben binnen Okta-oplossingen een eigen identiteit gekregen. Daar waar voorheen menselijke en machine-identiteiten bestonden, vormt de agent een tussenweg. Hoe integreer je deze AI-systemen op een manier die zo min mogelijk frictie, maar zoveel mogelijk veiligheid biedt? We bespreken tijdens Okta’s AI Identity Summit in Amsterdam. Richard Wainwright, Distinguished Strategic Advisor bij Okta, legt […]

Hewlett Packard Enterprise (HPE) biedt klanten voortaan aanzienlijk meer zekerheid over de prijs van nieuwe servers en opslagsystemen. Voor een groot deel van zijn portfolio blijven geaccepteerde offertes voortaan geldig tot het moment waarop de systemen de fabriek verlaten, ook als daar maanden tussen zitten. De beleidswijziging ging woensdag in en geldt voor Compute-, Storage- […]

Studenten van De Haagse Hogeschool ontwikkelen prijswinnende analysetool voor TotalTogether Hoe reageren mensen wanneer de maan de zon volledig bedekt? Die vraag stond centraal in een onderzoek van vier studenten Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool. In opdracht van TotalTogether ontwikkelden zij een ai-systeem dat videobeelden van totale zonsverduisteringen automatisch analyseert en patronen in menselijk gedrag en emoties zichtbaar maakt. Daarom is er nu een oproep: maak videobeelden tijdens de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026! TotalTogether is een Nederlands initiatief dat mensen samenbrengt rondom totale zonsverduisteringen. De organisatie organiseert evenementen, bijeenkomsten en reizen naar locaties waar zulke verduisteringen zichtbaar zijn. Met de totale zonsverduisteringen van 2026 en 2027 in Spanje in het vooruitzicht wil de organisatie niet alleen bezoekers een bijzondere ervaring bieden, maar ook beter begrijpen wat die gebeurtenis emotioneel met mensen doet. Tijdens eerdere zonsverduisteringen zijn er veel videobeelden gemaakt van toeschouwers. Op die video’s zijn vaak sterke reacties te zien: mensen juichen, omhelzen elkaar, kijken vol ontzag naar de hemel of houden hun handen voor hun mond van verbazing. Toch werd dit materiaal nooit systematisch onderzocht. Het handmatig bekijken en analyseren van uren aan videobeelden kost simpelweg te veel tijd. TotalTogether zag daarom kansen in kunstmatige intelligentie. De organisatie wilde weten of ai in staat is om automatisch patronen te herkennen in de reacties van deelnemers aan eclips-evenementen. Met die praktische vraag klopte de organisatie aan bij de opleiding Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool, waarna vier studenten aan de slag gingen met het onderzoek ‘Eclipse Dynamiek’ binnen het vak DataLab IV. Zij onderzochten hoe moderne beeldanalyse kan helpen om grote hoeveelheden videobeelden op een consistente manier te verwerken. Het door hen ontwikkelde prototype herkent onder meer de verschillende fasen van een zonsverduistering, telt personen in beeld, detecteert gezichten en brengt veranderingen in zichtbare publieksreacties gedurende de opname in kaart. Videobeelden blijken lastig materiaal Al vroeg ontdekten de studenten – Nika de Vries, Maan Lammers, Thida Churam en Bram Veelenturf – dat zonsverduisteringsvideo’s veel minder uniform zijn dan verwacht. Sommige camera’s zijn volledig op de hemel gericht, andere tonen grote mensenmassa’s en weer andere bevatten close-ups van individuele toeschouwers. Eén analysemethode voor al deze beelden bleek onmogelijk. Daarom kozen de onderzoekers voor een modulaire aanpak (zie kader onderaan) waarin beelden eerst worden geclassificeerd voordat verdere analyse plaatsvindt. Daarnaast kampte het team met een relatief kleine dataset. Vooral beelden van bewolkte omstandigheden en overgangsmomenten rond de verduistering waren schaars. Daardoor had het classificatiemodel soms moeite met uitzonderlijke situaties. Hun advies: op toekomstige evenementen nog meer trainingsmateriaal verzamelen. Ook de gezichts- en emotieherkenning kende beperkingen. Tegenlicht, schuine camerahoeken, zonnebrillen en grote afstanden maakten het moeilijk om gezichten betrouwbaar te detecteren. Niet alle emoties zijn bovendien zichtbaar in het gezicht. Mensen kunnen diep onder de indruk zijn zonder dat hun gezichtsuitdrukking dat duidelijk verraadt. Het grootste probleem: de eclips zelf De opvallendste uitdaging bleek paradoxaal genoeg het hoogtepunt van de zonsverduistering zelf. Tijdens een totale eclips wordt het zo donker dat gewone camera’s onvoldoende licht ontvangen om gezichten nog goed vast te leggen. Daardoor werken gezichtsdetectie en emotieanalyse op dat moment niet meer betrouwbaar. Om dit probleem op te lossen ontwikkelden de studenten een speciale twee-fasenaanpak. Het systeem analyseert vooral de periode vlak vóór en vlak ná de totale verduistering. Die momenten blijken juist bijzonder interessant, omdat deelnemers dan vaak spanning, verwachting, opluchting, blijdschap en verwondering tonen. De feitelijke eclipsfase wordt automatisch herkend via een donkerte-algoritme en overgeslagen voor de gezichtsanalyse. Positieve emoties nemen duidelijk toe De resultaten van het onderzoek zijn veelbelovend, luidde de beoordeling. Het classificatiemodel behaalde een nauwkeurigheid van ongeveer 95 procent. Ook de persoon- en gezichtsdetectie presteerden goed onder geschikte omstandigheden. Het meest interessante resultaat kwam uit de emotieanalyse. Tijdens de eclipsfase en de omliggende momenten nam het aandeel gezichten dat als ‘blij’ werd geclassificeerd toe met 12,6 procentpunt. Het aandeel ‘verrast’ steeg eveneens met 12,6 procentpunt. Tegelijkertijd nam het aantal neutrale gezichtsuitdrukkingen sterk af. Volgens de onderzoekers sluit dat nauw aan bij wetenschappelijke theorieën over het gevoel van awe: een emotie van ontzag en verwondering die ontstaat bij indrukwekkende natuurverschijnselen. Het project leverde dus een werkend prototype op en nieuwe inzichten in de beleving van een van de meest indrukwekkende natuurverschijnselen. Het project werd tijdens een recente HHS Expo bekroond met zowel de Studentenprijs als de Docentenprijs. En het kreeg en krijgt een vervolg in de praktijk. Na afronding van het onderzoek heeft initiatiefnemer Marjan Schnetz van TotalTogether de methode toegepast op videobeelden van de totale zonsverduistering in Exmouth (Australië) van 20 april 2023. Op basis daarvan werd de eerste Eclipse Experience Card (ECC) ontwikkeld: een compacte rapportage waarin de analyse van een volledige eclipsvideo overzichtelijk wordt samengevat. Daarmee wordt zichtbaar hoe een gestandaardiseerde analyse van videobeelden er in de praktijk uit kan zien. Internationale praktijktest én oproep De volgende stap vindt plaats tijdens de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026. TotalTogether organiseert die dag een ‘field test’ in Noord-Spanje, maar doet tegelijkertijd een internationale oproep aan eclipswaarnemers in het volledige pad van de totaliteit – van Groenland en IJsland tot Spanje en de Balearen – om volgens een eenvoudige opnamehandleiding videobeelden van het publiek vast te leggen. Hiervoor is de speciale app Halo Eclipse Moments ontwikkeld. Door beeldmateriaal uit verschillende locaties en omstandigheden te verzamelen ontstaat een unieke internationale dataset waarmee de analysemethode verder kan worden getest en verbeterd. Halo Eclipse MomentsDe door Marjan Schnetz ontwikkelde app Halo Eclipse Moments is beschikbaar in de Apple App Store en Google Play. Halo helpt je om de zonsverduistering op 12 augustus 2026 optimaal te beleven én je kunt meedoen aan een internationaal citizen science-project.Meer info: totaltogether.com Op weg naar 2 augustus 2027 De praktijktest van 12 augustus is bovendien de laatste mogelijkheid om ervaring op te doen vóór de totale zonsverduistering van 2 augustus 2027, die met een maximale totaliteit van ruim zes minuten de langste totale zonsverduistering boven land van deze eeuw wordt en naar verwachting honderdduizenden waarnemers naar het Middellandse Zeegebied zal trekken. Daarmee krijgt het prijswinnende studentenproject een vervolg als internationaal praktijkproject waarin onderwijs, citizen science en een unieke astronomische gebeurtenis samenkomen, aldus Schnetz. Vier stappen naar inzicht De centrale onderzoeksvraag van de vier studenten Applied Data Science & Artificial Intelligence van de Haagse Hogeschool luidde: hoe kan een ‘ai-pipeline’ (productielijn) worden ontwikkeld die videobeelden van een zonsverduistering automatisch analyseert, zodat patronen in menselijke reacties zichtbaar worden? In hun eindrapport beschrijft het kwartet hoe het tot een praktische ai-pipeline van vier opeenvolgende stappen is gekomen: De eerste stap was eclipseclassificatie. Hierbij bepaalt het systeem of een videoframe een verduistering toont, de zon zichtbaar is of dat er helemaal geen zon in beeld staat. De studenten bouwden een zogeheten Convolutional Neural Network (CNN), met de tools TensorFlow en Keras (twee opensource-softwarebibliotheken voor neurale netwerken). Als type CNN kozen ze voor MobileNetV2, een lichtgewicht, efficiënt neuraal netwerk, door Google ontwikkeld voor beeldherkenning en computervisie op apparaten met weinig rekenkracht, zoals smartphones. Zo’n CNN is speciaal ontworpen voor het herkennen van patronen in beelden. Qua werking is het te vergelijken met dat van een menselijk oog: het scant een afbeelding op vormen, kleuren en structuren, en leert na verloop van tijd te herkennen wat het ziet. De studenten trainden het ai-model op honderden handmatig gelabelde frames. Vervolgens kwam persoondetectie. Met behulp van het ai-objectdetectiemodel Yolov8 (Yolo: ‘You Only Look Once’) werd automatisch geteld hoeveel mensen in elk frame zichtbaar zijn. Zo kunnen veranderingen in groepsgrootte en publieksdynamiek worden gevolgd. Yolov8 is voorgetraind op de CoCo-dataset (Common Objects in Context), een verzameling van foto’s met labels (in onder meer tachtig objectklassen, waaronder ‘persoon’). De derde stap was gezichtsdetectie. Alleen beelden waarop daadwerkelijk gezichten zichtbaar waren, werden doorgestuurd naar de volgende fase. Hiervoor werd het gespecialiseerde model Yolov11m-face ingezet. Dat is een gespecialiseerd gezichtsdetectiemodel van Ultralytics, specifiek getraind op menselijke gezichten. Tot slot volgde emotieherkenning. De onderzoekers maakten gebruik van een Vision Transformer-model van Hugging Face dat gezichtsuitdrukkingen koppelt aan de zeven basisemoties: blij, verrast, bang, boos, verdrietig, afkeer en neutraal. Het systeem is gebaseerd op het wereldwijd bekende Facial Action Coding System van psycholoog Paul Ekman en Wallace Friesen.

Kwetsbaarheden in Baseboard Management Controllers (BMC’s) vormen een onderschat risico voor enterprise-servers. Nieuw onderzoek van beveiligingsbedrijf runZero laat zien dat meer dan de helft van de publiek bereikbare BMC’s ten minste één kritieke kwetsbaarheid bevat. Sommige daarvan zijn al sinds 2013 bekend. Ze blijken echter nog op grote schaal aanwezig. BMC’s zijn afzonderlijke microcontrollers op […]

En dat is drie, want vergelijkbare incidenten kwamen ook al voor bij AI-modellen van Anthropic en OpenAI.

Het personaliseren van de studentervaring levert veel voordelen op, zo blijkt uit onderzoek van KPMG. Universiteiten zien onder hun studenten een toename in betrokkenheid, tevredenheid en welzijn. Personalisatie houdt in dat universiteiten de studentervaring afstemmen op de behoeften van individuele studenten.

Summiteers heeft zijn team versterkt met Kim Meijers en Koen de Winter. Voor Kim, die per mei in dienst is getreden als Office Manager, betekent haar start een terugkeer op het oude nest, waar zij zich richt op het verder professionaliseren van de interne organisatie.

Vorige maand vond in de Amsterdamse RAI weer PROVADA plaats, Nederlands grootste vastgoedbeurs. PAS bv greep de gelegenheid aan om met diverse experts uit het vakgebied in gesprek te gaan over de vele uitdagingen binnen gebiedsontwikkeling en planeconomie én innovatieve oplossingen om de woningmarkt weer vlot te trekken.

ABN Amro gaat strategisch samenwerken met het Franse Mistral dat zich profileert als een Europees alternatief voor Amerikaanse ai-modellen. Doel is geavanceerde ai-oplossingen voor de bank te ontwikkelen en in te zetten. Versterking van de digitale weerbaarheid en autonomie is nadrukkelijk een van de motieven van ABN Amro om met Mistral in zee te gaan. De bank wil meerdere opties hebben om producten en diensten op gebied van ai in te kopen, ook niet-Amerikaanse.  De oplossingen die samen worden ontwikkeld, zijn exclusief voor ABN Amro en niet voor andere financiële instellingen, aldus een woordvoerder. De bank zegt hoge eisen te stellen aan veiligheid, transparantie, privacy en naleving van wet- en regelgeving. Daarnaast sluiten de toepassingen aan bij Europese waarden en normen. Europese innovatie Carsten Bittner, chief innovation & technology officer van ABN AMRO: ‘De samenwerking met Mistral stelt ons in staat gebruik te maken van de meest geavanceerde ai-technologieën, terwijl we tegelijkertijd kiezen voor betrouwbare Europese innovatie. In een snel veranderende wereld is het belangrijker dan ooit dat Europa digitaal weerbaar, concurrerend en strategisch zelfstandig blijft.’ Marjorie Janiewicz, chief revenue officer van Mistral: ‘ABN Amro loopt voorop in de financiële sector. Hun keuze om ai te ontwikkelen met volledige controle en transparantie is hét voorbeeld van hoe grote Europese organisaties dit zouden moeten aanpakken.’ Eerste samenwerking Het bedrijf uit Parijs is bezig zijn Europese ai-infrastructuur te versterken. Microsoft, het bedrijf waarmee de Fransen nauw samenwerken, gaat daar miljarden euro’s insteken. Maar ontkend wordt dat Microsoft meedoet aan de nieuwe financieringsronde waaraan Mistral werkt. De deal met ABN Amro is de eerste samenwerking tussen Mistral en een grote Nederlandse bank. Begin dit jaar startte Mistral een partnerschap met de Britse bank HSBC. Rabobank maakte afgelopen dinsdag bekend de komende drie jaar tot twee miljard euro te steken in het versterken van de data- en it-infrastructuur, een betere klantbeleving en het opschalen van ai. Rabo werkt samen met Microsoft.

Europese ambtenarenbonden vinden dat overheden niet meer in zee moeten gaan met het omstreden softwarebedrijf Palantir. De Europese Federatie van ambtenarenvakbonden (EPSU) waaronder de FNV in Nederland en de ACOD/CGSP in België vallen, wil de Amerikanen uitsluiten van aanbestedingen van de overheid. Palantir is al langer in opspraak wegens zijn spyware, surveillance-technologie, militaire software, samenwerking met het Israëlische leger en de extreme opvattingen van zijn oprichters Peter Thiel en Alex Karp. Het verzet van betrokken bonden tegen uitbesteding van diensten wordt heviger, nu blijkt dat Palantir in Europa weinig tot geen vennootschapsbelasting betaalt. En dat terwijl het bedrijf vooral dankzij overheidsopdrachten enorme winsten boekt en zijn beurswaarde sterk ziet stijgen. Cictar, een internationaal onderzoekscentrum dat de belastingstructuren en financiële constructies van grote multinationals onderzoekt, legt in een nieuw rapport grootscheepse belastingontwijking bij het softwarebedrijf bloot. Bijna geen belasting Het bedrijf betaalt in Europa vrijwel geen vennootschapsbelasting, mede omdat winsten naar de VS worden verschoven en de verloning deels op aandelen wordt gebaseerd. Volgens Cictar is de belastingstrategie van Palantir echter niet illegaal; van ontduiking is niet gebleken. Dat Palantir goud geld verdient aan Europese overheidsopdrachten maar nauwelijks belasting betaalt, schiet de Europese vakbonden in het verkeerde keelgat. Dit oneerlijke concurrentievoordeel maakt het voor Europese techbedrijven bijna onmogelijk om nog met de Amerikaanse reus te concurreren. Voormalig kamerlid Jesse Six Dijkstra zei tegenover Follow The Money dat het belastingvoordeel dat Palantir geniet, het voor de EU nog moeilijker maakt digitaal soeverein te worden. Democratische waarden EPSU steunt de oproep van Cictar aan beleidsmakers om de huidige overheidscontracten met Palantir opnieuw te beoordelen, toekomstige contracten te vermijden en de lokale dochterondernemingen van het bedrijf door te lichten. Ook wordt het volgens de federatie tijd om de EU-regels inzake overheidsopdrachten te herzien, zodat geen overheidscontracten worden gesloten met bedrijven die hun belastingen ontwijken. De Europese Commissie werkt aan nieuwe aanbestedingsregels waarbij digitale soevereiniteit en maatschappelijk verantwoord ondernemen zwaarder gaan wegen. Overheden kunnen voorrang geven aan bedrijven die meer bijdragen aan Europa en technologie gebruiken die past bij haar (democratische) waarden. Belgische zorgen In België kijkt de ACOD/CGSP, onderdeel van het ABVV (Algemeen Belgisch Vakverbond), met argusogen naar de Belgische dochteronderneming die Palantir onlangs heeft opgericht. Zijn aanwezigheid in België is mogelijk gericht op de Navo, die haar hoofdzetel in Brussel heeft en al contracten met Palantir afsluit. Hoewel het bedrijf momenteel geen contracten met de Belgische staat heeft, ontving het in 2025 een delegatie met onder meer de Belgische minister van Defensie en de chef Defensie. Premier Bart De Wever verklaarde geen juridisch obstakels te zien voor de toekenning van Belgische overheidsopdrachten aan Palantir. De belastingontwijking die het rapport van Cictar blootlegde, maakt de bond extra bezorgd over de technologische soevereiniteit, zeker nu de regering in Brussel werk maakt van een grondige hervorming van Defensie. Laurent Pirnay, voorzitter van ACOD/CGSP, zegt: ‘Wij verzetten ons tegen de uitbesteding van openbare diensten. Die uitbesteding is nog onaanvaardbaarder wanneer ze grote Amerikaanse technologiebedrijven zoals Palantir betreft, waarvan het gedrag en de waarden volledig indruisen tegen waar wij voor staan. Naast de ernstige problemen rond hun fiscale praktijken zien wij geen enkele reden om hun waarden te importeren. Als Belgische federale, gewestelijke of gemeentelijke overheden overwegen om van hun diensten gebruik te maken, zal dit voor ons van het allergrootste belang zijn om de privégegevens van werknemers en gebruikers te beschermen.’

De uitspraak van de rechtbank in München in de zaak van auteursrechtenorganisatie GEMA tegen AI-muziekplatform Suno is een belangrijke ontwikkeling voor muziekmakers in Europa. Dat stelt de Nederlandse zusterorganisatie BumaStemra, De rechtbank in München oordeelde in deze zaak dat Suno inbreuk maakte op de rechten op zes beschermde muziekwerken en in strijd heeft gehandeld met zowel het Amerikaanse als het Duitse auteursrecht door bekende nummers uit het GEMA-repertoire in de Verenigde Staten te gebruiken voor het trainen van zijn AI-modellen en deze werken vervolgens in Europa op te slaan en weer te geven. Daarbij woog onder meer mee dat de werken zonder toestemming voor het trainingsproces waren gekopieerd, reproduceerbaar in de modellen waren opgenomen en herkenbaar terugkeerden in gegenereerde outputs. Tegen het vonnis staat nog beroep open. GEMA spande de zaak tegen Suno in januari 2025 aan nadat het bedrijf niet had gereageerd op een verzoek om een licentie af te sluiten. Met Suno kunnen gebruikers via eenvoudige tekstinstructies complete muzieknummers genereren. Volgens GEMA leverde het systeem muziek op die qua melodie, harmonie en ritme sterk overeenkwam met bekende nummers als Forever Young, Atemlos, Mambo No. 5, Rasputin, Big in Japan en Daddy Cool. Ook oordeelde de rechtbank dat Suno voor deze systematische exploitatie van het GEMA-repertoire een licentie nodig had. GEMA-topman Tobias Holzmüller noemde de uitspraak een belangrijk signaal. Volgens hem is menselijke creativiteit de basis van iedere generatieve AI en maakt de rechtbank duidelijk dat AI-modellen die zijn gebaseerd op ongeoorloofd gebruik van intellectueel eigendom niet verenigbaar zijn met het auteursrecht. Hij benadrukt wel dat Europese wetgeving nodig blijft om te voorkomen dat aanbieders uitwijken naar landen met minder strenge regels. Opmerkelijk aan de uitspraak is dat een Europese rechter zich voor het eerst uitsprak over AI-training die in de Verenigde Staten plaatsvond. De rechtbank concludeerde dat Suno ook volgens het Amerikaanse auteursrecht een licentie van GEMA had moeten verkrijgen voor het trainen van zijn modellen. BumaStemra is blij met deze uitspraak. ‘Zij onderstreept wat wij al langere tijd uitdragen: AI-muziekplatformen die het door BumaStemra beheerde repertoire voor generatieve AI willen gebruiken, moeten daarvoor vooraf toestemming verkrijgen en afspraken maken over een eerlijke vergoeding.’ Hoewel de uitspraak is gedaan in Duitsland, is zij ook van groot belang voor Nederland. Auteursrechtelijke regels worden immers op Europees niveau bepaald. Daardoor biedt het vonnis volgens BumaStemra een belangrijke richting voor de uitleg van hetzelfde Europese kader waarop Nederlandse rechters zich baseren bij vergelijkbare vraagstukken rond het gebruik van auteursrechtelijk beschermd repertoire voor AI-training.

Digital Autonomy Assessment Framework brengt afhankelijkheden van it-systemen systematisch in kaartDigitale soevereiniteit is voor veel organisaties nog altijd een abstract begrip. Het gaat over afhankelijkheden van leveranciers, controle over data en de vraag hoe wendbaar je nog bent als omstandigheden veranderen. Maar hoe maak je dat concreet? De Universiteit Utrecht (UU) laat zien dat dit wel degelijk kan. Met het zogeheten Digital Autonomy Assessment Framework (Daaf) heeft de universiteit een methodiek ontwikkeld die de kwetsbaarheid van applicaties systematisch in kaart brengt – en die bovendien vrij beschikbaar is voor anderen.De aanpak is niet de enige in zijn soort, maar onderscheidt zich doordat hij niet alleen theoretisch is, maar ook in de praktijk van een grote Nederlandse organisatie is toegepast en doorontwikkeld. Daarmee biedt het een interessant hulpmiddel voor organisaties die worstelen met dezelfde vragen.Van abstract naar meetbaarBinnen veel organisaties bestaan uiteenlopende interpretaties van digitale autonomie, zo bleek uit een presentatie van Marije de Vries, strategic coordinator digital autonomy van de UU, tijdens de drukbezochte Enterprise Summit die opensourcecloudplatform Nextcloud onlangs in de Jaarbeurs organiseerde. Die uiteenlopende interpretaties bleken ook binnen de UU te bestaan. Verschillende teams hanteerden hun eigen definities en prioriteiten, waardoor het lastig werd om eenduidige keuzes te maken.Daaf brengt daar structuur in door digitale autonomie te koppelen aan concrete strategische keuzes. Denk aan vraagstukken rond data-portabiliteit, exit-strategieën, de inzet van open versus gesloten architecturen en de mate van vendor lock-in. Door deze aspecten expliciet te maken, verschuift het gesprek van abstracte principes naar toetsbare criteria.Drie assen: risico, capaciteit en belangDe kern van de methodiek bestaat uit drie analysethema’s die samen de kwetsbaarheid van een applicatie bepalen:Risico-exposure: in hoeverre is een organisatie afhankelijk van een specifieke leverancier of technologie?Mitigatiecapaciteit: welke technische, organisatorische en contractuele mogelijkheden zijn er om die afhankelijkheid te verkleinen?Strategisch belang: hoe kritisch is de applicatie voor de organisatie?Door deze drie dimensies te combineren ontstaat een genuanceerd beeld. Een applicatie met een hoge afhankelijkheid hoeft bijvoorbeeld niet direct problematisch te zijn als de strategische impact beperkt is of als er voldoende alternatieven beschikbaar zijn, lichtte De Vries toe.Acht dimensiesOm de analyse concreet te maken, werkt het framework met 22 indicatoren verdeeld over acht dimensies. Daarin komen onder meer juridische, technische en organisatorische aspecten samen. Denk aan licentiemodellen, contractuele exitmogelijkheden, interoperabiliteit, datatoegang en governance.Deze brede benadering voorkomt dat digitale soevereiniteit wordt gereduceerd tot een puur technisch vraagstuk. Juist de combinatie van factoren bepaalt in de praktijk hoe afhankelijk een organisatie daadwerkelijk is.Van score naar actieEen belangrijk element van de methodiek is dat de uitkomst niet blijft hangen in een score of rapport. De resultaten worden vertaald naar vier duidelijke categorieën:Optimaal: weinig afhankelijkheid, minimale actie nodigBeheersbaar: risico’s zijn aanwezig, maar onder controleAandachtspunt: gerichte verbeteracties nodigKritiek: urgente maatregelen vereistDeze indeling maakt het voor bestuurders en it-verantwoordelijken direct duidelijk waar de prioriteiten liggen. Het framework fungeert daarmee niet alleen als analyse-instrument, maar ook als stuurmiddel.Van applicatie naar roadmapDe kracht van de Utrechtse aanpak zit in de doorvertaling naar concrete stappen. Na de beoordeling van individuele applicaties volgt een proces waarin:Applicaties worden geanalyseerdBenodigde capabilities worden vastgesteldHiaten worden geïdentificeerdEen roadmap wordt opgesteldDaarmee ontstaat een praktische routekaart. Organisaties krijgen niet alleen inzicht in hun huidige situatie, maar ook in wat nodig is om die te verbeteren.Leren door te doenDe UU heeft de methodiek niet in één keer perfect ontwikkeld, gaf De Vries tijdens de Nextcloud-dag aan. Uit de gepresenteerde ‘lessons learned’ bleek dat het traject gepaard ging met voortschrijdend inzicht.Een les is dat digitale autonomie geen puur it-thema is. Betrokkenheid vanuit de hele organisatie – van bestuur tot operationele teams – blijkt essentieel. Daarnaast werd duidelijk dat het verzamelen van de juiste informatie vaak complexer is dan vooraf gedacht, bijvoorbeeld doordat contractinformatie versnipperd is of er onduidelijkheid bestaat over wie eigenaar is van een applicatie. Ook bleek dat standaardisatie helpt. Door een uniforme aanpak te hanteren, wordt het mogelijk om applicaties onderling te vergelijken en prioriteiten beter te onderbouwen.Tegelijkertijd vraagt de methodiek om realisme. Niet elke afhankelijkheid is problematisch en niet elk risico hoeft volledig te worden geëlimineerd. Het gaat om het vinden van een balans tussen controle, kosten en wendbaarheid.Geen silver bullet, wel bruikbaar instrumentDaaf is niet de enige methodiek om digitale soevereiniteit te analyseren. Er bestaan meerdere frameworks en benaderingen, variërend van vendor risk assessments tot bredere enterprise-architectuurmodellen. Denk aan het Europese Cloud Sovereignty Framework of ENISA’s Cloud Security & Sovereignty Guidelines. Ook het GAIA-X Policy Rules & Compliance Framework en de maturitymodellen van het Open Source Program Office (OSPO) kunnen hierbij helpen.Wat de Utrechtse aanpak interessant maakt, is dat deze in de praktijk is getest in een complexe organisatie met een breed applicatielandschap. Daardoor biedt het niet alleen een theoretisch model, maar ook praktische handvatten die in vergelijkbare omgevingen toepasbaar zijn.Vrij beschikbaar voor iedereenOpvallend is dat de UU ervoor heeft gekozen om de methodiek open te stellen. Overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen kunnen het framework gratis downloaden en gebruiken, zo vertelde De Vries. Niet onbelangrijk: alle data blijft hierbij op het eigen systeem van de gebruiker die het framework toepast.Het vrij beschikbaar stellen van Daaf sluit aan bij de bredere gedachte achter digitale soevereiniteit: minder afhankelijkheid begint niet alleen bij technologie, maar ook bij het delen van kennis en het ontwikkelen van gemeenschappelijke instrumenten.Van inzicht naar autonomieDe belangrijkste bijdrage van Daaf ligt misschien wel in de manier waarop deze aanpak het gesprek verandert. Door afhankelijkheden zichtbaar en meetbaar te maken, ontstaat ruimte voor gerichte keuzes.Digitale soevereiniteit blijft daarmee geen abstract ideaal, maar wordt een praktisch vraagstuk: waar zitten de risico’s, wat zijn de opties en welke stappen zijn nodig? Voor organisaties die hun afhankelijkheden beter willen begrijpen – en beheersen – biedt de Utrechtse aanpak een concreet vertrekpunt.Dit artikel staat ook in Computable Magazine 2026 #5.

De Duitse cloudaanbieder Schwarz Digits breidt zijn activiteiten uit naar de Benelux. Als directeur van Schwarz Digits Benelux – StackIT is Stephano Bosman benoemd. Hij krijgt de leiding over de opbouw van een lokale organisatie en een regionaal kantoor in Nederland. Stephano Bosman komt van Amazon Web Services (AWS) vandaan waar hij in Nederland de verkooptak voor de publieke overheid leidde. Daarvoor werkte hij onder meer bij Microsoft, SAP Ariba en Sogeti. Met de uitbreiding richt Schwarz Digits zich op Benelux-organisaties die hun data binnen Europese kaders willen beheren. Daarbij legt het bedrijf de nadruk op datasoevereiniteit, naleving van regelgeving en cloudprestaties. De focus ligt onder meer op de publieke sector, zorg en financiële dienstverlening. Volgens Bosman staat de Benelux voor belangrijke keuzes rond datacontrole. Hij stelt dat organisaties hun digitale transformatie willen versnellen zonder de zeggenschap over hun gegevens uit handen te geven. Voor de verdere uitbouw van zijn aanwezigheid in de regio zoekt het bedrijf naar personeel op het gebied van solution architecture, enterprise sales en business development. Het presenteert zijn activiteiten voor de Benelux ook tijdens de vierde Cloud X Summit by Stackit op 17 september 2026 in Wiesbaden. Google Het bedrijf sloot afgelopen mei nog een samenwerkingsovereenkomst met KPN voor het aanbieden van eenEuropese soevereine cloud.StackIT, het cloudplatform van Schwarz (dat dezelfde moeder heeft als supermarkt-reus Lidl), levert daarbij de Europese cloud-infrastructuur, op basis van opensourcesoftware. Even daarvoor sloot de rijksoverheid een raamovereenkomst met StackIT en maakte De Nederlandsche Bank (DNB) bekend voor clouddiensten in zee te gaan met het Duitse technologiebedrijf. Met zulke grote klanten en partners is het openen van een regiovestiging dan ook logisch. Wel blijft de hamvraag hoe onafhankelijk Schwarz Digits is van Amerikaanse dienstverleners. Voor zijn cloudbeheer en -back-up gebruikt Schwarz Google-software, maar wel op een eigen manier. Zo kan Google niet bij de data, zo kreeg Computable tijdens een bezoek afgelopen april aan de stand op de Hannover Messe te horen. Door middel van encryptie zijn de gegevens als het ware afgescheiden, aldus het bedrijf.