business

Maar ze zien AI ook als meest kansrijke beleggingsthema voor de komende drie jaar.

Eurofiber heeft een herfinanciering van 2,2 miljard euro afgerond. Het nieuwe financieringsplatform vervangt de bestaande faciliteit van 1,5 miljard euro en bevat forse ongebruikte kredietruimte. De lening is gekoppeld aan ESG-doelen rond CO2-reductie, circulariteit en genderdiversiteit. Eurofiber geeft aan dat de transactie werd gesteund door een brede groep banken en institutionele investeerders. Het resultaat is […]

NRC: Nederlandse handelaren in oude boeken krijgen ongewone bestellingen van grote AI-bedrijven

Canonical financiert een driejarig promotieonderzoek naar het automatisch omzetten van grote C-codebases naar Rust. AI krijgt daarbij niet vrij spel: gegenereerde code moet eerst aantoonbaar hetzelfde gedrag vertonen als het origineel. Het onderzoek wordt uitgevoerd aan de University of Bristol en krijgt ook steun van UK Research and Innovation (UKRI). Het doel is een platform […]

SpaceXAI gaat Nvidia’s nieuwe Vera-processors gebruiken voor de verdere uitbreiding van zijn AI-infrastructuur. De technologie krijgt een rol bij de systemen achter Grok, maar moet ook de ruimte in. Elon Musk (foto) mikt op een eerste lancering van een aangepaste Vera Rubin NVL72 in het vierde kwartaal van 2027, gevolgd door opschaling in 2028. De […]

De Nederlandse techinvesteerder Prosus verkent een nieuwe strategisch terrein om in te investeren: robots en -onderdelen en software. Dat blijkt uit de publicatie van een nieuw rapport met de titel ‘Prosus Ventures Robotics Report’ met als expliciete ondertitel: “We zetten op robotica”. Het rapport bundelt de bevindingen van een verkennend onderzoek naar 85 bedrijven die in deze sferen opereren. Prosus investeert in grote lijnen in vier kerngebieden binnen e-commerce: classifieds, maalttijdbezorging, betalingsdiensten en onderwijstechnologie. Geografisch gezien richt het zich op markten met hoge groei in Zuid-Amerika, India en Europa. Het rapport lijkt een aankondiging van uitbreiding van het investeringsdomein en daarmee een impliciete oproep aan start- en scale-ups om zich te melden. Ze beginnen met een claim dat 2026 het actiefste jaar ooit is qua investeringen in robotica: 55 miljard dollar tot juli met verwachte uitloop naar 89 miljard voor het hele jaar. Europa groeit komt uit op dertien miljard, aldus de cijfers uit Dealroom. Punt is wel, dat de term robotics zo breed is als je hem zelf wilt invullen. Een van de redenen voor de investeerders om naar het nieuwe domein te kijken is dat AI-software de ontwikkelingen versnelt. “In 2023 hadden de beste modellen honderden uren aan taakspecifieke demonstraties nodig om eenvoudige taken uit te voeren. De modellen van vandaag generaliseren met slechts tientallen uren aan data. Op dat traject verwachten we een ‘GPT-3-moment’– modellen die betrouwbaar genoeg zijn voor daadwerkelijke implementatie met minimale fine-tuning […] En binnen ongeveer een jaar, een ‘GPT-4-moment’, waarbij een model de meeste eenvoudige taken kan uitvoeren op basis van een instructie in eenvoudige taal, binnen een paar jaar.” Daar komt bij dat hardware steeds goedkoper wordt, dankzij de groei in China. Dat komt voor uit het ecosysteem daar rondom elektrische auto’s, een markt waar nu meer aanbod is dan vraag. Toeleveranciers zoeken hun heil in een nieuw segment om hun batterijen, actuatoren en magneten te slijten. Prosus is niet de enige die de robotica spot als groeisegment. Beleggers zien dat ook. Unitree, een Chinese robotbouwer, ging vorige week naar de beurs en zag de koers op de eerste handelsdag met 542 procent stijgen. Andere beurskandidaten zijn: AgiBot, Leju Robotics en Deep Robotics. Makers van mensachtige robots in Europa zijn NEURA Robotics, Humanoid en 1X Technologies. De markt kijkt reikhalzend uit naar de presentatie van Tesla’s eerste commerciële model. Anders dan gebruikelijk houdt Elon Musk al maanden stijf de lippen op elkaar over de stand van zaken bij dit product.

De wereldwijde cybersecuritymarkt bevindt zich in een sterke groeifase. Onder meer door toenemende cyberdreigingen bereikt de markt in 2030 een waarde van €248,5 miljard. Dat voorspellen onderzoekers van BDO in een nieuw rapport.

Een wettelijke innameplicht voor verkooppunten van flesjes en blikjes kan het Nederlandse statiegeldsysteem effectiever maken. Voor ondernemers zijn hier echter financiële en praktische lasten aan verbonden.

Data wordt steeds belangrijker voor woningcorporaties: van verantwoording afleggen tot vooruitkijken of dagelijkse sturing. Veel ambities stranden echter door versnipperde systemen en een gebrek aan helder data-eigenaarschap.

Samen met de gemeente Wageningen en de provincie Gelderland onderzoekt adviesbureau Stout Groep momenteel of er in monument ’t Venster betaalbare woningen kunnen komen. Niet iedereen uit de Wageningse gemeenteraad is daar even enthousiast over.

Voor het eerst in Nederland zijn gedurende een jaar medische dronevluchten uitgevoerd tussen twee ziekenhuislocaties. Na meer dan 800 uitgevoerde vluchten tussen Isala Meppel en Isala Zwolle wordt de pilot verlengd tot medio 2027. De proef heeft waardevolle inzichten opgeleverd in het vervoer van medische goederen per drone en in de veilige integratie van deze vluchten in het Nederlandse luchtruim. De betrokken partijen, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), ANWB, Isala, KPN en LVNL, zetten zich de komende periode in voor verdere ontwikkeling en onderzoek binnen het traject Meppel – Zwolle. De opgedane kennis wordt gebruikt voor de verdere ontwikkeling van een landelijk dronenetwerk, waarin medisch dronegebruik breder toepasbaar wordt. Tijdens het eerste testjaar vervoerden de ANWB-drones verschillende medische goederen, waaronder paracetamol, gekoelde medicatie en bloedmonsters. Ook werd onderzocht hoe vervoer per drone aansluit op de bestaande ziekenhuisprocessen en of de kwaliteit van de medische goederen tijdens het transport behouden blijft. De resultaten laten zien dat vervoer per medische drone geen relevante invloed heeft op de kwaliteit van de onderzochte geneesmiddelen. Ook de eerste resultaten van het onderzoek naar bloedmonsters laten zien dat transport per drone in de basis geen relevante invloed heeft op de kwaliteit van het monstermateriaal. Daarmee bevestigt de pilot de potentie van drones als betrouwbare aanvulling op bestaande logistieke processen in de zorg. De operationele data laten zien dat vooral harde wind een beperkende factor vormt voor de inzet van drones. Hierdoor moesten op sommige dagen vluchten worden uitgesteld of geannuleerd. Ook werd ervaring opgedaan met technische aandachtspunten. Een belangrijk doel van de pilot is het uitvoerig testen met zogenoemde Beyond Visual Line of Sight (BVLOS)-vluchten, waarbij de drone buiten het zicht van de piloot opereert. Deze vluchten vinden plaats in een luchtruim dat ook wordt gebruikt door onder meer trauma- en politiehelikopters, recreatieve luchtvaart, defensie en andere drone-operators. De pilot laat zien dat medische dronevluchten veilig kunnen plaatsvinden in een zogeheten corridor tussen de twee ziekenhuislocaties. De opgedane ervaringen helpen om de pilot uit te breiden met als doel een veilige integratie bemande en onbemande luchtvaart dat perspectief biedt voor landelijke opschaling van onder meer medische dronevluchten in het drukke Nederlandse luchtruim, mits passende regelgeving zorgt voor zichtbaarheid van luchtvaartuigen en duidelijke voorrangregels. De route tussen Meppel en Zwolle heeft zich ontwikkeld tot een belangrijke testomgeving voor medisch dronevervoer in Nederland. Op de route wordt onder meer getest met elektronische zichtbaarheid, detectiesystemen, transponders en radarintegratie. De opgedane kennis geven de betrokken partijen waardevolle inzichten en dragen bij aan de ontwikkeling van toekomstige regelgeving, operationele procedures en technologische oplossingen voor bredere en grootschalige inzet van drones in Nederland.

Belangenorganisatie Privacy First vindt dat er te veel uitzonderingen gelden voor kleine ondernemers waardoor zij niet hoeven te voldoen aan de DPIA (Data Protection Impact Assessment). Volgens Privacy First schaden die uitzonderingen de privacy-belangen van burgers. Een DPIA (Data Protection Impact Assessment) is een privacy-effectbeoordeling waarmee een organisatie vooraf de privacyrisico’s in kaart brengt van gegevensverwerkingen. Ook wordt aangegeven hoe risico’s worden verkleind. Voor kleine ondernemers is een DPIA een flinke uitdaging vanwege een gebrek aan tijd, geld en gespecialiseerde juridische kennis. Daarom worden zij tegemoet gekomen met allerlei vrijstellingen waarvan een eerste voorstel door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is voorgelegd aan allerlei betrokken partijen waaronder Privacy First. De belangenorganisatie is zeer kritisch en stelt in een persbericht dat de voorgestelde uitzonderingen te ruim zijn en de privacy van burgers in gevaar is. Risicovolle verwerkingen In het geconsulteerde voorstel worden uitzonderingen voorgesteld op een eerder besluit van de AP waarin risicovolle verwerkingen zijn aangewezen. Het gaat onder meer om monitoring van financiële gegevens om de kredietwaardigheid of de inkomens- of vermogenspositie te beoordelen, grootschalige verwerkingen van gegevens over gezondheid, cameratoezicht en verwerking van locatie – en communicatiegegevens. Volgens Privacy First kunnen met het nieuwe voorstel verwerkingen met een hoog privacyrisico ten onrechte buiten de DPIA-plicht vallen. De organisatie pleit ervoor dat DPIA-vrijstellingen alleen gelden voor werkelijke laag-risicoverwerkingen. ‘Zodra sprake kan zijn van monitoring, profilering, gegevensdeling, doorgifte buiten de EU en Europese ruimte, biometrische gegevens, gezondheidsgegevens of andere gevoelige verwerkingen, moet een DPIAin beginsel verplicht blijven’, aldus de belangenorganisatie. Begrip ‘We hebben begrip voor de positie van kleine organisaties, dat moet er echter niet toe leiden dat de bescherming van mensen tegen risicovolle verwerkingen wordt ondermijnd’, stelt Privacy First. Het is onder meer kritisch op het voorstel om ondernemingen die op grond van de wet criminaliteitsbestrijding onderzoek moeten doen (‘witwasbestrijding’) vrij te stellen van een DPIA. Verder zijn onder andere suggesties gedaan over de voorgestelde uitzonderingen voor solistisch werkende zorgverleners en onderwijsinstellingen. Privacy First: ‘Voor zorg moet een afzonderlijke, strengere regeling gelden vanwege de gevoeligheid van gezondheidsdata.’ De belangenorganisatie wil dus dat deze groep niet wordt vrijgesteld van een DPIA. Gevoelige leerlinggegevens moeten volgens de belangenorganisatie ook strikt gescheiden blijven van reguliere leerlingadministraties. Ook zijn de privacy-voorvechters kritisch op de vrijstelling van kleine ondernemers voor zaken rondom cameratoezicht. Privacy First waarschuwt voor onveilige camera-oplossingen met cloudopslag en commerciële exploitatie van beelden. Het stelt dat er geen audio-opnamen toegestaan zijn en wil niet alleen gezichts- en stemherkenning verbieden, maar iedere vorm van identificatie van personen. Lees hier de volledige consultatiereactie van Privacy First.

Het Eindhovense technologiebedrijf Butlaroo, bekend van het met QR-code bestellen in de horeca, heeft een miljoeneninvestering opgehaald bij Jitse Groen, oprichter van Thuisbezorgd. Groen verwerft hiermee een minderheidsbelang in de scale-up uit het snelgroeiende techcluster Brainport Eindhoven. Het is de eerste investering voor het bedrijf, dat in 2014 werd opgericht door de broers Daniël en Lucas Duwaer. Het idee ontstond op een terras, waar de broers merkten hoe lastig het soms was om eenvoudig een extra bestelling te plaatsen. Inmiddels is Butlaroo uitgegroeid tot een bestel- en betaalplatform waarmee gasten in met name restaurants, hotels en vakantieparken via QR-codes, bestelzuilen en online eenvoudig kunnen bestellen en afrekenen. Daarbij digitaliseert het platform vrijwel ieder onderdeel van het proces, van bestelling en betaling tot loyaliteit. Elke digitale bestelling vertelt iets over de gast: waar die naar kijkt, wat die bestelt en wanneer die terugkomt. Butlaroo gebruikt die kennis om restaurants automatisch te helpen beter te verkopen en efficiënter te werken. “Bij horeca denken we vaak nog aan papieren menukaarten en handmatige processen,” aldus Daniël Duwaer. “Maar dat beeld is achterhaald. Steeds meer gasten bestellen en betalen digitaal. Met AI kunnen we van dat gedrag leren en automatisch beter inspelen op wat gasten willen.” De investering van Jitse Groen is voor Butlaroo meer dan alleen een financiële impuls. “Butlaroo is een snelgroeiend techbedrijf dat laat zien dat hun aanpak ook op grote schaal werkt,” aldus Groen. “Ze lossen echte problemen op voor ondernemers en consumenten en bouwen tegelijk aan iets dat deze markt flink zal veranderen. Juist die vernieuwing maakt het interessant.” Met de nieuwe financiering investeert Butlaroo fors in zijn technologie. Verdere expansie in Europa en daarbuiten staat daarbij hoog op de agenda.

Niet-technici hebben de afgelopen maanden een zwaar stempel gedrukt op de herziening van het cloudbeleid in Nederland en de EU. Beleidsmakers, juristen, adviseurs en ambtenaren domineerden. Voor de komende fase waarin de implementatie voor de deur staat, is het belangrijk dat goed wordt geluisterd naar de techneuten. Geef de it’ers met praktische kennis van zaken een grotere stem, zegt Jan Willem des Tombe, global strategic relations director bij Leaseweb.  Het kabinet Jetten en de Europese Commissie hebben vlak voor het zomerreces de contouren van het gewenste beleid geschetst. Maar de uitvoering van de plannen heeft nog een lange weg te gaan. ‘Het stadium van praten is voorbij. Het komt nu aan op het doen; het invulling geven aan het beleid,’ aldus des Tombe. Een zinvolle praktische uitwerking van het autonome cloudbeleid is daar gebaat mee. ‘Want de industrie heeft vaak al lang de oplossingen in huis. It’ers kennen de valkuilen, de mogelijkheden en onmogelijkheden.’ Des Tombe constateert dat de afgelopen periode in het licht heeft gestaan van de vraag hoe we het willen hebben. ‘Dat betekende veel praatsessies en overleg. Geleidelijk komen daar vormen van standaarden uit.’ Maar de weg naar het einddoel van soevereiniteit is nog niet helemaal duidelijk. ‘De ideeën voor de implementatie kan je beter overlaten aan de technici, de doeners, de mensen die echt verstand hebben van it. En dat zijn meestal niet de juristen van het advocatenkantoor.’  Zelfbeschikking Den Haag en Brussel hebben zich volop op de soevereine cloud gestort. Rond juni werd de richting duidelijk. Zo zijn de kaders herzien voor het gebruik van de publieke cloud door de overheid. Er komen strengere regels. En de Europese Commissie heeft nu voorstellen gelanceerd voor Europese tech-soevereiniteit, het Cloud Sovereignty Framework en wetgeving inzake cloud- en ai-ontwikkeling (CADA).  Zelfbeschikking is het uitgangspunt. Regie over data in een geopolitieke wereld krijgt vorm, evenals de controle over de infrastructuur waarop de platformen van bedrijven rusten. Wat dat betreft gaat het de goede kant op, constateert Des Tombe. ‘De wens om het anders te doen vertaalt zich in nieuw beleid.’  Maar er liggen ook beren op de weg. ‘Vertragend werkt de versnippering binnen de EU: veel landen, wetten en culturen. Dat vraagt om interoperabiliteit. Bovendien zijn we gewoontedieren.’ De ministeries bepleiten veranderingen, maar als het op de uitvoering aankomt zijn er tegenkrachten. Dan wordt gezegd dat het toch wel heel complex is om van leverancier te veranderen. Des Tombe ziet dat de overheid een veelkoppig monster is dat niet altijd in de praktijk brengt wat wordt gepredikt. Soms blijft alles bij het oude.  Consumerization of it Ook in het bedrijfsleven is de invloed van het it-management geslonken. Vroeger domineerde de it-afdeling. ‘It was in de ogen van de business ingewikkeld. De it’ers zaten in een kamer zonder ramen. Tijdens het werk kon je hen maar beter niet lastig vallen. Rond 2010 kwam de cloud op waarna de business-afdelingen het stokje overnamen. De ‘consumerization of it’ speelde ook een rol. De business had bepaalde wensen die vanuit de cloud werden ingevuld. Voetstoots werd aangenomen dat alles uit de cloud okee was. Over wat er in cloud zit, hoe het werkt en of iets past bij de eigen business werden verder geen vragen gesteld.’  Evenmin kwam ter discussie of men niet te veel afhankelijk werd van één leverancier. ‘Het zal wel goed zijn,’ was de gedachte. Volgens Des Tombe is het heel gezond dat bedrijven en instellingen zich hierover bezinnen. De roep naar digitale soevereiniteit werkt wat dat betreft tot een mooie katalysator.  Denkfout Over soevereiniteit bestaan nogal wat misverstanden. Hardnekkig is het idee dat vooral de fysieke locatie van bijvoorbeeld de servers bepaalt hoe soeverein men is. ‘Er speelt veel meer. Denk aan eigenaarschap, juridische structuur, governance, inkoop en contractuele voorwaarden.’ Een tweede veelgemaakte denkfout is dat 100 procent autonomie mogelijk is. ‘It bestaat uit een samenstel van componenten in diverse lagen waardoor er altijd wel een niet-Europese schakel in de keten zit.’ Verder is soevereiniteit geen feature maar een architectonische keuze. Onafhankelijkheid en controle over de eigen data en technologie zijn niet achteraf met regels af te dwingen. Je moet vanaf het begin nadenken hoe it-systemen, infrastructuren en netwerken zijn ontworpen.  ‘Bij Leaseweb heeft die architectuurkeuze van begin af aan voorop gestaan,’ zegt Des Tombe. ‘Snelle, goedkope oplossingen mogen daarbij niet prevaleren. Daar past een hybride aanpak bij; een mix van private cloud met on premise en dedicated servers en publieke cloud met gebruikmaking van maatwerkoplossingen op basis van ontwikkelde standaarden. Bij elke soort workload wordt bepaald hoe en waar die het beste tot zijn recht kan komen. Data over industriële processen met al hun geheimen zullen al snel in een private cloud terecht komen. Niet-persoonlijke data en data die niet naar een klant zijn te herleiden kunnen naar de publieke cloud. Hyperscalers bieden uitkomst bijvoorbeeld in december als bepaalde webwinkels een groot deel van hun omzet moeten waarmaken en extra capaciteit nodig is.’ Europa Naast aanbieders van hybride clouds komen in Europa publieke cloud partijen op zoals OVHcloud, Scaleway, Proximus, T-Systems en Hetzner. Ook zijn grote private clouds in aanbouw zoals die van Schwarz Digits’ StackIT dat voor de infrastructuur samenwerkt met KPN. Leaseweb kijkt ook naar de mogelijkheden die de Open Cloud Alliantie (OCA) biedt. Dit samenwerkingsverband van Centric, Info Support, Intermax, KPN, Nebul, Previder en Uniserver werkt aan technische standaarden die mogelijk ook voor Leaseweb interessant zijn.  De belangstelling voor de soevereine cloud laat de marketingafdelingen in de it-branche op volle toeren draaien. Iedereen benadrukt hoe ‘soeverein’, ‘trusted’, ‘EU-ready’ en ‘compliant-by-design’ het eigen aanbod. Maar door gebrek aan definities hebben de marketeers vrij spel. Zelden is het zichtbaar hoe soeverein een leverancier is op de meetlat van autonomie.  Des Tombe wijst in dit verband op de rol die zijn bedrijf speelt als actieve deelnemer aan IPCEI‑CIS, het EU‑programma voor soevereine cloud. Via het European Cloud Campus‑project bouwt Leaseweb aan een multi‑provider cloud‑edge‑continuüm dat Europese data-soevereiniteit moet versterken. Een schaalbaar compute platform, open api’s, container-platformen en multi‑tenant‑architecturen vormen de basis voor toekomstige soevereine cloud-diensten. Ook allerlei microservices komen daarbij.  Volgens Des Tombe is dit geen sinecure om te doen. Meerdere partijen zijn betrokken wat veel overleg vergt. Het is een dynamisch proces waarbij veel kennis en ervaring worden opgebouwd. Maar het project brengt Europa een stap in de richting van datasoevereiniteit.