business

‘Kan Trump uw gegevens vorderen?’ Dat was de oplossing van de Computable Kerstpuzzel van 2025. Zo’n beetje alle ruim honderdvijftig inzenders hadden de gezochte oplossing goed. ‘Ik denk het wel’, beantwoordde een van hen de oplossingsvraag. ‘Laten we ‘soeverein’ worden, in ict-opzicht. Met een rol voor de overheid, de Europese Unie, bedrijven, stichtingen en particulieren.’De negentiende editie van de Computable Kerstpuzzel, samengesteld door de redactie en ontworpen door Ruiter Puzzel, gaf een gevarieerd beeld van ict-onderwerpen waaraan de redactie in 2025 aandacht besteedde. Zoals de discussies over digitale soevereiniteit waaraan de gezochte oplossing van de puzzel was gekoppeld. En natuurlijk onder veel meer ai, cybersecurity, quantumcomputing, overnames en de overheids-ict. Bij dat laatste onderwerp lijkt de vorig jaar veel gehoorde roep om een aparte minister van Digitale Zaken toch niet genoeg gehoord te worden; in het nieuwe kabinet komt hoogstwaarschijnlijk alleen een aparte digitale dienst. Menig puzzelaar was er tijdens de feestdagen druk mee, met de Computable Kerstpuzzel 2025. ‘Een geweldig leuke puzzel’, ‘het was weer een gezellige puzzel’, ‘pittig, dat is het juiste woord voor het vinden van de oplossingen dit jaar’, waren een aantal typeringen van deelnemers. Of zoals een puzzelaar het omschreef: ‘Het was weer een hele uitdaging. Maar door de kou buiten was het niet erg om de hele Eerste Kerstdag aan het huis te zijn gekluisterd om de leuke, uitdagende, maar toch weer lastige Computable Kerstpuzzel op te lossen. Gelukkig had ik nog wel net genoeg tijd over voor het kerstdiner.’TijdverdrijfEen selectie uit de andere reacties: ‘Een heerlijk tijdverdrijf! Keep up the good work!’, ‘De puzzel was weer leuk als ontspanning tussen al het feestgedruis en tussen al de bezoeken aan familie en vrienden’, ‘Altijd weer leuk en ook leerzaam om de puzzel op te lossen. En met hulp van ai gaat het nog sneller dan in andere jaren…’ en ‘Begin december begin ik altijd al uit te kijken naar de puzzel. Heerlijk: daar was hij weer!’Voor veel deelnemers vormde de puzzel ook een leerzaam jaaroverzicht. ‘Bedankt voor de terugblik’, schreef een inzender. Een ander noemde de puzzel ‘weer lastig dit jaar,  maar zeker te doen met wat kennis van de it-markt in Nederland en daarbuiten.’ En een derde vond de leukste antwoorden: ‘digitale omnibus’ en ‘digiduck’. De uiteindelijke oplossing van de Computable Kerstpuzzel 2025 was dus: ‘Kan Trump uw gegevens vorderen?’. Een paar diehard-puzzelaars vonden ook nog de boodschap die Ruiter Puzzel erin verstopt had: De genummerde vakjes geven deze zin: Debug this KRCYPOIn het kader onderaan dit artikel staan de antwoorden met toelichting op de 26 vragen van de Computable Kerstpuzzel 2025.De verdeling van de prijzenpotOok dit keer stelden we weer mooie prijzen ter beschikking. Uit de vele goede inzendingen hebben we de volgende prijswinnaars getrokken– Drie VVV-cadeaukaarten à vijfentwintig euro gaan naar Mike Bude (Zetten), Eline Kreuse (Spijkenisse) en Michael Poot (Stavenisse).– Twee tickets voor ‘The Art of Banksy’ (Koninklijke Jaarbeurs) worden verstuurd naar Jan Cuperus (Utrecht) en Richard de Greeuw (Blokker).– Twee exemplaren van ‘Source Code – Mijn oorsprong’, beschikbaar gesteld door uitgeverij Querido, zijn gewonnen door Remko Gremmen (Bodegraven) en Laura Kolthof (Winterswijk).Van harte gefeliciteerd!De antwoordenA. Veranderde uitgeefhuis in data- en softwareconcern: Nancy McKinstry (Topvrouw Nancy McKinstry neemt in februari 2026 afscheid van van Wolters Kluwer. Zij is sinds 2003 ceo en bestuursvoorzitter bij het data- en softwareconcern.)B. In kantoor hiervan worden straks geen sjekkies meer gedraaid: Ai-fabriek (Er komt een ai-fabriek in Groningen, bestaande uit een datacenter en een expertisecentrum. Dat laatste komt in de voormalige tabaksfabriek Koninklijke Theodorus Niemeyer in Groningen.)C. Deze e-spion detecteert netwerken: Wifi-sniffer (Twee tieners werden in september opgepakt van digitale spionage in opdracht van een pro-Russische hacker. Ze liepen een route langs Europol, Eurojust en de Canadese ambassade in Den Haag met een wifi-sniffer, een tool om netwerken in de omgeving in kaart te kunnen brengen of data te onderscheppen.)D. Technocratische toekomstvisie: Rapport Wennink (Oud-ASML-topman Wennink presenteerde in december zijn rapport ‘De route naar toekomstige welvaart’ om de Nederlandse economie van nieuwe impulsen te voorzien. In dit ‘rapport Wennink’ ligt een zware nadruk op technologische innovatie.)E. Zorgen ervoor dat ai niet uit de bocht vliegt: Guardrails (ai-vangrails: richtlijnen en technische maatregelen om ai in codebases verantwoord te gebruiken.)F. Laat de ai-goudkoorts deze opnieuw knappen? Bubble (Sommige marktanalisten maken zich zorgen over de mega-investeringen in jonge ai-bedrijven en de torenhoge verwachtingen over ai. Volgens hen is de kans groot dat deze ai-bubble barst, net als bij de internet-bubble gebeurde in 2000.)G. Zonnige grasmeester vierde dertigste verjaardag: Robotmaaier (De Zweedse fabrikant Husqvarna stond in 2025 uitgebreid stil bij het dertigjarig jubileum van zijn draadloze Automower.)H. Gegevensmagazijn veegde de vloer aan met deze winkel: Carpetright (Na de ingebruikname van een nieuwe it-omgeving ontstonden er bij Carpetright grote verschillen tussen de geregistreerde omzet en de daadwerkelijke omzet door een niet goed ingericht Power/BI-datawarehouse. De vloerenwinkel kwam in financiële problemen en ging uiteindelijk failliet.)I. Ernstige bijwerking van ai-modellen: Hallucineren (In de nieuwe betekenis van dit woord gaat het om generatieve taalmodellen die informatie verstrekken die niet op (betrouwbare) data gebaseerd is en daarom onnauwkeurig of volstrekt onjuist is. Hallucineren werd uitgeroepen tot het Van Dale Woord van het Jaar 2025.)J. Zwakke beveiliging OM en Clinical Diagnostics zorgde voor veel: Verontwaardiging (Het Openbaar Ministerie had veel last van een hack door een Citrix-lek en bij de hack bij het lab Clinical Diagnostics NMDL werden bij persoonsgegevens van zo’n 485.000 deelnemers aan het Bevolkingsonderzoek gestolen. Beide cyberindicenten zorgden voor de nodige publieke verontwaardiging.)K. Verkeerde spelling phishing? Vishing (Vorm van phishing: een samenstelling van voice en phishing waarbij een echte of ai-stem een voicemail-bericht achter laat in plaats van e-mails. Men vraagt dan om een nummer te bellen, een website te bezoeken of om een bericht te verwachten: allemaal gecompromitteerde bestemmingen uiteraard!)L. Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) moet dit tegengaan: Versnippering (Staatssecretaris Eddie van Marum van Binnenlandse Zaken – Digitalisering presenteerde voor de zomer de NDS. Die schrijft voor dat de overheid minder versnipperd gaat werken.)M. Ere-prijs voor deze software-ondernemer: Chris Ouwinga (In 2025 won Chris Ouwinga, oprichter van softwarebedrijf Unit4 en ondernemer/investeerder, de Lifetime Achievement Award van Computable. De redactie reikt deze ereprijs uit aan iemand met een grote staat van dienst in de Nederlandse ict-markt.)N. Allesomvattende techregeling EU: Digitale omnibus (De Europese Commissie kondigt in november een ‘digitale omnibus’ aan, een bundeling van wetten dat de regels voor kunstmatige intelligentie (ai), cyberbeveiliging en gegevensbescherming stroomlijnt.)O. Debatonderwerp in de ict maar staat geregeld voor de rechter: Soeverein (2025 was het jaar van de digitale soevereiniteit. Maar soeverein kan ook slaan op een burger die de overheid niet erkent. In het najaar vond nog een rechtszaak plaats tegen een aantal soevereinen die met geweld tegen de Nederlandse overheid in opstand wilde komen.)P. Kleurrijke it-ondernemer (1946-2025): Willem Smit (In juli 2025 overleed de flamboyante ondernemer Willem Smit, oprichter van Datex Software en het tech-conglomeraat Newtron. Smit was ook nauw betrokken bij Internoc (netwerkbeheer op afstand). Met wisselend succes bracht hij deze drie bedrijven naar de beurs.)Q. Politiek in rep en roer door deze oud-IBM’er: Kyndryl (De Amerikaanse infrastructuurdienstverlener en IBM-afsplitsing Kyndryl kondigde begin november aan de Nederlandse cloudserviceprovider Solvinity te willen overnemen. Dat viel snel slecht bij de (rijks)overheid en de politiek omdat Solvinity een aantal cruciale overheidsdiensten beheert die dan onder Amerikaanse gezag zouden komen te vallen.)   R. Trainingssnacks voor ai-systemen: Synthetische data (Synthetische data zijn kunstmatig gegenereerde gegevens die de kenmerken en patronen van echte data nabootsen, zonder daadwerkelijke informatie van individuen of entiteiten te bevatten. Handig om ai-modellen mee te trainen waarbij privacyrisico’s zijn geminimaliseeerd).S. Snelstart, OGD ICT, HSO, Cadac, Nétive VMS, Cenosco, alle in handen van: Private equity (Op de Nederlandse ict-markt speelt private equity een prominente rol in de lijst met onder meer investeringen in deze gerenommeerde softwarebedrijven.)T. Hippe manier van programmeren: Vibe coding (Het snel schrijven van software in dialoog met een ai-model met de belofte dat iedereen dat kan.)U. Diep in het zuiden is hier aandacht voor responsible ai: Discovery museum (In het Discovery Museum in Kerkrade loopt de tentoonstelling ‘Ai: de expo’. Met speciale aandacht voor responsible ai.)V. Hulpmiddel uit Duckstad voor digitale vaardigheden: Digiduck (Een nieuwe, speciale Donald Duck-editie die kinderen in Nederland spelenderwijs digitale vaardigheden en online-veiligheid bijbrengt. Ditmaal werkte de redactie van het stripblad en uitgeverij DPG Media samen met Microsoft, de Codeerschool, Wortell en Veiliginternetten.nl.)  W. Deze Chinees houdt erg van chips: Zhang Xuezheng (In oktober zette de Ondernemingskamer topman Zhang Xuezheng van de Nijmeegse chipfabrikant Nexperia tijdelijk opzij wegens wanbeleid. Dat gebeurde een dag nadat minister Vincent Karremans van Economische Zaken had ingegrepen met een bevel waarmee hij feitelijk de controle over het bedrijf overnam. Die dubbele ingreep leidde tot stevige spanningen tussen China en Nederland.)X. Politica met hart voor ict: Barbara Kathmann (Dankzij een groot aantal voorkeurstemmen werd Barbara Kathmann, prominent lid van de Vaste Kamercommissie voor Digitale Zaken, herkozen als Tweede Kamerlid voor GroenLinks-PvdA. De Rotterdamse voorvechtster van digitale autonomie die door GroenLinks-PvdA op een onverkiesbare 32e plaats was gezet, blijft zo voor het parlement behouden.) Y. Google’s antwoord op de gpu’s van Nvidia: Tensor processing units (Deze tpu’s zijn gespecialiseerde chips voor ai- en machine learning-taken, onder meer voor de nieuwe modellen van Claude, de chatbot van Anthropic.)Z: Sprak ban uit over Microsoft: Internationaal Strafhof (Het Internationaal Strafhof vervangt Microsoft-oplossingen door de Duitse oplossing Open Desk. Dit nadat het it-concern eerder in 2025 op last van de Amerikaanse overheid hoofdaanklager Karim Khan geen toegang meer gaf tot zijn Microsoft-e-mail-account. De Amerikaanse president Donald Trump stelde sancties in tegen het ICC, nadat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn voormalig minister van Defensie Yoav Gallan vanwege de oorlog in Gaza. Zij worden verdacht van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.)

De Nederlandse podcastmarkt is in 2025 explosief gegroeid, maar adverteerders lopen achter de feiten aan. Waar het aantal downloads met 43% toenam tot 581 miljoen, blijft de reclame-investering steken op 11 miljoen euro. Omgerekend gaat vier procent van de budgetten voor audioreclame (271 miljoen totaal) dus naar het niet meer zo nieuwe medium podcast. Mogelijk zet de adverteerdersmarkt nu pas een inhaalslag in, want driekwart van die elf miljoen audiobudget werd pas in de laatste twee kwartalen geïnvesteerd. De analyses daarvan worden in deze maanden gedraaid en vervolgens ook de beslissingen al dan niet te herhalen of zelfs meer budget toe te wijzen. Het wekelijks bereik steeg in 2025 met ruim de helft naar 4,3 miljoen luisteraars, zo laat het nieuw gepubliceerde jaarverslag van Audify zien. Het medium podcast trekt dus een substantieel publiek dat vooral via de smartphone luistert: 93 procent. Spotify is met een aandeel van 45 procent veruit het populairste platform, gevolgd door Apple Podcasts met 19 procent. Nieuwkomer Podimo haalt 5 procent, terwijl NPO Luister met 1 procent de laatste plaats inneemt. De audioreclamemarkt als geheel heeft in 2025 opnieuw een record bereikt. Adverteerders stopten 270,6 miljoen euro netto in audioreclame, een stijging van 3,7 procent vergeleken met 2024. Daarmee groeit de markt voor het vijfde achtereenvolgende jaar en ligt het niveau inmiddels ruim 35 procent hoger dan in 2019, het laatste jaar voor de pandemie. Traditionele spotreclame blijft echter veruit het leeuwendeel van de investeringen opeisen: 85,7 procent van het totale budget gaat naar klassieke radio-commercials. Digitale audio en branded content krijgen elk 5,1 procent van de koek, terwijl podcasting met 4 procent het minst binnenhaalt. Toch is er beweging. De reclame-investeringen in podcasts zijn relatief het sterkst gestegen met een toename van 189,8 procent.

Tien procent van elke dollar omzet is nettowinst bij Amazon. De techreus boekte een kwartaalomzet van 213 miljard dollar (+14%), voornamelijk gestuwd door groei bij AWS en advertising. Dat komt naar voren in de cijfers over het vierde kwartaal die Amazon donderdagavond publiceerde. In de loop van de tijd heeft de webwinkel zich ontwikkelt van verkoper naar handelsplatform naar nu facilitator van handel en digitale bouw. Daarom is nog maar 42 procent van de omzet afkomstig uit handel via het eigen online en offline platform (bakstenen winkels). Amazon zag de omzet bij de cloudtak met 24 procent stijgen tot 35,6 miljard dollar (17% van het geheel). Dat is de grootste groei in ruim vier jaar. Advertising noteerde een groei van 22 procent tot 21 miljard dollar. Over het hele jaar komt het totaal uit op 68 miljard. Bij het huidige tempo gaat Advertising in 2026 naar of over de honderd miljard dollar. Dat is wat Google in ongeveer een kwartaal doet. In het kwartaalbericht tracht Amazon het beeld te schetsen dat ze een grote speler in de AI-chipbusiness zijn. Maar waar het in de cloudwereld een voorloper was, lijkt het in de VS-scene een terugknokkende hekkensluiter. Het bedrijf heeft een hechte band met Anthropic, want is aandeelhouder. Amazon heeft een dezer dagen aangekondigd dat het 16.000 banen wereldwijd zal schrappen in wat de tweede grote ontslagronde van het bedrijf in drie maanden tijd is. De ontslagen maken deel uit van een bredere reorganisatie om overcapaciteit van na de pandemie aan te pakken en de adoptie van kunstmatige intelligentie (AI) binnen het bedrijf te vergroten. In oktober vorig jaar had Amazon al 14.000 kantoormedewerkers ontslagen, waarbij CEO Andy Jassy benadrukte dat het bedrijf operationele lagen wil verminderen en het aantal managers wil verkleinen. Hoewel deze 30.000 posities slechts een klein deel van Amazons ruim 1,5 miljoen medewerkers vertegenwoordigen, komt het neer op ongeveer 10 procent van het corporate personeelsbestand, dat naar schatting ongeveer 350.000 personen telt.

Invest-NL steekt vijftien miljoen euro in IQ Capital Fund V, een nieuw deeptech venture capital fonds van het Britse IQ Capital. Hiermee versterkt de staatsinvesteerder het Nederlandse deeptech-ecosysteem. Langs deze weg komen extra kapitaal, internationale expertise en schaalvermogen beschikbaar.  Het fonds richt zich op deeptech-bedrijven in de vroege groeifase. Het geld wordt verspreid over vijf thematische domeinen: AI & Automation, Computing & Semiconductors, Health & Bio, Advanced Engineering & Energy en Security & Resilience. Nederland wordt een van de belangrijkste focusmarkten. Nederland beschikt over een sterk deeptech-ecosysteem en een groeiend aantal deeptech-start- en scale-ups. Maar volgens Invest.nl bestaat er een tekort aan gespecialiseerde fondsen met voldoende kapitaal en ervaring om deze bedrijven te laten groeien. Wetenschappelijke steun Verder steekt Invest-NL vijf miljoen euro in Positron Ventures, een investeringsfonds dat wetenschappers in Europa ondersteunt bij het ontwikkelen van oplossingen voor grote maatschappelijke uitdagingen. Positron investeert vanaf het allereerste begin en helpt teams om baanbrekende wetenschap uit te bouwen tot bedrijven met impact. Het fonds richt zich op zogeheten ‘moonshots’ binnen de natuurwetenschappen. Onlangs kondigde het Deep Tech Fonds van Invest-NL aan tien miljoen euro te steken in Qualinx. In totaal haalde deze Nederlandse semicon-scale-up twintig miljoen euro op voor zijn GNSS-chip die satellietpositionering energiezuiniger maakt. Eerder werd bekend dat de staatsinvesteerder vijf miljoen euro steekt in Nextgen Ventures 3, het derde fonds van een gespecialiseerde zorginvesteerder.  Invest-NL investeert ook vijf miljoen euro in Nextgen Ventures 3, het derde fonds van de gespecialiseerde zorginvesteerder. Met dit fonds richt Nextgen Ventures zich op veelbelovende medtech- en healthtech-startups in de vroege fase.

OpenAI introduceert het Frontier-platform, waarmee bedrijven AI-agents kunnen bouwen, uitrollen en beheren. Het moet een end-to-end aanpak bieden om agents te bouwen en ook daadwerkelijk werkend te krijgen binnen bestaande systemen. OpenAI baseert de aanpak op hoe bedrijven al jaren mensen onboarden: met gedeelde context, training, feedback en duidelijke toegangsrechten. Frontier leunt op vier kernprincipes. […]

Bevolkingsonderzoek Nederland (BVO NL) wil de samenwerking met Clinical Diagnostics (CD) hervatten. Het laboratorium werd afgelopen zomer getroffen door een ransomware-aanval waarbij gegevens van 850.000 vrouwen werden gestolen. Staatssecretaris Tielen zegt geschrokken te zijn van de bevindingen over de securitystaat. Het medisch laboratorium Clinical Diagnostics kreeg te maken met een cyberaanval door ransomwaregroep Nova. De […]

Salesforce heeft met Deloitte onderzoek gedaan onder 1050 IT-beslissers binnen enterprise organisaties. IT-beslissers schatten AI wel op waarde, maar tegelijk zien ze ook het gevaar. In 2026 zal de AI-adoptie verder toenemen en zal agent2agent communicatie de norm worden. Dat zal leiden tot meer complexiteit en bij sommige organisaties chaos, al kan het natuurlijk ook […]

Ahmed Aboutaleb heeft zich per 1 februari als associé verbonden aan BMC. De voormalig burgemeester van Rotterdam gaat zich bij het adviesbureau richten op moreel leiderschap en het herstel van publiek gezag.

De Amerikaanse AI-chipontwikkelaar Cerebras Systems heeft opnieuw 1 miljard dollar aan groeikapitaal opgehaald. Het gaat om een Series H-financieringsronde die het bedrijf waardeert op ongeveer 23 miljard dollar.  De investering komt opvallend snel na een eerdere kapitaalronde van 1,1 miljard dollar, die slechts vier maanden geleden werd afgerond. De nieuwe ronde werd geleid door Tiger […]

Het Franse cloudbedrijf OVHcloud heeft Seald overgenomen vanwege diens expertise op het gebied van end-to-end encryptie. Financiële details zijn niet bekendgemaakt. Met de technologie van Seald kan OVHcloud een geavanceerde technische bouwsteen integreren voor het beveiligen van gegevens via een ‘zero knowledge’-model. Via dit model wordt de inhoud van documenten versleuteld voordat deze wordt verzonden en kan deze alleen worden ontcijferd door de uiteindelijke ontvanger. Geen van de digitale doorgeefluikjes kan meekijken, ook het cloudbedrijf niet. OVHcloud is een van de grotere, puur Europese cloudbedrijven. Deze groep geniet sinds het aantreden van de Amerikaanse president Trump meer interesse van organisaties die minder afhankelijk willen worden van VS-technologie. Andere cloudbedrijven zijn onder meer Deutsche Telekom, Scaleway, IONOS, Exoscale, Cyso Cloud, LeaseWeb en Stackit. Europese providers hebben samen slechts ongeveer vijftien procent marktaandeel, maar onderscheiden zich door focus op data-soevereiniteit, GDPR-compliance en lokale regelgeving.

CM.com gaat een strategische samenwerking aan met VOLT, de AI-infrastructuurontwikkelaar van ondernemer Han de Groot. De patijen maakten dat eerder vanochtend bekend. Het doel van de samenwerking is een soevereine AI-omgeving realiseren voor organisaties in Nederland en Europa die opereren in sterk gereguleerde sectoren. In eerste aanleg richten ze zich op banken, verzekeraars, overheden en zorginstellingen. Dat zijn bij uitstek sectoren waarbij het kritisch belang is dat toegang en gebruik van data binnen de Europese landsgrenzen plaatsvindt. Alleen dan is men er zeker van dat lokale wetten en regels juist worden toegepast. “AI ontwikkelt zich razendsnel, maar veel organisaties kunnen daar niet onbeperkt in meegaan”, zegt Jeroen van Glabbeek, ceo van CM.com, in een persbericht. “Risico’s rondom data, wetgeving en afhankelijkheid van buitenlandse technologie remmen innovatie. Door hardware, infrastructuur en AI-software samen te brengen in een geïntegreerde Europese AI-infrastructuur maken we het mogelijk om AI veilig en verantwoord op schaal toe te passen.” De samenwerking combineert de AI-datacenters van VOLT, waaronder de geplande AI-Gigafabriek in Rotterdam, met krachtige GPU-infrastructuur, met het AI-applicatieplatform van CM.com. Foto: Ben Koorengevel / Unsplash

Na de rel rondom de overname van DigiD-beheerder Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl staat elke deal tussen IT-leveranciers en de publieke sector op losse schroeven. Omdat een overname door een buitenlandse partij niet uit te sluiten is, kiezen gemeenten, ministeries, overheidsdiensten en rechtbanken voor een clausule om snel afscheid te kunnen nemen. Toch is ook […]

Aanvallers die de WantToCry-ransomware hanteren, lijken slechts twee computers te gebruiken. Niets is minder waar: onderzoek wijst uit dat de VMmanager-tool voor hosting wordt ingezet vanuit legitieme leveranciers, maar door de cyberaanvallers. Meerdere cybercriminele groepen gebruiken deze vorm van camouflage, meldt het Counter Threat Unit Research Team van Sophos. De twee hostnames, WIN-J9D866ESIJ2 en WIN-LIVFRVQFMKO, […]

Aon heeft zijn brokingorganisatie in Nederland met ingang van deze maand versterkt met drie senior benoemingen. Jochem Kort is benoemd tot Head of Commercial Risk Solutions. In deze rol leidt hij de volledige Commercial Risk-organisatie in Nederland, inclusief het mid-corporatessegment.