emerce

Op 19 juni 2026 viert de Nederlandstalige Wikipedia haar 25-jarig bestaan. Wikipedia trekt dagelijks miljoenen bezoekers, staat al jaren in de mondiale top 10 van meest bezochte websites en wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers wereldwijd. Wikipedia is een encyclopedie die continu wordt verbeterd en uitgebreid. Vrijwilligers werken dagelijks samen aan het schrijven, controleren en verbeteren van artikelen. Omdat iedereen kennis kan bijdragen, blijven artikelen voortdurend in beweging. De meeste pagina’s worden door meerdere auteurs gezamenlijk opgebouwd en bijgewerkt. Aan de Nederlandstalige Wikipedia leveren maandelijks ongeveer 1.200 actieve vrijwilligers een bijdrage. Er zijn op dit moment meer dan 300 actieve taalversies. De eerste versie, de Engelstalige Wikipedia, werd op 15 januari 2001 gelanceerd als experiment. De Nederlandstalige versie volgde op 19 juni 2001 en bevat inmiddels ruim 2,2 miljoen artikelen. Dagelijks komen er zo’n 100 nieuwe artikelen bij en maandelijks wordt de Nederlandstalige Wikipedia circa 120 miljoen keer geraadpleegd. ‘In een tijd van desinformatie, AI-hallucinaties en black-box-algoritmes is de radicale transparantie van Wikipedia nog belangrijker geworden. Want Wikipedia vertelt niet alleen wat wordt beweerd, maar laat ook de discussie zien die tot consensus heeft geleid, met bewijsstukken. Achter elke pagina van Wikipedia werken mensen zorgvuldig samen om informatie te verzamelen, controleren en verrijken, vanuit de overtuiging dat kennis voor iedereen toegankelijk moet zijn.’ – Cristina Anca Fodor, directeur Wikimedia Nederland.

De Nederlandse digitale bureausector groeit, maar die groei leidt nauwelijks tot hogere winsten. De deelnemers aan de jaarlijkse benchmark van Dutch Digital Agencies zagen hun gemiddelde omzet het afgelopen jaar met 17 procent stijgen, terwijl de marges nagenoeg gelijk bleven. Bovendien daalde het aantal medewerkers tot 6.800 FTE. Dat maakt Dutch Digital Agencies (DDA) bekend met de publicatie van zijn jongste jaaroverzicht, dat vrij mager is in harde cijfers. Dit geheel in tegenstelling tot de recente cijfers die de Duitse branche publiceerde. Wat beide markten overeenkomstig hebben, is dat de sector meer omzet realiseert met minder handen. Het geld vloeit naar AI, tooling en nieuwe proposities. DDA stelt de rapportage vast op basis van gegevens van 130 bureaus die samen goed zijn voor ruim een miljard euro omzet. Bureaus werken tegenwoordig efficiënter en kijken scherper naar teamopbouw en productiviteit. Ze rekenen ook hogere tarieven en betere brutomarges. Dat de winstgevendheid achterblijft, heeft een duidelijke oorzaak. De operationele kosten slokken een groter deel van de omzet op dan vorig jaar, mede door investeringen in AI, innovatie en nieuwe vormen van dienstverlening. Volgens DDA-directeur Fenna van Raaij is dat een bewuste keuze. De markt groeit doordat organisaties midden in hun digitale transitie zitten en bureaus investeren in vernieuwing. Opvallend is dat niet de allergrootste bureaus het best presteren, maar de middenmoot met 41 tot honderd FTE. Die boekt de hoogste EBITDA-marge: ruim tien procent van de omzet. Veel bureaus rekenen in 2026 op verdere groei en blijven investeren in mensen, organisatie en dienstverlening. Die verwachting wordt niet nader gekwantificeerd.

Kunstmatige intelligentie is niet langer een softwarefeature, maar een kracht die zich nestelt in productontwerp, fabriekshallen en kernprocessen. Dat is de rode draad op VivaTech 2026, dat deze dagen in Parijs plaatsvindt. Van feature naar force, zo vatte ceo Roland Busch van Siemens zijn overkoepelende visie samen. En die schets was deze dagen vaker te horen. De ongemakkelijke boodschap die net zo vaak klonk: het gaat niet snel genoeg. Busch tijdens een CEO-forum op VivaTech: “AI wordt in de komende eeuw wat elektriciteit in de vorige was, een basistechnologie die alles eronder verandert.” Bij Siemens zit dat allang in de praktijk: digital twinning, complexe simulaties zoals aerodynamica, en snelheid brengen in ontwerpprocessen. Wat vroeger maanden duurde, kan met AI in een fractie van die tijd worden doorgerekend. Die traagheid waar de rest van het continent mee worstelt, heeft volgens Xavier Jaravel, hoogleraar economie aan de London School of Economics, een herkenbare voorgeschiedenis. Europa verliest tempo in productiviteitsgroei ten opzichte van de Verenigde Staten. Anders dan we algemeen aannemen, ligt dat maar voor een vijfde aan de technologie zelf. De overige tachtig procent zit in de diffusie: het tempo waarmee bedrijven IT daadwerkelijk omarmen en in hun processen verweven. Europa heeft die slag bij de informatietechnologie te langzaam gemaakt. Precies datzelfde patroon dreigt zich nu bij AI te herhalen. Oude wijn in nieuwe zakken. Wie de techniek wél wil laten landen, moet eerst het fundament op orde hebben. Margaux Gregoir, partner bij de Franse vc-firma Serena, wees op het belang van een deugdelijke stack: een goede API-laag, machineleesbare systemen en betrouwbare data. De kunst is om de verspreiding ervan makkelijk te maken, sneller te laten accepteren en breder te laten doordringen. Cultuur bleek minstens zo bepalend als techniek. Gregoir merkte op dat het een wereld van verschil maakt wanneer de CEO zelf begrijpt waar AI over gaat. Bedrijven met die kennis aan de top hanteren een andere methodologie en kunnen veel sneller een make-or-buy-beslissing nemen. Precies daar schuilt het venijn, waarschuwde Cedrik Neike, lid van de raad van bestuur en ceo Digital Industries bij Siemens. Hij somde de valkuilen op die hij keer op keer ziet. Bedrijven verdrinken in pilots en experimenten zonder ooit op te schalen. Binnen organisaties ontstaan digitale eilandjes die niet van elkaars werk afweten. En te vaak sleutelen afdelingen in hun eentje aan AI, waardoor snel opschalen onmogelijk wordt. Het is, kortom, het tegenovergestelde van diffusie: veel beweging, weinig vooruitgang. Bij de altijd terugkerende vrees voor banenverlies hield Jaravel het hoofd koel. Het schrappen van werk is geen probleem zolang de beroepsbevolking wordt bijgeschoold, betoogde hij. Dat AI niet langer om de techniek op zichzelf draait, maar om wat je ermee doet, onderstreepte Inge Kerkloh-Devif, bestuurder bij HEC Paris. De relevante vraag is volgens haar hoe je je organisatie concurrerender wordt. Veel van de echte vernieuwing ontstaat kruispunten tussen technologieën, disciplines en sectoren. Een groeiend deel daarvan komt voort uit dual-use-toepassingen, waar civiele en militaire en spacetoepassingen elkaar beïnvloeden. Juist op dat snijvlak van het fysieke en het digitale meent Europa een troef in handen te hebben. Waar de Verenigde Staten vooral inzetten op de route van AI naar AGI en op digitale diensten ligt de Europese kracht in de stack van fysieke systemen, betoogde Jeannette zu Fürstenberg gisteren. Zij is general manager van investeerder General Catalyst. Innoveren in fysieke systemen zoals robots, machines, autonome installaties en in de wereld van componenten is volgens haar het terrein waar Europa uniek is. De huidige toeleveranciers van de auto-industrie, componentenmakers, zouden die kennis kunnen verschuiven naar bijvoorbeeld robotica. Defensietechnologiebedrijf Helsing geldt daarbij als een voorbeeld van wat fysieke AI in de praktijk betekent. Helsings chief scientist Antoine Bordes toonde zich kritisch op Europese instanties die nu meer investeren in innovatie. Hij waarschuwt voor zelfgenoegzaamheid: “Als wij meer investeren, maar China en de VS doen dat met een nog hoger tempo dan lopen we de achterstand nog steeds niet in.” AI-wetenschapper Yann LeCun betoogt dat de open source-route uiteindelijk de verstandigste is. De Amerikaanse AI-modellen zijn namelijk closed source en dat ziet de gerenommeerde Fransman als een fundamenteel gebrek. Veel van de nieuwe Chinese modellen daarentegen zijn op zijn minst open weights en vaak open source. Zo’n open omgeving stimuleert ontwikkelaars om nieuwe dingen op en mee te bouwen. De wetenschapper spreekt uit ervaring. Hij stond aan de wieg van het open sourcen van de Llama-modellen van Meta. Het beeld dat de topbestuurders van genoemde organisaties schetsen, was ook terug te zien op de Parijse beursvloer. Veel bedrijven, van klein tot groot, toonden vooral nuttige toepassingen van AI en agents. Geen glimmende gimmicks, wel ‘saaie’ praktische efficiencies. Behalve de Nederlandse stand. Ook dit jaar weer de uitzondering op de regel: geen start-ups die zich aan de wereld presenteerden, geen promotie van een lokaal ecosysteem. Wel weer gratis koffie en een koekje.

Vanaf vandaag gaan de bedrijven mortierbrigade, Today, Who Owns The Zebra, Onlyhumans, Fantastic en de B2B-tak van meetmarcel op in een nieuw merk: Brigada. Daar ging een voorbereiding aan vooraf van zes maanden, waarbij de medewerkers nauw betrokken waren. Dat moest ook wel, want elk van de namen van de betrokken labels vertegenwoordigen vertegenwoordigen een identiteit en historie. Niettemin werd ervoor gekozen ze niet meer los van elkaar te laten fungeren. Ook is het aantal kantoren teruggebracht van vijf naar drie: Gent, Brussel en Antwerpen. “Bedrijven kampen vandaag met uitdagingen die niet langer binnen één vakgebied passen. Een merkprobleem kan bijvoorbeeld zijn wortels in het product hebben. Een marketingvraagstuk verbergt soms een diepere organisatorische uitdaging. Toch werden ze tot nu toe door aparte bureaus opgepakt. Brigada doorbreekt die logica”, zegt ceo Arjan Pomper. Het bureau gaat geïntegreerd werken met experts op vier domeinen: Brand, Marketing, People en Product. Arjan Pomper (foto) trad een jaar geleden in dienst bij het Belgische bedrijf. Hij werd ceo van 62MILES, de paraplu boven de labels die niet als actieve merknaam op de markt wordt gevoerd. De investeerder in 62MILES is Vectis Private Equity. Over de culturele kant van de fusie van de bureaus zegt hij tegen Emerce: “We hebben ons met name gericht op de elementen die verbindend zijn tussen de bedrijven. Dat zijn drie dingen: ze zijn strategisch bijzonder sterk, ze zijn creatief bijzonder sterk en ze zijn rebels. Ze hebben allemaal dezelfde mentaliteit, maar elk vanuit een ander specialisme.” Om de ambitie kracht bij te zetten, stelt Brigada Senta Slingerland aan als chief strategy officer. Dat is een nieuwe functie, omdat strategie eerst afzonderlijk bij de losse labels werd bestierd. Vanuit een c-level-functie krijgen de grote lijnen daarin nadruk.

De online marktplaats Rakuten, voorheen PriceMinister, zoekt een koper voor zijn gelijknamige marktplaats in Frankrijk. Lukt dat niet, dan trekken de Japanners de stekker eruit. Een schijnbaar belangstellende koper is de oorspronkelijke oprichter van de site. De resultaten van Rakuten in Frankrijk vallen tegen. Het aantal gebruikers is gedaald met 33 procent. Na vijftien jaar eigendom stoppen de Japanners ermee. Het is aan de markt of de 180 medewerkers er kunnen blijven werken of naar een andere betrekking op zoek kunnen. Het lot van de geplande uitbreiding naar Spanje is onzeker. Andere Europese activiteiten van Rakuten zijn: Rakuten TV, e-boekbedrijf Kobo en telefonieprovider Viber. Foto: Philippe Murray-Pietsch / Unsplash

Socialnetwerk X.com voegt drie nieuwe functies toe aan zijn Ads Manager, gericht op het versimpelen van conversiemeting en campagne-inrichting. Volgens het bedrijf moeten adverteerders daarmee gemakkelijker resultaten kunnen meten en optimaliseren. De uitrol begint deze maand en is wereldwijd beschikbaar voor alle adverteerders. Het zwaartepunt ligt op een integratie met Google Tag Manager. Adverteerders kunnen voortaan de pixel en de conversion API (CAPI) rechtstreeks binnen X Ads Manager opzetten, beheren en resultaten realtime volgen. Marketeers krijgen hierdoor beter zicht op de waarde en rol van het kanaal Twitter/X in de hele funnel, de route tussen het eerste contact en een eventuele uiteindelijke transactie. De nieuwigheden zijn onderdeel van een complete herbouw van het advertentieplatform. X begon de uitrol van nieuwe onderdelen eind april. Het nieuwe systeem leunt zwaar op targetingsystemen die met xAI-technologie is gemaakt. Cijfers van eMarketer laten zien dat de advertentie-inkomsten bij X.com voorzichtig aantrekken. De onderzoekers schatten de reclameomzetten op 2,46 miljard dollar in 2026, ongeveer de helft van wat Twitter in 2021 binnenhaalde. Tegelijk staan de prijzen onder druk. De gemiddelde CPM zakte volgens marktdata van 2,23 dollar in 2024 naar 0,64 dollar in 2026. Dat kan wijzen op zwakke vraag, maar kan ook worden gezien als een verleidelijk instaptarief voor aarzelende adverteerders.

Dat de VS Anthropic Fable en Mythos 5 voor buitenlanders blokkeren is fundamenteel verkeerd, middeleeuwse praktijken. Dat zegt Yann LeCun, jarenlang chief AI scientist bij Meta. De Fransman deed zijn uitspraak gisteren op de Vivatech-beurs in Parijs. Hij vergelijkt het het verbieden van de boekdrukkunst, met middeleeuwse praktijken on het volk dom te houden. “Toen de boekdrukkunst zich door Europa verspreidde, kon iedereen de bijbel lezen. Kon iedereen kennis verspreiden. Het maakte de mensen slimmer. Dat is ook wat generatieve kunstmatige intelligentie doet”, kennis en informatie democratiseren. “Ze willen controle houden, maar daar moet een grens aan zitten. Veiligheid ja, kennisverspreiding tegenhouden nee.” LeCun ziet het Amerikaanse verbod voor Anthropic om zijn geavanceerdste modellen te verspreiden als een machtsmiddel. Maar het uiteindelijke effect daarvan zal niet bijster groot zijn. De Amerikaanse AI-modellen zijn namelijk closed source en dat ziet de gerenommeerde Fransman als een fundamenteel gebrek. Veel van de nieuwe Chinese modellen daarentegen zijn op zijn minst open weights en vaak open source. Zo’n open omgeving stimuleert ontwikkelaars om nieuwe dingen op en mee te bouwen. De wetenschapper spreekt uit ervaring. Hij stond aan de wieg van het open sourcen van de Llama-modellen van Meta. Toen die gepubliceerd werden, zag LeCun dat ontwikkelaars direct aan de slag gingen met ‘het digitale bouwpakket’. Hij is dan ook fel voorstander van deze vorm van softwarelicenties. Bij Meta is hij eind 2025 vertrokken. Niet met ruzie, maar wel om zich te kunnen focussen op zaken waar bij zijn werkgever geen ruimte voor was. Meta richt zich naar LeCuns mening te veel op de korte termijn. Het wil op gelijke hoogte komen met ChatGPT, Claude en Gemini. De Fransman werkt liever naar een punt op de horizon, langetermijn. Het werk van zijn onlangs opgerichte eigen bedrijf, AMI Labs, is vanzelfsprekend dan ook open source. Het prille Franse bedrijf haalde in een dag een miljard euro venture capital op eerder dit jaar. AMI Labs legt de fundamenten voor wat in de AI-wereld een wereldmodel heet. Dat is het tegenovergestelde van een LLM, wat wij nu als ‘intelligentie’ zien. Eigenlijk is een LLM een samenvattertje van geschreven kennis. Wereldmodellen nemen input uit tekst, beeld, audio en sensoren. Als er een actie plaatsvindt, bedenkt een wereldmodel wat de uitkomst daarvan is. Zodoende kan een softwaresysteem daar dan weer op reageren. In maart legde de start-up het cryptisch uit met: “Wereldmodellen stellen agentsystemen in staat de gevolgen van hun acties te voorspellen en actiesequenties te plannen om een taak te volbrengen, met inachtneming van veiligheidsrichtlijnen.” Dit systeem is niet generatief. Het bouwt abstracte weergaves. LeCun, door het Parijse publiek met luid applaus onthaald als een popster, staat ook mede aan de basis van Project Tapestry. Ook dat is gebaseerd op de open source-gedachte. “Je hebt in de wereld een grote variëteit aan AI-assistents. Die worden stuk voor stuk in een ietwat andere culturele en sociale context ontwikkeld. Geen van hen kan echt dé waarheid spreken. Net zoals de pluriformiteit van de pers bijdraagt aan het gewogen weergave van de werkelijkheid brengt Project Tapestry op technische wijze de visies van verschillende AI-assistents bij elkaar.”

Vrijwel onbekend in het westen, maar technisch gezien een evenknie van de topmodellen van Anthropic en OpenAI. Zhipu maakt zijn GLM-5.2 open source. Dat kondigde het bedrijf afgelopen zaterdag aan. De publicatie vindt plaats onder een MIT-licentie, een gebruikelijke constructie. Als reactie daarop steeg de koers van het Chinese bedrijf aan de beurs van Hong Kong https://www.prnewswire.com/news-releases/chinas-agi-pioneer-and-leader-zai-listed-on-hong-kong-stock-exchange-302656265.html met bijna de helft. GLM 5.2 is een serieus model, maar niet zo bekend of mainstream als ChatGPT of Claude. Het komt van het Chinese Zhipu AI en wordt vooral genoemd als sterk in coding, agentic workflows en lange context. In publieke discussies en benchmarks wordt het vaker gezien als een opkomende frontier-kandidaat. Westerse bedrijven die minder afhankelijk willen zijn van OpenAI, xAI, Anthropic en Google kijken doorgaans naar Chinese modellen als Qwen, DeepSeek, MiniMax, Kimi en GLM. Al is het maar als digitale reserveband. Deze modellen zijn open source of op zijn minst open weights. Dat houdt in, dat de gebruiker onder de motorkap kan kijken bij het AI-model. Foto: Andres Garcia / Unsplash

Vandaag begint in Parijs de vierdaagse techbeurs VivaTech. De tiende editie huisvest 200.000 bezoekers, twintigduizend bedrijven en vierduizend investeerders. VivaTech, een vakbeurs gewijd aan technologische innovatie en startups, vindt plaats van 17 tot en met 20 juni 2026 in Paris Expo Porte de Versailles. De eerste drie dagen zijn gereserveerd voor professionals uit de sector, terwijl de laatste dag openstaat voor een breder publiek. Doorgaans is het aantal bezoekers uit Nederland te verwaarlozen. Men gaat liever naar de Web Summit, SxSW of Mobile World Congress. Voor de huidige jubileum-editie kan dat anders liggen. De organisatie peilde via een ingehuurd PR-bureau lokale interesse en hield in grote steden zelfs een abri-campagne. Alhoewel Nederland elk jaar aanwezig is met een stand kan deze stand met kofie en stroopwafels niet echt serieus worden genomen. Andere landen verwoorden hun ambities luider. Zo is India dit jaar zelfs een zogeheten ‘AI Country Partner’ en brengt Duitsland tweehonderd start-ups en twee federale ministers mee. Daar kan geen warme stroopwafel aan tippen. De Franse organisatie komt elk jaar met een indrukwekkende sprekerslijst voor het congresgedeelte. Emmanuel Macron, bijvoorbeeld, neemt India’s premier Narendra Modi als gast mee. En na het bezoeken van Jensen Huang van NVIDIA en Elon Musk van Tesla vorig jaar waait dit jaar Jeff Bezos aan voor een presentatie. Hij is er samen met ceo Dave Limp van Blue Origin. De bedenker van Openclaw, Peter Steinberger, zal het podium delen met Thibault Sottiaux van OpenAI. En ceo’s van bedrijven als LVMH, Booking.com, Publicis Groupe, Renault, Zalando en ASML staan er schouder aan schouder met meerdere Eurocommissarissen en ministers van EU-lidstaten. Thema’s van dit jaar zijn onder andere zaken als AI, soevereiniteit & ethiek, cyberveiligheid, tech beyond the obvious en creativiteit.

Durfinvesteerder Curiosity VC komt met een tweede fonds, waarvoor tot nu toe reeds zeventien miljoen euro is toegezegd. In de loop van de huidige maand verwachten oprichters Herman Kienhuis en Maurice Beckand Verwée de tweede closing af te ronden. Waarmee het zegt, dat er nog ruimte is voor belangstellenden die met minstens 250.000 euro willen meedoen. Ze streven naar dertig à veertig miljoen. Het eerste fonds, met daarin 32 miljoen euro, omvat 23 bedrijven uit de Benelux, Baltische staten en Scandinavië. De VC zoekt enkel deelnemingen in de pre-seed- and seedfase en dan specifiek in AI-gerichte softwarebedrijven (portfolio). Twintig van de bedrijven uit het portfolio hebben samen tot nu toe 84 miljoen euro groeigeld opgehaald. Curiosity Seed Fund I investeert in eerste aanleg bedragen van de half en anderhalf miljoen euro per bedrijf.

BNR, onderdeel van FD Mediagroep, neemt een strategisch belang in podcastproducent Corti Media. Dat maken de partijen bekend. Financiële details laten ze daarbij achterwege. Corti Media wordt niet opgeslurpt in het podcastaanbod van BNR, maar ‘behoudt zijn eigen creatieve en redactionele signatuur’. “In combinatie met het bereik, de journalistieke infrastructuur en commerciële slagkracht van BNR vormt juist die zelfstandige makerscultuur de kracht van de combinatie.” Corti gaat zich met BNR richten op de ontwikkeling van nieuwe podcasttitels, de uitbreiding van bestaande formats, live-events, talentontwikkeling en nieuwe commerciële proposities rondom audio. De podcastproducent is qua omvang een slag kleiner dan Podimo, NPO, Audiohuis en Talpa, maar onderscheidt zich op inhoudelijk journalistieke kwaliteit en theater-extensies in plaats van schaal of platformtechnologie. Het bedrijf van verkopend directeur Robin Goudsmit verhuist naar het Prins Bernhardplein in Amsterdam en trekt in bij BNR. Zijn andere bedrijf The Fame Game staat buiten de transactie. Corti Media produceert titels als Napleiten, Veldheren en Veroordeeld. Eerstgenoemde wordt, net als Pro Forma, wekelijks bij BNR op de radio uitgezonden.

Bijna twee op de drie van alle bedrijven in de Europese Unie is op enige manier actief op socialmedia. Dat is een stijging van vier procent ten opzichte van 2024. Dat komt naar voren in nieuwe cijfers van Eurostat. Bij de kleinste bedrijven ligt dit percentage op zestig procent. Bij de groten is dat 89 procent. Zij zetten socialmedia ogenschijnlijk strategischer. Nederland is in deze context een koploper, na Finland, Malta en Denemarken. Bij ons gebruikt 85 procent van de bedrijven socialmedia, bij de andere drie is dat bijna negentig procent. Verder blijkt dat tachtig procent van de bedrijven met minstens tien man ondertussen wel een website heeft. Bij slechts 22 procent echter is het mogelijk om iets te boeken, reserveren of te kopen. Gevraagd naar wie AI gebruikt als zakelijk gereedschap geeft zo’n twintig procent aan dat wel te doen. Er is echter een duidelijk onderscheid tussen kleinere en grote bedrijven te zien. In laatste groep zegt 55 procent AI in te zetten. Noord-Europese landen zijn op dit thema de voorlopers. Foto: Jonah Townsley / Unsplash

Steeds meer Nederlanders, met name 18- tot 35-jarigen, geven aan dat sociale media hun belangrijkste nieuwsbron zijn. Ook neemt de groep die alleen sociale media voor nieuws gebruikt toe. Momenteel bestaat deze groep uit 7 procent van de bevolking, oftewel ruim 1 miljoen Nederlanders. Deze groep gebruikt geen andere nieuwsbronnen zoals nieuwssites, televisie of radio. Dat blijkt uit het Digital News Report 2026, dat het Commissariaat voor de Media vandaag presenteert. Het is volgens het commissariaat een paradox: het nieuws op sociale media wordt niet vertrouwd, maar toch is sociale media van steeds groter belang voor het nieuwsgebruik. Een andere ontwikkeling online is het toenemende gebruik van Al-chatbots voor nieuws. Maar ook de antwoorden van Al-chatbots over nieuws worden weinig vertrouwd. Wereldwijd is het volgen van zelfstandige online nieuwsmakers (ook wel bekend als nieuwsinfluencers) sterk in opkomst. In Nederland geldt dat nu nog in beperkte mate. Zelfstandige nieuwsmakers zijn vooral onder jongeren goed zichtbaar. Van de 18- tot 24-jarigen volgt 46 procent online nieuwsmakers of influencers die ook over nieuws praten. Het onderzoek laat verder zien dat het nieuwsgebruik verschuift naar de grote internationale platforms. Zij worden poortwachters van het nieuws en bepalen wat mensen wel en niet zien. Dat kan kwaliteitsnieuws zijn, maar ook informatie vanuit ongeverifieerde bronnen of schadelijke content. Het Commissariaat vindt dit zorgelijke ontwikkelingen. Gebruik, interesse en vertrouwen versterken elkaar. Meer interesse en meer nieuwsgebruik hangen samen met meer vertrouwen in nieuws. Maar het tegenovergestelde is ook waar, stelt de toezichthouder. Commissariaat-voorzitter Amma Asante: ‘In vergelijking met andere landen is in Nederland het vertrouwen in nieuws en nieuwsmerken nog hoog. Het werk van journalisten wordt hier ook hoger gewaardeerd dan in andere landen. Dat is positief. We hebben dus iets te verliezen dat we moeten beschermen. Niet voor niets is ‘Robuuste nieuwsvoorziening’ één van de focusthema’s van het Commissariaat. Wij zetten ons bijvoorbeeld in voor algoritmes die pluriform media-aanbod mogelijk maken. En voor het zichtbaar en vindbaar maken van betrouwbaar nieuws op alle distributiekanalen, ook digitaal. Dit doen wij zodat Nederlanders kennis blijven nemen van pluriforme en onafhankelijke informatie en kwaliteitsjournalistiek.’ In het Digital News Report doet het commissariaat enkele aanbevelingen, zoals: stimuleer nieuwsgebruik met wet- en regelgeving voor grote platformbedrijven. Met Europese wet- en regelgeving is er een sterke wettelijke basis om democratisch gezondere feeds actief te stimuleren of af te dwingen.  Professionele journalistiek moet zichtbaar en vindbaar zijn online. Stimuleer nieuwsinteresse onder jongeren door in te spelen op hun nieuwsbehoeften Jongeren hebben wel degelijk interesse in nieuws als het voldoende relevant voor ze is en past bij hun behoeften. Ze maken bijvoorbeeld gebruik van AI-chatbots voor nieuws, omdat het hen helpt sneller het nieuws te begrijpen. Dit kan erop wijzen dat nieuws voor jongeren soms niet herkenbaar genoeg is en moeilijk te begrijpen is. Verstevig het vertrouwen in nieuws door transparant te zijn over de journalistieke werkwijze Nederlanders die het nieuws vertrouwen, hebben een voorkeur voor neutraal, onpartijdig nieuws. Het vertrouwen is ook groter als duidelijk is dat nieuwsmedia zo min mogelijk worden beïnvloed door eigenaren van nieuwsmedia of politici. Het is dus belangrijk dat feitelijk nieuws herkenbaar gescheiden wordt van opinie en achtergrond. Transparantie versterkt het vertrouwen in de journalistiek en biedt een uniek concurrentievoordeel tegenover niet-journalistieke bronnen. Foto Tim Samuels (cc)

Het Franse AI-lab Mistral spreekt met investeerders naar verluidt over een kapitaalinjectie van drie miljard euro tegen een waardering van twintig miljard. Dat meldde persbureau Bloomberg kort voor het weekend op grond van anonieme bronnen. Het geld zou bovenop de eerder opgehaalde vier miljard komen. De Fransen bouwen AI-modellen die in functie en werking vergelijkbaar zijn met de Amerikaanse tegenhangers, maar dan volledig op Europese leest geschoeid. Ze richten ze meer op grote gebruikers, onderzoekers en instituties en minder op de particuliere eindgebruiker. Mistrals vermeende waardering van twintig miljard euro staat in schril contrast met die van Anthropic en OpenAI. De maker van Claude haalde eerder dit jaar geld op tegen een waardering van 380 miljard dollar, die van ChatGPT tegen 852 miljard dollar. Beiden plannen een beursgang, maar publiceerden nog geen prospectus.