emerce

Het gebruik van smartphones zou wel eens een rol kunnen spelen bij de wereldwijd dalende geboortecijfers. Vrouwen krijgen steeds minder vaak kinderen. Economische redenen verklaren dat onvoldoende. Smartphones gaan gepaard met minder sociale contacten, meer pornoconsumptie, minder geslachtsgemeenschap en meer toegang tot informatie over anticonceptie. Het effect van de smartphone op het geboortecijfer is meer dan louter correlatie, zeggen de economen Caitlin Myers en Ezekiel Hooper van Middlebury College in Vermont, al verklaart het niet het hele verhaal. Zij definiëren het begin van het tijdperk van moderne smartphones met de introductie van de iPhone in 2007. Op basis van uitgebreide analyses van de jaren 2007 tot 2011 komen zij tot de conclusie dat de verspreiding van de iPhone, afhankelijk van de gebruikte rekenmethode, tussen een derde en iets meer dan de helft van de daling van het geboortecijfer in de Verenigde Staten verklaart. De beperking tot de periode tot 2011 komt doordat de iPhone een uitzonderingspositie had en tot 2011 slechts in delen van de VS bruikbaar was. Android-smartphones waren toen schaars en, voor zover aanwezig, aanvankelijk alleen beschikbaar in vrijwel hetzelfde dekkingsgebied. Dat maakt het mogelijk de ontwikkeling te vergelijken tussen gebieden mét en zonder smartphones, uitgesplitst naar de meer dan 3.000 districten van de Verenigde Staten. In 2024 lag het geboortecijfer onder Amerikaanse tieners (15–19 jaar) al zo’n 70 procent lager dan in 2007. Bij vrouwen van 20 tot 24 jaar bedroeg de daling 47 procent. Bij oudere moeders is de terugval kleiner; vanaf 35 jaar worden zelfs meer baby’s geboren. Dat heeft echter minder gewicht, omdat moeders van die leeftijd relatief zeldzaam zijn. In totaal bedraagt de daling 22 procent.

Dropbox kondigt de uitbreiding van zijn Europese infrastructuur aan met nieuwe locaties in Parijs en Frankfurt. Dat doen de Amerikanen vanwege een merkbaar toenemende vraag naar lokale dataopslag en -beheer. De locaties komen in Parijs en Frankfurt. “Door een eigen infrastructuur in Europa te beheren, versterkt Dropbox ook zijn vermogen om op de lange termijn strategisch nieuwe diensten in de regio uit te rollen.”, aldus Eric Webster van Dropbox. Het thema digitale soevereiniteit stond vorige week ook hoog op de agenda op Vivatech in Parijs. In een aparte track waren er tientallen sprekers over het onderwerp, vooral gericht op het creëren van bewustwording over het thema. Overigens voorkomt het op Europese grond hosten door een Amerikaanse provider nog steeds niet dat VS-inlichtingendiensten geen toegang hebben tot die data. Voor de Cloud Act is locatie van de data niet relevant. Elk Amerikaans bedrijf moet zijn overheid op verzoek toegang geven, ook al gelden daar wel strikte procedures voor. Niettemin is dat een proces dat achter gesloten deuren plaatsvindt. Dropbox heeft wereldwijd 700 miljoen gebruikers. Op het Europese vasteland bestaan meerdere alternatieven van eigen bodem voor het opslaan en delen van bestanden. Daaronder: Proton Drive, Tresorit en Swisstransfer. Vorige maand maakte oprichter Drew Houston bekend dat hij Dropbox gaat verlaten. Hij is zijn opvolger aan het inwerken.

Reclamereus WPP verwacht dat reclamebudgetten in de komende vijf jaar radicaal anders worden uitgegeven. Reclame verschuift van media- naar commerce-omgevingen, een setting waar machines serieuze beslissers zullen worden. De Engelse groep publiceert zijn herziene marktcijfers, met daarin verwachtingen hoe wereldwijd reclamebudgetten zullen worden uitgegeven. Daarin drie wezenlijke krachten die mediaplanners tot scherpte dwingen. Ten eerste: “De tijd die consumenten besteden aan sociale platforms zal naar verwachting stabiliseren of afnemen.” Vervolgens: “Leeftijdsgebonden toegangsbeperkingen worden wereldwijd van kracht” en: “AI-chatbots ontpoppen zich als concurrerende platforms waarop consumenten steeds meer tijd doorbrengen.” Dat laatst leidt ertoe dat adverteerders meer geld zullen uitgeven aan reclame bij de ChatGPT-achtigen. WPP rekent voor dat dat over zes jaar zelfs meer dan 100 miljard dollar zou kunnen zijn, versus nu 100 miljoen. Maar de Britten maken wel een kanttekening daarbij. “De commercie, met name de detailhandel, vormt steeds meer de basis waarop de reclame-industrie is gebouwd. Commerciële boodschappen die gericht zijn op mensen om hun gedrag te beïnvloeden, zijn mogelijk niet langer voldoende in een tijdperk waarin een aanzienlijk deel van de commercieel relevante beslissingen wordt genomen door niet-menselijke systemen, zoals AI-agenten.” Merkbouwende reclame zal vanuit dat perspectief moeten plaatsvinden buiten de transactionele kanalen een meer op moderne massamedia. “Je bouwt geen merk met een chatbot of een socialvideo van twee seconden. Dat gebeurt wel in omgevingen die tot interactie dwingen, context bieden en vertrouwen geven. Dat zijn kanalen als streaming TV, live sport, premium publishing, buiten- en bioscoopreclame en wellicht nieuwe dragers zoals connected vehicles, AR en robots.“ Foto: Doon _MUC / Unsplash

Cloudflare heeft Mozilla, Google en Microsoft achter een nieuw protocol gekregen dat moet aantonen dat webverkeer te vertrouwen is, zónder de gebruiker te identificeren of te volgen. De technische partijen gaan samen het zogeheten Private Access Control Tokens-systeem ontwikkelen. Kortweg: PACT. Het doel daarvan is tweeledig. Enerzijds het irritante klikwerk van captcha’s wegnemen uit de werel van de internetgebruiker. En aan de andere kant de verborgen praktijken van fingerprinting overbodig maken. Het achterliggend idee is simpel. Een site die een gebruiker goed kent, kan een anoniem token uitgeven. Een soort muntje dat bevestigt een soort vriend van een vriend te zijn. De webbrowser toont dat token aan andere sites om te bewijzen dat er een mens aan de knoppen zit. Die sites kunnen er niemand mee volgen of herleiden naar surfgedrag. Maar de wetenschap dat het geen script of bot is, is voldoende om geen technische drempels op te werpen. Het feit dat naast Google Chrome ook Shopify ook meedoet, vergroot de poel met ‘bekende gebruikers’ aanzienlijk. De techniek bouwt voort op Privacy Pass, dat Cloudflare al sinds 2017 gebruikt en dat als RFC is vastgelegd. Apple draait er met zijn Private Access Tokens al jaren op, maar de browsers bleven achter. Recente cijfers van Cloudflare laten zien, dat websites tegenwoordig meer bezoekersverkeer krijgen van AI-bots dan van mensen. Foto: Adil Edin / Unsplash

Kleinere Nederlandse bedrijven zijn vaker dan grote concerns al deels overgestapt op Europese cloud- en software-oplossingen. Waar 17 procent van het MKB de stap richting Europese aanbieders al heeft gezet, blijft het grootbedrijf op 12 procent steken. Dat blijkt uit het Cybertrends-rapport 2026 van ABN AMRO dat vanochtend verschijnt. Dat is opvallend, omdat grote bedrijven op andere punten betere scoren. Ze hebben vaker responsplannen klaarliggen voor een cyberaanval (49 tegenover 26%), oefenen vaker en investeren een hoger deel van de omzet in beveiliging. Het MKB is meer praktisch dan strategisch ingesteld en kijkt vooral naar de prijs, wat cyberveiligheid als IT-investering kost. Volgens de schrijvers van het rapport is de verklaring voor de sterkere EU-focus van kleine bedrijven eenvoudig: ze schakelen sneller. Maar ook: een groter concern heeft vaak een complex contract met Microsoft-achtige groep. Overstappen is een een langdurig proces van processen ontvlechten. Bijna de helft van de Nederlandse bedrijven is deels of zelfs heel sterk afhankelijk van Amerikaanse cloud- en AI-aanbieders. Het gaat om 35 procent van de zzp’ers, 46 procent van het MKB en 60 procent van het grootbedrijf. De cloudmarkt is voor zo’n 70 procent in handen van Amerikaanse techreuzen. Wel stelt het rapport dat inmiddels tweederde van de organisaties actie onderneemt om die afhankelijkheid te verkleinen door alternatieven te onderzoeken. Begin april overhandigde de Open Cloud Alliantie, een initiatief van Centric, Info Support, Intermax, KPN, Nebul, Previder en Uniserver, een manifest waarin ze het kabinet en de Tweede Kamer oproepen een voorkeur uit te spreken voor Nederlandse en Europese cloudoplossingen bij overheidsopdrachten. Naast soevereiniteit geeft het onderzoek ook ruim aandacht voor digitale veiligheid in bredere zin. Het aandeel bedrijven uit midden- en kleinbedrijf dat door cyberboeven werd benaderd, daalde van 72 naar 60 procent. Onder zzp’ers ging dat van 57 naar 48 procent en het deel van de bedrijven dat daadwerkelijk schade leed zakte van 20 naar 15 procent. ABN AMRO ziet daarin echter geen reden tot gerustheid. De daling komt vooral voort uit verbeterde basishygiëne: e-mailbeveiliging die phishing tegenhoudt en endpoint-monitoring die verdachte activiteit in de kiem smoort en sneller optreden bij dreiging. Daar staat tegenover dat aanvallen sneller en geloofwaardiger worden en makkelijker op te schalen.

Brancheorganisatie VNLOK gaat Meta dagvaarden en dient een klacht in bij de Europese Commissie vanwege het grootschalig verspreiden van illegale gokreclames op Facebook en Instagram. Volgens VNLOK schieten de maatregelen van het techbedrijf structureel tekort, terwijl kwetsbare groepen – waaronder jongeren – massaal door de illegale gokreclames worden bereikt. Meta weigert volgens de organisatie al geruime tijd om inhoudelijk het gesprek aan te gaan met de Nederlandse brancheorganisatie van legale online kansspelaanbieders. VNLOK kondigt nu aan dat zij zowel juridische stappen neemt als de Europese Commissie inschakelt. De illegale gokmarkt is in Nederland inmiddels ongeveer net zo groot als de legale markt. Jaarlijks gaat er naar schatting ruim 1 miljard euro om in illegale online kansspelen. “Dat is niet alleen een economisch probleem, maar vooral een groot risico voor consumentenbescherming. Illegale aanbieders houden zich niet aan regels rond verslavingspreventie en richten zich actief op kwetsbare groepen zoals minderjarigen en probleemspelers,’ zegt VNLOK-voorzitter Björn Fuchs. VNLOK doet al langere tijd onderzoek naar advertenties voor illegale goksites. Daaruit blijkt dat in het laatste kwartaal van 2025 gemiddeld ruim 70.000 op Nederland gerichte gokadvertenties zichtbaar waren op de Meta-platforms. Meer dan 95 procent van deze gokpromotie was afkomstig van illegale aanbieders, met maandelijks tientallen miljoenen impressies onder Nederlandse consumenten. Nog geen 5 procent van deze advertenties werd door Meta verwijderd. Illegale gokaanbieders bereiken de Nederlandse consument via Meta-platforms dus nog altijd op grote schaal. VNLOK is zeer kritisch op de aanpak van Meta. Het techbedrijf vertrouwt vooral op meldingen achteraf, via standaardtools voor gebruikers. ‘Dat is dweilen met de kraan open, aldus VNLOK. ‘Illegale aanbieders keren telkens terug met nieuwe advertenties. De Kansspelautoriteit doet maandelijks duizenden meldingen van illegale gokadvertenties bij Meta. Grote online platformen zijn wettelijk verplicht om te blijven investeren in detectie, monitoring en beperking van illegale gokadvertenties gericht op Nederlandse consumenten. Zolang Meta haar wettelijke verplichting niet nakomt, blijft de illegale markt groeien en worden kwetsbare spelers blootgesteld aan grote risico’s. Daarom stappen wij nu naar de rechter én naar Brussel.’ Volgens VNLOK verplicht de Europese Digital Services Act (DSA) zeer grote onlineplatforms zoals Meta om adequate maatregelen te treffen om de risico’s op illegale content op hun platform te beperken. Zeker als het structureel en grootschalig voorkomt. Gelet op de grote aantallen illegale gokadvertenties schiet dit systeem bij Meta structureel te kort. Het is niet de eerste keer dat Meta zich voor een Nederlandse rechter moet verantwoorden. In 2025 en 2026 werd Meta door de rechtbank en het Gerechtshof Amsterdam reeds bevolen om een structurele schending van de DSA te herstellen. ‘Nederlandse rechters hebben zich al vaker kritisch opgesteld richting Meta’, stelt VNLOK, ‘Het kan dus wél. En zonder dat dit een disproportionele belasting vormt’. Omdat overleg niets oplevert, zet VNLOK twee zware stappen: de organisatie vraagt een verklaring van de rechter dat Meta de DSA heeft overtreden en rechtstreeks aansprakelijk is voor de illegale inhoud; een bevel aan Meta om de DSA na te leven, bijvoorbeeld door betere systemen te gebruiken om problemen te voorkomen en op te sporen en een dwangsom voor elke dag dat Meta zich niet aan dit bevel houdt. VNLOK doet een kennisgeving aan de Europese Commissie en vraagt om onderzoek, handhaving en mogelijk sancties vanwege de schending van de DSA. De stap komt vlak voor een debat in de Tweede Kamer over online kansspelen en consumentenbescherming. Ook in Brussel groeit de aandacht voor illegale gokreclames op grote platforms. Europarlementariërs waarschuwden eerder al dat Meta een sleutelrol speelt bij de verspreiding van deze advertenties.

KPN groeit, Ziggo verliest klanten en de groei van Odido vlakt af: de Nederlandse consumentenbreedbandmarkt groeide in het eerste kwartaal 2026 met slechts 4.000 aansluitingen tot 7,76 miljoen lijnen. De markt lijkt de adem in te houden voor de komst van hollandsnieuwe en Ziggo op het glasvezelnetwerk van Delta Fiber later dit jaar. Dit blijkt uit het Telecompaper-rapport Dutch Consumer Broadband 2026-Q1. Glasvezel is nog altijd de motor van de markt: het aantal glasvezelaansluitingen voor consumenten steeg naar 3,78 miljoen, goed voor een marktaandeel van 48,7 procent, 2,9 procentpunt hoger dan een jaar eerder. Telecompaper verwacht dat de totale markt in 2026 met 0,7 procent groeit en dat glasvezel in 2030 een marktaandeel van bijna 60 procent bereikt. KPN (inclusief Solcon, Kabeltex en Youfone) is marktleider met een marktaandeel van 36,8 procent na 4.000 nettotoevoegingen. Ziggo verloor netto 9.000 klanten in het eerste kwartaal, minder dan in voorgaande kwartalen, en sloot het kwartaal af met 2,7 miljoen klanten en een marktaandeel van 34,8 procent. Odido voegde 13.000 breedbandklanten toe en bereikte 1,18 miljoen aansluitingen en een marktaandeel van 15,2 procent, 1,4 procentpunt hoger dan een jaar eerder. De groeiversnelling via FWA-dienst Klik&Klaar lijkt voorbij. Delta Fiber groeide met 2.000 nettotoevoegingen naar een marktaandeel van 7,3 procent. Om het klantverlies te keren lanceerde VodafoneZiggo in april breedband- en tv-diensten via hollandsnieuwe, aangeboden op het eigen kabelnetwerk. Pakketten kosten 35 euro per maand (100/25 Mbps) of 45 euro per maand (1 Gbps/100 Mbps), met vijf jaar prijsgarantie. Later in 2026 volgt een uitrol op het glasvezelnetwerk van Delta Fiber, voor gebieden waar Ziggo geen eigen netwerk heeft. Odido reageerde met een eigen prijsgarantie: drie jaar vaste prijs op 1 Gbps glasvezel vanaf EUR 40 per maand. ‘De markt staat op een kantelpunt’, zegt Kamiel Albrecht, senior analist bij Telecompaper en auteur van het rapport. ‘Ziggo verliest minder klanten dan eerder en zet nu stappen om weer te groeien. Of dat genoeg is om de trend te keren, wordt duidelijk in de tweede helft van 2026.’

De e-commerceactiviteiten bij Hornbach groeiden afgelopen jaar met negen procent tot 257 miljoen euro over het eerste kwartaal. Digitale handel is goed voor 13,6 procent van alle verkoopactiviteiten, zo valt af te leiden uit de kwartaalcijfers die de Duitsers vrijdag publiceerden. Over alle kanalen en landen heen steeg de omzet met vijf procent tot twee miljard euro. De digitale tak groeide dus bijna twee keer sneller. De doe-het-zelver claimt in Nederland een marktaandeel van 30,4 procent, een toename van 0,7 procentpunt. De omzet in de lage landen nam afgelopen kwartaal met 8,9 procent toe, iets minder dan het jaar daarvoor.

TripAdvisor doet zijn boekings- en recensieplatform voor restaurants TheFork van de hand. Creditcardmaatschappij American Express legt er 700 miljoen dollar voor op tafel, zo maakten de partijen vorige week bekend. De verwachting is, dat de transactie voor het einde van het jaar wordt afgerond. Met de overname breidt American Express zijn positie op de Europese markt uit met een propositie die slechts indirect aan de betaalmarkt is gelieerd. American Express gebruikt dining als een contactpunt om kaarthouders vaker en langer in het eigen ecosysteem te houden. Ze bundelen reserveren, ontdekken, betalen en spaarpunten verzamelen in één flow. Het haakje in dit geval is het bieden van reserveringen, waarna uiteindelijk vanzelf ook betalingen volgen. Restauranthouders, zo klinkt de redenering, moet dat op hun beur weer meer gasten bezorgen. TheFork geeft de Amerikanen een sterke Europese positie met bestaande restaurantrelaties, want meer dan 50.000 boekbare gelegenheden in elf landen. De creditcardmaatschappij kocht in de afgelopen jaren vergelijkbare bedrijven in de vorm van Resy (2019) en Tock (2024). Beiden komen uit de VS en richten zich op restaurantreserveringen en hospitalitysoftware. Tripadvisor verkoopt TheFork vooral omdat het bedrijf zijn portefeuille wil vereenvoudigen en kapitaal wil vrijmaken voor de Experiences-tak, waar het de meeste groei ziet. Dat er een activistische investeerder aan boord is, speelt ook mee. Deze dwingt de focus af. Foto: Simon Karemann / Unsplash

Eén jaar na invoering van de Toegankelijkheidswet kunnen blinde consumenten nog steeds niet zelfstandig winkelen bij Nederlands grootste webshops. Dit raakt miljoenen Nederlandse internetgebruikers op dagelijkse basis. De een heeft er heel veel last van, de ander ondervindt alleen hinder. Maar de de Europese Toegankelijkheidswet (EAA) is er juist op gericht om al deze groepen gelijke digitale behandeling te geven. De huidige stand van zaken op het gebied van e-commerce komt naar voren in een nieuw rapport van digital agency Level Level. Dat deed onderzoek onder driehonderd Nederlandse webwinkels. De Rotterdammers constateren dat bij dertien van de vijftien grootste webshops blinde gebruikers grote problemen ondervinden tijdens het bestelproces. Bij vier is zelfstandig bestellen zelfs onmogelijk. Het bureau doet niet aan naming and shaming. Wel geven ze pluimen aan wie het scoort. De partij die al jaren in de top staat is Apple, maar 2026 kent wel een nieuwe nummer één: IKEA. Digital Agency Level Level ziet een grote kloof tussen technische naleving van de regels en de daadwerkelijke gebruikservaring. Veel organisaties voldoen op papier steeds beter aan toegankelijkheidseisen, terwijl gebruikers in de praktijk nog steeds vastlopen tijdens belangrijke stappen zoals zoeken, navigeren en afrekenen. Fabio Bindels, toegankelijkheidsadviseur bij Level Level: “Veel organisaties verbeteren onderdelen die eenvoudig meetbaar zijn, zoals kleurcontrast en alternatieve teksten. Maar zolang er niet wordt getest met schermlezers of gebruikers met een beperking, blijven belangrijke barrières bestaan. Uiteindelijk gaat het niet om een hogere score, maar om de vraag of iemand zelfstandig een bestelling kan plaatsen.” Het onderzoek laat zien, dat webshops gemiddeld 26 automatisch detecteerbare toegankelijkheidsproblemen bevatten per pagina. Het aantal automatisch meetbare fouten daalde dit jaar van 108 naar 26 per homepage. Vandaar klinkt Level Levels advies: “De grootste toegankelijkheidsproblemen worden vaak pas zichtbaar tijdens het uitvoeren van complete gebruikersstromen met ondersteunende technologieën zoals schermlezers of volledige toetsenbordbediening.” Door de bank genomen steeg de gemiddelde technische toegankelijkheidsscore met vijftien procent ten opzichte van vorig jaar.

Op 19 juni 2026 viert de Nederlandstalige Wikipedia haar 25-jarig bestaan. Wikipedia trekt dagelijks miljoenen bezoekers, staat al jaren in de mondiale top 10 van meest bezochte websites en wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers wereldwijd. Wikipedia is een encyclopedie die continu wordt verbeterd en uitgebreid. Vrijwilligers werken dagelijks samen aan het schrijven, controleren en verbeteren van artikelen. Omdat iedereen kennis kan bijdragen, blijven artikelen voortdurend in beweging. De meeste pagina’s worden door meerdere auteurs gezamenlijk opgebouwd en bijgewerkt. Aan de Nederlandstalige Wikipedia leveren maandelijks ongeveer 1.200 actieve vrijwilligers een bijdrage. Er zijn op dit moment meer dan 300 actieve taalversies. De eerste versie, de Engelstalige Wikipedia, werd op 15 januari 2001 gelanceerd als experiment. De Nederlandstalige versie volgde op 19 juni 2001 en bevat inmiddels ruim 2,2 miljoen artikelen. Dagelijks komen er zo’n 100 nieuwe artikelen bij en maandelijks wordt de Nederlandstalige Wikipedia circa 120 miljoen keer geraadpleegd. ‘In een tijd van desinformatie, AI-hallucinaties en black-box-algoritmes is de radicale transparantie van Wikipedia nog belangrijker geworden. Want Wikipedia vertelt niet alleen wat wordt beweerd, maar laat ook de discussie zien die tot consensus heeft geleid, met bewijsstukken. Achter elke pagina van Wikipedia werken mensen zorgvuldig samen om informatie te verzamelen, controleren en verrijken, vanuit de overtuiging dat kennis voor iedereen toegankelijk moet zijn.’ – Cristina Anca Fodor, directeur Wikimedia Nederland.

De Nederlandse digitale bureausector groeit, maar die groei leidt nauwelijks tot hogere winsten. De deelnemers aan de jaarlijkse benchmark van Dutch Digital Agencies zagen hun gemiddelde omzet het afgelopen jaar met 17 procent stijgen, terwijl de marges nagenoeg gelijk bleven. Bovendien daalde het aantal medewerkers tot 6.800 FTE. Dat maakt Dutch Digital Agencies (DDA) bekend met de publicatie van zijn jongste jaaroverzicht, dat vrij mager is in harde cijfers. Dit geheel in tegenstelling tot de recente cijfers die de Duitse branche publiceerde. Wat beide markten overeenkomstig hebben, is dat de sector meer omzet realiseert met minder handen. Het geld vloeit naar AI, tooling en nieuwe proposities. DDA stelt de rapportage vast op basis van gegevens van 130 bureaus die samen goed zijn voor ruim een miljard euro omzet. Bureaus werken tegenwoordig efficiënter en kijken scherper naar teamopbouw en productiviteit. Ze rekenen ook hogere tarieven en betere brutomarges. Dat de winstgevendheid achterblijft, heeft een duidelijke oorzaak. De operationele kosten slokken een groter deel van de omzet op dan vorig jaar, mede door investeringen in AI, innovatie en nieuwe vormen van dienstverlening. Volgens DDA-directeur Fenna van Raaij is dat een bewuste keuze. De markt groeit doordat organisaties midden in hun digitale transitie zitten en bureaus investeren in vernieuwing. Opvallend is dat niet de allergrootste bureaus het best presteren, maar de middenmoot met 41 tot honderd FTE. Die boekt de hoogste EBITDA-marge: ruim tien procent van de omzet. Veel bureaus rekenen in 2026 op verdere groei en blijven investeren in mensen, organisatie en dienstverlening. Die verwachting wordt niet nader gekwantificeerd.

Kunstmatige intelligentie is niet langer een softwarefeature, maar een kracht die zich nestelt in productontwerp, fabriekshallen en kernprocessen. Dat is de rode draad op VivaTech 2026, dat deze dagen in Parijs plaatsvindt. Van feature naar force, zo vatte ceo Roland Busch van Siemens zijn overkoepelende visie samen. En die schets was deze dagen vaker te horen. De ongemakkelijke boodschap die net zo vaak klonk: het gaat niet snel genoeg. Busch tijdens een CEO-forum op VivaTech: “AI wordt in de komende eeuw wat elektriciteit in de vorige was, een basistechnologie die alles eronder verandert.” Bij Siemens zit dat allang in de praktijk: digital twinning, complexe simulaties zoals aerodynamica, en snelheid brengen in ontwerpprocessen. Wat vroeger maanden duurde, kan met AI in een fractie van die tijd worden doorgerekend. Die traagheid waar de rest van het continent mee worstelt, heeft volgens Xavier Jaravel, hoogleraar economie aan de London School of Economics, een herkenbare voorgeschiedenis. Europa verliest tempo in productiviteitsgroei ten opzichte van de Verenigde Staten. Anders dan we algemeen aannemen, ligt dat maar voor een vijfde aan de technologie zelf. De overige tachtig procent zit in de diffusie: het tempo waarmee bedrijven IT daadwerkelijk omarmen en in hun processen verweven. Europa heeft die slag bij de informatietechnologie te langzaam gemaakt. Precies datzelfde patroon dreigt zich nu bij AI te herhalen. Oude wijn in nieuwe zakken. Wie de techniek wél wil laten landen, moet eerst het fundament op orde hebben. Margaux Gregoir, partner bij de Franse vc-firma Serena, wees op het belang van een deugdelijke stack: een goede API-laag, machineleesbare systemen en betrouwbare data. De kunst is om de verspreiding ervan makkelijk te maken, sneller te laten accepteren en breder te laten doordringen. Cultuur bleek minstens zo bepalend als techniek. Gregoir merkte op dat het een wereld van verschil maakt wanneer de CEO zelf begrijpt waar AI over gaat. Bedrijven met die kennis aan de top hanteren een andere methodologie en kunnen veel sneller een make-or-buy-beslissing nemen. Precies daar schuilt het venijn, waarschuwde Cedrik Neike, lid van de raad van bestuur en ceo Digital Industries bij Siemens. Hij somde de valkuilen op die hij keer op keer ziet. Bedrijven verdrinken in pilots en experimenten zonder ooit op te schalen. Binnen organisaties ontstaan digitale eilandjes die niet van elkaars werk afweten. En te vaak sleutelen afdelingen in hun eentje aan AI, waardoor snel opschalen onmogelijk wordt. Het is, kortom, het tegenovergestelde van diffusie: veel beweging, weinig vooruitgang. Bij de altijd terugkerende vrees voor banenverlies hield Jaravel het hoofd koel. Het schrappen van werk is geen probleem zolang de beroepsbevolking wordt bijgeschoold, betoogde hij. Dat AI niet langer om de techniek op zichzelf draait, maar om wat je ermee doet, onderstreepte Inge Kerkloh-Devif, bestuurder bij HEC Paris. De relevante vraag is volgens haar hoe je je organisatie concurrerender wordt. Veel van de echte vernieuwing ontstaat kruispunten tussen technologieën, disciplines en sectoren. Een groeiend deel daarvan komt voort uit dual-use-toepassingen, waar civiele en militaire en spacetoepassingen elkaar beïnvloeden. Juist op dat snijvlak van het fysieke en het digitale meent Europa een troef in handen te hebben. Waar de Verenigde Staten vooral inzetten op de route van AI naar AGI en op digitale diensten ligt de Europese kracht in de stack van fysieke systemen, betoogde Jeannette zu Fürstenberg gisteren. Zij is general manager van investeerder General Catalyst. Innoveren in fysieke systemen zoals robots, machines, autonome installaties en in de wereld van componenten is volgens haar het terrein waar Europa uniek is. De huidige toeleveranciers van de auto-industrie, componentenmakers, zouden die kennis kunnen verschuiven naar bijvoorbeeld robotica. Defensietechnologiebedrijf Helsing geldt daarbij als een voorbeeld van wat fysieke AI in de praktijk betekent. Helsings chief scientist Antoine Bordes toonde zich kritisch op Europese instanties die nu meer investeren in innovatie. Hij waarschuwt voor zelfgenoegzaamheid: “Als wij meer investeren, maar China en de VS doen dat met een nog hoger tempo dan lopen we de achterstand nog steeds niet in.” AI-wetenschapper Yann LeCun betoogt dat de open source-route uiteindelijk de verstandigste is. De Amerikaanse AI-modellen zijn namelijk closed source en dat ziet de gerenommeerde Fransman als een fundamenteel gebrek. Veel van de nieuwe Chinese modellen daarentegen zijn op zijn minst open weights en vaak open source. Zo’n open omgeving stimuleert ontwikkelaars om nieuwe dingen op en mee te bouwen. De wetenschapper spreekt uit ervaring. Hij stond aan de wieg van het open sourcen van de Llama-modellen van Meta. Het beeld dat de topbestuurders van genoemde organisaties schetsen, was ook terug te zien op de Parijse beursvloer. Veel bedrijven, van klein tot groot, toonden vooral nuttige toepassingen van AI en agents. Geen glimmende gimmicks, wel ‘saaie’ praktische efficiencies. Behalve de Nederlandse stand. Ook dit jaar weer de uitzondering op de regel: geen start-ups die zich aan de wereld presenteerden, geen promotie van een lokaal ecosysteem. Wel weer gratis koffie en een koekje.

Vanaf vandaag gaan de bedrijven mortierbrigade, Today, Who Owns The Zebra, Onlyhumans, Fantastic en de B2B-tak van meetmarcel op in een nieuw merk: Brigada. Daar ging een voorbereiding aan vooraf van zes maanden, waarbij de medewerkers nauw betrokken waren. Dat moest ook wel, want elk van de namen van de betrokken labels vertegenwoordigen vertegenwoordigen een identiteit en historie. Niettemin werd ervoor gekozen ze niet meer los van elkaar te laten fungeren. Ook is het aantal kantoren teruggebracht van vijf naar drie: Gent, Brussel en Antwerpen. “Bedrijven kampen vandaag met uitdagingen die niet langer binnen één vakgebied passen. Een merkprobleem kan bijvoorbeeld zijn wortels in het product hebben. Een marketingvraagstuk verbergt soms een diepere organisatorische uitdaging. Toch werden ze tot nu toe door aparte bureaus opgepakt. Brigada doorbreekt die logica”, zegt ceo Arjan Pomper. Het bureau gaat geïntegreerd werken met experts op vier domeinen: Brand, Marketing, People en Product. Arjan Pomper (foto) trad een jaar geleden in dienst bij het Belgische bedrijf. Hij werd ceo van 62MILES, de paraplu boven de labels die niet als actieve merknaam op de markt wordt gevoerd. De investeerder in 62MILES is Vectis Private Equity. Over de culturele kant van de fusie van de bureaus zegt hij tegen Emerce: “We hebben ons met name gericht op de elementen die verbindend zijn tussen de bedrijven. Dat zijn drie dingen: ze zijn strategisch bijzonder sterk, ze zijn creatief bijzonder sterk en ze zijn rebels. Ze hebben allemaal dezelfde mentaliteit, maar elk vanuit een ander specialisme.” Om de ambitie kracht bij te zetten, stelt Brigada Senta Slingerland aan als chief strategy officer. Dat is een nieuwe functie, omdat strategie eerst afzonderlijk bij de losse labels werd bestierd. Vanuit een c-level-functie krijgen de grote lijnen daarin nadruk.