business

AI-agents helpen bij securitytaken, maar moeten zelf ook beveiligd worden. Met nieuwe functies in Defender, Entra en Purview wil Microsoft organisaties helpen AI-agents centraal te beheren, identiteiten te beschermen en gevoelige data te beveiligen. De aankondigingen zijn gemaakt voorafgaand aan de RSAC Conference in San Francisco. De RSA-aankondigingen richten zich op het beveiligen van AI-agents, […]

OpenAI heeft meer medewerkers nodigin de concurrentiestrijd met onder meer Anthropic en Google.

Tijdens KubeCon EU 2026 in Amsterdam kondigt Broadcom VMware vSphere Kubernetes Service (VKS) 3.6 aan en dient het bedrijf het Velero-project in bij de CNCF Sandbox. VKS 3.6 biedt ondersteuning voor Kubernetes 1.35, compatibiliteit met RHEL 9, prestatie-optimalisatie en veiligere upgrades voor IT-omgevingen. Broadcom laat weten dat het tot de top vijf van langetermijnbijdragers aan […]

De overstap, deel 1 Digitale soevereiniteit is een enorme trend. Maar hoe gaan we die overstap van big tech naar Europese oplossingen aanpakken? In de rubriek De Overstap gidst de doorgewinterde ict-journalist Robbert Hoeffnagel de ict-pro en -beslisser naar alternatieve zakelijke oplossingen. Ook wij moeten, dus laat ik beginnen met mijn persoonlijke ervaringen. Want ja, ik ben al over. Jarenlang zat ik in het Apple-ecosysteem. Alles werkte vlekkeloos, de verschillende apparaten sloten naadloos op elkaar aan, geen vuiltje aan de lucht. Toch ben ik overgestapt. Omdat ik vond dat het moest. Mijn MacBook is nu vervangen door een al wat oudere ThinkPad (Core i7) met openSUSE. De Mac mini die ik gebruikte als server is vervangen door een Slimbook Zero, een bijna industrieel ogende kleine computer van Spaanse makelij waarop bij mij Debian draait. Daar staat onder andere Ollama op, dat via de terminal geïnstalleerd moest worden. Dat was interessant. Voor veel gebruikers is werken met terminalcommando’s een stevige uitdaging, maar er is zoveel uitleg over te vinden dat zelfs ik het voor elkaar kreeg. Via Ollama gebruik ik een aantal open source ai-modellen (met name Mistral) voor zowel werk- als hobbyprojecten. Gedoe met bestandsformaten De overstap naar open source ging eerlijk gezegd bijzonder gemakkelijk. Open source kantoorprogramma’s zijn er genoeg. Ik gebruik nu LibreOffice. Een van de grootste angsten van eindgebruikers is natuurlijk dat ‘de knopjes’ na zo’n overstap ineens op andere plekken zitten dan zij gewend zijn en ze er ‘dus’ niet mee kunnen werken. Mijn ervaring is dat dit onzin is. Inderdaad, ze zitten ergens anders dan bij Apple’s kantoorsoftware of bij Microsoft Office. Maar na een paar dagen wist ik al niet beter. Mijn browser is nu Vivaldi, compleet met workspaces voor specifieke projecten en een functie die pagina’s die ik open automatisch groepeert op basis van die workspaces — superhandig en efficiënt. E-mail doe ik met Thunderbird en ik synchroniseer alle mijn bestanden via Nextcloud.  Dit is een van oorsprong Duits alternatief voor Office 365, waarvan ik momenteel eigenlijk alleen de bestandsuitwisseling gebruik. Ik host Nextcloud bij een Europees datacenter (Tab.digital). Die Slimbook Zero draait overigens ook een Nextcloud-client net als een Mac mini die ik voor werk moet gebruiken (zie verder). Als ik open bestandsformaten als odt gebruik, kan ik altijd overal bij – ondanks de ‘multivendor’-omgeving die ik dus heb. Ook WeTransfer is weg. Ik kies nu soms voor Smash, dan weer voor Wormhole (supersnel, want ze ondersteunen streaming, zodat de ontvanger al kan beginnen met downloaden, terwijl de upload aan jouw kant nog bezig is), en soms gewoon voor KPN Secure File Transfer. En ik kan natuurlijk altijd mappen en bestanden delen via Nextcloud. Lastiger was het overzetten van bestaande bestanden. Een flink aantal daarvan was in Mac-native formaat gemaakt en LibreOffice kan daar niets mee. De belangrijkste heb ik na een grove selectie geconverteerd naar docx en xlsx. Nieuwe bestanden gaan in principe in odt enz. Mocht ik de komende tijd nog een oud bestand nodig hebben, dan open ik wel weer mijn oude MacBook en converteer ik dat bestand alsnog. Samenwerken met klanten Voor videocalls die ik zelf opzet, gebruik ik vaak Jitsi. Vaak word ik echter uitgenodigd en dan word je in veel gevallen geconfronteerd met Microsoft Teams. Een tool die op openSUSE Teams-calls mogelijk maakt, draait weliswaar, maar daar is ook alles mee gezegd. Soms wijk ik dus maar noodgedwongen uit naar mijn iPhone. Ik ben dus inderdaad nog niet van alle Apple-apparatuur af. Mijn iPhone is relatief nieuw. Als die vervangen moet worden, ga ik waarschijnlijk over op een Fairphone met het Europese en volledig “de-googled” e/OS-besturingssysteem van het Franse Murena. Ook heb ik dus nog een Mac mini draaien. Een klant heeft zijn workflows namelijk zo ingericht dat ik niet om de door dit bedrijf gekozen Adobe-software heen kan. Dat is een probleem waar natuurlijk veel mensen, maar ook bedrijven tegenaan gaan lopen: je bent onderdeel van een digitale keten en als dat proces gebaseerd is — of blijft — op Big Tech, dan wordt het lastig en moet je keuzes maken. Het is vooralsnog niet anders. De overstap van Apple naar open source is mij enorm meegevallen. Het is veel minder ingewikkeld en tijdrovend dan ik had verwacht. Natuurlijk moest ik allerlei vaste gewoontes die ik in de loop der jaren rond mijn Apple-wereldje had opgebouwd compleet veranderen. Maar interessant genoeg merk ik nu al dat, als ik om wat voor reden dan ook mijn MacBook weer even nodig heb, ik al aardig afgekickt ben. Veel toetscombinaties die ik nu heel gewoon vind, werken op een Mac niet, ze zijn inherent aan mijn Linux-laptop. Ik ben overgestapt op een nieuwe manier van werken en die bevalt inmiddels prima. Zitten er ook nadelen aan deze overstap? Natuurlijk. Zo was het een crime om mijn oude HP-printer aan de praat te krijgen. Dat lukte pas nadat een kennis van mij ‘even’ (lees: vele uren) had geholpen. Maar zoals laatst iemand op LinkedIn zei: als er iets ontbreekt bij een open source-product, dan kun je je daaraan ergeren en het zien als een reden om alles lekker bij het oude (Big Tech) te laten. Maar je kunt ook besluiten om te helpen om die ontbrekende functie gerealiseerd te krijgen. En dat is natuurlijk ook meteen een van de belangrijkste kenmerken van een open source-community: samenwerken om een product of technologie beter te maken — voor iedereen. Het is meteen ook de reden waarom ik enkele keren per jaar naar open source community-bijeenkomsten ga – feedback geven en leren van anderen. Het vliegwiel komt langzaam in beweging In deze rubriek gaan we ook aandacht besteden aan tal van zakelijke ontwikkelingen die wellicht nieuw en nog niet bekend zijn. We gaan praktijkvoorbeelden van migraties bespreken. Binnenkort bijvoorbeeld een mooie case over een Frans onderwijsproject dat in de regio Parijs inmiddels meer dan een half miljoen leerkrachten en leerlingen ondersteunt met een op open source gebaseerde digitale omgeving die lesmiddelen biedt, apps voor roosters en dergelijke, en voor het opslaan en tussen leerkrachten en leerlingen delen van bestanden. Dat is natuurlijk heel wat anders dan Nederlandse hogescholen die simpelweg roepen dat er geen alternatief voor Microsoft is, zoals ik laatst een directielid van zo’n instelling zonder blikken of blozen hoorde beweren. Geen idee of die uitspraak gebaseerd was op door hem verricht onderzoek of omdat hij zich simpelweg niet kan voorstellen dat er iets anders is om mee te werken dan Office 365. LinkedIn is ook een belangrijk aandachtspunt. Veel discussies over digitale soevereiniteit worden daar gevoerd. Vreemd eigenlijk. Ook iemand als Christina Caffarra van EuroStack post er veel, en zij is zeker niet de enige. Maar toen ik laatst langs het sportveld een andere hockey-ouder verbaasd hoorde zeggen: ‘Oh, is LinkedIn Amerikaans? Dat wist ik niet’, kon ik er wel weer wat begrip voor opbrengen. Maar we moeten natuurlijk naar een Europees platform. Het Duitse Xing is dat vooralsnog niet – vooral een Duitse digitale arbeidsmarkt en niet of nauwelijks discussie. Wie suggesties of ideeën heeft, stuur ze naar redactie@computable.nl. Voor de goede orde: LinkedIn is onderdeel van Microsoft. Op zoek naar Europese alternatieven Een andere grootmacht in de professionele it is uiteraard GitHub. Precies, ook onderdeel van Microsoft. GitHub is een enorme verzamelplek voor developers die code schrijven en hun projecten daar hosten — cruciaal dus voor innovatie. Er was altijd een soort automatisme: softwareproject => GitHub. Stapje voor stapje lijken nu wat eerste scheurtjes in die positie te ontstaan. Het is je vergeven als je zo snel geen alternatief voor GitHub weet, maar ga bijvoorbeeld eens kijken bij Codeberg. Of GitLab, Gitea of SourceHut. Met name de pogingen van Microsoft om ook bij GitHub Copilot nadrukkelijk naar voren te schuiven, lijken niet bij iedere developer in goede aarde te vallen. Daarom stapte bijvoorbeeld Gentoo Linux al over naar Codeberg. Wordt ongetwijfeld vervolgd. Tot slot nog drie tips voor wie op zoek is naar Europese en bij voorkeur open source-alternatieven. De eerste is European Alternatives, een Oostenrijks initiatief. De naam zegt het al. Ook interessant: European AI Atlas. Derde punt: Discord. Deze community-tool heeft het idee opgevat om leeftijdsherkenning van gebruikers te eisen. Dat viel bij veel van hen al in slechte aarde. Toen bleek ook nog eens dat hackers de code voor deze leeftijdsherkenning wisten te kraken en ontdekten dat het naar hun mening zowel wat security als privacy betreft niet best in elkaar zit. Europees alternatief voor Discord? Ga eens kijken bij Fluxer om je eigen community-omgeving compleet met VoIP, chat en dergelijke op te zetten. Er zijn inmiddels veel websites die een uitstekende bron blijken te zijn voor wie op zoek is naar alternatieven voor Big Tech. Ga er eens kijken en laat je nooit meer door iemand vertellen dat er geen alternatieven zijn voor Big Tech.

AI is meer dan data-analyse: de echte winst zit in hoe mensen straks met systemen praten in plaats van klikken.

AI is meer dan data-analyse: de echte winst zit in hoe mensen straks met systemen praten in plaats van klikken.

Zalando installeert zo’n vijftig AI-gestuurde robots in zijn Europese fulfillmentcentra. Deze robots zijn goed in pakken: ze kunnen bijvoorbeeld plastic zakjes vatten en schoenendozen met losse deksels. De robots, die allemaal Richard worden genoemd, gebruiken geavanceerde computervisie om producten in real-time te herkennen en hun oriëntatie te bepalen. Met speciale, verwisselbare grijpeitjes vindt vervolgens de picking & packing plaats. Tijdens een pilotproject haalde de Richards gemiddeld tienduizend picks per dag. In de uitgebreide roll-out zou dat kunnen oplopen tot honderdduizend per dag. De robot combineert orderpicking op artikelniveau met het scannen van producten en de inductie in geautomatiseerde pocket sorters, een veelgebruikt sorteersysteem. De uitrol begint in Duitsland, met locaties in Lahr, Mönchengladbach en Giessen en in Italië in Verona. Daarna volgen Bleiswijk, Stockholm en Parijs. Hoeveel werk de circa vijftig robots in zes landen gaan overnemen van mensen is niet duidelijk. Zalando zegt ook niets over hoe de rol van zijn medewerkers ter plekke verandert in deze nieuwe opzet. Zalando en NoMagic uit Warschau zijn geen onbekenden van elkaar. Zalando is minderheidsaandeelhouder in het bedrijf, want het nam deel aan de Series B-financieringsronde van veertig miljoen euro. De stap past in een bredere trend waarbij grote e-commercespelers hun logistieke infrastructuur zwaarder automatiseren. Amazon doet dit al jaren en zet robots in zijn magazijnen. Gemiddeld werken er 670 medewerkers bij elk magazijn van Amazon. Vijf jaar geleden waren dat er nog duizend. De robotisering van de locaties heeft grote impact op de operationele kant van de e-commercegigant. Zo achterhaalde de Wall Street Journal afgelopen zomer. Op Amazons werkvloeren zijn meer dan een miljoen robots actief. Wellicht is de verhouding mens:machine inmiddels al 1:1. De niet-digitale omzet bij de e-commercereus groeit elk kwartaal met bija tien procent, maar het aantal medewerkers is over die zes kwartalen zeer stabiel op 1,6 miljoen. Eind vorige week maakten die Amerikanen bekend de maker van bezorgrobots Rivr uit Zürich te kopen. Met Amerikaans geld op zak zetten de Zwitsers de vacatureportal wagenwijd open. Ze zoeken dertig nieuwe medewerkers. Daaronder iemand die de Europese lancering van de bezorgrobots moet gaan managen. Jeff Bezos investeerde in 2024 mee in een ronde die de technische start-up destijds twintig miljoen euro opleverde.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Blockchain-technologie heeft de financiële wereld al flink opgeschud middels cryptovaluta, met de Bitcoin voorop. En sinds kort doen non-fungible tokens (oftewel NFTs) dat ook, met de manier waarop we het eigenaarschap over digitale objecten kunnen verhandelen. Wat volgt er nu? Blockchain Nou: de game-industrie! Daarin zijn tal van partijen al bezig met het gebruik van cryptos en NFTs, terwijl anderen er juist niets mee te maken willen hebben. Wat zijn nou de kansen, maar vooral ook de uitdagingen om videogames op de blockchain te krijgen? Dat bespreken we met Joost van Dreunen, adjunct-hoogleraar aan de New York University Stern School of Business én investeerder op het gebied van videogames. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Illegaal muziek, series en films downloaden moet nu nóg een stuk lastiger worden. Althans, daartoe is het Convenant Blokkeren Websites gesloten, tussen nagenoeg alle Nederlandse internetproviders, Stichting BREIN en Federatie Auteursrechtbelangen. Maar: wat staat er precies in dat convenant? En wat kenmerkt deze al decennia lange strijd tegen het verkrijgen van illegale kopieën? Dat vragen we aan Simon Hania, van de stichtingen Internet Domeinregistratie Nederland en NL Net, evenals Menno Weij van BDO Legal. Onze 'liefde' voor robots Langzaam maar zeker komen er steeds meer robots in onze samenleving. Zowel in de vorm van algoritmes, als ook in fysieke gedaantes. En die dichten wij - als mensen - nu al verrassend veel menselijke kenmerken toe, afhankelijk van hoe ze op ons overkomen. Al maakt het daarbij wél uit hoe oud je bent. Sari Nijssen onderzocht dat voor de Radboud Universiteit als promovendus en vertelt erover in deze uitzending. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Videogame-icoon Pac-Man hapt al veertig jaar naar pillen, fruit en spookjes. Dat wordt gevierd met een dik 350 paginas tellend boekwerk: PAC-MAN: Birth of an Icon. Dat kun je zien als de officiële biografie van Pac-Man, geschreven door Arjan Terpstra, van videogame-kunstbedrijf Cook & Becker. Daarover praten we met hem. Oculus Ontwikkelaars van virtual reality-ervaringen op een oude Oculus-bril, hebben dankzij een update compleet nieuwe mogelijkheden. Dat is vooral opvallend, omdat Oculus een dochterbedrijf is van Facebook. Waarom geeft die tech-reus zijn product opeens vrij aan de open-source community? Dat bespreken we met Arjan Terpstra van Cook & Becker én Pascal Cramer, virtual reality-ontwikkelaar en mede-oprichter van VR Lab. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Non-fungible tokens, oftewel NFTs, werden eerder dit jaar opeens bekend bij het grote publiek. Door een digitaal kunstwerk van artiest Beeple bijvoorbeeld, dat in maart voor 69 miljoen dollar verkocht werd. Of de eerste tweet van Twitter-oprichter van Jack Dorsey, voor 2,9 miljoen. Voor de duidelijkheid: dat kunstwerk en die tweet zélf werden niet verkocht, maar het eigendomsrecht erop. Want dát is wat NFTs regelen. Microsoft en TikTok Zo zijn ze ook toe te passen op zaken als tickets, digitale kleding en zelfs officiële documenten zoals diplomas. Zelfs gerenommeerde techgiganten als Microsoft ByteDance (bekend van TikTok) bieden nu NFTs aan. Toch doen critici ze nog stééds graag af als een sluw staaltje oplichting. Dus, hoe moeten wíj er met zn allen dan naar kijken? Dat bespreken we met twee kenners: Huibert-Jan van Roest, mede-eigenaar van DutchNFTdrops.com en Bert Slagter, analyst van de digitale nieuwsbrief Bitcoin Alpha. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Elektronische apparaten hebben stroom nodig, en die stroom komt dikwijls uit batterijen. Maar die batterijen vereisen kostbare grondstoffen. Voor een duurzamere wereld is het beter om bepaalde apparaten op termijn zonder batterijen te laten werken. Dat kan nu al, en wie een beetje handig is met programmeren, kan via het platform BFree nu al meedoen aan de ontwikkeling. Dit bespreken we met twee onderzoekers van de TU Delft: Vito Kortbeek, promovendus Embedded and Networked Systems en zijn supervisor, professor Przemek Pawelczak. Digitale privacy Het is allang geen geheim meer dat bedrijven, maar ook overheidsinstellingen, heel veel informatie van én over ons bijhouden. En hoewel we in ons land met de AVG op zich goed beschermd moeten zijn tegen misbruik, wordt onze digitale privacy toch lang niet zo serieus genomen als zou moeten. Tenminste, dat stelt privacy-onderzoeker Jaap-Henk Hoepman van de Radboud Universiteit, in zijn nieuwe boek Privacy is Hard, and Seven Other Myths - Achieving Privacy Through Careful Design én in deze uitzending. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense End-to-end-encryptie, ofwel versleuteling, moet garanderen dat niemand onze berichten via bijvoorbeeld WhatsApp en Protonmail kan onderscheppen. Maar laat de privacygarantie van juist die twee bekende diensten nu in het geding zijn. Hoe kan Facebook WhatsApp-berichten inzien die door ontvangers aangemerkt zijn als ongepast? En waarom moest nota bene Protonmail een IP-adres van een activist delen? Banken willen je gevoelige gegevens digitaal Financiële instellingen, zoals verstrekkers van creditcards en banken, willen je vaak uitgebreid identificeren via hun eigen online omgeving. Maar mogen ze dat eigenlijk wel eisen, bijvoorbeeld als jíj bezwaren hebt op het gebied van privacy en veiligheid? Deze onderwerpen bespreken we met Edwin van Andel, ethisch hacker en CE2 van hackingbedrijf Zerocopter, en Menno Weij, jurist in tech en privacy bij BDO Legal. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: Orange Cyberdefense Wie graag wil internetten maar geen goede kabelverbinding in de omgeving heeft, kan zich nu aansluiten bij Starlink. Het veelbesproken satellietnetwerk van Elon Musks SpaceX is nu ook in Nederland beschikbaar. Maar is het ook een goed alternatief? Daarover praten we met Jasper Bakker, bedrijfs-IT-journalist bij AG Connect, en Tweakers-hoofdredacteur Wout Funnekotter, die Starlink uitvoerig getest heeft. Apple en Google wankelen Apple en Google proberen krampachtig hun greep te behouden op hun eigen digitale winkels. Dat blijkt te meer sinds Epic Games die gatekeepers voor het gerecht sleepte. Nu zijn nog meer sappige details naar buiten gekomen over de App Store en Google Play, én heeft het eerste land hun macht al ingeperkt. Ook daarover praten we met Jasper Bakker en Wout Funnekotter. BNR Digitaal is ook te beluisteren via de BNR-app of je favoriete podcast-app, waaronder Spotify en Apple Podcasts (rss).See omnystudio.com/listener for privacy information.