emerce

Het Cryptojaar begon zonder meer optimistisch met het aantreden van Donald Trump, die tijdens zijn verkiezingscampagne al liet doorschemeren dat hij van de VS het cryptoland bij uitstek wilde maken en dat de Amerikaanse overheid onder zijn leiding zelfs een strategische voorraad digitale valuta zal aanleggen. Maar het jaar eindigde in mineur met de grootste cryptocrash sinds 2021. Drie dagen voor zijn aantreden als president meldde Trump op X dat hij met zijn eigen digitale munt zou komen. Het logo van de munt bestond uit een afbeelding van Trump met zijn vuist in de lucht en de tekst ‘fight fight fight’. In de eerste minuten stond de koers nog rond de 10 euro, maar een dag later piekte de koers al boven de 70 euro. En omdat er in totaal 1 miljard exemplaren van de $TRUMP waren uitgezet, had de munt na één dag al een marktwaarde van ruim 70 miljard dollar. Ook werd de memocoine $Melania gelanceerd, naar de First Lady, maar die deed het aanzienlijk minder goed. Het jaar begon, met andere woorden, met een feestje. Voorafgaand aan de inauguratie van Trump (november 2024–januari 2025) steeg Bitcoin al sterk, van rond de 69.000 dollar tot boven de magische grens van 100.000 dollar. Op de dag van Trumps inauguratie (20 januari 2025) bereikte BTC een nieuw record boven de 109.000 dollar. In de maanden na inauguratie daalde BTC soms flink — bijvoorbeeld rond februari 2025 zakte de koers tot onder 90.000 dollar door macro-economische onzekerheid en bedreigingen rond importtarieven. Na deze dip herstelde Bitcoin zich weer richting hogere niveaus en bleef rond 100.000 of dollar iets daarboven gedurende een groot deel van het jaar. In oktober werd het volgende record gebroken van 126.000 dollar. Tijdens deze euforie kondigden diverse bitcoinbedrijven ook nog eens een beursgang aan, waaronder handelsbeurs Kraken en Gemini van de Winklevoss broers. En toen kwam de crash die niemand zag aankomen. Bitcoin daalde sterk toen beleggers risicovolle activa verkochten en richting veilige havens zoals cash en goud trokken, deels door economische onzekerheid en geopolitieke spanningen (het handelsconflict tussen de VS en China). Met name de ongekende stijging van goud trok veel beleggers aam. Vanwege het doorbreken van belangrijke steunniveaus ontstonden automatische liquidaties van hefboom posities, wat de neerwaartse beweging nog eens versterkte. De Bitcoin schommelt nu al weken onder de 90.000 dollar. De vooruitzichten zijn allesbehalve gunstig. Barclays waarschuwt dat het Cryptojaar 2026 flink kan tegenvallen. In een intern rapport, ingezien door CoinDesk, spreekt Barclays over een afkoelende cryptomarkt. Volgens de bank is het huidige momentum grotendeels verdwenen. De positieve effecten van de goedkeuring van Amerikaanse Bitcoin, ETF’s en de verkiezingswinst van Donald Trump zijn uitgewerkt. Zonder vergelijkbare impulsen blijft de activiteit op de markt naar verwachting laag. Voor crypto-platformen als Coinbase en Robinhood, die sterk leunen op transactiekosten, voorspelt Barclays moeilijke tijden. De dalende koersen zijn vooral slecht nieuws voor bedrijven die Bitcoin en andere cryptomunten oppotten. Deze zogeheten digital asset treasury-bedrijven halen geld op door aandelen uit te geven of schulden aan te gaan om crypto te kopen voor hun balans. Dat leverde mooie winsten op, maar die lijken nu te verdampen. Aandelen van Strategy, het bekendste bitcoin-kopersbedrijf van Michael Saylor, daalden scherp, al weerhoudt Saylor dat er niet van om nog meer Bitcoin te kopen. Volgens analist Adam McCarthy van Kaiko is de ommekeer ‘volledig voorspelbaar’; deze bedrijven opereren met sterke hefboomwerking: als Bitcoin 3 procent zakt, kunnen zij vier tot vijf keer dat verlies boeken. Paniekverkopen onder particuliere beleggers versterken de daling vaak nog verder. Daarnaast zijn veel van deze bedrijven sterk afhankelijk van toegang tot de kapitaalmarkt, die opdroogt wanneer het sentiment omslaat. Veel van deze ondernemingen hebben van oudsher dunne fundamenten, zonder crypto-boost hebben ze weinig waarde. De dalende koers heeft ook gevolgen voor de Bitcoin delvers, die toch al minder verdienen na de halvering van hun beloning. Wat ooit enorme installaties waren om Bitcoin te delven, wordt nu omgebouwd tot AI-megafabrieken die rekencapaciteit bieden voor trainings- en AI-taken. In de afgelopen anderhalf jaar hebben minstens acht beursgenoteerde bitcoin-mijnbouwbedrijven – waaronder Bitfarms, Core Scientific, Riot, IREN, TeraWulf, CleanSpark, Bit Digital, MARA Holdings en Cipher Mining – aangekondigd dat ze deels of volledig willen omschakelen naar AI-activiteiten. AI-bedrijven hebben enorme datacenters nodig die enorme hoeveelheden energie en rekencapaciteit kunnen leveren om grootschalige modellen te trainen. De bestaande bitcoin-infrastructuur – met krachtige stroomvoorziening en koeling – biedt daarvoor een sterke basis. Intussen groeit de kritiek op de zelfverrijking van Trump. Een in november verschenen rapport, nota bene uit republikeinse hoek, kraakt het crypto-imperium van de familie Trump, die gevoed zou worden door eigenbelang en ‘corrupte buitenlandse invloeden’. Trump en zijn familie zouden honderden miljoenen dollars hebben verdiend en hun vermogen met miljarden uitgebreid via een netwerk van cryptoprojecten die zijn gestart tijdens en na de verkiezingscampagne van 2024, zoals World Liberty Financial en de meme-cryptomunt $TRUMP. Avonturen die aanzienlijke investeringen van ‘buitenlandse entiteiten’ en rijke buitenlandse personen aangetrokken. ‘Donald Trump heeft het Oval Office veranderd in ’s werelds meest corrupte crypto-startup-operatie, waarmee hij en zijn familie in minder dan een jaar enorme persoonlijke fortuinen hebben verdiend. We weten nog niet precies waar al het geld vandaan komt, maar Amerika heeft nog nooit corruptie van deze omvang gezien in het Witte Huis.’ De Trump-administratie heeft daarnaast stappen gezet om federaal toezicht en handhavingsacties tegen meerdere grote cryptobedrijven stop te zetten of te beëindigen, vaak bedrijven die geïnvesteerd hebben of gedoneerd hebben aan Trump-bedrijven — waaronder Coinbase, Gemini, Robinhood en anderen. Trump zou verder gratie hebben verleend aan personen met een geschiedenis van crypto-fraude en sancties hebben teruggedraaid. Onder meer werd het National Cryptocurrency Enforcement Team van het Ministerie van Justitie opgeheven en zijn regels geschrapt die eerder waren ingevoerd om beleggers te beschermen. Ook werd de gehate SEC voorzitter Gary Gensler op een zijspoor gezet, die een stevig handhavingsbeleid voerde met rechtszaken of boetes. Waar het wel goed mee gaat zijn de stablecoins, waarvan het gebruik sterk is gestegen. Deze aan de dollar of euro gekoppelde munten kennen een grote prijsstabiliteit waardoor ze geschikt zijn als ruilmiddel, zeker voor bedrijven en consumenten die geen koersrisico willen. Voor veel mensen buiten de VS functioneren stablecoins als een digitale dollarrekening, onder meer in Argentinië, Turkije en Nigeria. De totale marktkapitalisatie van stablecoins steeg dit jaar naar ongeveer 250 tot 300 miljard dollar, een recordhoogte en een flinke groei ten opzichte van eerdere jaren. Stablecoins vormen een significant onderdeel van de cryptomarkt, met schattingen van rond 6 tot 7 procent van de totale cryptomarktwaarde. De dominante stablecoins (zoals USDT en USDC) vertegenwoordigen het grootste deel van deze waarde. Negen Europese banken, waaronder ING, slaan dan ook de handen ineen om een aan de euro gekoppelde stablecoin te lanceren. Daarmee willen zij een Europees antwoord bieden op de dominantie van digitale dollars. DekaBank, CaixaBank, KBC, Raiffeisen Bank, SEB, Danske Bank, UniCredit en Banca Sella hebben een nieuw bedrijf opgericht, dat is gevestigd in Nederland en onder toezicht staat van De Nederlandsche Bank. De eerste uitgifte van de stablecoin staat gepland voor de tweede helft van 2026.

Het door Huawei Technologies zelf ontwikkelde besturingssysteem HarmonyOS heeft een belangrijke mijlpaal bereikt: het aantal gebruikers is meer dan 27 miljoen, wat het bedrijf beschouwt als een cruciale grens voor het voortbestaan van het platform.  De recentste cijfers omvatten zowel HarmonyOS 5 als de nieuwste versie, HarmonyOS 6. Huawei liet weten dat het ecosysteem daarnaast meer dan 10 miljoen ontwikkelaars kent. Dagelijks worden meer dan 100.000 nieuwe apparaten geactiveerd en worden ruim 88 miljoen downloads en updates van apps geregistreerd. HarmonyOS werd zes jaar geleden gelanceerd als reactie op Amerikaanse sancties die Huawei de toegang tot Android ontzegden. Sindsdien heeft het bedrijf het platform geleidelijk uitgerold en breidt het het gebruik uit van alleen smartphones en tablets naar een breder scala aan apparaten. HarmonyOS 6 werd in juni voor ontwikkelaars beschikbaar gesteld en kwam in oktober voor Chinese consumenten uit, ongeveer een jaar na de uitrol van HarmonyOS 5 in 2024.

Oracle-medeoprichter Larry Ellison staat garant voor 40,4 miljard aan eigen vermogen om het bod van Paramount Skydance op Warner Bros Discovery alsnog te realiseren. Het bod van 108,4 miljard verandert daarmee niet, maar de garantie is bedoeld om twijfels weg te nemen die de Raad van Bestuur van Warner Bros heeft geuit over de financiering en het ontbreken van volledige steun door het Ellison Family Trust. Daardoor had het bestuur een voorkeur voor het bod van Netflix. Paramount heeft bovendien de zogenaamde regulatory reverse termination fee (een vergoeding die betaald wordt als de deal om regulatoire redenen niet doorgaat) verhoogd van 5 miljard naar 5,8 miljard en heeft de looptijd van het bod tot 21 januari 2026 verlengd. De biedingsstrijd om Warner Bros Discovery, met name tussen Paramount Skydance en Netflix, blijft daarmee voortduren. Warner Bros Discovery (de eigenaar van onder meer HBO en CNN) heeft aangekondigd dat het bedrijf zal worden opgesplitst in twee afzonderlijke beursgenoteerde ondernemingen, één gericht op streaming en studio’s en het andere op zijn kabelnetwerken. Het bod van Netflix en Paramount Skydance betreft het eerste. De bemoeienis van de steenrijke Larry Ellison komt niet uit de lucht vallen. Zoon David (1983, foto) heeft het bedrijf opgericht en is de producent van onder meer Terminator Genisys (2015), Mission: Impossible – Rogue Nation (2015), Life (2017), en Top Gun: Maverick (2022).  

Almere wordt de nieuwe thuisbasis van het hoofdkantoor van ASM International N.V., een toonaangevende speler in de halfgeleiderindustrie. Het bedrijf vestigt zich als eerste op de Green High Tech Campus, die aan de zuidoever van het Weerwater in Almere wordt ontwikkeld. Met deze stap investeert ASM honderden miljoenen euro’s in een ultramodern research & development centrum, een gespecialiseerde trainingsfaciliteit en een deel van de productie. Dit betekent een forse uitbreiding van activiteiten én werkgelegenheid in Nederland.  De komst van ASM naar Almere versterkt de positie van Nederland in de wereldwijde chipindustrie en geeft volgens de Provincie Flevoland een krachtige impuls aan de regionale economie. Commissaris van de Koning Arjen Gerritsen benadrukt het belang van deze ontwikkeling: “De vestiging van ASM op de hightech campus is een van de grootste economische investeringen in de geschiedenis van onze provincie. Het toont het vertrouwen van internationale bedrijven in onze regio. ASM bevestigt haar strategische keuze voor Almere vanwege de sterke zakelijke kansen, uitstekende bereikbaarheid en toegang tot talent. Wij zijn trots op deze keuze en zetten alles op alles om van de Green High Tech Campus een succes te maken.” De Green High Tech Campus Almere wordt een broedplaats voor innovatie en kennisontwikkeling. De verwachting is dat de komst van ASM andere innovatieve bedrijven aantrekt, waardoor Almere zich verder ontwikkelt tot de vijfde hightech hotspot van Nederland. De provincie Flevoland werkt actief mee aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en creëert kansen voor onderwijs en werkgelegenheid.

Aandeelhouders bij autobouwer Tesla keurden onlangs een aandelenbonus met een waarde van maar liefst 1000 miljard dollar goed voor Elon Musk. Die beloning is nodig om Musk in ieder geval nog 7,5 jaar als topman van Tesla te behouden. Anders, zo dreigde Musk, stapt hij op. Aandeelhouders reageerden verontwaardigd. Ze vinden dat het bestuur de oren te veel naar Musk laat hangen. Als Musk 1000 miljard in aandelen krijgt uitbetaald, neemt zijn belang in Tesla toe tot zo’n 25 procent en wordt zijn invloed op het bedrijf nog groter. De aandelenbonus is opmerkelijk voor een man die niets om bezit geeft. Musk heeft niet eens een eigen woning en slaapt doorgaans in zijn kantoor. Volgens de miljardairsindex van Bloomberg is Musk nu al de rijkste mens ter wereld, met een fortuin van 460,6 miljard dollar. Bij de voorgenomen beursgang van Space X – onlangs aangekondigd – zou het belang van Musk in SpaceX alleen al ruim 625 miljard dollar waard kunnen worden, tegen 136 miljard dollar momenteel. Het jaar voor Musk begon uiteraard met DOGE, het omstreden adviesorgaan van de Amerikaanse regering, dat honderden miljarden aan bezuinigingen moest opleveren, en door Musk geleid werd. Die verbleef permanent in het Witte Huis. DOGE (Department of Government Efficiency) werd in januari opgericht, een paar weken na het aantreden van de Trump-regering. Trump stelde dat DOGE tot taak had de bureaucratie te verminderen en de overheid beter te laten functioneren.  ‘Dit is de kettingzaag voor de bureaucratie’, aldus Musk in februari, waarbij de topman van Tesla triomfantelijk een kettingzaag boven zijn hoofd hield. Bijna dagelijks meldde Musk dat hij weer een of andere fraude in de cijfers van de departementen had ontdekt, maar vaak waren die beschuldigingen volledig uit de lucht gegrepen. Tal van overheidsdiensten werden ingekrompen. In april bleek dat door DOGE 280.000 ambtenaren hun baan hadden verloren. Vooral het ministerie van Buitenlandse Zaken werd zwaar geraakt door het stopzetten van het internationale hulpprogramma’s USAID. DOGE beweerde in juli dat er meer dan 200 miljard dollar was bezuinigd, maar volgens nieuwssite Politico zijn die getallen nergens op gebaseerd. Evenmin is duidelijk wat voor kosten de overheid voor DOGE heeft gemaakt en in hoeverre de Amerikaanse economie door de drastische bezuinigings- en ontslagoperatie schade heeft opgelopen. Stilletjes zijn weer ambtenaren aangenomen, omdat het werk met te weing personeel niet uitvoerbaar bleek. Achteraf vertelde Musk dat hij het niet nog eens zou doen. Hij had het zo druk met DOGE dat zijn andere activiteiten er onder begonnen te lijden. Tesla rijders begonnen zich bovenal steeds meer te ergeren aan het extreme gedrag van Musk. In aanloop naar de Duitse verkiezingen betuigde Musk ook nog eens openlijk zijn steun aan de uiterst rechtse AfD. Er kwamen steeds meer oproepen tot het boycotten van Tesla en sommige Tesla-bezitters zeiden zich ronduit te schamen voor hun auto door Musk. Verspreid over de wereld werden dealerbedrijven, laadstations en voertuigen van klanten slachtoffer van vernielingen. De verkopen kelderden, vooral in Nederland. Musk vertrok eind mei als hoofd van DOGE, een dag nadat hij kritiek had geuit op het plan van Trump om de grootste belastingverlaging ooit door te voeren. Van de bromance tussen president Trump en Musk bleef weinig meer over. De twee vochten hun ruzie uit over het Amerikaanse begrotingstekort, zowel op X als publiekelijk voor de camera in de Oval Office. Ook de afbouw van financiële steun voor duurzame projecten (waaronder de auto’s van Tesla) beviel Musk niet. Musk begon uiteindelijk zelfs met modder te gooien. Hij suggereerde dat de naam van Trump voorkomt in het dossier van Jeffrey Epstein, die werd verdacht van sekshandel in minderjarige meisjes, en dreigde dat ruimtevaartbedrijf SpaceX zich zou terugtrekken uit het vervoer van personeel en goederen voor de Amerikaanse overheid. In juli kondigde Musk zelfs oprichting aan van een nieuwe politieke partij. Met de zogeheten America Party wilde hij Amerikanen hun vrijheid teruggeven. Er is sindsdien weinig meer van terechtgekomen, wellicht omdat Musk zich realiseert dat hij bij de oprichting van een nieuwe partij flinke juridische weerstand kan verwachten van de Democraten en Republikeinen. Tussen alle beslommeringen door maakte Musk ook nog ruzie met Sam Altman. Altman en Musk richtten in 2015 samen OpenAI op. Drie jaar later vertrok Musk nadat zijn voorstel om het bedrijf over te nemen, werd afgewezen. Sindsdien heeft Musk het bedrijf al diverse malen aangeklaagd, omdat hij vindt dat de oorspronkelijke principes van OpenAI niet worden nageleefd. Zo werd het AI-bedrijf opgericht als non-profitorganisatie, maar intussen is er ook een commerciële tak toegevoegd. Eerder dit jaar verraste Musk vriend en vijand door een bod te doen van bijna 100 miljard dollar om OpenAI over te nemen. De raad van bestuur van OpenAI wees het voorstel resoluut af. Met Musks berichtenplatform X ging het ook al niet. Het bedrijf kreeg eerder deze maand een boete van 120 miljoen euro opgelegd vanwege het overtreden van Europese regels, onder meer vanwege misleiding over blauwe vinkjes. Gelijk ontstak de miljardair in blinde woede, met een eindeloze serie tweets over het verschrikkelijke Europa als gevolg. Nog een tegenvaller: de met veel tam tam aangekondigde humanoïde robot Optimus verloor tijdens een Autonomy Visualized-evenement in een Tesla-winkel in Miami op gênante wijze zijn evenwicht, waardoor de robot omviel. Musk schatte de mogelijke omzet van zijn robotbedrijf in januari nog in op meer dan 10 biljoen dollar. Eerste van een serie terugblikken op tech in 2025