Beursgang SpaceX verandert ai‑­land­schap

Van datacenters in de ruimte tot Terafab‑gok De record-beursgang van SpaceX die het techbedrijf van Elon Musk 75 miljard dollar in het laatje bracht, heeft impact op de hele ai-wereld. Het landschap van ai-leveranciers is er in één klap anders gaan uitzien.  De nieuwe grootmacht op gebied van hyperscale-computing kan dankzij deze gigantische kapitaalinjectie een vuist maken. Het is maar afwachten of de komende beursgangen van de concurrenten OpenAI en Anthropic even succesvol zullen verkopen.  Mogelijk heeft het verliesgevende SpaceX, dat nu meer dan twee biljoen dollar waard is, zoveel kapitaal van beleggers aangezogen dat er voor OpenAI en Anthropic minder overblijft. SpaceX’s beursgang sprak ook extra tot de verbeelding met zijn plannen voor datacenters in de ruimte, kolonies op Mars, exploitatie van de Maan alsmede het al winstgevende satellietnetwerk Starlink.  Dagobert Duck Ook de reputatie en invloed van Tesla-oprichter en serie-ondernemer Musk speelt mee. Zelf werd hij de eerste biljonair uit de geschiedenis. En 4.400 SpaceX-werknemers waarvan vele software-ontwikkelaars werden miljonair. Bij zo’n vierhonderd medewerkers gaat het zelfs om bedragen boven de honderd miljoen dollar.  Beleggers in SpaceX krijgen niet alleen een aandeel in een ruimtevaartbedrijf maar delen via xAI ook mee in de groei van ai-infrastructuur. Wie met ai-rekencapaciteit een kansje wil wagen, kan nu naast AWS (Amazon), Azure (Microsoft) en Google Cloud ook SpaceX kiezen. Want sinds Elon Musk begin februari xAI met SpaceX liet samengaan, omvat het techbedrijf een verticaal geïntegreerd ai-platform dat ook nog het sociaal medium X omvat.  Gpu-capaciteit SpaceX/xAI is overigens weinig succesvol met het grote taalmodel Grok. Ook de ai-oplossingen voor consumenten en bedrijven moeten zich nog bewijzen. De meeste indruk maakt de ai-computerinfrastructuur. SpaceX heeft al zoveel ai-rekencapaciteit dat Google en Anthropic voor meer dan dertig miljard dollar aan afname-contracten hebben getekend.  Beide klanten krijgen toegang tot de gpu-capaciteit die oorspronkelijk bedoeld was voor het taalmodel Grok. De komst van SpaceX/xAI vergroot de concurrentie. Deze grootmacht kan Anthropic, OpenAI, Google en anderen dwingen hun kostenstructuren en financieringsstrategieën te herzien. De toch al roerige ai-wereld krijgt er extra dynamiek bij. SpaceX heeft niet alleen een zeer grote schaal, maar kan ook scherpe prijzen hanteren. Orbitale infrastructuur  De grote doorbraak kunnen in de toekomst de ai-datacenters in de ruimte worden, zo denkt Musk. Microsoft en Google zullen die infrastructuur niet snel zelf kunnen opbouwen. Musk gokt op de ruimte, want de groei van ai-datacenters loopt tegen fysieke beperkingen aan. Water en stroom vormen steeds meer een bottleneck. De beursgang brengt kapitaal binnen waarmee deze datacenters minder sciencefiction worden.  Maar uit de prospectus bij de beursgang blijkt nog eens hoe groot de risico’s zijn bij de orbitale infrastructuur voor ai-computing. De kans bestaat dat het helemaal niets wordt. Het plaatsen van datacenters in de ruimte is financieel alleen haalbaar als dit op een enorme schaal gebeurt. Elon Musks plannen vereisen de exploitatie van zeer grote satelliet-constellaties, mogelijk tot wel een miljoen satellieten. ‘s Werelds eerste biljonair draait zijn hand daar niet voor om, maar het blijft een gigantische klus.  Zeer complex Om de satellieten in een baan om de aarde te krijgen is de raket Starship nodig. Groot is het risico dat de commerciële ontwikkeling hiervan, de verwachte prestaties, de lanceer-frequentie of de kostenbesparingen die met Starship gepaard gaan, te lang op zich laten wachten. Het zal veel kapitaal en moeite kosten om die lanceer-frequentie op peil te krijgen. Technisch moet er nog heel veel gebeuren. De uitdagingen zijn enorm groot. Ook het bijtanken in een baan om de aarde brengt technische complexiteiten met zich mee. Ai-computersatellieten op grote schaal hebben volledige herbruikbaarheid van Starship nodig om economisch rendabel te zijn. De technische complexiteit strekt op vele gebieden uit, waarschuwt SpaceX. Genoemd worden:  de grootschalige ai-berekeningen in een baan om de aarde; de productie van ai-chips op grote schaal; de oprichting van een economie op de maan waaronder asteroïdemijnbouw; de ontwikkeling van systemen voor menselijke augmentatie;  het transport van mensen en vracht naar de maan en Mars. Het gaat hier om onbewezen technologieën of technologieën die nog niet bestaan of aanzienlijke vooruitgang vereisen. Dergelijke initiatieven zullen mogelijk niet commercieel levensvatbaar zijn. Uiteindelijk kunnen ze dan ook mislukken. Het zal jaren duren voordat de ai-producten en -diensten en andere strategische initiatieven winstgevend worden. Dat geldt in het bijzonder voor de ai-computerinfrastructuur en industrialisatie-inspanningen in de ruimte, op de maan en tussen planeten. Bovendien hangt de haalbaarheid van ai-berekeningen in een baan om de aarde mede af van de kostenvoordelen van zonne-energie ten opzichte van bestaande aardse energiebronnen. Ook op aarde staat de techniek niet stil. Vooruitgang in kernenergie kan de energiekosten aanzienlijk verlagen. Ook kan de vraag naar ai-toepassingen zo tegenvallen dat aardse datacenters voldoende capaciteit overhouden. Conclusie is dat er geen enkele garantie is dat de gigantische investeringen van SpaceX rendabel worden.  Terafab Helemaal speculatief zijn de plannen met Terafab, een chipfabriek waar Musk $25 miljard in wil steken. Musk noemt deze episch omdat de vervaardiging van logic (logische schakelingen), geheugen en ‘packaging’ onder één dak komt. Uit de prospectus blijkt dat SpaceX/xAI met Tesla alleen maar een algemeen raamwerk, een soort sjabloon voor de productie hebben gemaakt.  Duidelijke afspraken, voorwaarden of definitieve contracten ontbreken. Aan het project liggen geen ip-overeenkomsten ten grondslag wat een chip-project van een dergelijke omvang ongebruikelijk is. Onduidelijk is wie de chipontwerpen bezit en welke lithografieprocessen en packaging worden gebruikt. Kortom, dit project verkeert nog in een zeer vroeg stadium. Het is meer uitgesproken ambitie. Tesla zal Terafab nodig hebben voor zijn robots en auto’s, xAI voor de datacenters en SpaceX voor berekeningen bij de lanceringen en hardware die de ruimte ingaat. Qua technologie, tijdlijnen, kosten en leveringsketens zijn er grote onzekerheden. Musk wil alles in één hand houden: het ontwerp van de chips, de productie en de machines die daarvoor nodig zijn. Dat lijkt een onmogelijke opgave.