In Californië is een historisch proces begonnen tegen Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. Een coalitie van 29 Amerikaanse staten beschuldigt het bedrijf ervan zijn platforms bewust zo te hebben ontworpen dat ze verslavend zijn voor jongeren. Ook zou Meta consumenten hebben misleid over de veiligheid van zijn diensten en de persoonlijke gegevens van kinderen onrechtmatig hebben verzameld.
De zaak wordt behandeld door de Amerikaanse districtsrechter Yvonne Gonzalez Rogers. Een adviesjury zal de openingspleidooien en getuigenverklaringen aanhoren, maar neemt uiteindelijk niet zelf de beslissing. Onder anderen Meta-topman Mark Zuckerberg en Instagram-directeur Adam Mosseri worden als getuigen verwacht.
De staten stellen dat Meta jarenlang functies heeft ontwikkeld die jongeren ertoe aanzetten zo lang mogelijk op Facebook en Instagram te blijven. Daarbij wordt onder meer gewezen op functies zoals eindeloos scrollen. Volgens de aanklagers wist Meta dat zijn platforms risico’s voor jonge gebruikers konden opleveren, maar heeft het bedrijf die risico’s onvoldoende aangepakt.
Een belangrijk onderdeel van de zaak draait om de bescherming van persoonsgegevens van kinderen. De 29 staten stellen dat Meta federale privacywetgeving heeft overtreden door gegevens van kinderen te verzamelen zonder de vereiste toestemming van hun ouders. Vier staten — Californië, Colorado, Kentucky en New Jersey — brengen daarnaast afzonderlijke claims in op basis van hun eigen consumentenwetgeving.
Meta ontkent de beschuldigingen. Het bedrijf stelt dat het de afgelopen jaren juist veel maatregelen heeft genomen om jongeren beter te beschermen. Volgens Meta hebben de staten bovendien onvoldoende bewijs geleverd dat Facebook en Instagram de vermeende schade daadwerkelijk veroorzaken.
De financiële gevolgen kunnen aanzienlijk zijn. Meta heeft eerder berekend dat de betrokken staten mogelijk ongeveer 1,4 biljoen dollar aan boetes zouden kunnen eisen als ze de zaak winnen. Het bedrijf noemt dat bedrag ongegrond en zonder precedent in de Amerikaanse consumentenbescherming.
De rechtszaak kan bovendien verder gaan dan een financiële sanctie. De staten willen dat Meta verschillende onderdelen van Facebook en Instagram aanpast. Daarbij wordt onder meer gesproken over strengere leeftijdscontroles, het verwijderen van verslavende functies en wijzigingen in de manier waarop algoritmes met gegevens van kinderen omgaan.
De zaak wordt gezien als een belangrijke test voor de groeiende juridische druk op sociale-mediabedrijven vanwege de mogelijke gevolgen voor jongeren. Ook andere platforms, waaronder YouTube, TikTok en Snapchat, worden geconfronteerd met vergelijkbare rechtszaken.
In Nederland wordt de zaak ook gevolgd. Vivian den Blanken van het Nederlands Jeugdinstituut vindt het goed dat dat techbedrijven hiervoor verantwoordelijk worden gehouden. ‘In Europa gaat de discussie vaak over maatregelen zoals een leeftijdsgrens, maar jongeren worden pas echt beschermd als platforms zelf veiliger worden ontworpen. De kern van het probleem ligt namelijk niet bij jongeren, maar bij de manier waarop sociale mediaplatforms zijn ontworpen en hoe zij geld verdienen. Strengere wet- en regelgeving voor techontwerp en handhaving op Europees niveau is hiervoor nodig.’
De oplossing ligt volgens Den Blanken in structurele regulering, bij voorkeur op Europees niveau. Overheden moeten platforms verplichten hun diensten veiliger in te richten, met strengere regels voor schadelijke ontwerpkeuzes, standaard veilige instellingen voor jongeren en meer mogelijkheden voor ouders om het gebruik stapsgewijs op te bouwen. Daarnaast zijn financiële prikkels voor techbedrijven nodig die investeren in veiligheid en welzijn aantrekkelijker maken dan het huidige verdienmodel.
emerce
19-08-2026 09:47