Het kabinet kiest voor een zo soeverein mogelijk ingerichte cloudomgeving die onder centrale regie wordt opgezet. Waar mogelijk wordt deze overheidsclouddienst ondergebracht in de eigen datacenters van het Rijk. Uiterlijk eind dit jaar kunnen de eerste applicaties op de soevereine cloud worden gehost.
Staatssecretaris Eric van der Burg (Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid) meldt dat in een brief aan de Tweede Kamer. Het gebruik van Amerikaanse cloudaanbieders zoals Microsoft Azure wordt daarmee op minder vanzelfsprekend.
Op advies van Gartner heeft Nederland gekozen voor het meest vergaande scenario: een volledig nieuwe, centraal aangestuurde overheidscloud die los van de bestaande systemen wordt opgebouwd. Volgens Gartner is dit tevens de meest kansrijke route. Alternatieve scenario’s kennen een langere doorlooptijd en dragen minder bij aan de opbouw van kennis en expertise binnen de overheid.
De keuze voor maximale soevereiniteit betekent dat de overheid zowel praktisch als juridisch beschikt over de hardware, de fysieke toegang en de locatie. Dit sluit samenwerking met de markt niet uit. Inbreng van expertise vanuit de markt is noodzakelijk; de manier waarop dat gebeurt, wordt de komende maanden uitgewerkt. Technologie en exploitatie komen volledig onder EU-controle te staan. Ze zijn uitsluitend onderworpen aan EU-wetgeving en kennen geen kritieke afhankelijkheden van niet-EU-landen. Nederland kiest daarmee voor de hoogste categorie soevereiniteit (Seal4) uit het EU Cloud Sovereignty Framework.
Eerste ontwerp
Samen met experts uit de overheid wordt een eerste ontwerp van een soevereine clouddienst opgesteld. De focus ligt op een containerplatform dat voldoet aan de Haven-standaard. Het ontwerp wordt gebaseerd op open source (open en vrij beschikbare broncode), waardoor de afhankelijkheid van leveranciers afneemt.
Vervolgens wordt het ontwerp gerealiseerd in een proof of concept. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van bestaande innovatievoorzieningen, waaronder Digilab. De soevereine clouddienst wordt daarna verder ontwikkeld; het ontwerp zal binnenkort openbaar worden gemaakt. Ook andere partijen, zoals onderwijs- en kennisinstellingen, kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling en er zelf gebruik van maken.
Voor de opschaling naar grootschalige productieomgevingen wordt een sourcingtraject gestart. Daarbij worden naast overheidsorganisaties ook marktpartijen betrokken. Parallel aan de technische opschaling wordt een voorstel uitgewerkt voor een leverings- en serviceorganisatie, met bijzondere aandacht voor overheidsbrede dienstverlening. Daarbij wordt bekeken of deze organisatie een publiek, privaat of hybride karakter krijgt.
Financieel valt er nog veel te regelen. Van der Burg merkt op dat een overheidsbrede soevereine clouddienst alleen succesvol kan zijn als voldoende overheidsorganisaties er gebruik van maken. Bovendien zullen zij hun bestaande infrastructuurbudgetten moeten inzetten voor de bekostiging van deze clouddienst. Volgens de staatssecretaris wordt de transitie aanzienlijk complexer en duurt zij langer als de eenmalige opstartkosten niet vooraf worden gefinancierd. De financiering van de soevereine overheidscloud wordt in de volgende fase verder uitgewerkt.
computable
03-07-2026 07:15