Een internationale groep wiskundigen trekt aan de bel over de snelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI) in hun vakgebied. Ze vrezen dat wetenschappelijk onderzoek speelbal wordt van commerciële techgiganten, dat vakbladen overspoeld raken met onbetrouwbare resultaten en de autonomie van de wetenschapper verdwijnt.
De wiskundigen roepen vakgenoten op in actie te komen en doen aanbevelingen in de Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics.
Het initiatief ontstond vorig jaar tijdens een workshop aan de Universiteit Leiden. Onder leiding van Jim Portegies (wiskundige aan de TU/e) stelde een internationale groep van zestien onderzoekers daarna de definitieve tekst op.
De groep formuleert vijf belangrijke risico’s van AI voor de wiskunde: onbetrouwbare uitkomsten, ontbrekende bronvermelding, afhankelijkheid van gesloten commerciële systemen om bij te kunnen dragen aan onderzoekswiskunde, opgeklopte claims en het verlies van wetenschappelijke onafhankelijkheid.
Onder de ondertekenaars bevinden zich onder meer voormalig minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf en Terence Tao, één van de belangrijkste wiskundigen die nu leeft.
Wat gebeurt er als een wiskundig bewijs niet langer het werk is van een mens, maar van een gesloten AI-model waar academici geen toegang toe hebben, vragen de opstellers van de verklaring zich af. Wie is er verantwoordelijk voor eventuele fouten, en wie krijgt de eer als het bewijs klopt? Hoe is vast te stellen of een door AI gegenereerd bewijs werkelijk nieuw is, of slechts een slimme herformulering van bestaand werk zonder behoorlijke bronvermelding?
De onderzoekers willen AI niet verbieden, maar moedigen hun collega’s aan in actie te komen en doen aanbevelingen voor individuen en organisaties, zoals openheid over AI-gebruik, zorgvuldige bronvermelding en áltijd een menselijke eindverantwoordelijke. Ook willen ze aanvullend beleid van universiteiten, wetenschappelijke bladen en subsidieverstrekkers dat de kwaliteit van wiskundig onderzoek beschermt.
Daarnaast zou de politiek de AI-sector strenger moeten reguleren en investeren in publieke alternatieven, zodat kennis en macht niet volledig bij commerciële techbedrijven komen te liggen.
De International Mathematical Union (IMU), de wereldwijde koepelorganisatie van wiskundigen, steunt de verklaring. “We nemen de snelle ontwikkeling en de impact van kunstmatige intelligentie op ons vakgebied uiterst serieus”, stelt Ulrike Tillmann, vice-president van de IMU. “Het biedt spannende nieuwe kansen, maar roept ook fundamentele vragen op die we niet onbeantwoord kunnen laten. Door deze verklaring te ondertekenen, bevestigt de IMU dat de toekomst van wiskundig onderzoek geleid moet worden door menselijk oordeel, eerlijke en transparante praktijken, en de gedeelde waarden van de wereldwijde wiskundegemeenschap. Wiskunde is mensenwerk en moet dat altijd blijven.”
emerce
03-07-2026 08:45