De snelle opmars van kunstmatige intelligentie dwingt organisaties tot fundamentele vragen: van wie is de infrastructuur waarop hun data, modellen en intellectuele eigendom draaien? Het was een van de vele thema’s die gisteren werden aangesneden tijdens het Nederlandse AI Congres 2026 in Maarssen, een initiatief van de AI Coalitie voor Nederland (AIC4NL).
Sinds 1 januari 2025 heeft de Nederland de krachten gebundeld van de grootste AI-gemeenschap van Nederland, NL AIC, en het grootste AI-programma van Nederland, AiNed. En dat is hard nodig, vindt bestuursvoorzitter Willem Jonker. Hij waarschuwde in de zijn ochtendkeynote dat marktdominantie van tech en geopolitiek gevaarlijk dicht bij elkaar komen en Nederland zijn weerbaarheid dient te versterken. We moeten ons minder afhankelijk maken van Amerikaanse AI modellen of infrastrctuur. Lichtpuntje: Het Nederlandse bedrijf Nebul bouwt momenteel een Europese soevereine Al Cloud, een Al-native cloudinfrastructuur geoptimaliseerd voor Al-workloads en grootschalige GPU-acceleratie.
Jonker stond ook stil bij de nieuwste ontwikkelingen op AI, zoals AI coding, het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) en machine learning om softwarecode automatisch te schrijven, te analyseren of te optimaliseren. Ontwikkelaars geven opdrachten in natuurlijke taal, waarna AI-tools zoals GitHub Copilot of Claude de code genereren. Dit verhoogt de productiviteit, automatiseert repetitieve taken en helpt bij het vinden van fouten. Maar er zijn ook risico’s, waarschuwde Jonker, want et AI coding kun je ook slimme ransomware schrijven.
Het congres had dit jaar dan ook als thema: Impact met AI, The Fair Tech Way. Meer dan duizend AI-pioniers, ondernemers, beleidsmakers, tech-experts en startups moeten samen aan de slag met het ontwikkelen en toepassen van verantwoorde AI.
Geen overbodige luxe, want kunstmatige intelligentie (AI) speelt een transformerende rol in het conflict met Iran, waarbij het vooral door de VS en Israël wordt ingezet voor snellere doelwitidentificatie, data-analyse en autonome wapensystemen.
AI versnelt de oorlogsvoering enorm, met systemen die duizenden doelen in korte tijd selecteren, benadrukte Mietta Groeneveld van de NATO in Maarssen. Zij vertelde hoe AI in Oekraïne helpt bij het analyseren van gegevens van drones. Het is een nieuwe vorm van situational awareness oftewel omgevingsbewustzijn, het vermogen om te waarnemen, begrijpen en anticiperen op wat er in je omgeving gebeurt.
En ook dit werpt ethische vraagstukken op. Het Pentagon wilde onbeperkt gebruikmaken van de AI-systemen van Anthropic, dat veel opzien baart met zijn geavanceerde modellen en chatbot Claude. Maar Anthropic stelde als voorwaarde dat zijn technologie niet gebruikt mag worden voor massasurveillance van de Amerikaanse bevolking en voor volledig autonome wapens. Volgens het ministerie brengen die beperkingen de nationale veiligheid in gevaar.
In Maarssen stonden meer prominente sprekers op het podium, waaronder Willemijn Aerdts (staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit), Daniel Gebler (CTO, Picnic), Alexander Zwart (Chief Innovation and Technology Officer Rabobank) en Saskia Lensink (Product Manager GPT-NL). Staatssecretaris Sylvia Erkens uit hoe groot het belang van AI voor agrifood en natuur kan zijn, en welke rol ondernemerschap en de kracht van het Nederlandse kennis- en innovatiesysteem daarin spelen.
Steeds duidelijker wordt dat de volgende stap niet draait om méér experimenten, maar om doorgroei naar duurzame, schaalbare en verantwoorde toepassingen die publieke waarde creëren. Daarmee verschuift de aandacht van experiment naar transitie: van losse projecten naar samenhang in organisatie, infrastructuur en samenwerking.
Carlo van de Weijer van Eindhoven AI Systems Institute (EAISI)(TU Eindhoven) en Jaco Groote (KPN) constateren nog wel een belangrijk verschil in acceptatie: het bedrijfsleven wil de nieuwe technologie soms iets te snel omarmen, zonder zich te realiseren dat dit vaak tijd vergt, terwijl de universitaire wereld misschien te sceptisch is. Er wordt vaak verwezen naar de zes vingers die AI-beeldgeneratoren (zoals Midjourney of DALL-E) maken, omdat ze getraind zijn op patronen, niet op anatomie. Toch wordt de impact van nieuwe technologie ook vaak onderschat. Groote herinnert zich nog maar al te goed hoe KPN de opmars van WhatsApp verkeerd inschatte. ‘Ineens was het groot’.
emerce
15-04-2026 06:50