AI-chatbots noemen vrijwel nooit lokale politieke partijen wanneer gebruikers vragen op welke partij zij moeten stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) naar het gebruik van chatbots als stemhulp.
In minder dan één procent van de stemadviezen waarin een chatbot een eerste keus aangaf om op te stemmen, was dit een specifieke lokale partij. Dat staat in scherp contrast met de ruim dertig procent die lokale partijen behaalden bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen.
‘AI-chatbots zijn onbetrouwbaar en geven een vertekend beeld van het politieke landschap. Wanneer lokale partijen nauwelijks in stemadviezen voorkomen, krijgen kiezers geen goed beeld van wat zij kunnen kiezen’, aldus AP-voorzitter Aleid Wolfsen. Hij overhandigde donderdag het onderzoeksrapport aan Pieter Heerma, minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Een mogelijke verklaring is dat de chatbots vooral zijn getraind met grote hoeveelheden data van het internet. Lokale politieke partijen komen daarin relatief weinig voor. Ook is informatie over deze partijen vaak minder uitgebreid of minder actueel dan informatie over landelijke partijen. Daardoor kunnen lokale partijen onbedoeld worden benadeeld wanneer chatbots een stemadvies geven.
Hoewel AI-chatbots niet geschikt zijn om stemadvies te geven, deden ze dit uiteindelijk wel en slechts in zeven procent van de verzoeken niet. Drie van de vijf chatbots gaven vrijwel altijd stemadvies wanneer gebruikers daar expliciet om vroegen, vaak met een duidelijke voorkeur voor één partij. Soms gaven chatbots aanvankelijk aan onvoldoende informatie te hebben om stemadvies te geven, maar deden zij dit alsnog nadat zij toegang hadden gekregen tot internet om informatie op te zoeken.
De resultaten van dit onderzoek laten opnieuw zien dat AI-chatbots niet geschikt zijn als stemhulp, net als in het eerdere onderzoek van de AP in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen in 2025. De stemadviezen zijn niet transparant, waardoor kiezers niet weten waarom ze een bepaald advies krijgen, en moeilijk te controleren. Daardoor bestaat het risico dat kiezers op basis van niet-complete of verkeerde informatie een stem uitbrengen.
Het eerdere onderzoek van de AP liet ook zien dat stemadvies door AI-chatbots een sterk vertekend en gepolariseerd beeld van het politieke landschap toont. Met dit nieuwe onderzoek toont de AP bovendien aan dat er nog altijd geen bescherming is ingesteld die ervoor zorgt dat chatbots geen stemadvies kunnen geven. Ook blijken chatbots bij het geven van stemadvies informatie mee te nemen die niet van invloed zou moeten zijn, zoals de woonplaats van de kiezer.
De AP roept aanbieders van AI-chatbots daarom opnieuw op maatregelen te nemen om te voorkomen dat hun systemen te gebruiken zijn voor stemadvies. Onder de Europese AI-verordening worden AI-systemen die bedoeld zijn om stemgedrag te beïnvloeden aangemerkt als ‘hoogrisicosystemen’, waarvoor zeer strenge regels gelden.
De AP waarschuwt mensen opnieuw om chatbots niet te gebruiken voor stemadvies. Er zijn betrouwbare en gecontroleerde bronnen beschikbaar voor informatie en advies, zoals traditionele stemhulpen (StemWijzer en Kieskompas), nieuwsmedia en partijprogramma’s van politieke partijen. Het is belangrijk gebruik te maken van meerdere bronnen en informatie uit AI-chatbots altijd goed te controleren.
emerce
13-03-2026 08:50