Het is maar een situatieschets over de toekomst van AI, maar het essay van Citrini Research is zo grimmig dat de Amerikaanse beurzen er terstond op reageerden met procenten verlies.
Dat de markt serieus reageert op de donkere toekomstvisie komt mede omdat de auteur van het verhaal James Van Geelen is, een hoog gewaardeerde schrijver in het financiële domein op Substack. En hij is oprichter van het onderzoeksbureau Citrini Research. De man heeft een podium en gehoor.
In wat hij beschrijft als een gedachte-experiment laat hij zien hoe de wereld in twee jaar tijd veranderde van blijmoedig optimistisch over nieuwe AI-technologie naar een stuurloos schip.
De jaren 2024 en 2025 brachten voor techoptisme over de mogelijkheden die kunstmatige intelligentie zou bieden. De bouwers en eigenaren van modellen en datacentra investeerden tientallen miljarden dollar in meer rekenkracht en zagen hun omzetten de lucht in schieten. In de loop van 2026 werd echter ook duidelijk, zo beschrijft Van Geelen, dat werknemers netto niet meer gingen verdienen. De lonen stegen niet.
Bedrijven wiens business het hardst bedreigd werden door AI werden degenen die de tech het snelst omarmden. Redden wat er te redden valt. Naarmate AI beter en goedkoper werd ontsloegen bedrijven werknemers en gebruikten de besparingen vervolgens om meer AI-capaciteit aan te schaffen, waardoor ze nóg meer werknemers konden ontslaan.
Hier zet het donkere scenario van Van Geelen in. Want banen verdwijnen naar de machine zonder dat deze mensen elders nog aan de slag konden. Althans, waar het gaat om banen in kantoren achter een bureau. Geen banen, geen geld, geen omzet, geen winst, geen belastinginkomsten en leningen die niet meer worden afbetaald.
Dit beeld leidde er begin deze week weer een keer toe dat Amerikaanse beurzen een duwtje neerwaarts kregen.
Toch kan dit niet als een verrassing komen. In juni 2023 vertelde adviesbureau McKinsey op het podium van Vivatech al, dat 70 procent van werknemers de helft van zijn taken kan laten automatiseren. En afgelopen voorjaar, eveneens in Parijs, werd duidelijk dat bestuurders van multinationals beginnen in te zien dat AI een HR-probleem wordt. Ze verwachten een periode aan van ontslagen en omscholing.
Het soort essays als dat Citrini Research geeft voeding aan discussies over harder nadenken over de economische en sociale implicaties van AI-vooruitgang. Die vooruitgang verloopt niet lineair maar onopgemerkt exponentieel. Onopgemerkt, omdat wij niet achter de schermen kunnen kijken in de labs van de AI-bouwers.
emerce
26-02-2026 08:45