Bonden wijzen gedwongen ontslagen bij ASML geheel af

Gedwongen ontslagen bij ASML zijn voor de bonden volstrekt onbespreekbaar. FNV, CNV en De Unie vinden dat de reorganisatie bij de chipmachinefabrikant langs de weg van natuurlijk verloop en herplaatsing moet worden ingevuld. FNV-bestuurder Peter Reniers ziet volop financiële ruimte bij ASML voor een royaal sociaal beleid. Hij vindt dat de chipmachinefabrikant de tijd moet nemen voor herplaatsing, begeleiding en opvang van de overtollige mensen. Hij pleit voor een stapsgewijze aanpak. De netto-reductie van het personeelsbestand treft rond de 1.700 functies, waarvan 1.400 in Nederland. Deze herstructurering treft vooral de regio Eindhoven. Reniers noemt de sfeer op de hoofdvestiging in Veldhoven ‘ijzig’. Want voor velen kwam de aankondiging als een donderslag bij heldere hemel. Overbodig Ruim drieduizend van de 4.500 managers die ASML technologisch aansturen, zijn volgens de hoogste leiding overbodig. De raad van bestuur ziet voor 1.400 mensen, bijna de helft van het overbodige management, mogelijkheden voor herplaatsing als ingenieur. De rest die boventallig is, zou moeten vertrekken. Problematisch kan daarbij de positie van expats worden van wie de verblijfsvergunning is gekoppeld aan werk. Behalve in de technologie-organisatie zet ASML ook het mes in de it-afdeling. Vandaag hopen de bonden te horen wat er gaat gebeuren met de afdelingen die software ontwikkelen. Vergaderen ASML gaf gisterenmiddag een toelichting aan de bonden. De ondernemingsleiding herhaalde dat ASML te bureaucratisch is geworden. De dynamiek is binnen ASML een beetje verloren gegaan, hoewel dat uit de financiële resultaten absoluut niet blijkt. De herstructurering waarbij afscheid wordt genomen van de matrixorganisatie, moet de efficiëntie verhogen. De stroperige organisatie zou innovatie en ontwikkeling in de weg staan. Volgens ASML-topman Fouquet zijn de ingenieurs soms wel 20 tot 30 procent van hun tijd kwijt met vergaderen. Als eerste is nu de ondernemingsraad (OR) aan zet, die een advies moet geven. Centraal daarin staat de vraag of de reorganisatie nut heeft en noodzakelijk is. Als dat advies er is, volgt een sociaal plan. Tegenstrijdig Peter Reniers (FNV) is er nog niet zeker van dat de wens tot meer efficiency de werkelijke reden achter de diepe ingreep is. Vreemd is dat de huidige top zelf de architect is van de huidige organisatiestructuur. Bij de dagelijkse bedrijfsvoering hoort de zorg voor efficiency. Regelmatig moet de organisatie tegen het licht worden gehouden. Nu wordt opeens een grote ingreep aangekondigd terwijl bijsturing ook in kleinere stappen had gekund. Onder de 1.700 boventallig verklaarden zullen ook cruciale functies zitten. Reniers vraagt zich af waarom die mensen opeens niet meer nodig zijn, zeker nu ASML nog forse uitbreidingsplannen heeft in de regio Eindhoven. Tijdens het treffen met de ondernemingsleiding van ASML heeft de FNV-bestuurder nog gevraagd of artificial intelligence (ai) hier een rol in speelt. Op die vraag kwam geen volledige ontkenning. Onduidelijkheid Het is gissen naar andere beweegredenen voor ASML dan efficiencyverhoging. Mogelijk speelt een verlaging van de brutomarges bij ASML’s 860-serie een rol, een zogenoemde ‘droge’ (geen immersion-vloeistof) DUV-lithografiemachine. Deze is bedoeld voor high volume productie rond de 110 nm node. Bij deze serie, die niet behoort tot de meest geavanceerde ASML-machines, zou Canon als concurrent opkomen. Mogelijk zet ASML ook stappen om Chinese concurrenten in de lagere segmenten van de markt van zich af te houden. Reniers heeft vooralsnog geen aanwijzingen dat verplaatsing van werk naar Aziatische landen als Taiwan, Vietnam of Singapore voor de deur staat. Of Fouquets voorganger, Peter Wennink, tot eenzelfde ingreep was overgegaan, waagt Reniers te betwijfelen. Hij denkt dat Wennink het veel meer in een verbreding had gezocht. Dat wil zeggen dat hij de kennis van de overtollige medewerkers voor andere (technische) doeleinden had ingezet. Ook had Wennink wellicht meer de tijd genomen, terwijl de besluiten minder rigoureus waren. Reniers vreest dat de onverwachte ingreep bij ASML doorsijpelt naar de bedrijfscultuur. Voorheen leek het alsof werknemers daar een baan voor het leven hadden. Niemand maakte zich ongerust over de toekomst. Mensen vragen zich nu af of ze straks nog wel werk hebben. Randzaken Sjerp Holterman, bestuurder van De Unie, constateert dat ASML voor de komende jaren nog steeds een ambitie van groei heeft, ook personeelsgroei. Dat er een personeelsreductie komt is het resultaat van een anderhalf jaar durend intern proces. Aan de bonden is woensdagmiddag verteld dat de engineers zelf klaagden te veel tijd kwijt te zijn met randzaken. Holterman herkent dat beeld deels. ‘Bureaucratisering is door leden vaak genoemd als een belemmering om efficiënt te kunnen werken. Op de werkvloer werd daarom al langere tijd rekening gehouden met verandering van werkwijzen en het wegsnijden van beslislagen in de werkprocessen.’ ASML spreekt uit dat het terug wil naar heldere en efficiëntere rapportagelijnen. Waardoor de engineers vooral bezig kunnen zijn met waar ze goed in zijn, en niet met administratie en verantwoording afleggen aan meerdere leidinggevenden. ‘Dat is een heldere keuze,’ aldus Holterman, ‘en daar kun je ook niet tegen zijn. Zeker niet als daarmee toekomstige groei en constante innovatie beter realiseerbaar is. Zuur verhaal Voor de medewerkers wiens baan op het spel staat, is dat echter wel een zuur verhaal. Ze hebben meegewerkt aan het immer aanzwellende succes van ASML en worden nu bedankt. Terwijl het algehele succes beoogt nog jarenlang door te gaan. ‘Het is daarom essentieel dat er voor de gedwongen vertrekkers een uitstekend sociaal plan komt en De Unie gaat er alles aan doen om dat voor elkaar te krijgen,’ zo besluit Holterman. ‘Het geld klotst bij ASML niet tégen de plinten, het gaat er in stevige golven overheen. ASML’ers die onvrijwillig gaan vertrekken moeten daarvan kunnen profiteren, dat hebben ze verdiend.’ Als het bedrijf voor twaalf miljard euro aandelen gaat inkopen en het dividend verhoogt is er ook geld voor een uitmuntend sociaal plan is de redenering. ‘Omdat het personeelsbestand bij ASML de komende jaren toch flink zal toenemen zal De Unie het thema herplaatsing en begeleiding van werk naar werk binnen ASML hoog op de agenda zetten.’ De reorganisatie moet afgerond zijn op 1 juli aanstaande. Op 9 februari zitten de bonden weer aan tafel met ASML.